އިބްރާޙީމް ޢަލިމަނިކު ވ. ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިންޑިޔާ

1މިއީ ސިވިލް ކޯޓު ގެ ނަންބަރ 2875/Cv-C/2020 ޤަޟިއްޔާއާއި، ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 3290/Cv-C/2020 ޤަޟިއްޔާގެ ތެރެއިން، އެ ކޯޓުން ނެރެފައިވާ ނަންބަރު 144-B5-Cr-1/CA/2021/809 )29 އޭޕްރިލް 2021" (ކޯޓު އަމުރު"އަކީ ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ ހަމަތަކާ ޚިލާފަށް ނެރެފައިވާ އަމުރެއްކަމަށް ބުނެ މި ކޯޓު އަމުރު އިސްތިއުނާފުކުރުމަށް އެދި މާލީ […] އިބްރާހީމު ޢަލީމަނިކު )ދިވެހިރައްޔިތެއްކަން އަންގައިދޭ ކާޑު ނަންބަރ ( )މީގެ ފަހުން "އިސްތިއުނާފުކރުފަރާތް" ނުވަތަ "އިބްރާހީމް ޢަލީމަނިކު("ގެ ފަރާތުންދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓަށް ހުށަހެޅުމުން ބަލާފައިވާ ޤަޟިއްޔާއެކެވެ.

2މި ޤަޟިއްޔާގައި އިސްތިއުނާފުރައްދުވަނާސްޓޭޓ ބޭންކް އޮފް އިންޑޔ )މީގެ ފަހުން "އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތް" ނުވަތަ "ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިންޑޔި " ނުވަތަ "ބޭންކް"(ގެ މައްޗަށެވެ.

މޮނާޒާ ކޮންސްޓްރަކްޝަން ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑާއި ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިންޑިޔާއ ދެމެދާ ވެފައިވާ އެއްބަސްވުން

3ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފްއިންޑްޔއިންމޮނާޒާ ކޮންސް ޓރަކްޝަނ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑަށް އަހަރަކު %11 )އެގާރަ އިންސައްތަ( ސާރވިސް ޗާރޖުގ ގޮތުގައެ ޗާރޖުކުރާގޮތަށް، 5,000,000/-ރ. )ފަސްލިމިއަން ރުފިޔާ( އޯވަރޑްރާފްޓް ފެސިލިޓީއަކާއި، 1,600,000/-ރ. )އެއްމިލިއަން ހަލައްކަ ރުފިޔާ (ގެ ރިޕެޔަބަލ އޯވަރޑްރާފްޓް ފެސިލިޓީއަކާއި، 3,600,000/-ރ. )ތިންމިލިއަން ހަލައްކަރުފިޔާ (ގެ ބޭންކް ގެރެންޓީ ފެސލިޓީއަކާއިއެކު، އަހަރަކު %12 )ބާރަ އިންސައްތަ( ސާރވިސް ޗާރޖްގެ ގޮތުގައި ޗާރޖުކުރާގޮތަށް US$100,000 )އެއްލައްކަ އެމެރިކާ ޑޮލަރު(ގެ ލެޓަރ އޮޕ ކްރެޑިޓް ފެސިލިޓީއެއް 16 ސެޕްޓެންބަރު 2003 ގައި މޮނާޒާ ކޮންޓްސްރަކްޝަން ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑްއާއި ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިންޑިޔާއ ދެމެދާ ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމުން ދޫކޮށްފައިވެއެވެ. މި އެއްބަސްވުމަށ މާލް […] މުޙައްމަދު ނަޢީމްއާއި މާލެ […] ޚަދީޖާ ޙަސަންއާއި މާލެ […] އިބްރާހީމް ޢަލީމަނިކު ޔާޤ ންކަން ދީގެން، އިބްރާހީމް ޢަލީމަނިކުގެ ނަމުގައި ރަޖިސްޓްރީކޮށްފައިވ ޕާމް ބީޗް އައިލެންޑް އެވެ ކިޔާ ރިސޯޓު ރަހުނުކޮށްފައިވެއެވެ.

4ބަޔާންކުރެވުނު އެއްބަސްވުމާއި އެއްގޮތަށް ފައިސާ ދައްކާފައިނުވާތީ، މި ފައިސާ ހޯދުމަށް ސިވިލް ކޯޓުގައި ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިންޑިޔާގެ ފަރާތުން މޮނާޒާ ކޮންސްޓްރަކްޝަން ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑާއި، މުޙައމަދް ނަޢީމްއާއި، ޚަދީޖާ ޙަސަން އަދި އިބްރާހީމް ޢަލީމަނިކުގެ މައްޗަށް ދަޢުވާކުރިއެވެ. މި މައްސަލަ އެ ކޯޓުގެ ނަންބަރ 147/Cv-C/2014 ޤަޟިއްޔާއިން ބަލައި، އެއްބަސްވުމާއި އެއްގޮތަށް ފައިސާ ނުދެއްކުމުގެ ސަބަބުން 23 ޖުލައި 2014އާ ހަމަޔަށް 18,670,850/- ރ.)އަށާރަމިލިއަން ހަލައްކަ ހަތްދިހަހާސް އަށްސަތޭކަ ފަންސާސ ރުފިޔާ( ދްއްކަންޖެހިނުދައކައިވާކަނާއެނގޭކަމަ ށ އ، މި ލޯނަށް ލޯނު ނެގި ފަރާތުންނާއ ޔަޤީންކަންދިނ ފަރާތްތަކުން އެކުއެކީގައި އަދި ވަކިވަކިންވެސް ޒިންމާވާންޖެހޭނެކަނ އެއްބަސްވުމުން ސާފުކޮށް އެނގެން އޮތަތީ،މި ލޯނަށް ދައްކަންޖެހި ނުދައްކާހުރި ފައިސާއާއި، އެއްބަސްވެފައިވާ ފަދައިން އިތުރަށް ދައްކަންޖެހޭ ފައިސިސްޓޭޓ ބޭންކް އޮފް އިންޑިޔާއަށ ދެއްކުމަށް މޮނާޒާ ކޮންސްޓްރަކްޝަން ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑއާ، މުޙައްމަދަ ނަޢީމްއާއި، ޚަދީޖާ ޙަސަން އަދި އިބްރާހީމް ޢަލީމަނިކުއަށް އަންގައި މައްސަލަ ނިންމާފައިވެއެވެ. 16 ސެޕްޓެމްބަރ 2003 ގައި މޮނާޒާ ކޮންޓްސްރަކްޝަނ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑްއާއި ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިންޑިޔާއ ދެމެދާ ވެފައިވާ “Letter of Mortgage and Hypothecation” އެއްބަސްވުމާއި، ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 147/Cv-C/2014 ޤަޟިއްޔާގެ ޝަރީޢަތް ނިމުނުގޮތުގެ ރިޕޯޓުގެ 1 ވަނަ ނުކުތާ ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 147/Cv-C/2014 ޤަޟިއްޔާގެ ޙުކުމް

5ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 147/Cv-C/2014 ޤަޟިއްޔާގެ ޙުކުމާ އެއްގޮތަށް މޮނާޒާ ކޮންސްޓްރަކްޝަން ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑާއި، މުޙައްމަދު ނަޢީމްއާއި، ޚަދީޖާ ޙަސަންއާއި، އިބްރާހީމް ޢަލީމަނިކު ޢަމަލުކޮށްފައިނުވާތީ، މި ޤަޟިއްޔާގެ ޙުކުމް ތަންފީޛުކުރުމަށް އެދި ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިންޑިޔާއިން ސިވިލް ކޯޓަށް މައސަލް ހުށަހެޅިއެވެ. މޮނާޒާ ކޮންސްޓްރަކްޝަން ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑާއި، މުޙައްމަދު ނަޢީމްއާއި، ޚަދީޖާ ޙަސަން އަދި އިބްރާހީމް ޢަލީމަނިކު އަށު ދަޢުވާ ރައްދުވާ ގޮތަށް ހުށަހެޅުނު މައްސަލަ ބަލާފައިވަނީ ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 1052/Cv-C/2018 ޤަޟިއްޔާއިންނެވެ.މި މައްސަލއިގައަ، ބަޔާންކޮށްފައިވާ އެއްބަސްވުމުގައ ހިމެނޭ މުޢާމަލާތާއި ގުޅިގެން އިބްރާހީމް ޢަލީމަނިކުގެ ނަމުގައި ރަޖިސްޓްރީކޮށްފައިވާ "ޕާމ ބީޗް އައިލެންޑް" އެވެކިޔ ރިސޯޓު ވިއްކާލުމުގެ ހުއްދައަށް ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިންޑިޔާއިން އެދިފައިވެއެވެ.

6ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 1052/Cv-C/2018 ޤަޟިއްޔާގެ ޙުކުމުގައިވަނީ ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 147/Cv-C/2014 ޤަޟިއްޔާގެ ޙުކުމާއި ގުޅިގެން ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތްތައް ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިންޑިޔާއަށް ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާ ލިބިދިނުމުގެ ގޮތުން، ރަހުނުކޮށްފައިވާ "ޕާމ ބީޗް އައިލެންޑް" އެވެ ކިޔާ ރިސޯޓު ވިއްކާލުމުގެ ހުއްދަ ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިންޑިޔއަށ ލިބިގެންވާކަމަށެވެ.

7ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 147/Cv-C/2014 ޤަޟިއްޔާގެ ޙުކުމް ތަންފީޛުވެފައިނުވާތީ، ދިވެހިރާއްޖޭގ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2015/03/SC ސަރކިއުލަރގެ ދަށުން ސިވިލް ކޯޓުގެ އިސްނެގުމުގެ މަތިން، މި ޤަޟިއްޔާގެ ޙުކުމް ތަންފީޛުކުރުމުގެ މައްސަލަ ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 2875/Cv-C/2020 ޤަޟިއްޔާއިން އެ ކޯޓުން ބެލިއެވެ.

8ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2875/Cv-C/2020 ޤަޟިއްޔާއާ ގުޅިގެން 6 ޖަނަވަރީ 2021 ގއ ކޯޓި އަމުރެއް ނެރެފައިވެއެވެ. ސިވިލް ކޯޓުގ ނަންބަރު 144-B5-Cr-1/CA/2021/27 )6 ޖަނަވަރީ 2021( ކޯޓު ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 1052/Cv-C/2018 ޤަޟިއްޔާގެ "ޝަރީޢަތް ނިމުނުގޮތުގެ ރިޕޯޓު"ގެ ފާހަގަކުރެވުނު ނުކުތާތަކުގެ 2 ވަނަ ނުކުތާ އަމުރުގައިވަނީ ސިވިލް ކޯޓުގެ ނ ންބަރ 1052/Cv-C/2018 ޤަޟިއްޔާއިން ޕާމ ބީޗް އައިލެންޑް ރިސޯޓު ވިއްކާލުމުގެ ހުއްދަ ދީފައިވާއިރު، ފައިސާ ދައްކައިގެން ރަހުނު ސަލާމަތްކުރުމުގެ ފުރުޞަތު 15 ޖަނަވަރީ 2021 ގެ ނިޔަލަށް ދިނުމަށް ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިންޑިޔާއިން އެއްބަސްވެފައިވާތީ، އެ މުއްދަތުގެ ކުރިން ރަހުނު ވިއްކާލުމުގެ މުޢާމަލާތް ނުނިންމުމަށާއި، ރަހުނު ވިއްކާލުމުގެ ހުއްދައިގެ މުއްދަތު 6 ޖނަވަރަ 2021ން ފެށިގެން 3 )ތިނެއް( މަސްދުވަހުގެ މުއްދަތަށް ދެމިގެންދާކަމަ ށެވެ.

9ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2875/Cv-C/2020 ޤަޟިއްޔާއާ ގުޅިގެން އިތުރު ކޯޓު އަމުރެއް 5 އޭޕްރިލް 2021ގައި ސިވިލް ކޯޓުން ނެރެފައިވެއެވެ. ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 144-B5-Cr-1/CA/2021/765 ކޯޓު އަމުރުގައިވަނީ ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 147/Cv-C/2014 ޤަޟިއްޔާއާ އެއްގޮތަށް ފައިސާ ދައްކާފައިނުވާތީ، މި ޤަޟިއްޔާގައި ބަޔާންކުރާ މުޢާމަލާތާއި ގުޅިގެން ރަހުނު ކޮށްފައިވާ ޕާމ ބީޗް އައިލެންޑް ރިސޯޓް ވިއްކާލުމުގެ ހުއްދަ ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 1052/Cv-C/2018 ޤަޟިއްޔާއިން ދީފައިވާކަމަށާއި، ބުނެވިދިޔަ ޙުކުމާއި އެއު ގޮތަށް ފައިސާ ދައްކައި ޚަލާޞްކޮށްފައިނުވާތީ، ސިވިލ ކޯޓުގެ ނަންބަރ 144-B5-Cr-1/CA/2021/27 )6 ޖަނަވަރީ 2021( ކޯޓު އަމުރުގެ މުއްދަތު 6 އޭޕްރިލް 2021ން ފެށިގެން 3 )ތިނެއް( މަސްދުވަހުގެ މުއްދަތަށް އިތުރުކުރެވިފައިވާކަމެވެ.

10ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2875/Cv-C/2020 ޤަޟިއްޔާއާ ގުޅިގެން 29 އޭޕްރިލް 2021 ގައި ސިވިލް ކޯޓުން އަމުރެއް ނެރެފައިވެއެވެ. އިސްތިއުނާފުކުރެވިފައިވަނ 29 އޭޕްރިލް 2021 ގެ އެ ކޯޓުގެ ނަންބަރ 144-B5-Cr-1/CA/2021/809 )29 އޭޕްރީލް 2021( ކޯޓު އަމުރެވެ. މި ކޯޓު އަމުރުގައި ނިންމާފައވި ނ އަންނަނިވ ފަދައިންނެވެ. "ސިވިލ ކޯޓުގް ނަންބަރު: 147/Cv-C/2014 ޤަޟިއްޔާއިން ސާބިތުވެގެން މޮނާޒާ ކޮންސްޓްރަކްޝަން ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑާއި، […] / މާލެ، މުޙައްމަދު ނަޢީމް )އައިޑީކާޑ ނަންބަރު ( އާއި، […] / މާލެ، ޚަދީޖާ ޙަސަން )އައިޑީކާޑު ނަންބަރ ( އާއި، […] / މާލެ، އިބްރާހީމް ޢަލީމަނިކު )އައިޑީ(ގެ ފަރާތުން ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިންޑިޔާއަށް ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާ ޙުކުމާ އެއްގޮތަށް ދައްކާފައި ނުވާތީ، ބުނެވުނު ޤަޟިއްޔާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މުޢާމަލާތާއި ގުޅިގެން ރަހުނު ކުރެވިފައިވާ "ޕާމ ބީޗް އައިލެންޑް" )ރަޖިސްޓްރީ ނަންބަރު ޓީ.އާރު.އެޗް -83 ( އެވެ، ކިޔާ ރިސޯޓު ވިއްކާލުކުމުގެ ހުއްދަ ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 1052/Cv-C/2018 ޤަޟިއްޔާއިން ދީފައިވާކަން އެނގެން އޮންނަކަމާއި، ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު: 1426/Cv-C/2014 ޤަޟިއްޔާއިން ސާބިތުވެގެން ގާޑިއަން އެޖެންސީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑާއި، […] / މާލެ، މުޙައްމަދު ނަޢީމް )އައިޑީކާޑ ނަންބަރު ( އާއި، […] / މާލެ، ޚާދީޖާ ޙަސަން )އައިޑީ( އާއި، […] / މާލެ، އިބްރާހު މ ޢަލީމަނިކީ )އައިޑީކާޑ ނަންބަރު (ގެ ފަރާތުން ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިންޑިޔާއަށް ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާ ޙުކުމާ އެއްގޮތަށް ދައްކާފައި ނުވާތީ، ބުނެވުނު ޤަޟިއްޔާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މުޢާމަލާތާއި ގުޅިގެން ރަހުނު ކުރެވިފައިވާ "ޕާމ ބީޗް އައިލެންޑް" )ރަޖިސްޓްރީ ނަންބަރު ޓީ.އާރު.އެޗް- 83( އެވެ، ކިޔާ ރިސޯޓު ވިއްކާލުމުގެ ހުއްދަ ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 1050/Cv-C/2018 ޤަޟިއްޔާއިން ދީފައިވާކަން އެނގެން އޮތްނަމަވެސް، ބުނެވުނު ޙުކުމްތަކާއި ގުޅިގެން ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާ ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތްތަކުން ދައްކައި ޚަލާޞްކޮށްފައިނުވާތީ، ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު: 144-B5-Cr-1/CA/2021/27 ކޯޓު އަމުރުގެ މުއްދަތު 06 އޭޕްރީލް 2021 ން ފެށިގެން 03 )ތިނެއް( މަސްދުވަހުގެ މުއްދަތަށް އިތުރުކޮށްފައިވާކަނ ސިވިލް ކޯޓުގް ނަންބަރު: 144-B5-Cr-1/CA/2021/27 ކޯޓު އަމުރު އިން އެނގެން އޮތަތީ އާއި، ރަހުނު ވިއްކާލުމުގެ ހުއްދަ ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 1052/Cv-C/2018 ޤަޟިއްޔާއިންނާއި ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 1050/Cv-C/2018 ޤަޟިއްޔާއިން ދީފައިވީ ނަމަވެސް ރަހުނު ވިއްކާލުމުގައިސްޓޭޓ ބޭންކް އޮފް އިންޑިޔާއަށް ދަޢުވާލިބޭ ފ ރާތްތަކުގެ އެއްބާރުލުން ލިބިފައިނުވާތީ ރަހުނު ވިއްކާލުމުގެ ކަންކަން ކުރިއަށް ގެންދެވިފައިނުވާކަނ މައްސަލައިގައް ހިމެނި ލިޔެކިޔުންތަކުން އެނގެން އޮތަތީ، ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު: 144-B5-Cr-1/CA/2021/27 ކޯޓާ އަމުރުގެ މުއްދަތު އިތުރުކުރި ތާރީޚްކަމުގައިވ 2021 އޭޕްރީލް 6 ވަން ދުވަހުން ފެށިގެން މި ލޯނުތަކަށް އިންޓްރެސްޓާއި ޖޫރިމަނާ ޗާޖުކުރުން ހުއްޓާލުމަށް ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިންޑިޔާއަށް އަންގައި އަމުރުކޮށް، މި މުއްދަތާއި ހަމައަށް ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ ސްޓޭޓްމަންޓްތައް މިއަދުން ފެށިގެން ރަސްމީ ބަންދުނޫން 03 )ތިނެއް( ދުވަސްތެރޭގައި މި ކޯޓަށް ފޮނުވުމަށް ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިންޑިޔާގެ މައްޗަށް އަންގައި އަމުރުކޮށްފީމެވެ." ގާޑިއަން އެޖެންސީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑާއި ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިންޑިޔާއ ދެމެދާ ވެފައިވާ އެއްބަސްވުނ

11ގާޑިއަން އެޖެންސީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑްއާއި ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިންޑިޔާއާ ދެމެދު 16 ސެޕްޓެންބަރު 2003ގައި ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން އަހަރަކު %11 )އެގާރަ އިންސައްތަ( ސާރވިސް ޗާރޖުގެ ގޮތުގައި ދައްކާގޮތަށް 5,000,000/-ރ. )ފަސްމިލިއަން ރުފިޔާ(ގެ އޯވަރޑްރާފްޓް ފެސިލިޓީއަކާއި، 2,000,000/- ރ. )ދެމިލިއަން ރުފިޔާ(ގ އޯވަޑްރާފްޓް ފެސިލިޓީއަކާއި، އަހަރަކު %12 )ބާރަ އިންސައްތަ( ސްރވިސްޗާޖުގ ގޮތުގައެ ދައްކާ ގޮތަށް US$185,000 )އެއްލައްކ އަށްޑިހަ ފަސްހާސް އެމެރިކާ ޑޮލަރު (ގެ އޯވަރޑްރާފްޓް ފެސިލިޓީއަކާއި، އަދ 09 ފަބީ ރުއު ރ 2004ގައި ވެފައިވާ ދެ އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން އަހަރަކަށް %12 )ބާރަ އިންސައްތަ( ސާރވިސް ޗްރާ ޖުގ ގޮތުގައެ ދައްކާ ގޮތަށް US$40,000 )ސާޅީސްހާސް އެމެރިކާ ޑޮލަރު(ގެ އޯވަޑްރާފްޓ ފެސިލިޓީއަކާއި، US$600,000 )ހަލައްކަ އެމެރިކާ ޑޮލަރު(ގެލެޓަރ އޮފް ކްރޑިޓެ ފެސިލިޓީއެއް ގާޑިއަން އޭޖެންސީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑަށް ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިންޑިޔާއިން ދޫކޮށްފައިވެއެވެ.މި އެއްބަސްވުމަށް މާލެ […] މުޙައްމަދު ނަޢީމްއާއި މާލެ […] ޚަދީޖާ ޙަސަން އަދިމާލެ […] އިބްރާހީމް ޢަލީމަނިކު ޔަގީންކަން ދީގެން، އިބްރާހީމް ޢަލީމަނިކުގެ ނަމުގައި ރަޖިސްޓްރީކޮށްފައިވާ ޕާމ ބީޗް އައިލެންޑް އެވެކިޔ ރިސޯޓު ރަހުނުކޮށްފައިވެއެވެ.F

12ބަޔާންކުރެވުނު އެއްބަސްވުމާއި އެއްގޮތަށް ފައިސާ ދައްކާފައިނުވާތީ، މި ފައިސާ ހޯދުމަށް ސިވިލް ކޯޓުގައި ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިންޑިޔާގެ ފަރާތުން ގާޑިއަނ އެޖެންސީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑާއި، މުޙައްމަދު ނަޢީމް އަދި ޚަދީޖާ ޙަސަން އަދި އިބްރާހީމް ޢަލީމަނިކުގެ މައްޗަށް ދަޢުވާކުރިއެވެ. މި މައްސަލަ އެ ކޯޓުގެ ނަންބަރު 1426/Cv-C/2014 ޤަޟިއްޔާއިން ބަލައި، ބަޔާންކޮށްފައިވާލޯން ފެސިލިޓީތަކާއ ގުޅިގެނި އެ މައްސަލައިގެ ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތްތަކުން ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިންޑިޔާއަށް ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާ ދައްކާފައިނުވާތީ، 28 މެއި 16 ސެޕްޓެންބަރު 2003ގެ ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިންޑިޔާގެ “Advances Working Capital Facilities” އާއި 16 ސެޕްޓެންބަރު 2003 ގައި ދެ ފަރާތް ދެމެދު ވެފައިވާ “Agreement for the Mortgage of Palm Beach Island” އާއި 09 ފެބުރުއަރީ 2004ގެ ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިންޑިޔާގެ “Advances Working Capital Facilities” އާއި 09 ފެބު ރުއަރ 2004 ގައި ގާޑިއަން އެޖެންސީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑާއި ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިންޑިޔާއާ ދެމެދު ވެފައިވާ “Letter of Mortgage and Hypothecation” އެއްބަސްވުމާއި އަދި ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 1426/Cv-C/2014 ޤަޟިއްޔާގެ ޝަރީޢަތް ނިމުނުގޮތުގެ ރިޕޯޓުގެ 5 ވަނަ ނުކުތާގެ )ހ( 16 ސެޕްޓެމްބަރ 2003ގައި ދެ ފަރާތް ދެމެދު ވެފައިވާ “Agreement for the Mortgage of Palm Beach Island” އާއި، 09 ފެބްރުއަރީ 2004ގައި ގާޑިއަން އެޖެންސީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑާއި ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިންޑިޔާއ ދެމެދާ ވެފައިވާ Hypothecation” and Mortgage of “Letter އެއްބަސްވުމާއި، ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 1426/Cv-C/2014 ޤަޟިއްޔާގެ ޝަރީޢަތް ނިމުނުގޮތުގެ ރިޕޯޓުގެ 5 ވަނަ ނުކުތާގެ )ނ( 2015ގެ ނިޔަލަށް އިންޓްރެސްޓާއި ޖޫރިމަނާގެ ފައިސާއާއެކު US$1,063,499.05 )އެއްމިލިއަން ފަސްދޮޅަސް ތިންހާސް ހަތަރުސަތޭކަ ނުވަދިހަ ނުވައެއ އެމެރިކާ ޑޮލަރު ފަހެއް ސެންޓް( އާއި 7,255,104/68ރ. )ހަތް މިލިއަނި ދެލައްކަ ފަންސާސް ފަސްހާސް އެއްސަތޭކަ ހަތަރު ރުފިޔާ ފަސްދޮޅަސް އަށްލާރި( އާއި 16,688,857/60ރ. )ސޯޅަމިލިއަން ހަލައްކަ އަށްޑިހަ އަށްހާސް އަށްސަތޭކަ ފަންސާސް ހަތް ރުފިޔާ ފަސްދޮޅަސް ލާރި( ދައްކާ ންޖެހަ ނުދައްކި އޮތްކަމޭ ށ އ، އަދި މި ފައިސާގެ އަދަދުތަކާއިއެކު ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތްތަކުނ އެއްވެސް ޚިލާފެއް އުފައްދާފައިނުވުމުން، މި ފައިސާއަކީ ލޯން ނެގި ފަރާތުގް ޙް އިސިއްޔަތުނ ގާޑިއަން އޭޖެންސީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑާއި، އަދި ލޯނަށް ގެރެންޓީދިނަފަރާތްތަކުގެ ޙްއިސިއްޔަތުނު މުޙައި މަދު ނަޢީމްއާއި، ޚަދީޖާ ޙަސަންއާއޭ އިބްރާހީމް ޢަލީމަނިކްގެ ފަރާތުން ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިންޑިޔާއަށް ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާއެއކަމަށ އަންގައި މައްސަލަ ނިންމާފައިވެއެވެ. އަދި މައްސަލަ ނިންމި ތާރީޚުން ފެށިގެން 12 )ބާރަ( މިސް ދުވަހުގެ ތެރޭގައާސްޓޭޓ ބޭންކް އޮފް އިންޑިޔާއަށް ދައްކަންޖެހޭ އެންމެހާ ފައިސާ ދައްކާ ލޯނުތައް ޚަލާޞްނުކުރެވިޖެއްނަމަ، 12 )ބާރަ( މަސް ހަމަވާ ތާރީޚުން ފެށިގެން މި ލޯނު ފެސިލިޓީތަކާއ ގުޅިގެނި ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިންޑިޔާގައި ރަހުނުކުރެވިފައިވާ ޕާމ ބީޗް އައިލެންޑް ރިޒޯޓް ވިއްކާލުމުގެ ހުއްދަ ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިންޑިޔާއަށ ލިބިގެންވާކަމަށް ނިންމާފައިވެއެވެ.

13ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 1426/Cv-C/2014 ޤަޟިއްޔާގަ ޙުކުމާ އެއްގޮތަށް ގާޑިއަން އެޖެންސީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑާއި، މުޙައްމަދު ނަޢީމްއާއި، ޚަދީޖާ ޙަސަންއާއި، އިބްރާހީމް ޢަލީމަނިކު ޢަމަލުކޮށްފައިނުވާތީ، މ ޤަޟިއްޔާގެ ޙުކުމް ތަންފީޛުކުރުމަށް އެދި ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިންޑިޔާއިން ސިވިލް ކޯޓަށް މައްސަލަ ހުށަހެޅިއެވެ. ގާޑިއަން އެޖެންސީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑާއި، މުޙައްމަދު ނަޢީމްއާއި، ޚަދީޖާ ޙަސަން އަދި އިބްރާހީމް ޢަލީމަނިކުއަށ ދަޢުވް ރއްދުވާގޮތަށ ހުށަހެޅުން މައްސަލު ބަލާފައިވަނީ ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 1426/Cv-C/2014 ޤަޟިއްޔާގެ ޙުކުމް 1050/Cv-C/2018 ޤަޟިއްޔާއިންނެވެ. މި މައްސަލައިގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އެއްބަސްވެފައިވުމުގައި ހިމެނޭ މުޢާމަލާތާއި ގުޅިގެން އިބްރާހީމް ޢަލީމަނިކުގެ ނަމުގައި ރަޖިސްޓްރީކޮށްފައިވާ "ޕާމ ބީޗް އައިލެންޑް" އެވެކިޔ ރިސޯޓު ވިއްކާލުމުގެ ހުއްދައަށް ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިންޑިޔާއިން އެދިފައިވެއެވެ.F

14ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 1050/Cv-C/2018 ޤަޟިއްޔާގެ ޙުކުމުގައިވަނީ ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 1426/Cv-C/2014 ޤަޟިއްޔާގެ ޙުކުމާއި ގުޅިގެން ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތްތައް ސ ޓޭޓ ބޭންކް އޮފް އިންޑިޔާއަށް ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާ ލިބިދިނުމުގެ ގޮތުން، ރަހުނުކޮށްފައިވާ "ޕާމ ބީޗް އައިލެންޑް" އެވެ ކިޔާ ރިސޯޓު ވިއްކާލުމުގެ ހުއްދަ ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް މޯލްޑިވްސްއަށް ލިބިގެންވާކަމުގައެވެ.

15ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 1426/Cv-C/2014 ޤަޟިއްޔާގެ ޙުކުމް ތަންފީޛުވެފައިނުވާތީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 2015/03/SC ސަރކިއުލަރގެ ދަށުން ސިވިލް ކޯޓުގެ އިސްނެގުމުގެ މަތިން، މި ޤަޟިއްޔާގެ ޙުކުމް ތަންފީޛުކުރުމުގެ މައްސަލަ ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 3290/Cv-C/2020 ޤަޟިއްޔާއިން އެ ކޯޓުން ބެލިއެވެ.

16ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 3290/Cv-C/2020 ޤަޟިއްޔާއާ ގުޅިގެން އެ ކޯޓުން 5 އޭޕްރިލް 2021 ގައި އަމުރެއް ނެރެފައިވެއެވެ. އެ ކޯޓުގ 5 އޭޕްރިލް 2021ގެ ނަންބަރު 155-B5-Cr-1/CA/2021/766 ކޯޓު އަމުރުގައިވަނީ ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 1426/Cv-C/2014 ޤަޟިއްޔާގައި ބ ޔާންކޮށްފައިވ ގޮތަށާ ފައިސަ ދައްކާފައިނުވާތީ، މި ޤަޟިއްޔާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މުޢާމަލާތާއި ގުޅިގެން ރަހުނުކުރެވިފައިވާ ޕާމ ބީޗް އައިލެންޑް ރިސޯޓު ވިއްކާލުމުގެ ހުއްދަ 6 އޭޕްރިލް 2021ން ފެށިގެން 3 )ތިނެއް( މަސްދުވަހުގެ މުއްދަތުގައި ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިނޑިޔާއަށް ލިބިގެންވާކަމަށެވެ. ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 1050/Cv-C/2018 ޤަޟިއްޔާގެ "ޝަރީޢަތް ނިމުނުގޮތުގެ ރިޕޯޓު"ގެ ފާހަގަކުރެވުނު ނުކުތާތަކުގެ 2 ވަނަ ނުކުތާ

17ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 3290/Cv-C/2020 ޤަޟިއްޔާއާ ގުޅިގެން 29 އޭޕްރިލް 2021ގައި ސިވިލް ކޯޓުން އަމުރެއް ނެރެފައިވެއެވެ. ބަލަމުންދާ ޤަޟިއްޔާގައ އިސްތިއުނާފުކުރެވިފައިވަނ 29 އޭޕްރިލް 2021 ގެ އެ ކޯޓުގެ ނަންބަރ 144-B5-Cr-1/CA/2021/809 )29 އޭޕްރިލް 2021 ( ކޯޓު އަމުރެވެ. މި ކޯޓު އަމުރުގައި ނިންމާފައިވާ ނިންމުން އިސްވެ ބަޔާންކުރެވުނު 10 ވަނަ ނުކުތާގައި އެވަނީއެވެ. އިސްތިއުނާފުކުރެވިފައި މިވާ ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 1/CA/2021/809-Cr-5B-144 )29 އޭޕްރީލް 2021( ކޯޓު އަމުރު

18ސިވިލް ކޯޓުގައި ތަންފީޒީ މައްސަލަތަކުގެ ގޮތުގައި އެ ކޯޓުން ބަލަމުންދިޔަ އެ ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2875/Cv-C/2020 ޤަޟިއްޔާއާއި އެ ކޯޓުގެ ނަންބަރު 3290/Cv-C/2020 ޤަޟިއްޔާއާ ގުޅިގެން އެ ކޯޓުނ 29 އޭޕްރީލް 2021ގައި އަމުރެއް ނެރެފައިވެއެވެ. މި އަމުރުގައިވަނީ އަންނަނިވި ކަންކަމެވެ.

18.1 ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 147/Cv-C/2014 ޤަޟިއްޔާއިން ސާބިތުވެގެން މޮނާޒާ ކޮންސްޓްރަކްޝަނ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑާއި، މުޙައްމަދު ނ ޢިމްއާއި، ޚަދީޖާ ޙަސަން އަދައިބްރާހީމް ޢަލީމަނިކުގެ ފަރާތުން ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިންޑިޔާއާ ށ ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާ ޙުކުމާއި އެއްގޮތަށް ދައްކާފައިނުވާތީ، ބުނެވުނު ޤަޟިއްޔާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މުޢާމަލާތާއި ގުޅިގެން ރަހުނުކުރެވިފައިވ ޕާމ ބީޗް އައިލެންޑް ރިސޯޓް ވިއްކާލުމުގެ ހުއްދަ ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 1052/Cv-C/2018 ޤަޟިއްޔާއިން ދީފައިވާކަމެވެ. މި މައްސަލަ ފުރަތަމަ ހައިކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރުމުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯ ޓުގެ ނަންބަރ 2019/SC-L/91 ނިންމެވުމުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާފަދަ ޤާނޫނީ ބަހުޘެއް މި މައްސަލައިގައި ހުށަހަޅާފައިނުވާތީ، އެ ނިންމުމާއި ޙަވާލާދީ ހައިކޯޓުގެ ޤަވާއިދު 2011 ގެ 27 ވަނަ މާއްދާގަ ދަށުން މި މައްސަލަ މިކޯޓަށް ބަލައިގަނެވެނ ނެތްކަމަށް ހައިކޯޓުގް ނަންބަރ 95-CR/INDIV/2021/354 )24 އޮގަސްޓް 2021( ނިންމުމުން ރަޖިސްޓްރާރ ނިންމަވާފައިވެއެވެ. ރަޖިސްޓްރާރގެ މި ނިންމުން މުރާޖަޢާކުރުމަށް އިބްރާހީމް ޢަލީމަނިކުގެ ފަރާތުން އެދުމުނޮމ މައްސަލައިގައި ޤާނޫނި ބަހުޘެއް އޮތްކަމަށް ފެންނާތީ ރަޖިސްޓްރާރގެ ނިންމުނު ބާޠީލުކށްފައިވާކަނ ހައިކޯޓުގް ނަންބަރ (NR) RM/2021/115HC- )16 ސެޕްޓެންބަރު 2021( "ރަޖިސްޓްރާރގެ ނިންމުން މުރާޖަޢާކޮށް ނިނުމުނ ގޮތުގު ރުޕޯޓް" އިން އެނގެން އޮވެއެވެ. އިސްތިއުނާފުކުރެވިފައިވާ ނަންބަރު 1/CA/2021/809-Cr-B5-144 ކޯޓު އަމުރު

18.2 ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 1426/Cv-C/2014 ޤަޟިއްޔާއިން ސާބިތުވެގެން ގާޑިއަން އެޖެންސީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑާއި، މުޙައްމަދީންޢްމއާއި، ޚަދީޖާ ޙަސަން އަދި އިބްރާހީމް ޢަލީމަނިކުގެ ފަރާތުނ ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިންޑިޔާއަށް ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާ ޙުކުމާއި އެއްގޮތަށް ދ އްކާފައިނުވާތީ، ބުނެވުނު ޤަޟިއްޔާއާއި ގުޅޭ މުޢާމަލާތާއި ގުޅިގެން ރަހުނު ކުރެވިފައިވާ ޕާމ ބީޗް އައިލެންޑް ރިސޯޓު ވިއްކާލުމުގެ ހުއްދަ ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 1050/Cv-C/2018 ޤަޟިއްޔާއިން ދީފައިވާކަމެވެ.

18.3 ބަޔާންކުރަނިވި ދެ ޤަޟިއްޔާއިން ރަހުނު ވިއްކާލުމުގެ ހުއްދަ ދީފައިވާކަން އެނގެން އޮތްނަމަވެސް، ބުނެވުނު ޙުކުމުތަކާއ ގުޅިގެނި ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާ އެ ފަރާތްތަކުން ދައްކާ ޚަލާޞްކޮށްފައިނުވާތީ ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 144-B5-Cr-1/CA/2021/27 ކޯޓު އަމުރުގެ މުއްދަތު 6 އޭޕްރީލް 2021ން ފެށިގެން 3 )ތިނެއް( މަސްދުވަހުގެ މުއްދަތަށް އިތުރުކޮށްފައިވާކަމެވެ.

18.4 ބަޔާންކުރަނިވި ދެ ޤަޟިއްޔާއިން ރަހުނު ވިއްކާލުމުގެ ހުއްދަ ދީފައިވީނަމަވެސް، ރަހުނު ވިއްކާލުމުގައި ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިންޑިޔާއަށް ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތްތަކުން އެއްބާރުލުން ދީފައިނުވާތީ، ރަހުނު ވިއްކާލުމުގެ ކަންކަން ކުރިއަށް ގެންދެވިފައިނުވާކަން އެނގޭކަމެވެ.

18.5 އެހެންކަމުން، ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 144-B5-Cr-1/CA/2021/27 ކޯޓާ އަމުރުގެ މުއްދަތު އިތުރުކުރި ތާރީޚްކަމުގައިވ 2021 އޭޕްރީލް 6 ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން މި ލޯނުތަކަށް އިންޓްރެސްޓާއި ޖޫރިމަނާ ޗް ރޖުކުރުނ ހުއްޓާލުމަށް ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިންޑިޔާއަށ އަމުރުކުރާކަމެވެ.

19ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 144-B5-Cr-1/CA/2021/809 )29 އޭޕްރީލް 2021( ކޯޓް އަމުރު ނިމިފައިވާގޮތް ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ ހަމަތަކާއެއްގޮތ ނުވާކަމަށެ ބުނެ އ ނިންމުން އިސްތިއުނާފުކުރުމަށ އެދޭ އިބްރާހީމް ޢަލީމަނިކުގެ ފަރާތުން ހުށަހަޅާފައިވަނީ 4 )ހަތަރެއް( ނުކުތާއެވެ. އެގޮތުން ހުށަހަޅާފައިވާ ނުކުތާތަކަކީ:

19.1 ސިވިލް ކޯޓުގެ ނިންމުން ނިންމާފައިވަނީ ހަމަ މި ބާވަތުގެ މައްސަލައެއްގައި ހަމަ މި މައްސަލަ ބެއްލެވި ޤާޟީ ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 1950/Cv-C/2019 މައްސަލައިގައި ނިންމަވާފައިވ ގޮތާއި ޚިލާފަށްކަމުން، މި ނިންމެވުން ނިންމާފައިވަނީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ހަމަހަމަކަމާއެކު ޝަރީޢަތް ކުރުމުގެ އ ޞު ލާއި، ޤާނޫނު ނަންބަރ 2010/13 )ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު(ގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ )ށ(ގެ )2 ( ވަނަ ނަންބަރާއި ޚިލާފަށްކަމަށް ބުން ހުށަހެޅި ނުކުތާއާއި،

19.2 އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތުން އެފަދަދަފްޢެއެ ކުރިމަތިކޮށްފައް ނެތީސް، ސިވިލް ކޯޓުގ ނިންމެވުމުގައި ބޭންކުން ރަހުނު ވިއްކާނުލެވ ވަނި އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން އެކަމަށް އެއްބާރުލުން ނުދޭތީކަން "ލިޔެކިޔުމުން އެނގޭކަމަށް" ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ، އެއްވެސް ހެއްކެއްނެތި ޤާޟީގެ އަމިއްލަ ވިސްނުމަށްކަމުން، މިއީ އޑްވާސެރިއަލްކޮށ ޝަރީޢަތް ހިންގުމުގެ ނިޒާމާއި މުޅިން ޚިލާފު ކަމެއް ކަމަށް ބުނެ ހުށަހެޅި ނުކުތާއާއި،

19.3 06 އޭޕްރީލް 2021ގެ އަމުރަކީ 6 ޖަނަވަރީ 2021 ގައި ސިވިލް ކޯޓުން ނެރުއްވާފައިވާ އެ ކޯޓުގެ ނަންބަރ 144-B5-Cr-1/CA/2021/27 )6 ޖަނަވަރީ 2021 ( އަމުރުގެ މުއްދަތު އިތުރުކޮށް ނެރެފައިވާ އެއީޠަ ބޢ ތެއްގެ އަމުރަކަށްވާއިރު، 6 ޖަނަވަރީ 2021ގ އަމުރުގެ ތާރީޚާއި ހަމައަށް އިންޓްރެސްޓް ނުހުއްޓުވާ 6 އޭޕްރީލް 2021 ގެ އަމުރުގެ ތާރީޚާއި ހަމައަށް އިންޓްރެސްޓް ހުއްޓުވާފައިވަނީ ކޮން އަސާސެއްގެ މައްޗަށްކަން ބަޔާންކޮށްފައިނުވާކަމަށް ބުނެ ހުށަހެޅި ނުކުތާއާއި،

19.4 މައްސަލައިގައި ޝަރީޢަތުގެ އަޑުއެހުން ނުބާއްވާ އަމުރެއް ނެރެފައިވަނީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފަށް ކަމަށް ބުނެ ހުށަހެޅި ނުކުތާއެވެ.

20އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާތައްތަފްޞީލުކުރަމުން އިސްތިއުނާފުކުރ ފަރާތުން ބުނެފައިވަނީ ސިވިލް ކޯޓުގައި ހިނގަމުންދިޔަ ނަންބަރ 1950/Cv-C/2019 ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިންޑިޔާ ވ. އަތަމާ އިންވެސްޓްމެންޓް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް )މީގެ ފަހުން "މާވެލަވަރު ވިއްކުމުގެ މައްސަލަ( މައްސަލައިގެ ތެރެއިން އެކޯޓުން "ރަހުނު ވިއްކާލުމުގެ ހުއްދަ" ދިނުމަށް ނިންމާފައިވަނީ ލޯނަކާއި ގުޅިގެން ރަހުނުކުރެވިފައިވާ މުދާ ބޭންކާއި ޙަވާލުކުރުމުނ ލޯން އެގްރީމެންޓްގްދަށުން ނަގަމުންދާ އިންޓްރެސްޓް ނެގުނު އެހިސާބުން ނިމޭނެކަމަށް މިނިސްޓްރީ އޮފް ޖަސްޓިސްގެ ނަންބަރ 8/99 އެމް.ޖޭ.ސީ )28 އޭޕްރީލް 1999 ( ސާރކިއުލަރގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާތީ، އެ މައްސަލައިގައި ހިމެނޭ ރަހުނު ވިއްކާލުމުގެ ހުއްދަ ބޭންކަށް ލިބިދެވުނު ހިސާބާއި ހަމައަށް ލޯނެ އެގްރީމެންޓްގެ ދަށުން އަރަމުންދާ އިންޓްރެސްޓް ރަހުނު ވިއްކާލުމުގެ ހުއްދަ ލިބިދެވުމާއި ހަމައަށް ކެޕް ކުރަންޖެހޭކަމަށެވެ.

21ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނުގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ )ށ(ގެ 2 ވަނަ ނަންބަރުގައި ފަނޑިޔާރުން ނިޔާ ކަނޑައެޅުމުގައި ރިޢާޔަތްކުރަންޖެހޭ ކަންކަމުގެ ތެރޭގައި އެ ކޯޓަކުން އެ ބާވަތުގެ މައްސަލަތަކުގައި އޭގެ ކުރިން ނިންމާފައިވާ ނިންމުންތައް ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ. އެއް ބާވަތުގެ ދެ މައްސަލައެއްގައި ދެ ގޮތަށް ނިންމަންވާނީ ކުރީގެ މައްސަލައިގައި ޙުކުމް ކުރެވުނު ގޮތް ފަހުގެ މައްސަލައިގައ ޙުކުމްނުކުރް ސަބަބު ނުވަތަ ތަފާތުކުރެވޭ ވާޤިއާތުތައ ބަޔާންކުރުމަށްފަހުގައ ކަމުގައި އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނެފައިވެއެވެ. ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 3/RVH/2019/04-CR-B5 )28 ނޮވެންބަރު 2019(

225 އޭޕްރީލް 2021ގެ އަމރަކު 6 ޖަނަވަރީ 2021ގެ އަމުރުގެ މުއްދަތު އިތުރުކޮށް ނެރެފައިވާ އަމުރަކަށްވާއިރު، 5 އޭޕްރީލް 2021 ގެ އަމުރާއި ހަމައަށް ޖޫރިމަނާއާއި އިންޓްރެސްޓް ހުއްޓާފައި، އެ އަމުރުގެ އަސްލުކަމުގައިވ 6 ޖަނަވަރީ 2021އާ ހަމައަށް ޖޫރިމަނާއާއި އިންޓްރެސްޓް ހިންގުން ނުހުއްޓުވައި އޮތް ސަބަބު ސާފުނުވާކަމަށެވެ.

23މި އަމުރު ނެރެފައިވާ މައުޟޫޢީ މައްސަލަތަކުގައި ވަނީ ޙުކުމްކޮށްފައިކަމަށާއި، އެ މައްސަލަތަކުގައި ޙުކުމްކޮށްފައިވަނީޕާމ ބީޗް އައިލެންޑް ރިސޯޓު ވިއްކާލުމަށްފަހި ލިބުނު ފައިސާއިން ދަރަނި ޚަލާޞްވެފައިވާކަމުގައ ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިންޑިޔާގެ ފަރާތުނ ބުނާތީ، ދަރަނިތައް ޚަލާޞްވެފައިވާކަމަށް ކަނޑައަޅައެވެ.އެހެންކަމުން، ހިނގަމުންމިދާ ޤަޟިއްޔާގެ އިސްތިއުނާފު ފޯމް ހުށަހެޅިއިރްއިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުނ އެދިފައިވާ ކަންކަމުގެ ތެރޭގައި ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 144-B5-Cr-1/CA/2021/809 ނިންމުން ބާޠިލުކުރުމަށާއި، ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2875/Cv-C/2020 ޤަޟިއްޔާގައި ޕާމ ބީޗް ރިޒޯޓް ވިއްކާލުމުގެ ހުއްދަ ބޭންކަށް ލިބުން ދުވަސްކަމުގައިވާ 22 ޖުލައި 2018 ގެ ފަހުން އިންޓްރެސްޓާ ޖޫރިމަނާ ނުނެގޭނެކަމަށް ބޭންކަށް އެންގުމަށާއި، ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 3290/Cv-C/2020 ޤަޟިއްޔާ ބިނާވާ މައުޟޫޢީ މައްސަލަކަމުގައިވ ސިވިލ ކޯޓުގެ ނަންބަރު 1426/Cv-C/2014 ޤަޟިއްޔާގައި ޙުކުމްކުރުމަށްފަހު އަރަމުންދާ ޖޫރިމަނާ ނަގައިދޭންޖެހޭކަމަށް ކަނޑައަޅާފައިނުވާތީ، ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 3290/Cv-C/2020 ޤަޟިއްޔާ ތަންފީޒުކުރުމުގައި ބޭންކަށް ހަމައެކަނި ދައްކަންޖެހޭނީ މައުޟޫޢީ މައްސަލައިގެ ޙުކުމަ އެއްގޮތަށް، އެ ޙުކުމުގައިވާ އަދަދުތައް އެކަނިކަމަށް ކަނޑައަޅައިދިނުމަށް ނުވަތް އެގޮތަށް ކަނޑައެޅުމަށް ސިވިލް ކޯޓަށް ތަޙުވީލުކޮށްދިނުމަށާއި، އަދި އެފަދައިން ކަނޑައެޅެން ނެތްނަމަ ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 3290/Cv-C/2020 ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 3290/Cv-C/2020 ޤަޟިއްޔާއާއި ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 2875/Cv-C/2020 ޤަޟިއްޔާ މި ޤަޟިއްޔާއާ ގުޅިގެން 09 ފެބުރުއަރީ 2023 ގައި ބޭއްވުނު އަޑުއެހުމުގައި ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިންޑިޔާގެ ފަރާތުން ބަޔާންކޮށްފައިވޭ. ޤަޟިއްޔާގައި ޕާމ ބީޗް ރިޒޯޓް ވިއްކާލުމުގެ ހުއްދަ ބޭންކަށް ލިބުނު ދުވަސްކަމުގައިވާ 31 މޭ 2016ގެ ފަހުން އިންޓްރެސްޓާއި ޖޫރިމަނާ ނުނެގޭނެކަމަށް ބޭންކަށް އެންގުން ކަމުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވީނަމަވެސް،މިހާރު އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ކުރިއަށް ގެންދަން ބޭނުންވަނީ އިންޓްރެސްޓް ކެޕްކުރުމާއ ގުޅި ގޮތުން އާފަރާތުން އިސްތިއުނާފުކުރި ނުކުތިއާ ގުޅިގެނކަމުގައ 9 ފެބުރުވަރީ 2023ގައި ބޭއްވުނު ޝަރީޢަތުގެ އަޑުއެހުމުގައި އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ބުނެފައިވެއެވެ.

24އިސްތިއުނަފީ ނުކުތާތަކުގެ ޖަވާބުގައި އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތުން ބުނެފައިވަނީ ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 1950/Cv-C/2019 ޤްޟިއްޔއާ ގުޅިގެނާ "ރަހުނު ވިއްކާލުމުގެ ހުއްދަ"އާ ގުޅޭގޮތުނާ ނިންމަވާފައިވާގޮތާ ޚިލާފަށް އިސްތިއުނާފަށް ހުށަހެޅިފައިވާ މި މައްސަލައިގައި ޢަމަލުކޮށްފައިވާކަން އެނގެންނެތްކަމަށާއި، މި ޤަޟިއްޔާގެ ކޯޓު އަމުރުގައިވާގޮތަށ އިންޓްރެސްޓް ހިސާބުކޮށް ނިމި އިސްތިޤުރާރުވެފައިވާ ޙުކުމެއް ނެތްކަމަށާއި، އެ ޤަޟިއްޔާގެ އަމުރުން ނިންމާފައިވާ ރިސޯޓުތައް ވިއްކާލުމުގެ މަސައްކަތް ހުއްޓިފައިވަނީ ދ ވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގައި ހިނގަމުންދާ މައްސަލައާ ގުޅިގެން ޙުކުމް ތަންފީޒުކުރުން ފަސްކޮށްފައިވާތީކަމަށެވެ. އެހެންކަމުނ އެ މައްސަލައިގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ޤާނޫނީ އުޞޫލާއި ޚިލާފަށް މި މައްސަލައިގައި ޢަމަލުކޮށްފައިވާކަން އެނގެން ނެތްކަމަށެވެ.

25މިނިސްޓްރީ އޮފް ޖަސްޓިސްގެ ނަންބަރ 8/99 އެމް.ޖޭ.ސީ )29 އެޕްރިލް 1999( ސަރކިއުލަރއަކީ މި މައުޟާޢއ ގުޅޭ ސާރކިއުލަރއެއްނޫންކަމަށާއި، ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 1950/Cv-C/2019 ޤަޟިއްޔާގައި ނެރެފައިވ ރަހުނާ ވިއްކާލުމުގިހުއްދައއާ އެއްގޮތަށް އިންޓަރެސްޓްއާއި ޖޫރިމަނާ ހިސާބުކުރެ ވިގެނ ރަހުނުކުރެވިފައިވާ މުދާ ވިއްކާލެވި އިސްތިޤްރާރުވެފައިވާ ޙުކުމެއް ނޫންކަމަށާއި، އެހެންކަމުން އެ ހުއްދައިގައ ކަނޑައެޅިފައިވާ ގޮތަކީ ދަށުކޯޓުން އޭގެ މައްޗަށް ޢަމަލުކުރުން ލާޒިމު ނިންމުމެއްނޫންކަމަށާއި، އެއީ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނުގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ )ށ(ގ 2 ވަނަ ނަންބަރާއި ޚިލާފު ނިންމުމެއްނޫންކަމުގައި އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތުން ބުނެފައިވެއެވެ.

266 ޖަނަވަރީ 2021ގައި ސިވިލް ކޯޓުގެ އަމުރު ނެރުއްވިއިރު އެއިރު ހުޅުވާލެވިފައިވާ ބިޑް ކާމިޔާބު ކުރި ފަރާތުން ބިޑް ކެންސަލްކޮށްފައިވާކަމަށާއި، އެކަންވެސް ހިނގާފައިވަނީ އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ރިޒޯޓަށ އެރިޔަނުދީ ހިފެހެއްޓުމުގެ ސަބަބުންކަމަށާއި، އަލުން އަނެއްކާވެސް އިސްތިއުނާފުރައްދުވ ފަރާތުން އިޢުލާނުކުރުމުގެ މަސައްކަތް ފަށަންޖެހުނުކަމަށާއި، 6 ޖަނަވަރީ 2021ގެ ކޯޓު އަމުރުން ދީފައިވާ ހުއްދައަކީ 3 )ތިނެއް( މަސްދުވަހުގެ މުއްދަތަށް ދީފައިވާ ހުއްދައެއްކަމަށާއި، އެ މުއްދަތު ހަމަވިއިރުވެސް ރަހުނުކޮށްފައިވާ ޕާމ ބީޗް އައިލެންޑް ރިޒޯޓް ވިއްކާލެވިފައިނުވާކަމަށާއި، އެއިރުވެސް އެ ޕްރޮސެސް ކުރިއަށްދާކަމަށާއި، އެ ހިނދުގައިވެސެރޒޯޓުގި ވެރިފަރާތަކީ އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތްކަމަށާއި، އެހެންކަމުން އިންޓްރެސްޓާއި ޖޫރިމަނާ ފައިސާ އެ ހިނދުގައާ ހުއްޓާލަންޖެހްޤާނޫނީ އެއްވެސް ހަމައެއްނެތްކަމަށާއި، އިންޓްރެސްޓްއާއި ޖޫރިމަނާ ހިސާބުކުރެވިގެންދަނ ދީ ފަރާތެ ދެމެދް ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުނ ސިވިލް ކޯޓުގެ ޙުކުމާއި އެއްގޮތަށްކަމަށާއި، އެހެންކަމުން، މޯގޭޖް އެއްބަސްވުން ދެމިއޮތްހާ ހިނދަކު އިންޓްރެސްޓާއި ޖޫރިމަނާއަށް އިސް ތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ޒިންމާވާންޖެހކަމަށ ދެކޭކަމުގައި އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތުން ބުނެފައިވެއެވެ.

27މުގެ އިތުރުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރ 2011/HC-A/171 ޤަޟިއްޔާއާއި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރ 2009/HC-A/08 ޤަޟިއްޔާއަށް ރިޢާޔަތްކުރާއިރު، އިންޓްރެސްޓާއި ޖޫރިމަނާ ފައިސާއަކީ ލޯނު އެކައުންޓް ބަންދުކުރެވެންދެން ނެގޭނެ ފައިސާއެއްކަމަށާއި، 6 ޖަނަވަރީ 2021ގައި ރަހުނު ބޭންކ އޮފް މޯލްޑިވްސް ވ. ޢަލީ ރަޒ ބޭންކް އޮފް މޯލްޑިވްސް ވ. އަޙްމަދު ޙަލީމް ވިއްކާލުމުގެ ހުއްދަ ދެއްވުމަކުން، އެ ތާރީޚުގައި އިންޓްރެސްޓާއި ޖޫރިމަނާ ނެގުން ހުއްޓާލަންޖެހޭނެ ޤާނޫނީ ހަމައެއް ނެތްކަމުގައި އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތުން ބުނެފައިވެއެވެ.

28އިސްތިއުނާފ ރައްދުވު ފަރާތުން އެދިފައިވަނީ އިސްތިއުނާފުކުރެވީ އަމރަކު ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 1426/Cv-C/2014 ޤަޟިއްޔާއާއި ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 147/Cv-C/2014 ޤަޟިއްޔާ ތަންފީޒުކުރުމުގެ ގޮތުން ހިންގުނު ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 2875/Cv-C/2020 ޤަޟިއްޔާއާއި ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 3290/Cv-C/2020 ޤަޟިއްޔާގެ ދަށުން ނެރެފައިވާ އަމުރަކާށްވެފައި، މިހާރު މި ދ ޤަޟިއްޔާ ތަންފީޒުވެ ނިމިފައިވާކަމަށް ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާތީ، އެ ޤަޟިއްޔތަކާއީ ގުޅޭ ގޮތުން އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން އިސްތިއުނާފުކޮށްފައިނުވާތީ، އިސްތިއުނާފަށް ހުށަހެޅިފައިވާ ނުކުތާތަކުގެ ޤާނޫނީ ބާރު ނެތިގޮސްފައިވާތީ އިސްތިއުނާފުކުރ ފަރާތުން އެދިފައިވާ ގޮތަށް އަމުރު ބާޠިލުކުރާނެ ތަނެއް ނެތްކަމަށް ކަނޑައަޅައިދިނުމަށެވެ.

29ދެ ފަރާތުން ދައްކާފައިވާ ވާހަކަތަކަށް ބަލާއިރު، މި މައްސަލައިގައި ޝަރީޢަތުގެ ކުރިމަތީގައި އޮތް ސުވާލަކީ ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 1950/Cv-C/2019 މައްސަލައިގައި ނެރެފައިވާ ނަންބަރު B5-CR-3/RVH/2019/04 )28 ނޮވެންބަރު 2019( އަމުރުގައި ރަހުނު ވިއްކާލުމަށް ހުއްދަދޭ ތާރީޚުން ފެށިގެނު ލޯނުތަކަށް އިންޓްރެސްޓާއި ޖޫރިމަނާ އެރުން ހުއްޓޭނެކަމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާތީ، މި ނިންމުން މ މައްސަލައަށް ތަޠުބީޤުކޮށް، ރަހުނު ވިއްކާލުމުގެ ހުއްދަ އެންމެ ފުރަތަމަ ދެވުނު ތާރީޚުނާފެށިގެން އިންޓްރެސްޓާއި ޖޫރިމަނާ ނެގުން ހުއްޓުމަކަށް އަންނާނެތޯއެވެ.

30ޕްރިސިޑެންސް 1މ މައްސަލައިގައި ޝާމިލުވި މުޢާމަލާތްތައް ފެށިފައިވަނީ ކ ންޓްރެކްޓަކުންނެވެ. ކޮންޓްރެކްޓޮ ކ ދީ މީހެއްގެ ދެމެދުގައި ނުވަތަ ދެމީހަކަށްވުރެ ގިނަ ބައެއްގެ މެދުގައި އެއްބަސްވެވޭ އެއްބަސްވުމެކެވެ. އަދި އ އެއްބަސވުމަކ ޤާނޫނީ ޤަބޫލުކުރާ، ނުވަތަ ޤާނޫނު ބާރުދޭ އެއްބަސްވުމަކަށްވާންވާނެއެވެ. ކޮންޓްރެކްޓްގައި ބައިވެރިވާ މީހުން އެ ކޮންޓްރެކްޓްގައި ބައިވެރިވާންވާނީ އެ ކޮންޓްރެކްޓަކަށް ރުހި ޤަބޫލުވެގެން އެއްވެސ މަޖުބޫރުކަމެއް ނެތި އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރުގައެވެ. ކޮންޓްރެކޓާބެހް ޤާނޫނަށް ބެލުމުން އެނގެގިގެންދަނީ، ކޮންޓްރެކްޓަކަށް ބަނދެވުމުގެ ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަވެ، އެކަކު ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުން އަނެކާ ޤަބޫލުކޮށް، އަދި އެ ހުށަހެޅުމަކީ ޤާނޫނީ ގޮތުން ބަނދެވޭ ބަނދެވުންތަކެއް އުފެއްދުމުގެ ހަރުދަނާ ނިޔަތުގައި ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމަކަށެވެ، މުޤާބިލު ހިމެނޭ ފަދައަކުން އަންނަ އެއްބަސްވުމަށްވާނަމަ، އެ އެއްބަސްވުމަކީ ޤާނޫނީ ގޮތުން ބަލައިގަންނަ ތަންފީޒުކުރެވް ނ އެއްބަސްވުމެއް ވެވުނީކަމުގައެވެ. މިފަދައިން އެއްބަސްވުމެއްވުމުގެ މާނައަކީ އ އެއްބަސްވުމުން އުފަންވާ އިލްތިޒާމްތައް އެއްބަސްވުމުގައިވާ ފަދައިން އަދާކުރުން އެއްބަސްވުމުގެ ބައިވެރިންގެ މައްޗަށް ޤާނޫނީ ގޮތުން ލާޒިމުވުމެވެ.

31މި މައްސަލައިގެ ފަސްފަހަތަށް ބަލާއިރު، ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިންޑިޔާއާއި މޮނާޒާ ކޮންސްޓްރަކްޝަން ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް )"ބޮރޮވަރ"ގެ ގޮތުގައި( އާއި މުޙައްމިދ ނަޢީމް އާއި ޚަދީޖާ ޙަސަން އާއި އިބްރާހީމް ޢަލީމަނިކު )"ގެރެންޓަރސް"ގެ ގޮތުގައި(އާއެކު Hypothecation” and Mortgage of “Letter އެއްބަސްވުމެއް ވެފައިވެއެވެ. އަދި ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިންޑިޔާއިން ގާޑިއަން އޭޖެންސީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް )"ބޮރޮވަރ"ގެ ގޮތުގައި( އާއި މުޙައްމަދްނަޢީމ އާއި ޚަދީޖާ ޙަސަން އާއި އިބްރާހީމް ޢަލީމަނިކު ޤާނޫނު ނަންބަރު 91/4 )ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނ(ގ 5 ވަނަ މާއްދާ މިއީ ތަފާތު ޤާނޫނީ ނިޒާމްތަކުގައި އިސްތިޤުރާރުވެފައިވާ Pacta Sunt Servanda ގާއިދާއެކެވެ. މި ގާއިދާއަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2015/SC-A/02 )މުޙައްމަދ ރަޝާދު ވ. ޙުސައިން ރަޝީދު( ޤަޟިއްޔާއާއި، ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2010/SC-A/22 )ޒާހިރު އާދަމް ވ. ދައުލަތް )އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް( ޤަޟިއްޔާ އަދި ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2021/SC-A/53 )ޕްރިމިއަރ ޕްރޮޕަޓީ މެނޭޖަރ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. މުޙައްމަދ އިބްރާހީމްމނިކ( ޤަޟިއްޔާއަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުން ނިންމާފައިވާ ބައެއް މައްސަލަތަކެވެ. 16 ސެޕްޓެމްބަރ 2003ގައި ވެފައިވާ އެއްބަސްވުން )"ގެރެންޓަރސް"ގެ ގޮތުގައި(އާއެކު Beach Island” Palm “Agreement for the Mortgage of އެއްބަސްވުމަކާއި، އަދި Hypothecation” and Mortgage of “Letter އެއްބަސްވުމެއް ވެފައިވެއެވެ.

32މި އެއްބަސްވުންތަކުގައި ހިމެނޭ މާއްދާތަކަށް ބަލާއިރު،“Letter of Mortgage and Hypothecation” އެއްބަސްވުމުގައި އަންނަނިވި ކަންކަން އެކުލެވެއެވެ.

32.1. ސަރވިސް ޗ ރާޖ ކަނޑައެޅުމާއި، މި ސަރވިސް ޗީރޖު ހިސާބުކުރުވެނ ލޯނު ނަގާ ފަރާތުން ބޭންކަށް ދައްކަންޖެހޭ އަދަދުގެ ނިސްބަތުންކަމާއި، އަދި މި އަދަދު ކޮންމެ މަހެއްގެ އެންމެ ފަހު މަސައްކަތު ދުވަހު ލޯނު އެކައުންޓަށޗް ރިޖުކުރެވނެކަމާއ، މި ސަރވިސް ޗްރާ ޖަށ ބަދަލުގެނައުމަކީ ބޭންކަށލިބް އިޚްތިޔާރެއްކަން

32.2. ކަނޑައެޅިފައިވާ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ލޯނުގެ އަދަދު އަދާނުކުރެވިއްޖެނަމަ، އެއްވެސް ޝަރުޠެއްނެތި ރަހުނު ވިއްކާލުމުގެ ހުއްދަ ދިނުމަށް ލޯނު ނަގާ ފަރާތްތަކުން އެއްބަސްވެފައިވާކަން

32.3. ރަހުނު ވިއްކައިގެން ލިބޭ ފައިސާއިން ލޯނު އެކައުންޓް ޙަލާޞްނުކުރެވޭނަމަ، ލޯނު އެކައުންޓްގައިވާ ބާކީ މިންވަރު ދެއްކުމަށް ލޯނު ނަގާ ފަރާތުން އެއްބަސްވެފައިވާކަން

32.4. އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ދައްކަންޖެހޭ ލޯނާއި އަދި ސަރވިސް ޗުރާ ޖ ދައްކައި ޚަލާޞްކޮށް، ލޯނު އެކައުންޓް ބަންދުކުރެވެންދެން މި އެއްބަސްވުން ދެމިއޮންނާނެކަން 16 ސެޕްޓެމްބަރ 2003ގައި ވެފައިވާ އެއްބަސްވުން 09 ފެބްރުއަރީ 2004ގައި ވެފައިވާ އެއްބަސްވުން Hypothecation” “Letter of Mortgage and އެއްބަސްވުމުގެ 2 ވަނަ މާއްދާ “Letter of Mortgage and Hypothecation” އެއްބަސްވުމުގެ 1 ވަނަ މާއްދާގެ (ii) “Letter of Mortgage and Hypothecation” އެއްބަސްވުމުގެ 1 ވަނަ މާއްދާގެ (ii) “Letter of Mortgage and Hypothecation” އެއްބަސްވުމުގެ 5 ވަނަ މާއްދާ

32.5. ލޯނަށް ޔަޤީންކަން ދިން ފަރާތްތަކުން)ގެރެންޓަރުން( ލޯނަށް ޝަޚްސީގޮތުން ޒިންމާވާކަމާއި، އަދި މި ލޯނާއި، އެއްބަސްވެފައިވާ ފަދައިން އިތުރަށް ދައްކަންޖެހޭ ސަރވިސް ޗުރާ ޖ ބޭންކަށް ދެއްކުމުގައި ލޯނު ނެގި ފަރާތުންނާއއަދި ލޯނަށް ޔަޤީންކަން ދިން ފަރާތްތަކުން އެކު އެކީގައި އަދި ވަކިވަކިންވެސް ޒިންމާވުމަށް އެއްބަސްވެފައިވާކަން

32.6. ޕާމް ބީޗް އައިލަންޑް ރަހުނުކުރުމަށް އެއްބަސްވެފައިވާކަން

33ޕްރިސިޑެންސް 2ލޯނަކީ ދެ ފަރާތް ދެމެދުގައި ކުރެވޭ އެއްބަސްވުމެއްގައި ކަނޑައަޅާ ޝަރުޠުތަކުގެ މައްޗަށް ދޫކުރެވޭ ފައިސާއަށްވެފައި، މި މައްސަލއިގައަ ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިންޑިޔާއާއި މޮނާޒާ ކޮންސްޓްރަކްޝަން ޕްރައިވެޓ ލިމިޓެޑް )"ބޮރޮވަރ"ގެ ގޮތުގައި( އާއި މުޙައްމަދު ނިޢީމ އާއި ޚަދީޖާ ޙަސަންއާއި އިބްރާހީމް ޢަލީމަނިކު )"ގެރެންޓަރސް"ގެ ގޮތުގައި(އާއެކި އާ ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމުންނާއި، އަދ ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިންޑިޔާއާއ ގާޑިއަން އޭޖެންސީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް )"ބޮރޮވަރ"ގެ ގޮތުގައި( އާއި މުޙައްމަދު ން ޢމ އާއި ޚަދީޖާ ޙަސަން އާއި އިބްރާހީމް ޢަލީމަނިކު )"ގެރެންޓަރސް"ގެ ގޮތުގައި(އާއެކު ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމަށި ބަލާއިރު، ލޯނުގެ ފައިސާއާއި، އަދ އެއާއި އެކު މަހުނު މަހަށް ހިސާބުކުރެވޭ ސަރވިސޗާރޖްދައްކައި ލޯނު އެކައުންޓް ބަންދުކުރެވެންދެން މި އެއްބަސްވުން ދެމި އޮންނާނެކަން ބަޔާނކރާކަން އެނގެއެވެ. މިފަދައިން އެއްބަސްވުންވެފައިވާކަމާމެދު ދެ ފަރާތުގެ ދެމެދު ޚިލާފެއްނެތެވެ. އަދި އެއްބަސްވުންތަކުގައަ އެކުލެވޭ މާއްދާ މާނަކުރުމާމެދު ދެ ފަރާތް ދެމެދު ތްޢރުޒުވުމެއ ނުވަތާ ޚިލާފެއް އޮތްކަމަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިނުވާތީ، އެއްބަސްވުމުގް މާއްދެ މާނަކުރުމާމެދު ޚިލާފެއް އޮތްކަމަށް މައްސަލައިގެ ޚަޞްމުން ދެކޭކަމުގައި ނުބެލެވެއެވެ. އެހެންކަމުން، މި މައްސަލައިގައި ގޮތެއް ނިންމުމުގައި ދެ ފަރާތުން ލިޔުމުން ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމަށް އިސްކަންދޭންޖެހޭނެކަމުގައި ދެކެމެވެ. “Letter of Mortgage and Hypothecation” އެއްބަސްވުމުގެ 7 ވަނަ މާއްދާ TRH 83

34މި މައްސަލައިގައި ސްޓޭޓިބޭންކު އޮފް އަންޑިޔާއާއި ގާޑިއަން އޭޖެންސީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް އާއި މުޙައްމަދ ންޢ މ އާއި ޚަދީޖާ ޙަސަން އާއު އިބްރާހީމް ޢަލީމަނިކުއާއެކު ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމާއި އެއްގޮތަށް ލޯނު ނުދައްކައިގެން ފުރަތަމަ މައްސަލަ ހުށަހަޅާފައިވަނީ 06 ޖުލައި 2014ގައި ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 1426/Cv-C/2014 ޤަޟިއްޔާއިންނެވެ. މި ޤަޟިއްޔާގެ ޙުކުމުގައި ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާކަމަށް ބަޔާންކުރަނީ "...މި މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތްތަކުން ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިންޑިޔާއަށް ދައްކަންޖެހޭ އެންމެހައި ފައިސު ދައްކާ ލޯނަޚަލާޞްނުކރެވިއްޖެނަމ ..." މިއި ބާރާތުންނެވެ. ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިންޑިޔާއާއި މޮނާޒާ ކޮންސްޓްރަކްޝަނ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް އާއް މުޙައްމަދ ނަޢީމް އާއި ޚަދީޖާ ޙަސަންއާއި އިބްރާހީމް ޢަލީމަނިކުއާއެކު ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމާއި އެއްގޮތަށް ލޯނު ނުދައްކައިގެން ފުރަތަމަ މައްސަލަ ހުށަހަޅާފައިވަނީ 15 ޖަނަވަރީ 2014ގައި ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 147/Cv-C/2014 ޤަޟިއްޔާއިންނެވެ. މި ޤަޟިއްޔާގެ ޙުކުމުގައި ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާކަމަށް ބަޔާންކުރަނީ "...ބުނެވިދިޔަ ލޯނަށް ދައްކަންޖެހި ނުދައްކައިހުރ ފައިސާއާއި، އެއްބަސްވެފައިވާ ފަދައިނީއިތުރަށް ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާއަކީ ..." މި އިބާރާތެވެ.

35ޕްރިސިޑެންސް 3މިފަދައިން ބަޔާންކޮށްފައިވުމުން އެނގިގެންދަންނަނީ މި މައްސަލަތަކުގައިއިސްތިއުނާފުކުރ ފަރާތުގް މައްޗަށް އަމުރުކޮށްފައިވަނީ ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމުގައިވާ ފަދައިން ދައްކަންޖެހޭ އެންމެހާ ފައިސާތައް ދެއްކުމަށެވެ. މިކަން އެއްބަސްވމުގ އަލީގައި ބަލާނަމަ، އެއީ ލޯނު އެކައުންޓުގައި ލޯނާއި އަދި ސަރވިސް ޗާރޖްހިމެނޭގޮތަށް އ އެކައުންޓުނެ ދައްކުވައިދޭ އަދަދެވެ. އޭގެ ފަހުން ހުށަހެޅިގެން ދިޔަ އެންމެހާ މައްސަލަތަކަކީވެސް މި ދެ ޤަޟިއްޔާގެ ޙުކުމް ތަންފީޒުކުރުމަށް ހުށަހެޅުނު މައްސަލަތައްކަމުން، ތަންފީޒުވާންޖެހޭނީ މައި މައްސަލައިގެ ތަރަހައިގެ ތެރެއިންކަމުން، އިސާވް ޙަވާލާދީފައިވާ އެއްބަސްވުންތަކުގެ ދަށުން ނަގާފައިވާ ލޯނާއި އަދި އެއާއިއެކު ހިސާބުކުރެވާ ސާރވިސީޗ ރޖަކ ލޯނު ޚަލާޞްކުރުމުގައ ދައްކަންޖެހި ފައިސާކަމާމެދު ޚިލާފެއްނެތެވެ.

36މި މައްސަލައިގައި ދެން އުފެދޭ ސުވާލަކީ އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ޙަވާލާދީފައިވާ ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 1950/Cv-C/2019 މައްސަލައިގައި ނެރެފައިވާ ނަންބަރ B5-CR-3/RVH/2019/04 )28 ނޮވެމްބަރ 2019( އަމުރުގައި ރަހުނު ވިއްކާލުމަށް ހުއްދަދޭ ތާރީޚުން ފެށިގެން ލޯނު ތަކަށް އިންޓްރެސްޓާއި ޖޫރިމަނާ އެރުން ހުއްޓޭނެކަމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާތީ، އެއް މަރުޙަލާގެ ކޯޓަކުން ބެލޭ ކޮންމެ މައްސަލައެއްގައިވެސް މިފަދައިން ޢަމަލުކުރުން ލާޒިމުވާނެތޯއެވެ.

37ޕްރިސިޑެންސް 4ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނުގެ 5 ވަން މާއްދާގަ )ށ(ގައި ފަނޑިޔާރުންގެ މަސްޢޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމުގައި ފަނޑިޔާރުން ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެ ކަންކަން ބަޔާންކުރާއިރު، މައްސަލައާ އެއްފަދަ އެހެނ މައްސަލަތަކުގައި އެ ކޯޓުން ކުރިން ކޮށްފައިވާ ޙުކުމް ނުވަތަ އެއަށް ވުރެ މަތީ ކޯޓަކުން ކޮށްފައިވާ ޙިކުމަށ ރޢާޔަތްކުރަންވާނެކަމަށ ބަޔާންކުރެއެވެ. އެއްކަހަލަ މައްސަލަތަކާމެދު ޢަމަލުކުރަންވާނީ އެއްގޮތަކަށް alike) cases like (treat ކަމުގައި އޮންނަ ގާއިދާއަކީ ގޮތް ކަނޑައެޅުމުގައި ވަކި ފަރާތަކަށް ބުރަ ނުވުމާއި، ނަޒާހަތްތެރިކަމާއި، އެއްގޮތްކުރުމާއި ގުޅުވާ، އިންސާފޭ ޤާއިމުކުރުމުގެ މުހިންމު އަދި މައި ދައުރެއް އަދާކުރާ ގާއިދާއެއްކަމުގައިވީނަމަވެސް، އެއްގޮތް މައްސަލަތަކުގައި އެއް ނިންމުމަކަށް ވާޞިލުވުމުގައި ބަލަންޖެހޭ ކަންތައްތަކެއް ހުރެއެވެ. މގޮތުނި އެއެ އެއްކަހަލަ މައްސަލަތަކުގައި އެއްގޮތަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގައި، ކޮންމެ މައްސަލައެއްގެ ވާޤިއާ ތުތަކަށާއ ވަށައިގެންވާ ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކުރުމަށްފަހު، subjective application އެއް ބޭނުންކޮށް، ރިޢާޔަތްކުރަންޖެހޭ އުޞޫލުތަކާއި މައްސަލައާގުޅޭ ޙަޤީޤަތްތަކުގެ އަލީގައި، ގޮތެއް ކަނޑައެޅުމެވެ. މިކަން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 2021/SC-A/28 މޯލްޑިވްސް އިންލަންޑް ރެވެނިއު އޮތޯރިޓީ ވ. މޯލްޑިވްސް ކޮލިޓީ ސީފުޑް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ޤަޟިއްޔާގައިވެސް ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ.

38ޕްރިސިޑެންސް 5ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ )ރ( ގެ ދަށުން މަތީ މަރުޙަލާގު ކޯޓުތަކުން ނިންމާ ނިންމުންތަކުގައި އެއަށް ވުރެ ދަށު މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން ތަބާވާންވާނެކަމުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވީނަމަވެސް، ޤާނޫނު ނަންބަރު 2010/13 )ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު(ގ 5 ވަނަ މާއްދާގެ )ށ(ގެ )2( ވަނަ ނަންބަރު ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމްކޯޓުގެ ނަންބަރު 2021/SC-A/28 )މޯލްޑިވްސް އިންލަންޑް ރެވެނިއު އޮތޯރިޓީ ވ. މޯލްޑިވްސް ކޮލިޓީ ސީފުޑް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ( ޤަޟިއްޔާގެ 12 ވަނަ ނުކުތާ މަތީ މަރުހަލާގެ ކޯޓަކުން ނިންމާ ނިންމުމެއް ނުވަތަ ކަނޑައަޅާ އުޞޫލަކަށް ދަށު ކޯޓުން ޢަމަލުކުރުނު ލާޒިމުކަމަށް އޮންން އޮތުމަކީ މުޠުލަޤަށް، އެކަމާމެދު އެއްވެސް ސުވާލުކުރުމެއް، ނުވަތަ އަޅާ ކިޔުމެއް ނެތި، އޮންނަ އޮތުމެއްނޫންކަމަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 2019/SC-A/15 އިބްރާހީމް ޢަބްދުއްލަޠީފް ވ. އޯނަސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ޤަޟިއްޔާގައި ބަޔާންކުރެއެވެ.

39ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވެނ މާއްދާގަ )ރ( ގައި ބަޔާންކުރާ މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން ނިންމް ނިންމުންތަކަށް ތަބާވުމުގެ މާނައަކީ ކޮންމެ މައްސަލައަކަށް މިކަން ތަޠުބީޤުވެގެންދިޔުމެއްނޫނެވެ. މީގެ މާނައަކީ ޤާނޫނެއް މާނަކުރުމުގައި ނުވަތަ ތަރުޖަމާކުރުމުގައި ނުވަތަ ތަޠެ ބީޤުކުރުމުގައ މަތި މަރުޙަލާގަކޯޓުތަކުނ ވަކް ގޮތެއް ކަނޑައަޅާފައިވާނަމަ، ނުވަތަ މަތީ މޭ ރުހަލާގެ ކޯޓަކުން ނިންމާ ނިންމުމާއި، ފަހުން ދަށު ކޯޓަށް ހުށަހެޅ މައްސަލައެއްގެ މުހިންމު ވާޤިއތުތައ facts) (material އެއްގޮތްނަމަ، މަތީ މަރުޙަލާގި ކޯޓުން ނިންމަ ނިންމުން ނުވަތަ ކަނޑައެޅީ އުޞޫލު ތަޠުބީޤުކުރުމެވެ. ހަމަ މި އުޞޫލުން، މަތީ މަރުޙަލާގީ ކޯޓުން ނިންމި ނިންމުމަކީ per incurium ނިންމުމެއްނަމަ، އެ ނިންމުމާއިއެއްގޮތަށް ޢަމަލުކުރާކަށްނުޖެހޭނެއެވ.

40ޕްރިސިޑެންސް 6މައްސަލައާ އެއްފަދަ އެހެން މައްސަލަތަކުގައި އެ ކޯޓުންކުރިނ ކޮށްފައިވް ޙުކުމަށް ރިޢާޔަތކުރުމަކް އެއްކަހަލަ މައްސަލަތަކާމެދު ޢަމަލުކުރަންވާނީ އެއްގޮތަކަށް (treat like cases alike) ކަނާ އޮންން ގާއިދާއާ އެއްގޮތް ކަމަކަށްވީނަމަވެސް، މައްސަލައާ އެއްފަދަ އެހެން މައްސަލަތަކުގައި ކޯޓުން ކުރިން ކޮށްފައިވާ ޙުކުމް ދުރށްދެވިދާނެއެވެ. އެހެނީ، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ )ރ( ގައިވާ އިބާރާތާއި ޚިލާފަށް މައްސަލައާ އެއްފަދަ އެހެން މައްސަލަތަކުގައި އެ ކޯޓުން ކުރިން ކޮށްފައިވާ ޙުކުމަށް ރިޢާޔަތްތެރިކަންދިނުމަށް ފަނޑިޔާރުންގެ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2019/SC-A/15 )އިބްރާހީމް ޢަބްދުއްލަޠީފް ވ. އޯނަސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް( ޤަޟިއްޔގާ 46 ވަނަ ނުކުތާ incurium Per މައްސަލަތަކަކީ އެ މައްސަލަތަކުގައި އެދެވިގެންވާ މިންވަރަށް ކަމާގުޅޭ ޤާނޫނުތަކަށް ނުވަތަ ކޯޓުތަކުން ކަނޑައަޅާފައިވާ އުޞޫލުތަކަ ށ ރިޢާޔަތްކުރުމެއްނެތި ނިންމާ ނިންމުންތަކެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2019/SC-A/15 )އިބްރާހީމް ޢަބްދުއްލަޠީފް ވ. އޯނަސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް( ޤަޟިއްޔާ ޤާނޫނުގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ )ށ(ގެ 2 ވަނި ނަންބަރުގައި ބަޔާންކުރާއިރު، މިއީ ލާޒިމުކަމެއްގ ގޮތުގައެ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު ތ ޞ އްވުރުކުރާކަމެއ ކަމުގައް ނުބެލެވޭތީއެވެ.ހަމައެއާއެކު، މަތީ މަރުޙަލާގި ކޯޓުތަކުން ނިންމެ ނިންމުންތަކާއި ދުރަށް ދެވޭނެ ޙާލަތްތައްވެސް ހުރިއިރު، މައްސަލައާ އެއްފަދަ އެހެން މައްސަލަތަކުގައި ކޯޓުން ކުރިން ކޮށްފައިވާ ޙުކުމާ ދުރަށް ދިޔުމަކީ ޤާނޫނު ޖާގަނުދޭ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ނުވަތަ ނުކުރެވޭނެކަމެއްގ ގޮތުގައި މާނަކުރެވޭނެ ކަމުގައި ނުދެކެމެވެ.

41ޕްރިސިޑެންސް 7މި މައްސަލައިގައް އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ޙަވާލާދީފައިވާ ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 1950/Cv-C/2019 މައްސަލައިގައި ނެރެފައިވާ ނަންބަރ B5-CR-3/RVH/2019/04 )28 ނޮވެންބަރު 2019( އަމުރުގައިވާ ޙާލަތްތަކާއި، އެ މައްސަލައިގައި އެކުލެވޭ މުޢާމަލާތުގައި ހ މެނާ އެއްބަސްވުމާއި، މި މައްސަލައިގެ ޙާލަތާއި އަދި މި މައްސަލައިގައި އެކުލެވޭ މުޢާމަލާތްތަކުގައި ހިމެނޭ އެއްބަސްވުމާއި ދިމާ އެއްގޮތް ކަންކަން ހުރިނަމަ، ދެ މައްސަލައިގެވެސ ވާޤިއާތުތަކުގައް ފަރަގެއްނެތް ގޮތެއް އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުނ ބަޔާންކޮށްދީފައެއްނވެއެވެ.

42މީގެ އިތުރުން، އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ހުށަހަޅާފައިވާ ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 1950/Cv-C/2019 މައްސަލައިގައި ނެރެފައިވާ ނަންބަރ B5-CR-3/RVH/2019/04 )28 ނޮވެންބަރު 2019( އަމުރުގައި ޙަވާލާދީފައިވަނީ 1999 ވަނަ އަހަރު މިނިސްޓްރީ އޮފް ޖަސްޓިސްގެ ސަރކިއުލަރްއކަށްކަނ އެ އަމުރަށް ބެލުމުން އެނގެންއޮތްއިރު، 2008 ވަން އަހަރުގެ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީ ވުޖޫދުވުމަށްފަހު، ޤާނޫނީ ބާރުނެތް ސަރކިއުލަރތަކުގެޤާނޫނީ ހައިސު އްޔަތާއިމެދ ސުވާލު އުފެދެއެވެ. އިސްތިއުނާފުކުރެވިފައިވާ ނަންބަރ 144-B5-Cr-1/CA/2021/809 އީމުރުގައ މި ސަރކިއުލަރއަށް ޙަވާލާދީފައިނުވާތު އާއި މި ބެލެވޭ އިސްތިއުނާފުގެ މައްސަލައަކީ ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 1950/Cv-C/2019 މައްސަލައިގައި ނެރެފައިވާ ނަންބަރ B5-CR-3/RVH/2019/04 އަމުރުގެ އސްތިއުނާފީމައްސަލައަކަށނުވާތް އަދި އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ޙަވާލާދޭ ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 1950/Cv-C/2019 ޤަޟިއްޔާގަ އިސްތިއުނާފީ މައްސަލްމ ކޯޓުގައި ހިނގަމުންދާކަންމައްސަލައިގެ ޚަޞްމުންގެ ބަހުން އެނގެން އޮތަތީ،މި ސަރކިއުލަރގެ ޤާނޫނީ ހައިސއްޔަތާއިމެދު މި މައްސަލައިގައ ގޮތެއް ނިންމަންޖެހޭކަމުގައި ނުދެކެމެވެ.

43ޕްރިސިޑެންސް 8ބޭންކާއިއެކު ވެފައިވާ ލޯން އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން އަރަމުންދާ ސުރވިސާ ޗާރޖޭ ނުވަތަ އިންޓްރެސްޓާއި ގުޅޭ ގޮތުން ދިވެހިރާއްޖގޭ ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2009/HC-A/08 ބޭންކް އޮފް މޯލްޑިވްސް ޕލކ ވ. އަޙްމަދު ޙަލީމް ޤަޟިއްޔާގައި އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން އިންޓްރެސްޓާއި އަރަމުންދާ ޖޫރިމަނާއަކީ ބޭންކަށް ލިބެންޖެހޭ ޙައްޤެއްކަމުގައި ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2011/HC-A/171 ބޭންކް އޮފް މޯލްޑިވްސް ވ. ޢަލީ ރަޒީ ޤަޟިއްޔާގައި، ލޯނާއި ގުޅެ އެންމެހާ ފައިސާ ދައްކައި ލޯނު އެކައުންޓް ބަންދުކުރެވެންދެން ރަހުނުގެ އެގްރީމެންޓް ބާޠިލުނުވެ ދެމިއޮންނާނެކަމަށާއި، ލޯނުގެ ފައިސާއާއި، ސާރވިސް ޗާރޖާއި، ޖޫރިމަނާގެ ފައިސާ އެކުގައި އަދާކޮށް ލޯނު އެކައުންޓް ބަންދުކުރެވެންދެން ސެންކްޝަން ސިޓީގައި އެއްބަސްވެފައިވާ ގޮތުގެ މަތިން ސާރވިސް ޗާރޖާއި ޖޫރިމަނާގެ ފައިސާ ދެއްކުމަށް ލޯނު ނެގި ފަރާތަށް އަމުރުކޮށްފައިވެއެވެ. މި ދެ ޤަޟިއްޔާގައިވެސް ލޯނުގެ އަދަދާއި އިންޓްރެސްޓްއާއ އަދި ޖޫރިމަނާއާގުޅޭ ގޮތުން ބޭންކާއިއެކު ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމަށް އިސްކަންދީފައިވާކަން އެނގެއެވެ.

44ޕްރިސިޑެންސް 9އިސްތިއުނާފުކުރެވޭ މައްސަލައިގައި ހިމެނި އެއްބަސްވުންތަކަށް ބަލާއިރު، އިސްވެ ފާހަގަކޮށްފައިވާ ފަދައިން މ މައްސަލަތކުގައ ހިމެނި މުޢާމަލާތްތަކާއި ގުޅޭ އެއްބަސްވުންތަކުގައ ލޯނުގެ ފައިސާއާއި، އަދި އެއާއި އެކު 28 ނޮވެންބަރު 2021ގެ އަޑުއެހުމުގައި މިފަދައިން ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިންޑިޔާގެ ފަރާތުން ބުނެފައިވޭ ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިންޑިޔާއާއި މޮނާޒާ ކޮންސްޓްރަކްޝަން ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް އާއި މުޙައްމަދު ނަޢީމް އާއި ޚަދީޖާ ޙަސަން އާއި އިބްރާހީމް ޢަލީމަނިކުއާއެކު “Letter of Mortgage and Hypothecation” )16 ސެޕްޓެންބަރު 2003(، އަދި ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިންޑިޔާއިން ގާޑިއަން އޭޖންސީ ޕްރައިވެޓ މަހުން މަހަށް ހިސާބުކުރެވޭ ސާރވިސް ޗާރޖުދައްކައި ލޯނު އެކައުންޓް ބަންދުކުރެވެންދެން މި އެއްބަސްވުން ދެމި އޮންނާނެކަން ބަޔާންކުރެއެވެ. މި އެއްބަސްވުންތަކާއި އެއި ގޮތަށް ފައިސާ ނުދައްކައިގެން ހުށަހެޅުން މައްސަލަތަކުގައީ ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތްތަކުގެ މައްޗަށް އަމުރުކޮށްފައިވަނ އެ މުޢާމަލާތްތަކާއި ގުޅޭ އެއްބަސްވުމުގައިވާ ފަދައިން ދައްކަންޖެހޭ އެންމެހާ ފައިސާތައް ދެއްކުމަށެވެ.މ ނިންމުމާއި މެދު އޮޅންއަރައިގެނ ނުވަތް ހިތްހަމަނުޖެހިގެންވިޔަސް، މި ނިންމުންތައް އިސްތިއުނާފުކޮށްފައިނުވާތީމިއީ ފައިސަލާކުރަނިވި ޙުކުމެއްގެ ހުއްޖިއްޔަތު ލިބިފައިވާ )ރެސް ޖުޑިކާޓާ( ނިންމުންތަކެކެވެ.

45ޕްރިސިޑެންސް 10މީގެ އިތުރުން އިސްތިއުނާފުކުރެވިފައިވާ ނަންބަރު 144-B5-Cr-1/CA/2021/809 އަމުރު ޤާނޫނާއި ޚިލާފް ވެފައިވާގޮތެއ ނުވަތް ޤާނޫނަ ތަޠުބީޤުކުރުމުގައި ނުވަތަ ޤާނޫނު މާނަކުރުމުގައި އޮތް ކުށެއް ނުވަތަ އިޖުރާއަތުގެ އައިބެއްގެ ސަބަބުން ނިންމުމަށް އަސަރު ފޯރާފައިވާނަމަ އެކަމެއް އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތަކަށް ބަޔާންކޮށްދެވިފައެއްނުވެއެވެ.

46އިސްވެ ބަޔާންކުރަނިވި ކަނެ ކަމަށް ނަޒަރުކޮށް،ސިވިލ ކޯޓުގް ނަންބަރ 144-B5-Cr-1/CA/2021/809 އްމުރަކ ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކާއި ޚިލާފަށް ނެރެފައިވާ އަމުރެއްކަމުގައި ބެލެވޭނެ ސަބަބެއް ނެތަތީ، އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުނި އެދިފައިވަ ފަދައިން ސިވިލް ކޯޓަށް މ މައްސަލެ ތަޙުވީލުކުރާނ ޤާނޫނީ ސަބަބެއް އަދި ޖާގައެއް އޮތް ކަމުގައި ނުދެކެމެވެ.އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން އެދިފައިވާ ފަދައިން ޕާމް ބީޗް އައިލެންޑް ރިސޯޓު ވިއްކާލުމުގެ ހުއްދަ ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިންޑިޔާއަށ ލިބުން ލިމިޓެޑް އާއި މުޙައްމަދު ނަޢީމް އާއި ޚަދީޖާ ޙަސަން އާއި އިބްރާހީމް ޢަލީމަނިކު އާއެކު “Agreement for the Mortgage of Palm Beach Island” )16 ސެޕްޓެންބަރު 2003( އަދި “Letter of Mortgage and Hypothecation” )09 ފެބްރުއަރީ 2004( ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 1426/Cv-C/2014 ޤަޟިއްޔާއާއި ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 147/Cv-C/2014 ޤަޟިއްޔާ މިކަން 04 ނޮވެންބަރު 2021ގެ އަޑުއެހުމުންނާއި 09 ފެބްރުއަރީ 2023ގެ އަޑުއެހުމުން އެނގެއެވެ. ޤާނޫނު ނަންބަރު 2010/22 )ދިވެހިރާއްޖޭގ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު(ގެ 43 ވާނަ މާއްދަ އަދި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2019/SC-L/91 އިބްރާހީމް ޖިހާދު ވ. ހައުސިންގ ޑިވެލޮޕްމަންޓް ކޯޕަރޭޝަން ލިމިޓެޑް ޤަޟިއްޔާގެ "މައްސަލަ ބަލައިގަތުމާމެދު ނިންމި ގޮތުގެ ރިޕޯޓު" ސިވިލް ކޯޓަށް މައްސަލަ ތަހުވީލުކުރުމުގެ ޖާގައެއް އޮތް ކަމުގުއަ ނުދެކޭކަމުގައ މި ފާހަގަކުރަނީ ކޯޓު އަމުރު ނެރެފައިވަނީ ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2875/Cv-C/2020 ޤަޟިއްޔާއާއި އެ ކޯޓުގެ ނަންބަރު 3290/Cv-C/2020 ޤަޟިއްޔާއާއި ގުޅިގެން ކަމަށްވެފައި، މި ދެ ޤަޟިއްޔާވެސް ފައިސަލާކުރެވިފައިވާކަމުގައި މައްސަލައިގެ ޚަޞްމުން ބުނެފއިވާތއާއި، އަދި ދެ ފަރާތުގެ ބަހުން މި ނިންމުންތައް އިސްތިއުނާފުކޮށްފައިނުވާކަން އެނގޭތީއެވެ. ދުވަސްކަމަށް އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ބުނީ 31 މެއި 2016ގެ ފަހުން އިންޓްރެސްޓްއާ ޖޫރިމަނާ ނުނެގޭނެކަމަށް ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިންޑިޔާއަށް އަންގާނެ ތަނެއް އޮތް ކަމުގައި ވެސް ނުދެކެމެވެ.

47ފަނޑިޔާރު ޙުޒައިފާ މުޙައްމަދު ގ ރައުޔަށް އަހުރެން ތާއީދު ކުރަމެވެ.

48ފަނޑިޔާރު ޙުޒައިފާ މުޙައްމދުގަ ރައުޔަށް އަހުރެން ތާއީދު ކުރަމެވެ.

49މި ޤަޟިއްޔާ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގައި ޙުކުމްކުރުމުން، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގައި މި ޤަޟިއްޔާ އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ ޙައްޤު މައްސަލައިގެ ޚަސްމުންނަށް ލިބިގެންވެއެވެ. އާންމު އުޞޫލެއްގެ ގޮތުނ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓަށް މައްސަލަ އިސްތިއުނާފުކުރުމަށް ހުށަހެޅޭނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުން ނިންމުން ނިންމާތާ 30 )ތިރީސް( ދުވަހުގެ ތެރޭގައެވެ. މި މުއްދަތާ ގ ތެރޭގައި ޝަރީޢަތް ނިމުނުގޮތުގެ ރިޕޯޓު ޙަވާލުކޮށްފައިނުވާނަމަ، އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ މުއްދަތު ގުނަން ފަށާނީ ޝަރީޢަތް ނިމުނުގޮތުގެ ރިޕޯޓު ޙަވާލުކުރި ކޯޓުން މައްސަލައިގެ ޙުކުމްކުރުމަށްފަހު، އެ ޙުކުމް އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ ޙައްޤު ލިބިގެންވާކަމާއި، އިސްތިއުނާފުކުރެވޭނެ ކޯޓާއި،އިސްތިއުނާފުކުރަންޖެހ ވަގުތު ޚަޞެ މުންނަށް ސާފުކޮށްދޭންވާނެކަމާއި، އަދި މިކަން ޝަރީޢަތް ނިމުނު ގޮތުގެ ރިޕޯޓުގައި ބަޔާންކޮށްފައި އޮންނަންވާނެކަމުގައި މަދަނީ އިޖު ރާއަތުގ ޤާނޫނު )ޤާނޫނ ނަންބަރު 2021/32(ގެ 268 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރެއެވެ. މިކަމުގައި ދެވޭ އިސްތިސްނާ މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު )ޤާނޫނ ނަންބަރު 2021/32(ގެ 284 ވަނަ މާއްދާގެ )ރ( ގައި ބަޔާންކުރެއެވެ. މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު )ޤާނޫނު ނަންބަރު 2021/32(ގެ 284 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ(