ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2019/HC-A/361
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. މައިސާން އިބްރާހީމް ފުޅު، 2019/HC-A/361
Prosecutor General v. Maisaan Ibrahim Fulhu 2019/HC-A/361 (2019/HC-A/361, High Court of the Maldives, 3 March 2020)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. މައިސާން އިބްރާހީމް ފުޅު
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ނައިފަރު މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން، 12/2009 ގެ 47 ވަނަ މާއްދާގައިވާ 5 ބާވަތުގެ ހެކި ނެތުމާއި މެޑިކޯ ލީގަލް ރިޕޯޓުގެ ޞައްޙަކަމާމެދު ސުވާލު އުފެދޭތީ، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 115 (ހ) ގެ ދަށުން މަދަނީ މިންގަނޑުން ދަޢުވާއާއިގެން ކުރިއަށް ނުދެވޭނެކަމަށް ކަނޑައަޅައި ދަޢުވާ ބާޠިލްކުރި.
ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ މައްޗަށް ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ކުޑަކުއްޖަކާއެކު ޖިންސީ ޢަމަލެއް ހިންގުމުގެ ދަޢުވާ ދައުލަތުން އުފުލި. އިބްތިދާއީ އަޑުއެހުމުގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުން ދަޢުވާއަށް އިންކާރުކުރި.
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ބުނީ އެ ނިންމުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 223 ވަނަ މާއްދާއާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 115 (ހ) އާ ޚިލާފު ނިންމުމެއް ކަމަށާއި، ހައިކޯޓުގެ A/06-S-HC/2018 އާއި A/07-N-HC/2018 ގެ އުޞޫލުތަކަށް ތަބާނުވެ ނިންމި ނިންމުމެއް ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ކުޑަކުއްޖަކާއެކު ޖިންސީ ޢަމަލެއް ހިންގުމުގެ ދަޢުވާއަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުން އިންކާރުކުރުމުން، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 115 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން މަދަނީ މިންގަނޑުން ބަލައި ދަޢުވާ ބާޠިލުކުރުމަކީ ޤާނޫނާ އެއްގޮތަށް ނިންމި ނިންމުމެއްތޯ؛ އަދި އެ ނިންމުމަކީ ހައިކޯޓުގެ ކުރީގެ ސާބިޤާތަކާ ޚިލާފު ނިންމުމެއްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލު، މައުޟޫޢީގޮތުން ބަލައި ނިންމުމަށް ދަށު ކޯޓަށް ފޮނުވި
115 (ހ) ގެ ދަށުން ބަލަންވީ މަދަނީ މިންގަނޑުން prima facie މައްސަލައެއް އޮތްތޯ އެކަންޏެވެ. ދައުލަތުން ޝަފަހީ ހެކިންނާއި ރިޕޯޓުތަކާއި ވީޑިއޯ ރެކޯޑިންގ ހުށަހަޅާފައިވާތީ މައްސަލަ މައުޟޫޢީގޮތުން ބަލަންޖެހޭނެއެވެ. ހެކި ވަޒަންކުރުމަކީ މައުޟޫޢީ މަރުޙަލާގެ ކަމެކެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 107 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ބާއްވާ އިބްތިދާއީ އަޑުއެހުމުގައި ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުން ދަޢުވާއަށް އިންކާރުކޮށްފިނަމަ، ދަޢުވާއާއި ހުށަހަޅާފައިވާ ހެކިތަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުގެ މައްޗަށް އެ ދަޢުވާ ކުރެވޭނެ ތަނެއް ނެތްކަމަށް މަދަނީ މިންގަނޑުން ފަނޑިޔާރަށް ޤަބޫލުކުރެވިއްޖެނަމަ އެއީ ބާޠިލް ދަޢުވާއެއްކަމުގައި 115 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.3)
- 115 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ 'މަދަނީ މިންގަނޑުން ބަލާއިރު' މި ޢިބާރާތުގެ މާނައަކީ، ދައުލަތުން ހުށަހަޅާފައިވާ މައްސަލައަކީ މައުޟޫޢީގޮތުން ބެލިދާނެ ވަރުގެ މައްސަލައެއް (Prima Facie Case) އޮތްތޯ މަދަނީ މިންގަނޑުން (Balance of Probabilities) ވަޒަންކުރުމެވެ. އެ މިންވަރަށް ހެކި ހުށަހެޅުމަކީ ދައުލަތުގެ ޒިންމާއެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.3)
- ދައުލަތުން އެ މިންވަރަށް ހެކި ހުށަހަޅާފައިވާނަމަ ދަޢުވާ މައުޟޫޢީގޮތުން ބަލަންޖެހޭނެއެވެ. ދަޢުވާ ސާބިތުވޭތޯ ނުވަތަ ނޫންތޯ ކަނޑައެޅޭނީ މައްސަލަ މައުޟޫޢީގޮތުން ބަލައި ހެކި ވަޒަންކުރުމުންނެވެ. ހެކި ޤަރީނާ ހުރިއިރު މައުޟޫޢީގޮތުން ނުބަލައި އިބްތިދާއީ އަޑުއެހުމުގައި ދަޢުވާ ސާބިތުނުވާކަމަށް ކަނޑައެޅުމަކީ ރަނގަޅު ގޮތެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.3)
- ދައުލަތުން ދަޢުވާ ފޯމުގެ ޖަދުވަލު 2 ގައި ޝަފަހީ ހެކިންނާއި، މެޑިކޯ ލީގަލް ރިޕޯޓާއި، ފެމިލީ އެންޑް ޗިލްޑްރަން ސަރވިސް ސެންޓަރުގެ ރިޕޯޓާއި، ކުއްޖާގެ އިންޓަވިއު ވީޑިއޯ ރެކޯޑިންގ ހުށަހަޅާފައިވާ ހާލަތުގައި، ދަޢުވާގެ ބާވަތާއި މައްސަލައިގެ ޒާތަށް ބަލާއިރު، އެއީ މަދަނީ މިންގަނޑުން މައުޟޫޢީގޮތުން ބެލިދާނެ ވަރުގެ މައްސަލައެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.4)
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ގެ ދަށުން މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުގެ ނިންމުންތަކަށް ދަށު ކޯޓުތައް ތަބާވާންޖެހޭއިރު، ޖިނާއީ މައްސަލަތަކުގައި ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތް އިންކާރުކޮށް ދައުލަތުން ހެކި ހުށަހަޅާފައިވާނަމަ މައުޟޫޢީގޮތުން މައްސަލަ ބަލައި ހެކި ވަޒަންކޮށް ފައިޞަލާކުރަންޖެހޭނެ ކަމަށް ހައިކޯޓުން ކަނޑައަޅާފައިވާ އުޞޫލާ ޚިލާފަށް ދަށު ކޯޓުން ނިންމުމަކީ ބަދަލުގެންނަންޖެހޭ ނިންމުމެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.5)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 107 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 115 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 (ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލަކުން ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 46 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
- A/06-S-HC/2018
- A/07-N-HC/2018
- ބެންޗު
- ފަނޑިޔާރު ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، ފަނޑިޔާރު ޙުސައިން މަޒީދު، ފަނޑިޔާރު ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު (ރިޔާސަތު)
- ރިޔާސަތު
- ފަނޑިޔާރު ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް