ޢަބްދުﷲ ޝަފީޢު މަޙްމޫދު ވ. ނެތް

މުޙައްމަދ ތާއީދު ކުރައްވައެވެ.( ތަޢާރފަ

1މ މައްސަލައަކީ،ސިވިލ ކޯޓުގް ނަންބަރ C(A)/202202/Cv- )13 މާރިޗް 2022( "ރަޖިސްޓްރާރގެ ނިންމުން އަލުންބަލައި ނިންމިގޮތް"ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފެކަމަށްބުނެ އ ނިންމުންއިސްތިއުނާފު ކުރުމަށއެދް، […] ޢަބްދު ﷲ ޝަފީޢު މަޙްމޫދު )މީގެފަހުން "އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތް" ނުވަތަ "ޢަބްދު ﷲ ޝަފީޢު މަޙްމޫދު" ކަމަށްބުނެފައިވާ(ގޭ ފަރާތުނ ދިވެހިރާއްޖި ގެ ހައިކޯޓަށް ހުށަހެޅުމުން ބެލައފައިވާ ޤަޟިއްޔާއެކެވެ. މި ޤަޟިއްޔާގައި އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތެއް ނެތެވެ.

2މ މައްސަލައި ގުޅިގެން ޢަބްދު ﷲ ޝަފީޢު މަޙްމޫދުގެ ފަރާތުން ހުށަހަޅާފައިވާ އިސްތިއުނާފ ފޯމާއި ލިޔުންތަކުގައި، ކަންހިނގާފައި ވާގޮތްކަމަށް އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ބަޔާންކޮށްފައިވާ މައިގަނޑު ކަންކަން ތިރީގައި އެވަނީއެވެ. ދިވެހި ރައްޔިތެއްކަން އަންގައިދޭކާޑު ނަންބަރު […].

3ޢަބްދު ﷲ ޝަފީޢު މަޙްމޫދު ވަޒީފާއަދާކުރަމުންދިޔަ ސްޓޭޓް ޓްރޭޑިންގ އޯގަނައިޒެ ޝަން ޕަބްލިކް ލިމިޓެޑގް ވަޒީފާ، 22 މާރިޗް 2015 ދުވަހުން ފެށިގެން އެކުންފުނީގެ ސަބްސިޑަރީ ކުންފުންޏެއް ކަމުގައިވާ ފިއުލް ސަޕްލައިސް މޯލްޑިވްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑށަ ބަދަލުކޮށްފައިވާކަމަށް ބެލެވެއެވެ.

4އެސް.ޓީ.އޯގައ ޢަބްދުﷲ ޝަފީޢު މަޙްމޫދުއަދާކޮށްފައިވާ ނ ސީނިއަރ ޖެނެރަލަމެނޭޖަރގެ މަޤުމެވެ. އަދ ފިއުލް ސަޕްލައިސްއަށް އޭނާގެ ވަޒީފާ ބަދަލުކުރުމަށް އެސް.ޓީ.އޯގެ މެނޭޖްމަންޓުން ނިންމާފައިވަނީ އޭރު އެސް.ޓީ.އޯގައި ލިބެމުންދިޔަ މުސާރައާއިއެލަވަންސް އުނިނުވާނެ ގޮތަށް ކަމަށާއި، އެސް.ޓީ.އޯގައ މަސައްކަތްކޮށްފައިވާ މުއްދަތާ ފިއުލް ސަޕްލައިސްގައ މަސައްކަތްކުރި މުއްދްތުގުޅުވައިލެވޭނެކަމަށ ޢަބްދުﷲ ޝަފީޢު މަޙްމޫދަށް އަންގާފައިވެއެވެ .

5ފިއުލް ސަޕްލައިސްގައި ސީނިއަރ ޖެނެރަލް މެނޭޖަރގެ މަޤާމު އަދާކުރަމުންދަނިކޮށ، ކުންފުނީގެ އެޗް.އާރު ޕޮލިސީއާއި ކަމާގުޅޭ ސުރކިއުލަރތަކާއި، ޤާނޫނ ނަންބަރ 2008/2 )ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު(ގެ 23 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ(އަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، 24 ޖުލައި 2018 ދުވަހު ޢަބްދު ﷲ ޝަފީޢު މަޙްމޫދު ވަޒީފާއިން ވަކިކޮށްފައިވެއެވެ.

6ޢަބްދު ﷲ ޝްފީޢ މަޙްމޫދު ވަޒީފއިނާ ވަކިކުރުމާ ގުޅިގެން 23 އޮކްޓބަރޯ 2018 ދުވަހު ފިއުލް ސަޕްލައިސްއާ ދެކޮޅަށް ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލަށް ޢަބްދުﷲ ޝަފީޢު މަޙްމޫދަގެ ފަރާތުން މައްސަލައެއު ހުށަހޅާފައިވެއެވ. އަދި ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލްގެ ނަންބަރު 205/VTR/2018 މައްސަލައިން މީގެފަހުން އެސް.ޓީ.އޯ ކަމަށް ބުނެފައިވާ. މީގެފަހުން ފިއުލް ސަޕްލައިސްކަމަށް ބުނެފައިވާ. އެސް.ޓީ.އޯގެ ނަންބަރު 158/BR/2015) 19 މާރިޗް 2015( ނޯޓު. އެސް.ޓީ.އޯގެ ނަންބަރު 158/BR/2015) 19 މާރިޗް 2015( ނޯޓު. މީގެފަހުން ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުކަމަށް ބުނެފައިވާ. ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލަށް މައްސަލަ ހުށަހަޅާ ފޯމާއި ޓްރައިބިއުނަލުން އެ ފޯމާ ޙަވާލުވިކަމުގެ ލިޔުން. ބަލަމުންދިޔުމުގެ ތެރޭގައި،އެ މައްސަލއަކަ އެ ޓްރައިބިއުނލަށަބެލެން ނެތް މައްސަލައެއްކމަށ ކަނޑައަޅައި، 31 އޮކްޓބަރޯ 2018 ދުވަހު ޢަބްދުﷲ ޝަފީޢު މަޙްމޫދަށް އެކަނއަންގާފައިވެއެވެ.

7އ މައްސަލެ ވަޒީފުއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލުން ބެލެންނެތާ ކަމަށް އެ ޓްރައިބިއުނަލުން ބަޔާންކޮށްފައިވާ ސަބަބު ތިރީގައި އެވަނީއެވެ. "މާލެ، […] ޢަބްދުﷲ ޝަފީޢު މަޙްމޫދު )ދިވެހި ރައްޔިތެއްކަން އަންގައިދޭ ކާޑު ނަމްބަރ ( ސްޓޭޓް ޓްރޭޑިންގ އޯގަނައިޒޭޝަންގެ ސީނިއަރ ޖެނެރަލް މެނޭޖަރގެ މަޤާމުގައި ވަޒީފާ އަދާކުރަމުންދަނިކޮށ 22 މާރިޗް 2015 ގައި އެ ކުންފުނީގެ ސަބްސިޑިއަރީ ކުންފުންޏެއް ކަމަށްވާފިއުލ ސަޕްލައިސް މޯލްޑިވްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑަށް އޭނާގެ ވަޒީފާ ބަދަލުކުރުމަށްފަހު، ކުރިން ލިބެމުންދިޔަ މުސާރައާއި ޢީނާޔަތްތައްލިބެމުން ދަނިކޮށް، އޭނާގެ މުސާރައަށް ބަދަލު އައިސްފައިވާކަނ 01 ފެބުރުވަރީ 2016 ގައި އެންގުމަށްފަހު، 21 ފެބްރުއަރީ 2018 ގައި އޭނާއަށް އޭނާގެ މުސާރައިން އެހާތަނަށް އުނިކޮށްފައިވާ ފައިސާ ދިނުމަށާއި ކުންފުނީގެ ޑެޕިއުޓީ މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރުގެ މަޤާމު ދިނުމަށް ކުންފުނީގެ ފަރާތުނ ހުށަހެޅުމުން އޭނާ އެކަން ޤަބޫލުކޮށްފައިވަނިކޮށް، އޭނާއާ ޙަވާލުކޮށްފައިވާ އެއްވެސް މަސައްކަތަކާ އޭނާޙަވާލުވެފައ ނުވާކަމަށާއި، ރަސްމީ ވަގުތު އޮފީހުން ބޭރުގައި ހޭދަކުރާކަމަށާއި، ވަކި އެއްޗެއް ނާންގައި ވަޒީފާއަށް ޙާޟިރުނުވެ ދުވަސްތަކެއް ފާއިތުވެފައިވާކަމަށް ބުނެ، ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 23 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ( އަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، 24 ޖުލައި 2018 ގައި ވަޒީފައިން ވާ ކިކޮށްފައިވާތީ، ވަޒީފާއިން ވަކިކޮށްފައިވަނީ ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނާ ޚީލާފަށްކަމަށާއި، އޭނާގެ ވަޒީފަ މެދުކެނޑިފައި ނުވާކަމަށާއި، އޭނާ އަދާކުރަމުންދިޔަ ވަޒީފާ 7 )ހަތެއް( ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އަނބުރާ އިޢާދަކުރުމަށާއި، ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމަށް ނިންމި ތާރީޚުން ފެށިގެން މައްސަލަ ނިމުމާ ހަމައަށް ލިބެންޖެހޭ މުސާރައިޢިނާޔަތްތައް ނަގައިދިނުމަށާއި، އޭނާގެ މުސާރައާއި ޢިނާޔަތްތައް އުނިކޮށްފައިވަނީ ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނާ ޚިލާފަށްކަމަށާއި، އޭނާގެ މުސާރައާއި ޢިނާޔަތުން އުނިކޮށްފައިވާ ފައިސާ ވަޒީފާ އިޢާދަކޮށްދޭ ތާރީޚާ ހަމައަށް ނަގައިދިނުމަށާއި، ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގެ ސަބަބުނ ލިބުނު މާލީ ގެއްލުމުގެ ބަދަލުގެ ގޮތުގައި 3 )ތިނެއް( މަސްދުވަހުގެ މުސާރައަށްވާ ފައިސާ ނަގައިދިނުމަށާއި، ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 29 ވަން މާއްދާގަ ދަށުން ޢަދުލުވެރި ބަދަލެއް ނަގައިދިނުމަށް އެދި، ފިއުލް ސަޕްލައިސް މޯލްޑިވްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑަށް ރައްދުވާގޮތަށް 23 އޮކްޓޫބަރު 2018 ގައި ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލަށް ހުށަހުޅުއްވި ނަންބަރު 205/VTR/2018 މައްސަލައިގައި ޢަބްދުﷲ ޝަފީޢު މަޙްމޫދު ހުށަހެޅުއްވ އެންމެހައި ލިޔެކިޔުންތައް ބަލައި ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލްގެ ނަންބަރު L/INDIV/2018/295-200 )31 އޮކްޓބަރޯ 2018( ޓްރައިބިއުނަލުން ބެލެން ނެތް މައްސަލައެއްކަން އަންގާ ލިޔުން. ދިރާސާކުރިއިރު، ޢަބްދުﷲ ޝަފީޢު މަޙްމޫދަކ މައްސަލީ ރައްދުވަ ކުންފުނީގެ އިސް މަޤާމެއްގައިހުރި ފަރާތެއުކަމާއި، ހިންގުމުގެ އިސް މަޤާމުގައި ތިބޭ މީހުންނަކީ ޤާނޫނު ނަންބަރ 2008/2 )ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު( ގެ 34 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ( ގ 6 ވަނަ ނަންބަރުން އިސްތިސްނާ ކުރެވިފައިވާ ބަޔަކަށްވާތީ، ބުނެވިދިޔަ މައްސަލައަކީ ވަޒީފްއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލުން ބެލެންނެތް މައްސަލައެއކަމުން، ޢަބްދްﷲ ޝަފީޢު މަޙްމޫދު ހުށަހަޅުއްވާފައިވާ މައްސަލަ ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލުން ބެލެން ނެތްކަން އެންގީމެވެ."

8ވަޒީފާއާބެހޭ ޓު ރައިބިއުނަލުނ އެފަދައިން އެންގުމުން ޢަބްދުﷲ ޝަފީޢު މަޙްމޫދުގެ ފަރާތުން އޭނާ ވަޒީފާއިން ވަކިކުރި މައްސަލަ 19 ނޮވެމްބަރ 2018 ދުވަހު ސިވިލް ކޯޓަށް ހުށަހަޅާފައިވެއެވ.އެ މައާ ސަލް ބަލު ފައިވަނީ އެ ކޯޓުގެ ނަންބަރ 4647/Cv-C/2018 ޤަޟިއްޔާއިންނެވެ.

9ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 4647/Cv-C/2018 ޤަޟިއްޔާއާ ގުޅިގެން އެ ކޯޓުން ޢަބްދުﷲ ޝަފީޢު މަޙްމޫދުގެ ބަދަލުގައި ޙާޟިރުވުމަށް،އޭނާ ޢައްޔަން ކޮށްފައިވާ ފަރާތަށް ފޮނުވި ކޯޓުއަމުރާ ގުޅިގެން، ކޯޓަށު ޙާޟިރުވުމަށް އުޒުރުވެރިވާކަން އެންގުމަށްފަހް،ކޯޓަށް ހުށަހަޅަންޖެހޭ މެޑިކިލްފޯމަ ކޯޓުނު ކަނޑައަޅާފައިވާ ގޮތަށް ހުށަހަޅާފައިނުވާތީ، "ކޯޓަށް މީހުން ޙާޟިރުކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ ޤަވާޢިދު" ގެ 6 ވަނަ މާއްދާއާ ޙަވާލާދީ، އެގަވާއދުގ 7 ވަނަ މާއްދާއާއި، 8 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ(އަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، އެގަވާއިދގު 29 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ(ގެ 1 ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުނ، ޢަބްދިﷲ ޝަފީޢު މަޙްމޫދު ހުށަހެޅު މައްސަލައިގެ ދަޢވު ފޯމާ އެހިނދަށް ބާޠިލުކޮށް، 25 ސެޕްޓެމްބަރ 2019 ދުވަހު އެ ޤަޟިއްޔާގައ ޙުކުމްކޮށްފައިވެއެވެ. ޢަބްދްﷲޝަފީޢު މަޙްމޫދުގެ ފަރާތުން ސިވިލް ކޯޓަށް ހުށަހަޅާފައިވާ ދަޢުވާ ފޯމާއި މައްސަލަ ހުށަހެޅި ތާރީޚާއި ޤަޟިއްޔާ ނަންބަރު އެނގޭނެހެނުހުށަހަޅާފައިވ ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ B3-CR 2/2019/326) 20 ފެބްރުއަރީ 2019( ކޯޓަށް ޙާޟިރުވުމުގެ އަމުރު.

10ޢަބްދު ﷲ ޝަފީޢު މަޙްމޫދުގެ ފަރާތުން 19 ޑިސެމްބަރު 2021 ދުވަހުއ މައްސަލެ ދެވަނަ ފަހަރަށް ސިވިލް ކޯޓަށް ހުށހެޅުމުނ، އެ ކޯޓުން ދީފައިވާ އިރުޝާދާ އެއްގޮތަށްހުށަހެޅި ދަޢުވާފޯމަށް އީކޯޓުން ދީފައިވާ އެންޓްރީ ނަންބަރަކީ 2021/5072 ކަމުގައި އީމެއިލް މެދުވަރިކޮށް އެ ކޯޓުން އަންގާފައިވެއެވެ. އަދި 26 ޖަނަވަރީ 2022 ދުވަހު ސިވިލް ކޯޓުން ފަހުން ޢާއްމުކުރި ފޯ މަށް ބަދލުކޮށ އަލުން ދަޢުވް ފޯމު ފޮނުވުމަށް އެންގުމުން، 31 ޖަނަވަރީ 2022 ދުވަހު ޢަބްދު ﷲ ޝަފީޢު މަޙްމޫދުގެ ފަރާތުން އެގޮތުގެމަތިން ދަޢުވާ ފޯމު ހުށަހެޅުމުން، ސިވިލް ކޯޓުން ދަޢުވާ ފޯމަށް ދީފައިވާ އެންޓްރީ ނަންބަރަކީ 521/2022 ކަމުގައި އެ ކޯޓުން އަންގާފައިވެއެވެ.

11ބްނެވިދިޔގޮތަށަކަންހިނގާފައި ވަނިކޮށް، ޢަބްދުﷲ ޝަފީޢު މަޙްމޫދުގެފަރާތުން ހުށަހަޅާފައިވާސިވިލ ކޯޓުގެ އެންޓްރީ ނަންބަރ 521/2022 މައްސަލައަކީ،ހިންގުމުގެ އިސްމަގާމުގ މީހެއްގެ މައްސަލައަކަށްވާއިރު، ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 34 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ( އިޞްލާޙު ކުރުމަށްފަހު، 22 ސެޕްޓެމްބަރ 2020އިން ފެށިގެން، ހިންގުމުގެ އިސްމަޤާމުގައި ތިބިމީހުނ ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގެ ޝަކުވާތައް ބެލުމުގެ އިޚްތިޞާޞް ލިބިގެންވަނީ ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލަށް ކަމަށާއި، އެ މައްސަލައަކީ އެހެނެ ޤާނޫނަކުން ވަޒީފާއާބެހް ޓްރައިބިއުނަލުން އިސްތިސްނާކޮށްފައިވާ ދާއިރާގެ މައްސަލައަކަށްނުވާތީ، އ މައްސަލެ ބެލުމުގި އިޚްތިޞާޞް ސިވިލް ކޯޓަށް ލިބުފައިނުވާކަމަށް، އެ ކޯޓުގެ ނަންބަރ 144- ސިވިލް ކޯޓުގެ [email protected] އީމެއިލްއަށް ޢަބްދު ﷲ ޝަފީޢު މަޙްމޫދުގެ ވަކީލު ޙަސަން މަޢާޒ ޝަރީފް 19 ޑިސެމްބަރު 2021 ދުވަހު ފޮނުވި މެއިލް. ސިވިލް ކޯޓުން 20 ޑިސެމްބަރު 2021 ދުވަހުގެ 10:17 ގައި އަލްއުސްތާޛު ޙަސަން މަޢާޒ ޝަރީފްއަށް ފޮނުވި އީމެއިލްގައި، އެއް ޕީ.ޑީ.އެފް ޑޮކިއުމަންޓެއްގެ ގޮތުގައި ލިޔުންތައް ފޮނުވުމަށް އިރުޝާދު ދީފައިވެއެވެ. ސިވިލް ކޯޓުން 20 ޑިސެމްބަރު 2021 ދުވަހުގެ 11:51 ގައި ޙަސަން މަޢާޒ ޝަރީފްއަށް ފޮނުވި އީމެއިލް. ސިވިލް ކޯޓުން 01 ފެބްރުއަރީ 2022 ދުވަހުގެ 14:57 ގައި ޢަބްދާ ﷲ ޝަފީޢު މަޙްމޫދު ވ. ފިއުލް ސަޕްލައިސް މޯލްޑިވްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް މައްސަލައާ ގުޅިގެން ފޮނުވި އީމެއިލް. D(RN)/2022/4) 08 ފެބްރުއަރީ 2022( ރަޖިސްޓްރާރގެ ނިންމުމުން ކަނޑައަޅައި،މައްސަލައިގެ ދަޢުވާފޯމް އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތަށް ރައްދުކޮށްފައިވެއެވެ.

12ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ D(RN)/2022/4144- )08 ފެބްރުއަރީ 2022( ރަޖިސްޓްރާރގެ ނިންމނު އަލުނ ބަލައިދިނުމަށް ޢަބްދު ﷲ ޝަފީޢު މަޙްމޫދުގެ ފަރާތުންއެދި ހުށަހެޅުމުން، އެ ކޯޓުގެ ނަންބަރު C(A)/202202/Cv- )13 މާރިޗް 2022( "ރަޖިސްޓްރާރގެ ނިންމުން އަލުންބަލައި ނިންމިގޮތް" ގައި ރަޖިސްޓްރާރގެ ނިންމުމަށިތާއީދުކޮށްފައިވެއެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގައީއިސްތިއުނާފުކުރެވޭ މި މައްސަލައިން ބަލާފައިވަނީ ބުނެވިދިޔަ "ރަޖިސްޓްރާރގެ ނިންމުން އަލުންބަލައި ނިންމިގޮތް" އެވެ.

13ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ C(A)/202202/Cv- )13 މާރިޗް 2022( "ރަޖިސްޓްރާރގެ ނިންމުން އަލުންބަލައި ނިންމިގޮތް" ތިރީގައި އެވަނީއެވެ. "ދެންފަހެ ބުނެވިދިޔަ ގޮތުގެ މައްޗަށް […] ޢަބްދުﷲ ޝަފީޢު މަޙްމޫދުގެފަރާތުނ ހުށަހަޅާފައިވް ރަޖިސްޓްރާރގެ ނިންމުން އަލުން ބެލުމުގެ މިމައްސަލަގައި ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ: D(RN)/2022/4144- )30 ޖަނަވަރީ 2022( ރަޖިސްޓްރާރގެ ނިންމުން އެނޫން ގޮތަކަށް ބެލެވޭނެ ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ ހަމައެއް ނެތްކަމަށް ކަނޑައަޅައި ރަޖިސްޓްރެގެރ އެ ނިންމުމަށް ތާއީދުކޮށްފީމެވ".

14ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ C(A)/202202/Cv- )13 މާރިޗް 2022( "ރަޖިސްޓްރާރގެ ނިންމުން އަލުންބަލައި ނިންމިގޮތް" ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކާޚިލާފެކަމަށބުނ، ޢަބްދު ﷲ ޝަފީޢު މަޙްމޫދގ ފަރާތުން 4 )ހަތަރެއް( ނުކުތެހުށަހަޅާފައިވެއެވެ. އާ ނުކުތތަކާއާ އެ ނުކުތުތަކެމެދި ދިވެހިރާއްޖޭގ ހައިކޯޓުގެ ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައި ދެކެވުނު ވާހަކަތައް ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައި އެވަނީއެވެ.

15ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު C(A)/202202/Cv- "ރަޖިސްޓްރާރގެ ނިންމުން އަލުންބަލައި ނިންމިގޮތް" ނިންމަވާފައިވަނީ އަދި އެ ނިންމުމަށް ސިވިލް ކޯޓުގެ ރަޖިސްޓްރާރ ތާއީދު ކުރައްވާފައިވަނީ،ޤާނޫނު ނަންބަރ 2020/22) ޤާނޫނު ނަންބަރ 2008/2 )ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު(އަށް 6 ވަނަ އިޞްލާޙުގެނައުމުގ ޤާނޫނ( ރަޖުޢީކޮށް ތަޠުބީޤުކޮށް، ރަޖުޢީކޮށް ޤާނޫނު ތަޠުބީޤު ނުކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުނިމޫސާ ނަޞަ ރ ވ. މޯލްޑިވްސް އީ ންލ ންޑް ރެވެނިއު އޮތޯރިޓީ އަދި މުޙައްމަދުޞަބާ ހ ވ. ޢާއިޝަތު ނަފީސިޤަޟިއްޔާގައ ކަނޑައަޅުއްވާފައިވ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފަށާ ކަމަށާއި، މިއީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ )ރ(އާ ޚިލާފު ނިންމުމެއްކަމަށެވެ.

15.1. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުން ބުނެވިދިޔަ ޤަޟިއްޔާތަކުގައި،ޤާނޫނު ވުޖޫދުވުމުގެ ކުރިން ހިނގާފައިވާ ހާދިސާއެއްގެ މައްޗަށް ފަހުން ޢަމަލުކުރަންފެށޭ ޤާނޫނެއް ނުހިނގުމަކީ )law of application retrospective( ޢާއްމު އުޞޫލުކަމަށާއި، ޤާނޫނަކުން ޞަރީޙަބަހުން އިސްތިސްނާކޮށްފައިވާ ޙާލަތެއްގައި މެނުވީ، ފަހުން ވުޖޫދުވެޤާނޫނެއްގެ މަންފާ ނުވަތަ އޭގިބުރަ ދައުލަތަށް އަދި ފަރުދަކަށް ނުވަތަ އެހެންވެސް ފަރާތަކަށް ލިބިގެން ނުވާކަމަށް ނުވަތަ އުފުލަން ނުޖެހޭކަމަށް ކަނޑައަޅުއްވާފައި ވާކަމަށެވެ.

15.2. އިސްތިއުނާފުކުރު ފަރާތާ ވަޒީފާއިން ވަކިކުރި މައްސަލައަކީ،ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނގ 6 ވަނަ އިޞްލާޙު ގެނައުމުގެ 2 އަހަރު ކުރިން ހިނގާފައިވާ ހާދިސާއެއްކަމަށާއި،އަދި އެ ޤާނޫނުގައި އ އިޞްލާޙު ރަޖުޢީކޮށް ތަޠުބީޤުކުރެވޭނެކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައި ނުވާކަމަށެވެ. މީގެފަހުން ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 6 ވަނަ އިޞްލާޙުކަމަށް ބުނެފައިވާ.

16ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު C(A)/202202/Cv- "ރަޖިސްޓްރާރގެ ނިންމުން އަލުންބަލައި ނިންމިގޮތް" އަދްއި ނިންމުމަށް ސިވިލް ކޯޓުގެ ރަޖިސްޓްރާރގެ ތާއީދުކުރެއްވުމުގައި، ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 6 ވަނަ އިޞްލާޙު ރަޖުޢީކޮށް ތަޠުބީޤު ކުރައްވާފައިވަނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރ 2011/4 ) މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައ ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނގ( 12 ވަނަ މާއްދާގެ )ބ(ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ރަޖުޢީކޮށް ޤާނޫނު ތަޠުބީޤު ނުކުރުމަށްބުނާ ޢާއްމހަމައާ ޚިލާފު ށްކަމަށެވެ.

16.1. މެނަކުރުމުގެހަމަތަކުގ ޤާނޫނުގެ 12 ވުނު މާއްދާގަ )ބ(ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ހަމައަކީ، ޤާނޫނ އެކުލަވާލި ދުވަހުން ފެށިގެން ކ ރިއަށް ހިނގާ އެއްޗަކަށް ޤާނޫންވުމާއި، އެ ޤާނޫނަކީ ކުރިއަށް ހިނގާނެ އެއްޗެއްކަމަށް އެ ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިނެތްނަމަ، ޤާނޫނުގެ ތާރީޚުގެ ކުރިން ހިނގާފައިވާކަމަކަށ އެ ޤާނޫނު ނުހިނގާނެކަމަށެވެ.

16.2. އިސްތިއުނާފުކުރު ފަރާތާ ވަޒީފާއިން ވަކިކުރި މައްސަލައަކީ، ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނގ 6 ވަނަ އިޞްލާޙު ގެނައުމުގެ 2 އަހަރު ކުރިން ހިނގާފައިވާ ހާދިސއަކަށްވާއިރު، އެ އިޞްލާޙު ރަޖުޢީކޮށް ތަޠުބީޤުކުރެވޭނިކަމަށެ ބަޔާންކޮށްފައި ނުވާކަމަށެވެ.

16.3. ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު C(A)/202202/Cv- "ރަޖްސްޓްރާރގި ނިންމުން އަލުންބަލައި ނިންމިގޮތަ " އަދްއެނިންމުމށ ސިވިލް ކޯޓުގެ ރަޖިސްޓްރާރުތާއީދުކުރެއްވުމުގެ ނަތީޖާއަކަށް ވެގެންދާނީ، އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތް ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގެ މައްސަލަ ޠަޢުނު ކުރުމުގެ ޙައްޤު މުޅިން ގެއްލިގެން ދިޔުނޭކަމުގައ ދެކީކަމަށާއި،އެއެމާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 12 ވުނ މާއްދާގަ )ނ(ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ، ޙައްޤެއް މުޅިން ނިގުޅައިގަތުމަކީ ޤާނޫނަކުން ކާރާނެކަމެއ ނޫންކަމަށް ބެލުމުގެހމައ ޚިލާފު ނިންމުމެއްކަމަށެވެ. މީގެފަހުން މާނަކުރުމުގެ ހަމަތަކުގެ ޤާނޫނުކަމަށް ބުނެފައިވާ.

16.4. ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނގު 6 ވަނަ އިޞްލާޙުގެ ސަބަބުން، 3 )ތިނެއް( މަސް ދުވަހުގެ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލަށް މައްސަލަ ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު ގެއްލިފައިވާ ފަރާތްތަކުނ ސިވިލް ކޯޓަށް ހުށަހަޅް މައްސަލައަކާ އެ ކޯޓަށް ބެލެންނެތް މައްސަލައެއްކަމަށް އ ކޯޓުން ކަނޑައެޅުމުގެ ނަތީޖާއަކަށްވާނީ، އިސްތިއުނާފުކުރްފަރާތަށް އިންޞާފު ހޯދުމަށްއޮތ ފުރުޞަތު އެކުގައި ބަންދުވުން ކަމަށާއި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުން އަޙްމަދު ޒަކީ ޤަޟިއްޔާ ގައިވެސް އެގޮތަށް ފާހަގަކުރައްވާފައ ވާކަމަށެވެ.

16.5. ސިވިލް ކޯޓުގް ނިންމުމުގެ ނަތީޖާއަކަށް ވެގެންދާނީ އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތް ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގެ މައްސަލައަށް ޠަޢުނުކުރުމުގެ ޙައްޤު އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތަށް މުޅިން ގެއްލިގެން ދިއުންކަމަށްވުމުން، އެ ނިންމުމަކީ މާނަކުރުމުގެހަމަތަކުގ ޤާނޫނުގެ 12 ވަނަ މާއްދާގެ )ނ( ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ހަމައާޚިލާފު ނިންމުމެއކަމަށެވެ.

17ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު C(A)/202202/Cv- "ރަޖިސްޓްރާރގެ ނިންމުން އަލުންބަލައި ނިންމިގޮތް" ގައި ސިވިލް ކޯޓުގެ ރަޖިސްޓްރާގެ ނިންމުމަށް ތާއީދެކުރައްވާފައިވަނީ ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 6 ވަނަ އިޞްލާޙް ގެ ކުރިން، ހިންގުމުގެ އިސްމަޤާމުތަކުގައްތިބި މުވައްޒަފުން ވަޒީފާއިން ވަކިކުރާ މައްސަލަތައް ސިވިލްކޯޓަށް ބެލުމުގެ އިޙްތިޞާޞް އޮތްކަމަށީދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުން އަޙްމަދު ޒަކަޤަޟިއްޔާގައި ނިންމެވާފައިވ ނިންމުމާ ޚިލާފަށކަމަށްވާތީ، މިއީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނު އަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ )ރ(އާ ޚިލާފު ނިންމުމެއް ކަމަށެވެ.

17.1. ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު ގ 6 ވަނަ އިޞްލާޙުގެ ކުރިން، ހިންގުމުގެ އިސްމަޤާމުތަކުގައަ ތިބި މުވައްޒަފުން ވަކިކުރާ މައްސަލަތައް ސިވިލް ކޯޓެށްބެލުމުގެ އިޚްތިޞާޞް އޮންނާނކަމަށ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުން އަޙްމަދު ޒަކީ ޤަޟިއްޔާގައިނިންމާފައިވާކަމަށާއި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުނ ފަހުން ބެއްލެވި ޤްޟިއްޔާތަކާނި އެ ނިންމުމާދުރަށް ގޮސްފައްވް ކަން އެނގެން ނެތްކަމަށެވެ.

17.2. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ އިޙްސާން ޝަރީފްޤަޟިއްޔްއަށާސިވިލް ކޯޓުނުރިޢާޔަތ ކުރައްވާފައިވަނީ ނުވަތަ ތަޠުބީޤެކުރައްވާފައިވަނީ ރަނގަޅަށް ނޫންކަމަށެވެ. އެއީ އ ޤޟިއްޔާގައި ކަންހިނގާފައިވާގޮތަޚިލާފަށް، ފިއުލް ސަޕްލައިސް އިން އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތް ވަޒީފާއިން ވަކިކުރިއިރުވެސް،އަދްހިންގުމުގެ އިސްމަޤާމުތަކުގައިތިބޭ މީހުންގެ މައްސަލަ ބެލުމުގެ އިޚްތިޞާޞް ޓްރައިބިއުނަލަށް ލިބިގެންނުވާކަމަށިނިންމިއިރުވެސް، ހިންގުމުގެ އިސްމަޤާމުތަކުގައީތިބޭ މީހުންގެ ވަޒީފާގެ މައްސަލަތަކަކެ،ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 34 ވަނަ މާއްދާއިން ވަޒީފާއާބެހްޓްރައިބިއުނަލުނ ބެލުން އިސްތިސްނާ ކޮށްފައިވްމައްސަލަތަކެއ ކަމަށާއި، އެފަދަ މައްސަލަތައަސިވިލ ކޯޓަށް ހުށަހެޅުމަށް ވަކި މުއްދަތެއް ކަނޑައަޅުއްވާފައި ނުވާކަމަށެވެ.

17.3. މީގެއިތުރުން، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުން އިޙްސާން ޝަރީފެޤަޟިއްޔާގައި، ޤާނޫނަށް އަންނަ އިޞްލާޙަކުން ވަކިބާވަތެއްގ މައްސަލެ ބެލުމުގެ އިޚްތިޞާޞް ގެއްލިއްޖެނަމަ، އެ ބާވަތުގެ މައްސަލަ ނުބެލޭނެކަމަށް ބަޔާންކުރައްވާފައިވާ ރައުޔަކީ އެ ޤަޟިއްޔާގެ އަޤަލިއްޔ ރައުޔަކަށްވެފައި،ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. ޙުސައިން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2021/HC-A/168 ޤަޟިއްޔާ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ނަނަބަރު 2021/HC-A/168 ޤަޟިއްޔާ. ޝާމިން ޤަޟިއްޔާގައި ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާ ފަދައިން، ދަށުކޯޓުތަކުން ތަބާވާންޖެހޭ ޤާނޫނީ އުޞޫލެއްނޫން ކަމަށެވެ.

18މ މައްސަލައިގެ އަޑުއެހުން ބޭއްވުމުގެކުރިން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުން ނިންމަވާފައިވާ ޤަޟިއްޔާތަކުގެ އަލީގައި އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން އިތުރު ކަންކަން ފާހަގަކުރުމަށް ފުރުޞަތު އެރުވިފައިވެއެވެ. އަދްމައްސަލައިގެ އަޑުއެހުމުގެއި ފަނޑިޔާރުން ކޮށްފައިވާ ސުވާލުތަކާ ގުޅިގެނ ދައްކާފައިވާ މައިގަނޑު ވާހަކަތައް ތިރީގައި އެވަނީއެވެ.

18.1. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓު ގ އަޙްމަދު މާޖިދު ވ. ޖުޑިޝަލް ސަރވިސް ކޮމިޝަން ޤަޟިއްޔާ އަދި އިޙްސާން ޝަރީފް ޤަޟިއްޔާއެކުއެކީގައި ވިދާޅުވުމަށްފަހު އަޙްމަދު މާޖިދު ވ. ޖުޑިޝަލް ސަރވިސް ކޮމިޝަންޤަޟިއްޔގާ 23 ވަނަ ނުކުތާގައި އަޙްމަދު މާޖިދު އެއްފަހަރު ޓްރައިބިއުނަލަށް މައްސަލަ ހުށަހަ ޅުއްވމަށްފަހު، އެ މައްސަލިސިވިލް ކޯޓަށް ހުށަހަޅުއްވާފައ، އަނެއްކާ އަނބުރާ ޓްރައިބިއުނަލަށް ހުށަހެޅުއްވުމުގައި އަޙްމަދު މާޖިދަށް 3 މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި މައްސަލަ ހުށަހަޅުއްވާފައިވާތީ ވ، މައްސަލަ ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބިވަޑައިގަންނަވގޮތަށ ބަޔާންކޮށްފައި އޮންނާތީ، އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން އެ ނިންމުމުގެ 23 ވަނަ ނުކުތާ ތަރުޖަމާކުރައްވާގޮތެއ، އަދި ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 6 ވަނަ އިޞްލާޙަށފަހް 3 މަސްދުވަސް ފާއިތުވުމަށްފަހު،ސިވިލ ކޯޓަށް މައްސަލައެއް ހުށަހަޅުއްވައިފިނަމޭއެފަދަ ފުރުޞަތެއް ލިބިދޭންޖެހްޤާނޫނީ ސަބަބެއް ވިދާޅުވދެއްވަނެ ޝަރީޢަތުން އެދުމުން، އިތުރަށް ދިރާސާކުރައްވަން ބޭނުންފުޅުކަމަށް މި މައްސަލައިގައިފުރަތަމަ ބޭއްވުނު ޝަރީޢތުގަ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ނަނަބަރު 2021/HC-B12/41 ޤަޟިއްޔާ. މަޖިލީހުގައި ވިދާޅުވެފައިވާތީ، ދިރާސާއަށްފަހ އިތުރު އަޑުއެހުމެއް ބޭއްވުމަށް ފުރުޞަތު އެރުވިފައިވެއެވެ.

19ބުނެވިދިޔަ ގޮތުގެމަތިން ދިރާސާކުރެއްވުމަށްފަހު، 01 މާރިޗް 2023 ދުވަހު ބޭއްވުނު އަޑުއެހުމުގައި، އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ދެކަމެއް ފާހަގަކުރެއްވުމަށް އެދިވަޑައިގެންފައިވެއެވެ.

20އެގޮތުން ފުރަތަމަ ކަމަކީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ އިޙްސާން ޝަރީފްޤަޟިއްޔާގެ ވާގިއާތަކަށް ބަލާއިރު މިހާރު ހައިކޯޓަށް ހުށަހެޅިފައިވާ މައްސަލައިގެ ވާގިއާތަކާއި ފަނޑިޔާރުންގެ ކުރިމައްޗަށް ހުށަހެޅިފައިވާ ސުވާލާއި ތަފާތުކަމަށެވެ.

20.1. އެގޮތުން،އްޙސާނ ޝަރީފް ވަޒީފާއިން ވަކިކުރިތާ 3 )ތިނެއް( މަސްދުވަސް ތެރޭގައި އ މައްސަލަ ޓްރައިބިއުނަލަށް ހުށަހަޅާފައިވާކަމަށާއި،ސުޕްރީމް ކޯޓުގް ކުރިމަތީގައިއޮތް ސުވާލަކި 22 ސެޕްޓެމްބަރ 2020 ގައި ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނަށް ގެނެވުނު 6 ވަން އިސްލާޙަށް ޢަމަލުކުރަނފެށާތާރީޚުނ ފެށިގެން އިސޭމަޤާމުތައް އަދާކުރާ މުވައްޒަފުންގެ ވަޒީފާއްބެހ މައްސަލަތައް ބެލުމުގެ އިޚްތިޞާޞް ޓްރައިބިއުނަލަށްބަދަލުވެފައިވާކަމަށް ހައިކޯޓުން ޤަބޫލުކުރެއްވި ނަމަވެސް، އިޙްސާން ޝަރީފް އެދިފައިވާ ފަރުވާ ދެއްވާފައި ނުވަނީ ސިވިލ ކޯޓުގެ ނިންމުމެއް ހައިކޯޓަށް އިސްތިއުނާފު ކޮށްފައިވެ މައްސަލައެއް ކަމަށްވާތީވެ، އެގޮތަށް ހައިކޯޓުން އފަރުވާ ނެރެދެއްވާފައނުވާ ސަބަބާމެދުއެވެ. އަދިސުޕްރީމް ކޯޓުން އެއަގޯސ ނިންމުމެއްކަމށް ކަނޑައަޅުއްވައ، އިޙްސާން ޝަރީފް އެދިފައިވާ ފަރުވާ ނަންގަވައި ދެއްވާފައިވާކަމަށެވެ.

20.2. އެހެންކަމުން، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ އިޙްސާން ޝަރީފާޤަޟިއްޔާގީއިވަޤާނޫނ އުޞޫލަކާ އިޚްތިޞާޞެއްގުޅޭ މައްސަލަތަކުގައި ސިވިލް ކޯޓުގެ އިޚްތިޞާޞް ނެތްކަމަށް އ ކޯޓުން ނިންމަވާ މައްސަލަތައް ހައިކޯޓަށް އިސްތިއުނާފު ކުރެވޭ ޙާލަތްތަކުގައިވެސ ޓްރައިބިއުނަލްގެ އިޚްތިޞާޞްއޮތް މައްސަލައެއްނަމަ ޓްރައިބިއުނަލަށް މައްސަލަ އަލުން ހުށަހަޅައިފިނަމަ އެ މައްސަލަ ބެލުމެގެ ފަރުވާއަކަށް އެދިފައިވާނަމަ އެގޮތަށް ހައިކޯޓުންވެސ ނިންމެވިދާނެކަމަށެވ.

20.3. އެހެންކަމުން، އިޙްތިޞާސްއާގުޅޭ މައްސަލަތަކުގައި ސިވިލްކޯޓުގެ އޚްތިޞާޞިނެތްކަމަށް އެ ކޯޓުން ނިންމަވާ މައްސަލަތައި،ހައިކޯޓުގައްއިސްތިއުނާފުކުރެވޭ ޙާލަތްތަކުގައިވެސް ޓްރައިބިއުނަލްގެ އިޙްތިޞާސްއޮތް މައްސަލައެއްނަމަ ޓްރައިބިއުނަލްއަށް މައްސަލަ އަލުން ހުށަހަޅައިފިނަމަ އެ މައްސަލަ ބެލުމުގެ ފަރުވާއަކަށް އެދިފައިވާނަމް،އެގޮތަށް ހައިކޯޓަށް ވެސް ނިންމެވިދާނެކަމިށެވެ. އަދ މުމައްސަލައ ގުޅިގެނާ ރެލަވަންޓްކަމަށް ފާހަގަކުރެވޭ ނީކުތާއަކ ނުވަތަ ޤާނޫނީ އުޞޫލަކއެއީކަމަށެވެ.

21ދެވަނަކަމަކީ،ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުނ އަޙްމަދު މާޖިދު ވ. ޖުޑިޝަލް ސަރވިސް ކޮމިޝަން ޤަޟިއްޔާގައި ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާ އުޞޫލަކީ 22 ސެޕްޓެމްބަރ 2020 އިން ފެށިގާނ އަޙްމަދް މާޖިދެއ އެއްޙާލަތުގައެތިބި ފަރާތްތަކުން މައްސަލަ ހުށަހަޅާނަމަ ހުށަހަޅަންޖެހޭނީ ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލަށް ކަމަށްވާތީ، ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 28 ވަނަ މާއްދާގެ ހ) (ގައި ބުނާ 3 )ތިނެއް( މަސްދުވަހުގެ މުއްދަތު ގުނަން ފެށޭނީ ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނގ 6 ވަނަ އިސްލާޙަށް ޢަމަލުކުރަނފަށާ ތާރީޚުން ފެށިގެންކަމަށެވެ.

21.1. އެހެންނަމަވެސް، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުން އަޙްމަދު މާޖިދު ވ. ޖުޑިޝަލް ސަރވިސް ކޮމިޝަން ޤަޟިއްޔާ 16 ނޮވެމްބަރ 2022 ދުވަހު ނިންމެވިފަހުން، 20 ފެބްރުއަރީ 2023 ދުވަހު ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުން ޢަބްދުލްޣަފޫރު ޙާމިދު ވ. މޫސާ ފަތުޙީޤަޟިއްޔާގައި ޤާނޫނަކަށ ޢަމަލުކުރަން ފެށުމުގެކުރިން މާޒީގައި ހިނގާދިޔަ ވާގައ އެއްގެ މައްޗަށް ނުވަތަ ކުރެވުނު މުޢާމަލާތެއްގެ މައްޗަށް އެ ޤާނޫނު ރަޖުޢީކޮށުތަޠަބީގު ނުކުރެއްވުމަކ ޤާނޫނީ ޢާންމު މަބްދްއުކަމާއި، އުޞޫލީ ގޮތުން ހުރިހާ ބާވަތެއްގެ ޤާނޫނީ ޤާއިދާތަކެއްގެ މައްޗަށްވެސްއެ މަބްދައު ހިނގާނެކަމަށް ނިންމަވާފައި ވާކަމަށވެ.އަދި ޖިނއާއެހެން ޤާނޫނެއްގައި އެ ޤާނޫނު ރަޖުޢީކޮށް މާޒީގައި ހިނގާފައިވާ ކަންތަކުގެ މައްޗަށި ތަޠބީގު ކުރެވޭނެކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައި ނުވާނަމަ، އެ ޤާނޫނަކީވެސް ޢާއްމު އުޞޫލެއްގެ ގޮތުގައި ރަޖުޢީކޮށް ތީޠަބޤާނުކުރެވޭނެ ޤާނޫނެއްކަން ތަފާތު ޖުރިސްޑިކްޝަންސްތަކުގައި އިސްތިޤުރާރުވެފައިވ " ޕްރިންސިޕަލް އޮފް ނޮން ރިޓްރޯއެކްޓިވިޓީ އޮފް ދަ ލ" މަބްދައުގެ އަޙްކާމުތަކަށ ބެލުމުން އެނގޭކަމަށް ކަނޑައަޅުއްވާފައި ވާކަމަށެވެ.

21.2. ބުނެވިދިޔަމައްސަލާގައވުއުޞޫލު ތ ޠުބ ޤީކުރުމުގައި މައުޟޫޢީޤާނޫނުތަކާއި އިޖުރއާ ޤާނޫނުތއް ތަފާތުކޮށްފައަ ނުވާކަމަށެވެ. އަޙްމަދު މާޖިދު ވ. ޖުޑިޝަލް ސަރވިސް ކޮމިޝަން މައްސަލަނިންމެވިފަހުން، ޤާނޫނު ރަޖުޢީކޮށް ތަޠުބޤާނުކުރެވުމުގެއުޞޫލު ދަމަހައްޓަވިފައ ވާކަމަށެވެ. އަދ ޢަބްދުލްޣަފޫރު ޙާމިދު ވ. މޫސާ ފަތުޙިޤަޟިއްޔާގައްޙުކުމް ކުރައްވާފައިވަނ އަޣުލަބިއްޔަތުން ކަމަށެވެ.

21.3. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުނ އަޙްމަދު މާޖިދު ވ. ޖުޑިޝަލް ސަރވިސް ކޮމިޝަން ޤަޟިއްޔާގައި ނިންމަވާފައިވަނީ، އެ އިޞްލާޙަށް ޢަމަލު ކުރަންފެށުމަށްފަހ ހުށަހެޅޭ މައްސަލަތައް

3 )ތިނެއް( މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި ހުށަހަޅަން ޖެހޭނެކަމަށެވެ.

21.4. ބުނެވިދިޔަ ސަބަބުތަކަށްޓަކައި، މި ޙާލަތުގައި އަޙްމަދު މާޖިދު ވ. ޖުޑިޝަލް ސަރވިސް ކޮމިޝަނާޤަޟިއްޔާގައ ކަނޑައަޅުއްވާފައި އުޞޫލާއި ޢަބްދުލްޣަފޫރު ޙާމިދު ވ. މޫސާ ފަތުޙެޤަޟިއްޔާގައި ކަނޑައަޅުއްވާފައިވ އުޞޫލާ ފުށުއަރާކަމަށވެ. އަދި ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 6 ވަނަ އިޞްލާޙު ފާސްވުމަށްފަހު 3 )ތިނެއް( މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި މައްސަލަ ހުށަހަޅަންޖެހުމަކީ ނުރަނގަޅު ތަރުޖަމާއެއްކަމަށެވެ.

21.5. އިސްތިއުނާފު ކޮށްފައިވީމައްސަލަ، ސިވިލްކޯޓަށް ހުށަހަޅާފައިވަނީ 19 ޑިސެމްބަރު 2021 ގައިކަމަށާއި، މެމައްސަލައިގެ ވާގިޢާގ ތަފާތަކީ ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 6 ވަނަ އިޞްލާޙު ގެނައިފަހުން އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން މިމައްސަލ ޓްރައިބިއުނަލްއަށ ހުށަހަޅާފައި ނުވުންކަމަށެވެ. އެހެންނަމަވެސް، އަޙްމަދު މާޖިދު ވ. ޖުޑިޝަލް ސަރވިސް ކޮމިޝަން ޤަޟިއްޔާގެއުޞޫލ ތަޠުބީޤު ކޮށްފިކަމުގައިވާނަމަ، ޢަބްދުﷲ ޝަފީޢު މަޙްމޫދެ ވަޒީފާއިން ވަކިކުރި މައްސަލި ހުށަހެޅުމުގަ ދޮރު ބަންދުވެގެން ދާނެކަމަށާއި، އެ ޤަޟިއްޔާގައ 3 )ތިނެއް( މަސްދުވސްފަހުނ މައްސަލް ހުށަހެޅުމުގެދޮރު ބަންދުވާނެކަމަށް ކަނޑައަޅުއްވާފައި ނުވާކަމަށެވެ.

22ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުން އަޙްމަދު މާޖިދު ވ. ޖުޑިޝަލް ސަރވިސް ކޮމިޝަންޤަޟިއްޔާގެ ނިންމެވުމަދުރަށދާންޖެހޭ ކަމުގައިވާނަމާ،އެ ނިންމެވުމާއި ދުރަށްދާންޖެހޭ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކއޯޤާނޫނީ ހަމަތަކަކީ ކޮބައިތޯ ޝަރީޢަތުނީކުރެވުނު ސުވާލުގެ ޖަވާބުގައި، ޤާނޫނީ ހުއްޖަތަކީ 'ޕްރިންސިޕަލް އޮފް ނޮން ރޓްރޯއެކްޓިވިޓީ އޮފް ދަ ލ' ނުވަތު ރަޖުޢީކޮށް ޤާނޫނު ތަޠުބީގު ނުކުރުމުގެ މަބްދައުކަމަށާއި، އަޙްމަދު މާޖިދގެމައްސަލާގައި ސުޕްރީމް ކޯޓުން ނިންމަވާފައިވާ ނިންމެވުން ޤާނޫނީގޮތުން ރަނގަޅު ނޫންކަމަށް ޤަބޫލުކުރްއވޭކަމަށ އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ބުނެފައިވެއެވެ.

23ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުން އަޙްމަދު މާޖިދު ވ. ޖުޑިޝަލް ސަރވިސް ކޮމިޝަން ޤަޟިއްޔއަށާ ރިޢާޔަތްކޮށް ޢާއްމު އުޞޫލަކީ ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނަށް ގެނެވުނު 6 ވަން އިޞްލާޙަށްފަހު މި ހުށަހެޅުނު މައްސަލަތައް ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލަށް ހުށަހެޅުންކަމަށްވާއިރު، ސިވިލް ކޯޓަށް ދާންޖެހޭކަމަށް މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ޤަބޫލުކުރައްވަނީ ކީއްވެގެންތޯ ޝަރީޢަތުނެސުވާލުކުރުމުން،އެއީ މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 12 ވަނަ މާއްދާގެ )ބ( އާއި ސުޕްރީމް ކޯޓުނިނިންމަވާފައހުރި ޤަޟިއްޔާތައްކަމަށާއި،އެޤަޟިއްޔާތަކުގައި އެ އުޞޫލު ކަނޑައަޅުއްވާފައިވަނީ ޤާނޫނުގައި ރަޖުޢީކޮށް ތިޠްބީގު ކުރެވޭނެކަމަށް ބަޔާންނުކުރާހާ ހިނދެއްގައި ނުވަތަ އެހެނުދޭހަނުވާހިނދެއްގައި، ރަޖުޢީކޮށް ޤާނޫނު ތަޠެ ބީގު ނުކުރެވޭނެކަމަށާއި، ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނނުގ 6 ވަނަ އިޞްލާޙާ ގުޅިގެން ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލަށް ދާންޖެހެ މަކީ،އުއިސްލާޙު ރަޖުޢީކޮށް ތަޠުބީޤްކުރުންކަމަށް ދެކޭކަމަށް ބުނެފައިވެއެވެ.

24ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނނުގޫ 6 ވްނައިސްލާޙުގެ ކުރީގައި ފާއިތުވި ހުރިހާ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ވަޒީފާއިން ވަކިކޮށްފައި ތިއްބެވެ،މިހާރު އިސްތިއުނާފު ކުރައްވާ ފަރާތާއި އެއްޙާލަތެއްގުއި ތިއްބެވި ހުރިހާ ފަރާތްތަކުގަ މައްސަލަތައް ހިށަހެޅެންޖެހޭނީ ސިވިލް ކޯޓަށްތއާއ، އެގޮތަށް ހުށަހެޅުމުގައި އިތުރު މުއްދަތެއްވެސް އޮންނާކަށް ނުޖެހޭތޯ ޝަރީޢަތުނީސުވާލުކުރުމުން، އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ޤަބޫލުކުރައްވާ ހަމައަކެމި މައްސަލައަކީ ސިވިލް ކޯޓަށް ހުށަހަޅަންޖެހޭ މައްސަލައެއްކަމަށާއި، މައްސަލަ ހުށަހެޅުމުގާމުއްދތ ގުޅޭގޮތުން ޤާނޫނުގައި ވަކިމުއްދަތެއް ކަނޑައަޅާފައިނެތުމުން، އެ ގައިދުކޮށްފައ އޮތްކަމަކަށް ޤަބޫލު ނުކުރެވޭކްމަ ށ ބުނެފައިވެއެވެ.

25އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން އެދިފައިވަނީ ތިރީގައިވާގޮތަށެވެ. "... ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު C(A)/202202/Cv- 'ރަޖިސްޓްރާރގެ ނިންމުން އަލުންބަލައި ނިންމިގޮތް' ނިންމެވުން ބާޠިލުކޮށްދެއްވައި، އިސްތިޢުނާފްކުރާ ފަރާތުން ހުށަހެޅި މައްސަލައަކީ ސިވިލް ކޯޓުން ބެލުމުގެ އިޚްތިޞާޞް އޮތ މައްސަލައެއް ކަމާއި މައްސަލަ ކުރިއަށް ގެންދެވޭނޭކަމުގައ ކަނޑައަޅުއްވައި ދެއްވައި ޢަދުލެވެރި ނިންމުމެއް ނިންމަވައިދެއްވުމަށް އެދެމެވެ." ޝަރީޢަތަށް ފާހަގަކުރެވުނު ކަންތައްތައް

26މާ މައާސަލައިގައް ކަންހިނގާފައިވާ ގޮތަށްބަލާއިރު، ޢަބްދުﷲ ޝަފީޢު މަޙމޫދުގެ ފަރާތުން އެކިފަހަރު މަތިން އެކިމަހައްލުތަކުން އިންސާފު ހޯދުމަށްއެދި ހުށަހެޅުމަށް މަސައްކަތް ކޮށްފައިވާ މައްސަލައަކީ، އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތް 24 ޖުލައި 2018 ދުވަހު ވަޒީފާއިން ވަކިކޮށްފައިވާ މައްސަލައެވެ. މި މައްސަލައިގެ އިސްތިއުނާފުގެ ދާއިރާގެ ބޭނުމަށް އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތް ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގެ މައްސަލައިގެ އިތުރު ވާޤިއާއަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށްފައި ނުވާނެއެވެ.އަދިއިސްތިއުނާފުކުރ ފަރާތުގާ ހުށަހެޅުންތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް، މި މައްސަލައިގެ ބޭނުމަށް ފާހަގަކުރެވޭ މައގަނޑ ކަންކަނު ތަރުތީބުން ތިރީގައި ބަޔާންކުރަމެވެ.

27ޢަބްދު ﷲ ޝަފީޢު މަޙމޫދ 24 ޖުލައި 2018 ދުވަހު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރި މައްސަލަ، އެންމެ ފުރަތަމަ ހުށަހަޅާފައިވަނީ، 23 އޮކްޓބަރޯ 2018 ދުވަހު ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލްއަށެވެ. ޢަބްދުﷲ ޝަފީޢު މަޙެމޫދަކ ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 34 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ(ގެ )6( ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކުރާ ހިންގުމުގެ އިސްމަޤާމެއްގައިހުރި މީހަކަށްވާތީ، ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލްގެ ނަންބަރ 205/VTR/2018 މައްސަލަ ބެލުމުގެ އިޚްތީޞޞް އެ ޓްރައިބިއުނަލްއަށް ލިބިގެން ނުވާކަމަށް ކަނޑައަޅާފައިވަނީ 31 އޮކްޓބަރޯ 2018 ދުވަހުއެވެ.

28ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލްގެ ނަންބަރު 205/VTR/2018 މައްސަލަ ނުބެލޭނެކަމަށް ކަނޑައެޅުމަށްފަހު، އެ މައްސަލަ ސިވިލް ކޯޓަށް ހުށަހެޅުމުން، އެ ކޯޓުގެ ނަންބަރ 4647/Cv-C/2018 ޤަޟިއްޔާއިން އެ މައްސަލަ ބަލަމުން ދަނިކޮށް، 25 ސެޕްޓެމްބަރ 2019 ދުވަހު އެ މައްސަލައިގެ ދަޢުވާފޯމު ބާޠިލުކޮށް، ޙުކުމް ކުރައްވާފައިވެއެވެ.

29ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 34 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ(ގައިކުރިން ބަޔާންކޮށޭ ފައިވް ގޮތުގެމަތިން ހިންގުމުގެ އިސްމަޤާމުތަކުގައިވާ މުވައްޒަފުންގެ މައްސަލަތައް ސިވިލް ކޯޓަށް ހުށަހަޅަމުން ދަނިކޮށް، ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 6 ވަނަ އިޞްލާޙުން، ހިންގުމުގެ އިސްމަޤާމުތަކުގައިތިބި މުވައްޒަފުންގެ ޝަކުވާތައް ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލްއަށް ހުށަހެޅުމުގެ އިޚްތިޞާޞް ލިބިދީފައިވެއެވެ.

30ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 6 ވަނަ އިޞްލާޙީށަ ޢަމަލުކުރަން ފަށާފައިވަނީ 22 ސެޕްޓެމްބަރ 2020 ދުވަހުން ފެށިގެންނެވެ.

3119 ޑިސެމްބަރު 2021 ދުވަހު، މި މައްސަލަ ދެވަނަ ފަހަރަށް ޢަބްދު ﷲ ޝަފީޢު މަޙްމޫދުގެ ފަރާތުނ ސިވިލް ކޯޓަށް ހުށަހަޅމުން،އިދާރީ ކަންކަން ފުރިހަމަ ކުރަމުން ދަނިކޮށް، ސިވިލް ކޯޓުގެ ދަޢުވާއާއި މައްސަލަ ހުށަހަޅާ ފޯމުތަކަށް ބަދަލު އައިސްފައިވާތީ، އައު ފޯމުން މައްސަލަ ހުށަހެޅުމަށް 26 ޖަނަވަރީ 2022 ދުވަހު އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތަށް އަންގާފައިވެއެވެ. އަދި އެގޮތުގެމަތިން އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން އައުފޯމު ހުށަހަޅާފައިވަނީ 30 ޖަނަވަރީ 2022 ދުވަހުއެވެ.

32މ މައްސަލައަކީ ސިވިލް ކޯޓަށް އިޚްތިޞާޞް ލިބިފައިވާ މައްސަލައެއް ނޫންކަމަށް ރަޖިސްޓްރާރ ކަނޑައަޅުއްވާފައިވަނ 08 ފެބްރުއަރީ 2022 ދުވަހުއެވެ. އަދި ރަޖިސްޓްރާރގެ ނިންމުން އަލުންބަލައި ގޮތެއް ނިންމާފައިވަނީ 13 މާރިޗް 2022 ދުވަހުއެވެ.

33މި މައްސަލައިގައި ޝަރީޢަތުން ގޮތެއްކަނޑައަޅަންޖެހޭ މައިގަނޑު ސުވާލުތައް ތިރީގައި ބަޔާންކުރަމެވެ.

33.1. ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 6 ވަނަ އިޞްލާޙަކީ، އެ އިޞްލާޙުގެ ކުރިން ހިނގާފައިވާ ކަންކަމަށް ރަޖުޢީކޮށް ތަޠުބީޤު ކުރެވޭނެ އިޞްލާޙެއްތި؟ އަދ

33.2. މ މައްސަލި ބަލައިނުގަތުމަށް ސިވިލް ކޯޓުން ނިންމެވުމުގައި، މަތީމަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުގެ ނިންމެވުންތައް ތަޠުބީޤު ކުރައްވާފައިވަނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ )ރ(ގައިވާ އުޞޫލާ ޚިލާފަށްތޯ؟ އަދި

33.3. މި ޙާލަތުގައި، ޢަބްދު ﷲ ޝަފީޢު މަޙމޫދ 24 ޖުލައި 2018 ދުވަހުވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގެ މައްސަލީހުށަހެޅުމުގެ ޙައްޤު ލިބިގެންވޭތޯއާއި، އެ ޙައްޤު ލިބިގެންވާނަމަ މައްސަލަ ބެލުމުގެ އިޚްތިޞާޞް ލިބިގެންވަނީ ކޮންތާކަށްތ؟ ޤާނޫނު ރަޖުޢީކޮށް ތަޠުބީޤުކުރުމުގެ އުޞޫލު

34ޕްރިސިޑެންސް 1މާނަކުރުމުގެ ހަމަތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 12 ވަނަ މާއްދާގައި،ކަނޑައެޅިގެން އެހެންގޮތަކަށް ދޭހަނުވާހާހިނދަކު، ޤާނޫނު މާނަކުރުމުގެ ހަމަތަކުގެ ތެރޭގައި، އެ ޤާނޫނުގެ 12 ވަނި މާއްދާގަ )ހ(ގައި، ކޮންމެ ޤާނޫނަކީވެސް، އެ ޤާނޫނު އެކުލަވާލުމުގެ ކުރީގައި ހިނގައިދިޔަކެމެއް ރަނގަޅު ކުރުމަށްޓަކައި، ނުވަތަ އެ ޒަމާނުގައި ދިމާވި އުނިކަމެއް ނުވަތަ ހުސްކަމެއް ފޫބެއްދުމަށްޓަކައި، ތަޢާރުފުކޮށްފައިވާ ޤާނޫނެއްކަމަށް ބަލަންވާނެކަމަށް ބުނެފައިވެއެވެ. އަދި އެ ޤާނޫނުގެ 12 ވަނަ މާއްދާގެ )ބ( ގައް،ޤާނޫނު އެކުލަވާލި ދުވަހުން ފެށިގެން ކުރިއަށް ހިނގާއެއްޗަކަށް ޤާނޫނުވުމާއި، ޤާނޫނުގެ ތާރީޚުގެ ކުރިން ހިނގާފައިވާ ކަންކަމަށާހިނގާނ އެއްޗަކަށ ޤާނޫން ނުވާނެކަމަށް ބަލަންވާނެކަމަށް ބުނެފައިވްއިރު، އަދި އެ މާއްދާގެ )ނ(ގައި، ލިބިދީފައިވާ ޙައްޤެއް މުޅިން ނިގުޅައިގަތުމަކީ، ޤާނޫނަކުން ކުރާނެކަމެއް ނޫންކަމުގައި ބެލަންވާނެކަމަށ ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ.

35ޤާނޫނު ތަޠުބީޤުކުރަންވާނީ އަބަދުވެސް ކުރިއަށްކަނ ފެށިގެން އައިސްފައިވަނީ، ޤާނޫނީ ޤާއިދާ “Nova constitution futuris forman imponere debet non praeteritis” އެބަހީ، “a new law ought to regulate what is to follow, not the past” ގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށެވެ.

36ދިވެހިރާއްޖޭގެސުޕްރީމް ކޯޓާ ނ މުޙައްމަދު ޞަބާޙު ވ. ޢާއިޝަތު ނަފީސާ ޤަޟިއްޔާގައި،ފަނޑިޔާރު ޢާއިޝާ ޝުޖޫން މުޙައްމަދުގެ ރައުޔުގެ 17 ވަނަ ނުކުތާގައި، މާނަކުރުމުގެ ހަމަތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 12 ވަނަ މާއްދާގެ )ބ(ގައި، ޤާނޫނު ވުޖޫދުވުމުގެކުރިން ހިނގާފައިވާ ހާދިސާއެއްގެ މައްޗަށް، ފަހުން ޢަމަލުކުރަންފެށ ޤާނޫނެއް ނުހިންގުމަކ ޤާނޫނީ މާނަކުރުމުގެ ޢާއާމު އުޞޫލުކަމަށް ބަލަންޖެހޭނެކަމަށާއި، އަދި އ ސަބަބަށްޓަކައި، ޤާނޫނަކުން ޞަރީޙަ ބަހުން އިސްތިސްނާ ކޮށްފައިވާ ޙާލަތެއްގައި މެނުވީ، ފަހުން ވުޖޫދުވި ޤާނޫނެއްގެ މަންފާ ނުވަތަ އޭގެބުރަ ދައުލަތަށް އަދި ފަރުދަކަށް ނުވަތަ އެ ނޫންވެސް ފަރާތަކަށް ލިބިގެން ނުވާކަމުގއ ނުވަތި އުފުލަން ނުޖެހޭކަމަށް ކަނޑައަޅުއްވާފައިވެއެވެ. ޤާނޫނު ރަޖުޢީކޮށް ތަޠުބީޤު ކުރުމާގުޅޭ އިތުރު މައްސަލަތަކުގެ ތެރޭގައި، ޖިނާއީ ޤާނޫނާ ގުޅޭގޮތުން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. ޙަސަން ޢަބްދުﷲއާއި އިތުރު މީހުން )2011/SC-A/23،( މަދަނީ އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަން ވ. ފަރީދާ ޢުމަރު )2017/SC-E/05(، މޫސާ ނަޞީރު ވ. މޯލްޑިވްސް އިންލަންޑް ރެވެނިއު އޮތޯރިޓީ )2014/SC-A/41(އާއި،

37ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުނ އިޙްސާން ޝަރީފް ޤަޟިއްޔާގައި، ވާގިޢީގޮތުން ފާހަގަކުރެވޫ މައިގަނޑު ކަންކަމާއި ޤާނނ އުޞޫލު ތިރީގައި ބަޔާންކުރަމެވެ.

37.1. އިޙްސާން ޝަރީފްގެ ފަރާތުން ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލްއަށ 17 ސެޕްޓެމްބަރ 2020 ދުވަހު މައްސަލަ ހުށަހެޅިއިރެ،ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލްއަށް އޭނާގިޝަކުވާ ބެލުމުގެ އިޚްތިޞާޞް ލިބިފައި ނުވިނަމަވެސް، އެ މައްސަލަ ނުބެލޭނެކަމަށް ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލްއިން 15 އޮކްޓބަރޯ 2020 ދުވަހު ނިންމިއިރު، އެ މައްސަލަ ބެލުމުގެ އިޚްތިޞާޞް އެ ޓްރައިބިއުނަލްއަށް ލިބިފައިވެއެވެ.

37.2. އިޙްސާން ޝަރީފްގެ މައްސަލައަކީ،ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލްއަށް ހުށަހަޅައިފިނަމަ އެ ޓްރައިބިއުނަލްއިން ބަލައި ކުރިއަށް ގެންދެވިދާނެ މައްސަލައެއކަމަށެވެ.

37.3. ހާދިސާ ހިނގާފައިވަނީ އަދި ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގެ ޝަކުވާ ހުށަހަޅާފައިވަނީ ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 6 ވަނަ އިޞްލާޙަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުމަށްފަހު ކަމަށްވާއިރު، އީ މައްސަލއަކަ އިޖުރާއަތު ފުރިހަމަކޮށް، އެ މައްޗަށް ޓްރައިބިއުނަލްގައ މައުޟޫޢީގޮތުން ބަލައިފައިސަލާ ކުރެވިފައިވާ މައްސަލައަކަށް ނުވާތީ، އެ މައްސަލަ ބެލުމުގެ އިޚްތިޞާޞް ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލްއަށް ލިބނެކަމަށެވެ.

38ޕްރިސިޑެންސް 4ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުނ އަޙްމަދު މާޖިދު ވ. ޖުޑީޝަލް ސަރވިސް ކޮމިޝަންޤަޟިއްޔާގައ، ކުރިން ސިވިލް ކޯޓަށް އިޚްތިޞާޞް ލިބިފައިވާ މައްސަލަތަކާ ގުޅިގެން، ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 6 ވަނަ އިޞްލާޙަށް 22 ސެޕްޓެމްބަރ 2020 ދުވަހު ޢަމަލުކުރަން ފެށުމަށްފަހު ރިޢާޔަތްކުރަންޖެހޭ މައިގަނޑު އުޞޫލުތައް ތިރީގައި ބަޔާންކުރަމެވެ.

38.1. މާނަކުރުމުގެ ހަމަތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 12 ވަން މާއްދާގަ )ބ(އަށް ރިޢާޔަތްކުރާއިރު، މަދަނީ ޤާނޫނަކުން، އެ ޤާނޫނު މާޒީއަށް ހިންގޭނެކަމަށް ދޭހަވާނަމަ، އެ ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ކުރިން ހިނގާފައިވާ ކަންކަމުގެ މައްޗަށް އެ ޤާނޫނު ހިންގިދާނކަމާއި،ޖިނާއީ ޤާނޫނީ ރަޖުޢީކޮށް ތަޠުބީޤު ނުކުރުމުގެ ހަރުކަށި އުޞޫލުތައް މަދަނީ ޤާނޫނުގެ މައްޗަށް ނުހިނގާނެއެވެ.

38.2. މަދަނީ ޤާނޫނުތައް މާޒީއަށް ނުހިންގުމުގެ މަބްދައުގެ ދަށުން ކަނޑައެޅޭ ދެ އުޞޫލަކީ؛

38.2.1. މައުޟޫޢީޤާނޫނަކަށ ޢަމަލުކުރަން ފެށިއިރު އުފެދިފައިވާ މައުޟޫޢީ ޙައްޤުތަކާއި ވާޖިބުތަކަށް އަލަށްހެދޭ ޤާނޫނުތަކުން އަސަރު ނުކުރިމްއި، މާޒީގައި އުފެދިފައިހުރ ޙައްޤުތަކާއި ވާޖިބުތަކަށް އަލަށްހަދ ޤާނޫނާ ހިންގުމަށް ޤާނޫނުހަދާ މަޖިލީހުން ގަސްދުކުރާނަމަ، އެކަން ޤާނޫނުގައި ސާފެޞރީޙަ ބަހުން ބަޔާންކުރަން ވާނެކަމވެ.

38.2.2. އިޖުރާއީ ޤާނޫނުތަކަކީ، އެ ޤާނޫނުގައި އެހެންގޮތަކަށް ބުނެފައިނުވާނަމަ، އެ ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުމާއެކު، ކުރިން ހިނގިކަމެއް އަދި ފަހުން ހިނގިކަމެއް ތަފާތު ކުރުމެއްނެތި، އެ ހިނދުން ފެށިގެން ހުރިހާއެންމެން އެ މައްޗަށް ޢަމަލުކުރަން ޖެހޭނެ ޤާނޫނެވެ.

38.3. ދަޢުވާކުރުމުގެ ޙައްޤު ބޭނުންކުރެވޭ މުއްދަތު މަހުދޫދުކުރާ ޤާނޫނެއް ކަންހިނގިއިރު ނެތިފައި، ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 6 ވަނަ އިޞްލާޙުގެ މަޤުޞަދަކީ ދަޢުވާކުރުމުގެ ޙައްޤު ނުވަތަ މުއްދަތަށް ބަދަލު ގެނައުންކަނ އެނގެން ނެތުމުން، ދަޢުވާކުރުމުގެ ޙައްޤު މީހެއްގެ ކިބައިން އުނިކުރެވޭނެ ނުވަތަ ހަނިކުރެވޭނީ ޤާނޫނުގެ ޞަރީޙަ ބަހުންކަމެވެ.

38.4. ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 6 ވަނަ އިޞްލާޙުގައިވާ ދަޢުވާކުރުމުގެ މަހައްލާ ގުޅުންހުރި ކަންކަމަކީ އެ ޤާނޫނުގެ އިޖުރާއީ ތަބިއްޔަތުގެ މާއްދާއަކަށްވެފައި، އެ އިޞްލާޙަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުމަށްފަހު، ދަޢުވާކުރުމުގެ މަހައްލު ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލަށް ބަދަލުވެފައވާކަމެވެ.

38.5. ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 6 ވަނަ އިޞްލާޙަށް ޢަމަލު ކުރުމުގެ ކުރިން، ހިންގުމުގެއިސްމަޤާމއެ އަދާކުރަމުނ ދަނިކޮށް ވަޒީފާއިން ވަކިކޮށްފައިވާ މީހުންގެ މައްސަލަތަކުގެ މައްޗަށް، ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 28 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ(ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ، ޝަކުވާ ހުށަހެޅުމަށް ދީފައިވާ 3 )ތިނެއް( މަސްދުވަހުގެ މުއްދަތު ގުނަން ފަށާނީ، ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 6 ވަނަ އާޞްލާޙަށި ޢަމަލުކުރަންފެށި ތާރީޚުކަމުގައިވ 22 ސެޕްޓެމްބަރ 2020 ދުވަހުންނެވެ.

38.6. މި މައްސަލައިގައި، އަޙްމަދު މާޖިދުގެ ފަރާތުން ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލްއަށް މައްސަލަ ހުށަހަޅާފައިވަނީ، 22 ސެޕްޓެމްބަރ 2020 ދުވަހުން ފެށިގެން 3 )ތިނެއް( މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި ކަމަށްވާތީ، އެ މައްސަލައަކީ ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލުން ބަލަންޖެހޭ މައްސަލައއކަމަށެވެ. ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 6 ވަނަ އިޞްލާޙަކީ، އެ އިޞްލާޙުގެ ކުރިން ހިނގާފައިވާ ކަންކަމަށޯ ރަޖުޢީކޮށް ތަޠުބީޤު ކުރެވޭނެ އިޞްލާޙެއްތ؟

39މާނަކުރުމުގެ ހަމަތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 12 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ( އަދި )ބ(އާއި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުން މުޙައްމަދު ޞަބާޙު ވ. ޢާއިޝަތު ނަފީސް ޤަޟިއްޔާއާއި، އިޙްސާން ޝަރީފުޤަޟިއްޔާއާއި، އަޙްމަދް މާޖިދު ވ. ޖުޑީޝަލް ސަރވިސް ކޮމިޝަން ޤަޟިއްޔާގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކަށް ރިޢާޔަތްކުރާއިރު، މަދަނީ މައުޟޫޢީ ޤާނޫނުތަކުގެ ޢާއްމު އުޞޫލަކީ ރަޖުޢީކޮށް ޤާނޫނު ތަޠުބީޤު ނުކުރުން ކަމުގައިވާއިރު، މަދަނީ އިޖުރާއީ ޤާނޫނު ނުވަތަ އެފަދަ ޤާނޫނީ މާއްދާއެއްރަޖުޢީކޮށް ތަޠުބީޤު ކުރެވިދާނެކަން އެނގެއެވެ.

40ޕްރިސިޑެންސް 2އެހެންކަމުން، ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 6 ވަނަ އިޞްލާޙުން ކުރިން ސިވިލް ކޯޓުގެ އިޚްތިޞާޞްގައިވ ދަޢުވާތައް ވަޒީފާއާބެހް ޓްރައިބިއުނަލްއަށް ހުށަހެޅުމަށް ކަނޑައަޅައި،ދަޢުވާކުރުމުގެ މަހައްލަށ ގެނެސްފައިވާ ބަދަލަކީ، މަދަނެޤާނޫނުގެ އިޖުރާއީ ޠަބިއްޔަތުގެ އިޞްލާޙަކަށްވެފައި، ދަޢުވާކުރުމުގެ މަހައްލާގުޅޭ މާއްދާތައް ރަޖުޢީކޮށް ތަޠުބީޤު ކުރެވޭނެއެވެ. މ މައްސަލި ބަލައިނުގަތުމަށް ސިވިލް ކޯޓުން ނިންމެވުމުގައި، މަތީމަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުގެ ނިންމެވުންތައް ތަޠުބީޤު ކުރައްވާފައިވަނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ )ރ(ގައިވާ އުޞޫލާ ޚިލާފަށްތޯ؟

41މ މައްސަލައިގައި ކަންހިނގާފައިވާގޮތަށް ބަލާއިރު، އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން މި މައްސަލަ ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލްއަށް ހުށަހެޅިއިރު، އެ ޓްރައިބިއުނަލއަށ މައްސަލަބެލުމުގެއިޚްތިޞާޞް ލިބިފައިނުވެއެވެ. އަދި މި މައްސަލަ ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ސިވިލް ކޯޓަށް ހުށަހެޅިއިރު، ސިވިލް ކޯޓަށް މައްސަލަ ބެލުމުގެ އިޚްތިޞާޞް ލިބިގެންވެއެވެ.

42އެހެންނަމަވެސް، 19 ޑިސެމްބަރު 2021 ދުވަހު މި މައްސަލަ ދެވަނަ ފަހަރަށް ސިވިލް ކޯޓަށް ހުށަހަޅާފައިވަނީ، 22 ސެޕްޓެމްބަރ 2020 ދުވަހު ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 6 ވަނަ އިޞްލާޙުން، ހިންގުމުގެ އިސްމަޤާމުތަކުގައިވާ މީހުންގެ މައްސަލަތައް ބެލުމުގެ އިޚްތިޞާޞް ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލްއަށ ބަދަލުވުމުގެ 1 )އެކެއް( އަހަރުދުވަސް ފަހުން، އަދި އަޙްމަދު މާޖިދު ވ. ޖުޑީޝަލް ސަރވިސް ކޮމިޝަން ޤަޟިއްޔާގއި، ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގަ 6 ވަނަ އިޞްލާޙުގެ ކުރާގެ ކަންކަމާގުޅޭ ޝަކުވާތައް ވަޒީފާއާބެހީ ޓްރައިބިއުނަލްއަށް ހުށަހެޅޭނެކަމަށް ކަނޑައަޅުއްވާފައިވ 3 )ތިނެއް( މަސްދުވަސް ފާއިތުވިފަހުންނެވެ.

43ޕްރިސިޑެންސް 3މި މައްސަލައިގެ ވާގިއާތަކާގުޅިގެން، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ އަޙްމަދް މާޖިދު ވ. ޖުޑީޝަލް ސަރވިސް ކޮމިޝަނިޤަޟިއްޔާގެ ބަޔާންވެދިޔަ އުޞޫލު ހަރްކަށިކޮށު ތަރުޖަމާ ކޮށްފިނަމަ، މ މައްސަލައަކީ ސިވިލް ކޯޓުގެ އިޚްތިޞާޞް ހިނގާ މައްސަލައެއެނޫންކަމަށް ކަނޑައަޅުއްވާފައިވަނ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ )ރ(އާ ޚިލާފަށްކަމަށް ބެލެވޭކަށްނެތެވެ.

44އެހެންނަމަވެސް، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ފާސްކޮށްފައިވާ ޤާނޫނާއި، އެ ޤާނޫނުތައް ކޯޓުތަކުން ތަރުޖަމާކޮށް ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާ ޢާއްމު ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައެ،އ ބާވަތުގެ އެހެނެ މައްސަލަތަކަށް ތަޠުބީޤު ކުރުމުގައި، މައްސަލައިގެ ނަތީޖާއަށް އަސަރުކުރުވުމުގ ނުވަތަ ނަތީޖާ ބަދަލުވުމުގެ ފުރުޞަތުއޮތްޚާއްޞަ ވާޤިއާތަކަށް ރިޢާޔަތެކުރަންވާނެކަމަށް ދެކެމެވެ. އެހެން،ޤާނޫނ އުޞޫލީ ތަޠުބީޤު ކުރެވޭނީ އެއްބާވަތުގެ މައްސަލަތަކުގެ މައްޗަށްކަމަށްވާއިރު، މައްސަލައިގެ ޚާއްޞަ ވާގިއާތަކުގެ ސަބަބުނ ކޯޓުން ކަނޑައަޅާފައިވާޤާނޫނީ އުޞޫލުންއިސްތިސްނާކޮށް، އެހެން އުޞޫލެއް އެ މައްސަލައިގެ މައްޗަށް ޤާއިމުކޮށެތަޠުބީޤު ކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބިދިނުދެވޭނަމަ، ޤާނޫނީ ނިޒާމުގިދިރުން ގެއްލެ،ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާއިން ކަށަވަރުކޮށްދީފައިވާ އިންސާފުވެރި ޝަރީޢަތެއް ކުރެވުމުގެ ތަރަހައިގެ ތެރޭގައިވާ ޢާއްމުހަމަތަށްއޮޅި، ޤާނޫނީ ޙުކޫމާތުގެ އިތުބާރަށް ލޮޅުން އަރާނއެވެ.

45ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުން އިބްރާހީމް ޢަބްދުއްލަޠީފް ވ. އޯނަސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑާޤަޟިއްޔާގެ ނުކުތާ 48 ގައިވާ ޤާނޫނީ އުޞޫލަށް ބަލާއިރު، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ )ރ(ގެ ބޭނުމަށް ޤާނޫނު ތަޠުބީޤު ކުރަންޖެހޭނީ އެންމެ މުހިއްމު ވާޤިއާތަށް އެއްގޮތްވާ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2019/SC-A/15 ޤަޟިއްޔާ. މައްސަލަތަކުގައިކަން އެނގެއެވެ. އަދި އެ ޤަޟިއްޔާގެ ނުކުތާ 50 ގައި، މައްސަލައިގެ މުހިއްމު ވާގިއާތައް ތަފާތުވާ ޙާލަތުގައި، އެތަފާތުގެ މިންވަރަށް މަތީމަރުޙަލާގެ ކޯޓުގެ ނިންމުމާ ދުރަށް ދެވިދާނެކަން އެނގެއެވެ. އެހެންކަމުން، މައްސަލައިގެ މުހިއްމު ވާގިޢާއެއް ތަފާތުވާ ޙާލަތުގައި، މަތީމަރުޙަލާގެ ކޯޓުގެ ނިންމެވުމާދުރަށް އެއަށްވުރެ ދަށުމަރުޙަލާގެ ކޯޓަކަށް ދެވިދާނެކަން އެނގެއެވެ.

46ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 6 ވަނަ އިޞްލާޙުގައިވާ ދަޢުވާކުރުމުގެ މަޙައްލާގުޅޭ މާއްދާ، އަޙްމަދް މާޖިދު ވ. ޖުޑީޝަލް ސަރވިސް ކޮމިޝަނާ ގަޟިއްޔާގައިވާގޮތަށްމި މާއްސަލައިގެ ވަޤިއާތަކަށ ރަޖުޢީކޮށް ތަޠުބީޤު ކުރުމުގ ޤާނޫނެ ނަތީޖާއކަށްވާނ، ޢަބްދްﷲޝަފީޢު މަޙްމޫދަށް ކުރިނިލިބިފައިވާ ދަޢުވާކުރުމުގެ މައުޟޫޢީ ޙައްޤް އެކަށް ނެތިގެން ދިޔުންކަމަށްވާއިރު، ފަހުން ފާސްވާ މަދަނީ ޤާނޫނުގައިވާ މައުޟޫޢީ ޙައްޤަކާއި ގުޅުންހުރި ކަންކަމަކީ ރަޖުޢީކޮށް ތަޠުބީޤު ނުކުރެވޭނެ ކަންކަންކަމަށވެސ އަޙްމަދް މާޖިދު ވ. ޖުޑީޝަލް ސަރވިސް ކޮމިޝަން ޤަޟިއްޔާގައިކަ ނޑައަޅުއްވާފައިވެއވެ.

47ޕްރިސިޑެންސް 5ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުން އަޙްމަދު މާޖިދު ވ. ޖުޑީޝަލް ސަރވިސް ކޮމިޝަނިޤަޟިއްޔާގެ ވާގިއާތަކާއި މުމައްސަލައިގެ ވާގިއާގައ ޤާނޫނި ނަތީޖާއަށް ބަދަލު އަތުވެދާފަދަ ތަފާތމެދު ނަޒަރުކުރާއިރު، އަޙްމަދު މާޖިދުގެ މައްސަލައަކީ ދަޢުވާކުރުމުގެ ޞައްޙަ މަހައްލެއްގައި އެއްފަހަރުވެސް ބަލައިގެންފާއިވާ މައްސަލައަކަށް ނުވާއިރު، ޢަބްދްﷲ ޝަފީޢު މަޙްމޫދުގެ މައްސަލައަކީ ދަޢުވާކުރުމުގެ އިޚްތިޞާޞް ލިބިފައިވާ މަހައްލެއްގައ ހުށަހެޅި ބަލައިގަނެ ކުރިއަށްދިޔުމުގެތެރޭގައާ،އިޖުރާއީ ހިންގުމުގެ ތެރެއިން މެދުވެރިވި ޙާލަތެއްގެ ސަބަބުން ދަޢުވާ ބާޠިލުކުރުމަށްފަހު އަލުން ހުށަހެޅުމަށް މަސައްކަތްތަކެއް ކޮށްފައިވާ މައްސަލައެކެވެ.

48ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުން އޫރިދޫ މޯލްޑިވްސް ޕަބްލިކް ލިމިޓެޑް ވ. އަމީން ކޮންސްޓްރަކްޝަން ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑާޤަޟިއްޔާގެ ނުކުތާ 52 ގައި،ދަޢުވާކުރުމުގެ ޙައްޤާ ގުޅޭގޮތުން ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންކަމަށް ބަލާއިރު، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނި މާއްދާއަށްރިޢާޔަތްކޮށ މަދަން ޚުޞޫމަތެއްގައ ދަޢުވާކުރުމުގެ ޙައްޤަކީ، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 16 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފަދައިން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ފާސްކުރާ ތަޤާދުމުގެ ޤާނޫނަކުން މެނުވީ ހަނިނުކުރެވޭނެ ޙައްޤެއްކަމަށް ތަރުޖަމާ ނުކުރެވޭނެކަމަށް ކަނޑައަޅުއްވާފައިވއެވެ. އަދި އެ ޤަޟިއްޔާގެ ނުކުތާ 55 ގައި، ތަޤާދުމުގެ އުޞޫލެއް ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައި ނުވާނަމަ، ރުޖޫޢަވާންޖެހޭ ޤާނޫނީ އުޞޫލަކީ މާނަކުރުމުގެ ހަމަތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 35 ވަނަ މާއްދާގެ )ބ(ގައި، ވަކިކަމެއް ކުރުމަށް ވަކި މުއްދަތެއް ކަނޑައަޅާފައިނުވާނަމަ، އެކަމެއް ކުރަންވާނީ އެކަށީގެންވާ އަވަސްމިނުގައި ބޭކާރު ލަސްވުންތަކެއް ނުހިމެނޭގޮތަށެވެ.

49މ މައްސަލައިގައި ކަންހިނގާފައިވާގޮތަށް ބަލާއިރު، ޢަބްދެﷲ ޝަފީޢު މަޙްމޫދުގި ފަރާތުން އެކިފަހަރު އެކިމަހައްލުގައި ދަޢުވާކުރުމަށް މަސައްކަތް ކޮށްފައިވާއެރު، އެ ދަޢުވާކުރުމުގެމައުޟޫޢީ ޙައްޤާއި އޭނގާ ފަރާތުން އެ ދަޢުވާ ހުށަހެޅުމުގެ މަހައްލާމެދު އުފެދިފައިވާ އިޖުރާއީ އިޚްތިލާފަކީ، އަޙްމަދް މާޖިދު ވ. ޖުޑީޝަލް ސަރވިސް ކޮމިޝަން ޤަޟިއްޔާއާ ޚިލާފަށް ވަކިކުރެވޭނެ ޤާނޫނީ މަބްދައުއެއް ކަމަށްވެފައި، މިއީ އަޙްމަދް މާޖިދު ވ. ޖުޑީޝަލް ސަރވިސް ކޮމިޝަން ޤަޟިއްޔާގައި ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާ ދަޢުވާކުރުމުގެ މުއްދަތާގުޅޭ ޤާނޫނީ އުޞޫލުގެ އިސްތިސްނާއީ ޙާލަތެއްކަމަށް ބުރަވެވޭތެ، ޢަބްދުﷲ ޝަފީޢު މަޙްމޫދަށް ދަޢުވާކުރުމުގެދޮރ އެއްކޮށް ބަންދުވާގޮތަށް ޤާނޫނުރަޖުޢީކޮށް ތަޠުބީޤު ކުރެވޭނެކަމަށް ނުދެކެމެވެ. މީގެއިތުރުން، ޢަބްދުﷲ ޝަފީޢު މަޙްމޫދގެ ފަރާތުން އެކިފަހަރު މަތިން މައްސަލަ ހުށަހެޅުމާ ގުޅިގެނ ދައުލަތުގެ މުއައްސަސާތަކުން ގޮތްނިންމުމަށް ހޭދަވެފައިވާ މުއްދަތުތަކަކީވެސް، މި ޙާލަތުގައި އިސްތިއުނާފުގެ ޙައްޤު ލިބިދިނުމުގައި ރިޢާޔތކުރަންޖެހޭ ވާޤިޢާއެއްކަމަށް ދެކެމެވެ.

50އެހެންކަމުން، ބުނެވިދިޔަ ސަބަބުތަކަށްޓަކައި،މައްސަލައިގައި ކަންހިނގާފައިވާގޮތަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ޢަބްދު ﷲ ޝަފީޢު މަޙްމޫދުގ ދަޢުވާކުރުމުގެ ޙައްޤު މި މައްސަލައިގައި ދިރިއޮތްކަމަށ ބަލަންޖެހެއެވެ. މި ޙާލަތުގައި، ޢަބްދުﷲ ޝަފީޢު މަޙުމޫދު 24 ޖުލައި 2018 ދުވަހު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގެ މައްސަލަ ހުށަހެޅުމުގެ ޙައްޤު ލިބިގެންވޭތޯއާއި، އެ ޙައްޤު ލިބިގެންވާނަމަ މައްސަލަ ބެލުމުގެ އިޚްތިޞާޞް ލިބިގެންވަނީ ކޮންތާކަށްތ؟

51ޕްރިސިޑެންސް 7ދްވެހިރާއްޖޭގެސުޕްރީމ ކޯޓުނ ބަނީ ހޯލްޑިންގްސް )ބީ.ވީ.އައި( ލިމިޓެޑް ވ. މޯލްޑިވްސް އިންލަންޑް ރެވެނިއު އޮތޯރިޓާ ޤޟިއްޔަ ގ ނުކުތާ 23 ގައި، ފަނޑިޔާރު ޢާއިޝާ ޝުޖޫން މުޙައްމަދުގެ ރަޢުޔުގައި، މައްސަލަ ހުށަހެޅަ ފަރާތުން އަނބުރާ ނުގެންދާނަމަ، ދަޢުވާގެ މަޙައްލު ގެއްލިފައިވާ ޙާލަތުގައިވެސް، ކޯޓަށް ހުށަހެޅިފައިވާ ޤާނޫނީ ނުކުތާއަށް ގޮތްކަނޑައެޅުމަކީ ކޯޓުގެ ޒިއްމާއެއްކަމަށް ކަނޑައަޅުއްވާފައިވެއެވެ.

52ޕްރިސިޑެންސް 6ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގެ ދަޢުވާ ހުށަހެޅުމުގެ މަޙްއްލ ނުވަތު މައްސަލަ ބެލުމުގެ އިޚްތިޞާޞް ލިބިގެންވާ ތަނަކާމެދު އުފެދޭ ސުވާލަކީ ޚާލިސް އިޖުރާއީ ސުވާލެކެވެ. އަދި ޚަޞްމެއްގެ މަޢުޟޫޢީ ޙައްޤާވަކިކޮށ ގޮތެއް ނިންމުމުގެ ފުރުޞަތުއޮތް ޤާނޫނީ ސުވާލަކަށްވެފައި، ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 6 ވަނަ އިޞްލާޙާ ގުޅިގެން އިޙްސާން ޝަރީފް ޤަޟިއްޔާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފަދައިން، މި މައްސަލައަކީ އެއްވެސް މަހައްލެއްގައ ބަލައި ގޮތެއް ކަނޑައަޅާފައިވާ މައްސަލައަކަށްނުވާތީއާއި، އަޙްމަދު މާޖިދު ވ. ޖުޑީޝަލް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2016/SC-A/25 ޤަޟިއްޔާ. ސަރވިސް ކޮމިޝަން ޤަޟިއްޔާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފަދައިން،މައްސަލަ ބެލުމުގެ އިޚްތިޞާޞްގެ މިންވަރަށް ޤާނޫނު ރަޖުޢީކޮށް ތަޠުބީޤު ކުރެވޭނެ ޙާލަތެކެވެ.

53އެހެންކަމުން، ބުނެވިދިޔަ އެންމެހައި ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކޮށް މި މައްސަލައަކީ ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލްއިން ބަލައި ގޮތެއް ކަނޑައެޅުމުގެ އިޚްތިޞާޞްއޮތ މައްސަލައެއްކަމަށް ދެކެމެވެ.

54ބުނެވިދިޔަ ކަންކަން އެގޮތުގެމަތިން ހުރުމުން؛

54.1. ޢަބްދުﷲ ޝަފީޢު މަޙުމޫދ 24 ޖުލައި 2018 ދުވަހު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރި މައްސަލައިގެ ދަޢުވާކުރުމުގެ ޙައްޤު މިހިނދަށް ދެމިއޮތްކަމަށާއި، މި ދަޢުވާ މިހާރު އުފުލަންޖެހޭ މަހައްލަކ ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލްކަމަށް ކަނޑައަޅައި،ސިވިލ ކޯޓުގް ނަންބަރ C(A)/202202/Cv- )13 މާރިޗް 2022( "ރަޖިސްޓްރާރގެ ނިންމުން އަލުންބަލައި ނިންމިގޮތް" ބާޠިލުކޮށް، މި ޤަޟިއްޔާ ނިންމާ ތާރީޚުންފެށިގެން 3 )ތިނެއް( މަސް ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ޢަބްދު ﷲ ޝަފީޢު މަޙުމޫދ 24 ޖުލައި 2018 ދުވަހު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރި މައްސަލަ ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލްއަށް ހުށަހަޅައިފިނަމަ، އެ މައްސަލަ ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލްއިނ ބަލަންޖެހޭކަމަށް ކަނޑައަޅަން ފެނެއެވެ.

54.2. ޢަބްދުﷲ ޝަފީޢު މަޙުމޫދ 24 ޖުލައި 2018 ދުވަހު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރި މައްސަލި ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލްއަށް ހުށަހެޅުމުގެ ޙައްޤު ލިބިގެންވާކަމަށް މި މައްސަލައިގައި ކަނޑައަޅާފައި ވީނަމަވެސް، މައްސަލައިގެ ދަޢުވާ ރައްދުވާ ފަރާތަކީ ކޮބައިކަމާމެދު މި ކޯޓުން ގޮތެއް ކަނޑައަޅާފައި ނުވެއެވެ.

55މި ޤަޟިއްޔާ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުނިނިންމުމުން، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގައި މ ނިންމުން އިސްތިއުނާފުކުރުމަށް ހުށަހެޅުމުގެ ޙައްޤު މައްސަލައިގެ ޚަސްމުންނަށް ލިބިގެންވެއެވެ. އެގޮތުން، އިސްތިއުނާފުކުރުމށަ ހުށަހެޅުމުގާމުއްދަތަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުން މައްސަލަ ނިންމްތާރީޚުން ފެށިގެން 30 )ތިރީސް( ދުވަހެވެ. އަދި އެ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ޝަރީޢަތް ނިމުނުގޮތުގެ ރިޕޯޓު ޚަސްމުންނަށް ޙަވާލުކޮށްފައިނުވާނަމަ، އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ މުއްދަތު ގުނަން ފަށާނެ ތާރީޚަކީ ޝަރީޢަތް ނިމުނުގޮތުގެ ރިޕޯޓު ޚަސްމުންނ ޙަވާލުކުރާ ތާރީޚންނު ވ. އެހެންނަމަވެސް، ޝަރީޢަތް ނިމުނުގޮތުގެ ރިޕޯޓުގާޚުލެޞއަށ ބިނާކޮށް އިސްތިއުނާފަށް ހުށަހެޅިދާނެއެވެ.

56މި މައްސަލައިގައިފަނޑިޔާރު ދީބާނާޒް ފަހުމީގެ ރައުޔަށް ތާއީދުކުރަމެވެ.

57މ މައްސަލައިގައި ފަނޑިޔާރު ދީބާނާޒް ފަހުމީގެ ރައުޔަށް ތާއީދުކުރަމެވެ. ޤާނޫނު ނަންބަރު 2021/32 )މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު( ގެ 284 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ(. ޤާނޫނު ނަންބަރު 2021/32 )މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު( ގ 284 ވަނަ މާއްދާގެ )ށ(. ޤާނޫނު ނަންބަރު 2021/32 )މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު( ގެ 284 ވަނަ މާއްދާގެ )ނ(. ox ,. :> o.... .... 2022/HC- NI 38 .J"'J,/*'..7/4' .J"'A./',..:-. 33 ~ " ,, ..,,,, 0/ "'""""'' ~ 0,,,,,,.,,, o~~ '* ...,. •J'.?.l"'V_r.A.1° /'.n.A.I"' (! _,., "".r .I".,n t. _,.,.,,I .A.S.A_?~A.? .? .57 .,,, .,,, ,,. ,,. ,,. ,,. ,,. , > >> ,,,,.. , ,,. ..ilt , 0,,. 0 > > > 0 ; C. >X C. 0.,,, 0,, ,,. c. 0 ~.,,,,. 2018 A/e 24 .r .?./..? "'!'.,,/~ :r"".-:t ,_,.,.?.I"./ /".I°.? .S .I° .SA ,/"V,/"V .,n.r.? _,.,.,n "" ,,. .,,, ,,. ,,. ,.,,, ~ >,, ~,,,, ox o ... , 0-" t.>>>~> .... ,,. ,,. o ... , ,,. 0 .,,, ,,. ,,,. , .I"/.?,,. .?.-:t,r ,,..? 'A/',?V.J"A.?_r,,. ,,. ' /'.r_,.,,,.,,../.? .:J A/. .s .?.I" v .?.-:t,r .SA_?~A.?' ,,. .l"'VVJ',,. ,,. ./"A,,. .,,I .,,,(!.? -"'.?r o.,,;o,,> ,,o /'.?V//"A tP.A.I"' (!! ,,.,,. " ox 0 .,,, ..,, 0 >,, ' ~00 ""'" .I° .S ,,..? ./"./",,. ,,.A_? °"./"_?A .s-""-""E~e-"",,. (2022 ~.I"; 13) 02/Cv-C(A)/2022 ~o ~o ,, 24 3 .?./"./" .,n A,,.,_.,, .:J ,,. ,,. ,,.,,. 0-" ,,. ,,. ,,,,,, > 0.,,,,. 0,, , ,,. 0 u t. ~'* ,,. ,,. ,,. o ... , ,,. 0 .,,, ,,. ,,,. , ,,. , /~A.? A' '.?./"/A ,,J-.//'./ /'A/./"A ""A.I"(!! -"'"""".,,1 l!.? /~A.? .l"'VVJ' ./"A.,,I (!.? -"'.?r 2018 A/e ,,.,,. ,,.,,. .,,, ,,. ,,. ,,. .,,, ,,. ' , (/ ,,. '" o~ ,,. ,,. 0-" ,,. ,,. ,,. ,,. 0,,,,. """" 0 .,,,.,,, 0 0-" , ,,. 0 "'~~ ,,. .S (!!VA/,,. .s e""-""-"'.?r,,. ' ,,. .?"",,. ' /~A.? .? 'A..J-A,,. t../"V /'.?V/ e./"/°" ./".A_?./"A,,. ,,.,,.""A.I"(!! -"'"""".,,I .,,,l!.? t. C. OX 0 > > 0 ; t. >X C.> ,; t.O>~ ,, •J'.?//'V.?V./. /".I°.? .S.J".S.? .s.,,,.?~,, e.? .s _,.,-"".,,, .,,,,.t.r., ~ ,,,,,,. ,, ,.,,,0,,, ~ .,,,, >~ ,; o-?~ >~ ,,,,,. _r .? A./..? .,,I A (! ./. .I".,n t../".,,I (!_,., "".r .I".,n t../".,,I ,,. ,,. .,,, ,,. '''"" ,p., c.cco#'