ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2021/HC-B12/41
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޙުސައިން ޝާމިން، 2021/HC-B12/41
Prosecutor General v. Hussain Shaamin 2021/HC-B12/41 (2021/HC-B12/41, High Court of the Maldives, 24 August 2021)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޙުސައިން ޝާމިން
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ސ. ފޭދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ދަޢުވާ އުފުލާފައިވަނީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 82 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފަށް ކަމަށް ކަނޑައަޅައި ދަޢުވާ ބާޠިލުކޮށް، އެހެން ހުށަހެޅުންތަކާމެދު ގޮތެއް ނުނިންމައި މައްސަލަ ނިންމިއެވެ.
ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ މައްޗަށް ކެނެބިސް ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ދަޢުވާ އުފުލުމުން، ދިފާޢުން ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން 5 ހުށަހެޅުމެއް ހުށަހެޅިއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ތަޙުލީލު ރިޕޯޓުގައި THC އާއި ކެނެބިނޯލް ހުރުމުން ދަޢުވާ ކުރަންވާނީ "ކެނެބިސް މިކްސްޗަރ" ގެ ގޮތުގައި ކަމަށާއި ދަޢުވާ ބާޠިލު ކަމަށް ބުނާ ހުށަހެޅުމެއް ހިމެނެއެވެ.
ދައުލަތުން ބުނީ މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ޤާނޫނީ އިފްތިރާޟާ ޙަވާލާދީ ކުރި ދަޢުވާ ޞައްޙަ ކަމަށާއި 2018/HC-A/404 ގެ އެ ބައިއަކީ އޮބިޓަރ ޑިކްޓަމެއް ކަމަށެވެ. ދިފާޢުން ބުނީ ތަޙުލީލު ރިޕޯޓުން 100 ޕަސެންޓް ކެނެބިސް ކަމަށް ނުދައްކާތީ ނިންމުން ރަނގަޅު ކަމަށާއި، ބާޠިލުކޮށްފިނަމަ އެހެން ހުށަހެޅުންތަކާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
"ކެނެބިސް ޓްރެފިކްކުރުމުގެ" ދަޢުވާއަކީ ބާޠިލު ދަޢުވާއެއް ކަމަށް ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމަކާ ގުޅިގެން ކަނޑައަޅައި ދަޢުވާ ބާޠިލުކުރުމާއި، ދިފާޢުން ހުށަހެޅި އެހެން ހުށަހެޅުންތަކާމެދު ގޮތެއް ނުނިންމުން ޤާނޫނާ އެއްގޮތްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލު، ދަޢުވާ އަލުން ބެލުމަށް ފޮނުވި
ދިފާޢުގެ ހުށަހެޅުމަކީ 2018/HC-A/404 ގެ އަޤައްލިއްޔަތުގެ ރައުޔަށް ބުރަވެގެން ހުށަހެޅި ހުށަހެޅުމެކެވެ. ދަޢުވާ ފޯމުގެ އުނިކަމަކީ ދަޢުވާ ކުރުމަށް ހުރަހެއް ނޫންކަމުން ދަޢުވާ ބާޠިލު ނުކުރެވޭނެއެވެ. އަދި ހުރިހާ ހުށަހެޅުމަކާމެދު ގޮތެއް ނިންމަންޖެހެއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ގައިވާ މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުގެ ނިންމުންތަކަށް ދަށު ކޯޓުތަކުން ތަބާވުމުގެ އުޞޫލަކީ stare decisis ގެ އުޞޫލެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 10)
- މަތީ މަރުޙަލާގެ ނިންމުމަކަށް ތަބާވާން ޚަޞްމަކު ހުށަހަޅާއިރު، އެ ނިންމުމުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ތަބާވާންޖެހޭ ޤާނޫނީ އުޞޫލު (އަޤައްލިއްޔަތުގެ ރައުޔާ ނުވަތަ އޮބިޓަރ ޑިކްޓަމާ ތަފާތުކޮށް) ދެނެގަތުމަކީ ފަނޑިޔާރު ބަލަންޖެހޭ ކަމެކެވެ. އެ އުޞޫލު އޮޅުން ނާރާނޭހެން ބަޔާންކޮށްދިނުމަކީ ޤާނޫނީ ނިޒާމުގެ އޮފިސަރުންގެ ހައިޞިއްޔަތުން ވަކީލުންގެ އަޚްލާޤީ ޒިންމާއެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 9, 14)
- ދަޢުވާ ކުރުމަށް ހުރަހަކަށްވާ ދިފާޢެއް ނޫން ހުށަހެޅުމެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް، ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމަކާ ގުޅިގެން ދަޢުވާ ބާޠިލުކޮށް ކޯޓުން ބޭރުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުން ފަނޑިޔާރަށް ދީފައެއް ނުވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 15-16)
- ދަޢުވާ އުފުލުމުގައި ނުވަތަ ދަޢުވާ ފޯމުގައި އުނިކަމެއް ވާކަމަށް (119(ހ)(1)) ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމެއް ސާބިތުވެއްޖެނަމަ، ފަނޑިޔާރު ކުރަންވާނީ މައްސަލަ ބާޠިލުކޮށް ބޭރުކުރުމުގެ ބަދަލުގައި، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 85 ވަނަ މާއްދާ އާއި 91 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އަށް ރިޢާޔަތްކޮށް އެ އުނިކަން އިޞްލާޙުކުރުމަށް ހުއްދަދިނުމެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 17)
- ދަޢުވާ ލިބޭ ފަރާތުން ޤާނޫނާ އެއްގޮތަށް ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ހުށަހަޅާ ކޮންމެ ހުށަހެޅުމަކާމެދު ފަނޑިޔާރު ވަކިވަކިން ގޮތް ނިންމައި، ހުރިހާ ހުށަހެޅުމެއް ޝާމިލުކޮށް ޖުމްލަ އެއް ނިންމުމެއް ނިންމަންވާނެއެވެ. އެހެން ނުކޮށްފިނަމަ އިސްތިއުނާފުތައް ތަކުރާރުވެ ޝަރީޢަތް ލަސްވާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 18)
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 82 ވަނަ މާއްދާ (އަދި (ރ))
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 ގެ 85 ވަނަ މާއްދާ އާއި 91 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 ގެ 109 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)، 110 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އާއި (ނ)، 115 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 ގެ 119 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) (1)، (2)، (3)، (6)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 ގެ 120 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)، 141 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 119 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2011 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 138 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ) އާއި 190 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) އާއި (ރ) (ފަރާތްތަކުގެ ބަޙުސުގައި)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 46 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
- 2018/HC-A/404
- ބެންޗު
- މުޙައްމަދު ނިޔާޒް، ޢަލީ ސަމީރު، ޙުސައިން ޝަހީދު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް