ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2016/HC-S-A/93
ޝާފިޢު ހާރޫން ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް، 2016/HC-S-A/93
Shaafiu Haaroon v. Prosecutor General 2016/HC-S-A/93 (2016/HC-S-A/93, High Court of the Maldives, 30 January 2020)
ޝާފިޢު ހާރޫން ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
މަޑަވެލި މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ 47 ވަނަ މާއްދާގެ 6 ހެކި ލިބިފައިވާތީ ކުށް ސާބިތުވާކަމަށް ކަނޑައަޅައި ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 23 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން 11 އަހަރު ޖަލަށްލުމަށް ޙުކުމްކުރިއެވެ.
2016 ޖަނަވަރީގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ކުޑަކުއްޖަކު ފަޅުގޯއްޗެއްގެ ތެރެއަށް ގެންގޮސް ގަދަކަމުން ޖިންސީ ޢަމަލު ހިންގި ކަމަށް ދަޢުވާ ކުރެވުނެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ދަޢުވާގެ ސީޣާގައިވާ ޢަމަލު މާއްދާގައި ނެތްކަމާއި، ދިފާޢީ ހެކިން ހާޒިރުނުކުރިކަމާއި، މެޑިކަލް ރިޕޯޓާއި ފޯން ކޯލް ލޮގާއި ޗެޓް ލޮގަށް ދިފާޢުވުމުގެ ފުރުޞަތު ނުދިންކަމާއި، ޝަފަހީ ހެކި ނެތްކަމާއި، ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ހޯދި ހެކި ބޭނުންކުރިކަމާއި، ކުށް އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއްނެތި ސާބިތުނުވާކަމެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކުޑަކުއްޖަކާއެކު ޖިންސީ ޢަމަލެއް ހިންގުމުގެ ކުށުން ކުށްވެރިކޮށް 11 އަހަރު ޖަލަށްލުމަށް މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ކުރި ޙުކުމް، ދަޢުވާގެ ސީޣާއާއި ކުށުގެ ޢަމަލު ދިމާނުވުމާއި، ދިފާޢީ ހެކިން ހާޒިރުނުކުރުމާއި، ހެކިތަކަށް ދިފާޢުވުމުގެ ފުރުޞަތު ނުދިނުމާއި، ހެކީގެ މިންވަރު ފުރިހަމަނުވުމުގެ ސަބަބުން ބާޠިލުވާނެތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް
ދަޢުވާގެ ނަމާއި ތުހުމަތު ސާފުކޮށް ދީފައިވާކަމާއި، ޢަމަލަކީ ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 (ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ތަޖްރީމްކޮށްފައިވާ ޢަމަލެއްކަމާއި، ދިފާޢީ ހެކިން ހާޒިރުނުކުރި ސަބަބު ރިޕޯޓުގައިވާކަމާއި، ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 47 ވަނަ މާއްދާގެ ވަކިވަކި ހެކިތައް ލިބިފައިވާކަމާއި، ފޯން ރެކޯޑު ހޯދީ ކޯޓު އަމުރަކުންކަމާއި، ހެކިތައް ދިމާވާތީ ވާހަކަ ހަދައިގެން ކިޔައިދިން ކަމަށް ބެލެވޭނެ ސަބަބެއް ނެތްކަމެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ޖިނާއީ މައްސަލައެއްގެ އިޖުރާއާތުގެ ޞައްޙަކަން ކަނޑައަޅަންވާނީ އެ މައްސަލަ ދަޢުވާކޮށް ޝަރީޢަތް ހިންގި ދުވަސްވަރު ޢަމަލުކުރަމުން ދިޔަ ޤާނޫނުތަކާއި ޤަވާޢިދުތަކާއި އުޞޫލުތަކުގެ މައްޗަށެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.2)
- ޖިނާއީ ދަޢުވާތަކަށް ނަން ކަނޑައެޅުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 223 ވަނަ މާއްދާގެ (މ) ގެ ދަށުން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްއަށް ލިބިގެންވާ ބާރުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކަމެކެވެ؛ މުއްތަހަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށަކީ ކޮބައިކަން ސާފުވާނެ ގޮތަށް ބުނެދީފައިވާނަމަ (51 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ))، އެ ދުވަސްވަރު އިސްތިޤްރާރުވެފައިވާ ގޮތުގެ ތެރެއިން ދަޢުވާއަށް ނަން ދިނުމަކީ ޤާނޫނާ ޚިލާފު ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.2)
- ޖިންސީ ނިޔަތެއް އޮވެގެން ޤަޞްދުގައި ކުޑަކުއްޖެއްގެ ހަށިގަނޑުގައި އަތްލުމާއި ބަދުއަޚްލާޤީ ޢަމަލު ހިންގުމަކީ ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ތަޖްރީމްކޮށްފައިވާ 'ކުޑަކުއްޖަކާއެކު ޖިންސީ ޢަމަލެއް ހިންގުމުގެ' ތެރޭގައި ހިމެނޭ ޢަމަލުތަކެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.2)
- ދިފާޢީ ހެކިން ހާޒިރުކުރުމަށް މުއްތަހަމު އެދިފައިނުވާނަމަ، ނުވަތަ އެ ހެކިންގެ ފުރިހަމަ މަޢުލޫމާތު ދީފައިނުވާތީ ހާޒިރުނުކުރެވުނު ސަބަބު ޝަރީޢަތް ނިމުނު ގޮތުގެ ރިޕޯޓުގައި ފާހަގަކޮށްފައިވާނަމަ، އެ ނިންމުމަކީ ޤާނޫނާ ޚިލާފު ނިންމުމެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.3)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ 47 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ހެކީގެ ތެރެއިން 5 ބާވަތެއްގެ ހެކި ލިބިއްޖެނަމަ ކުށް އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއްނެތި ސާބިތުވާ މިންވަރަށް ހެކި ލިބިފައިވާކަމަށް ބެލެވޭނެއެވެ؛ (ޅ)، (ކ) އަދި (ދ) ވަކިވަކި ބާވަތްތަކެއްގެ ގޮތުގައި ނުބެލެވޭނެއެވެ؛ ނަމަވެސް 47 ވަނަ މާއްދާގައިވާ މިންވަރަށްވުރެ މަދުން ހެކި ހުރިނަމަވެސް، ޝަރީޢަތާއި ޤާނޫނު ހުއްދަކުރާ އެހެން ހެކިތަކާއި ޤަރީނާތަކުން އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއްނެތި ސާބިތުވާނަމަ ކުށް ސާބިތުވާކަމަށް ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.4)
- ދަށުކޯޓުގައި ނަގާފައިނުވާ ދިފާޢުތައް އިސްތިއުނާފުގައި ނަގައިގެން ހެކިތަކަށް ބުރަދަން ދިނުމާ ސުވާލު އުފެއްދުމަކީ ޙުކުމް ބާޠިލުކުރެވޭނެ ސަބަބެއް ނޫނެވެ؛ ކޯޓު އަމުރުގެ ދަށުން ޤާނޫނާ އެއްގޮތަށް ހޯދާފައިވާ ފޯން ކޯލް ރެކޯޑުތަކަށް ބުރަދަން ދިނުމަކީ ޤާނޫނާ ޚިލާފު ކަމެއް ނޫނެވެ؛ ކުއްޖާގެ ބަޔާނާއި ތަޙްޤީޤީ ރިޕޯޓާއި މެޑިކޯ ލީގަލް ރިޕޯޓު ދިމާވާނަމަ، އެ ވާހަކަ ހަދައިގެން ކިޔައިދިން ކަމަށް ބެލެވޭނެ ސަބަބެއް ނެތެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.5)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (އ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 59 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 223 ވަނަ މާއްދާގެ (މ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 (ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ނ)، 23 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)، 47 ވަނަ މާއްދާ ((ހ)، (ށ)، (ޅ)، (ކ)، (އ)، (ވ)، (ދ))
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު)
- ހައިކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާ ނަންބަރު 2017/HC-A/257
- ހައިކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާ ނަންބަރު 2011/HC-A/119
- ހައިކޯޓުގެ ދުސްތޫރީ މައްސަލަ ނަންބަރު 2014/HC-DM/01
- ހައިކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާ ނަންބަރު 2012/HC-A/14
- ހައިކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާ ނަންބަރު 2012/HC-A/129
- ބެންޗު
- މުޙައްމަދު ނިޔާޒް، ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، ޙުސައިން ޝަހީދު (ރިޔާސަތު)
- ރިޔާސަތު
- ޙުސައިން ޝަހީދު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް