ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2014/HC-DM/01
2014/HC-DM/01، 2014/HC-DM/01
2014/HC-DM/01 (2014/HC-DM/01, High Court of the Maldives, 24 October 2016)
2014/HC-DM/01
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީގޯނާ ކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 27 ވަނަ މާއްދާއިން ހަނުހުރުމުގެ ޙައްޤު ނިގުޅައިގަނެވޭތީއާއި، ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީގޯނާ ކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 47 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ހެކީގެ ނިސްބަތަކީ އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއްނެތް މިންގަނޑާ ތަޢާރުޟުވާ މާއްދާއެއް ކަމަށް ބުނެ، އެ ދެ މާއްދާ ބާޠިލުކޮށްދިނުމަށް އެދި ހުށަހެޅި ދުސްތޫރީ މައްސަލައެކެވެ.
ހުށަހެޅި ފަރާތުން ބުނީ ޤާނޫނުއަސާސީގައިވާ އަސާސީ ޙައްޤެއް ޤާނޫނަކުން ނިގުޅައިނުގަނެވޭނެ ކަމަށާއި، ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 (ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީގޯނާ ކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 47 ވަނަ މާއްދާގެ ބައެއް އަކުރުތަކަކީ ތަފާތު ވަޞީލަތްތަކެއް ނޫންކަމަށާއި، (މ) އަކީ ކުށް ސާބިތުކުރުމަށް ބޭނުންކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޫންކަމަށެވެ. ދައުލަތުން ބުނީ ކުޑަކުދިންނާމެދު ކުރެވޭ ޖިންސީ ކުށްތައް ސާބިތުކުރުމުގެ ދަތިތަކާއި މުޖުތަމަޢުގެ ޙައްޤަށް ބަލައި ޙައްޤު ހަނިކުރުން ބޭނުންތެރި ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީގޯނާ ކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 27 ވަނަ މާއްދާ (ހަނުހުރުމުގެ ޙައްޤު ނުލިބުން) އަދި 47 ވަނަ މާއްދާ (ހެކީގެ ނިސްބަތް) އަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 48 (ނ) އާއި 51 (އ) އާ ޚިލާފު، ބާޠިލު މާއްދާތަކެއްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީގޯނާ ކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 27 ވަނަ މާއްދާއާއި 47 ވަނަ މާއްދާ ބާޠިލު ކަމަށް ކަނޑައަޅާނެ ތަނެއް ނެތް (ދުސްތޫރީ ދަޢުވާ ބާޠިލު)
ޤާނޫނުއަސާސީގެ ޙައްޤުތަކަކީ މުތުލަޤު ޙައްޤުތަކެއް ނޫންކަމާއި، ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 (ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީގޯނާ ކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 27 ވަނަ މާއްދާއިން ވަކިގޮތަކަށް ބަޔާންދިނުން ލާޒިމު ނުކުރާކަމާއި، ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީގޯނާ ކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 47 ވަނަ މާއްދާގެ ހެކިތަކަކީ ހަމައެކަނި ބަލައިގަންނަ ހެކި ނޫންކަމާއި ފަނޑިޔާރަށް ހުރިހާ ހެކި ވަޒަންކުރުމުގެ ބާރު ލިބިގެންވާތީ، ދެ މާއްދާވެސް ޣައިރު ދުސްތޫރީ ކަމަށް ނުބެލެވޭ ކަމަށް ކޯޓުން ކަނޑައެޅިއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ ދެވަނަ ބާބުން ކަށަވަރުކޮށްދީފައިވާ އެންމެހައި ޙައްޤުތަކާއި މިނިވަންކަމަކީ މުތުލަޤު ގޮތެއްގައި ދީފައިވާ ޙައްޤުތަކެއް ނޫނެވެ. އިސްލާމީ ޝަރީޢަތާއި ޤާނޫނުއަސާސީއާއި ތަޢާރުޟުނުވާގޮތެއްގެ މަތިން މިނިވަން ދީމުޤްރާޠީ މުޖުތަމަޢުތަކުގައި މިފަދަ ޙައްޤުތައް ހިފެހެއްޓިދާނެކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ މިންވަރަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، އެ ބާބުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޙައްޤުތައް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ފާސްކުރާ ޤާނޫނަކުން ހިފެހެއްޓުމަކީ ނުވަތަ ހަނިކުރުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 16 ވަނަ މާއްދާއަށް ބަލާއިރު ކުރެވިދާނެ ކަމެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 03 (ނ))
- ހިފެހެއްޓޭ ޙައްޤެއް ހިފަހައްޓާފައިވަނީ ޤާނޫނުއަސާސީއާ އެއްގޮތަށްތޯ ބެލުމުގައި، އެ ޙައްޤެއްގެ ނުވަތަ މިނިވަންކަމެއްގެ ޒާތާއި ބާވަތާއި، އެ ޙައްޤެއް ހިފެހެއްޓުމުގެ ބޭނުމާއި މުހިއްމުކަމާއި، ހިފަހައްޓާފައިވާ ގޮތާއި މިންވަރާއި، ހިފެހެއްޓުމާއި އެ ޙައްޤެއްގެ މުހިއްމުކަމާއި ހުރި ގުޅުމާއި، ހިފަހައްޓާފައިވާ މިންވަރަށްވުރެ ކުޑަކޮށް ހިފަހައްޓައިގެން ބޭނުންވާ މަޤްޞަދު ޙާޞިލުކުރެވިދާނެތޯއާއި މިފަދަ ކަންކަމަށް ބަލަންޖެހޭނެކަން ޤާނޫނުއަސާސީގެ 16 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގައި ބަޔާންވެގެންވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 03 (ނ))
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 48 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) އިން ލިބިގެންވާ ހަނުހުރުމުގެ ޙައްޤު ލިބިދިނުމުގެ މަޤްޞަދަކީ، ކުށުގެ ތުހުމަތުގައިވާ މީހާ ބުނާ އެއްވެސް ބަހަކީ އޭނާއާ ދެކޮޅަށް ބޭނުންކުރެވިދާނެ ހެއްކެއް ކަމަށް ބެލެވިދާނެކަމަށްޓަކައި، އޭނާއަށް އޭނާގެ އަމިއްލަ ނަފްސާ ދެކޮޅަށް ހެކިބަސްދޭން މަޖުބޫރުކުރުވާފަދަ ޙާލަތަކުން އެމީހާ ސަލާމަތްކުރުމެވެ. ހަނުހުރުމުގެ ޙައްޤަކީ ހަނިކުރެވެން ނެތް މުތުލަޤު ގޮތެއްގައި ލިބިގެންވާ ޙައްޤެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 03 (ބ))
- ހަނުހުރުމުގެ ޙައްޤު ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީގޯނާ ކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަނިކުރުމުގެ ސަބަބުން، ހައްޔަރުކުރެވޭ ނުވަތަ ބަންދު ކުރެވޭ މީހަކު ވަކިގޮތަކަށް ބަޔާންދިނުން އެ މާއްދާގައި ލާޒިމްނުކުރާކަމާއި، ތަޙްޤީޤުކުރާ ފަރާތުން އެމީހަކަށް ވަކިގޮތަކަށް ބަޔާންދިނުމަށް މަޖުބޫރު ނުކުރެވޭނެކަން ޤާނޫނުއަސާސީގެ 52 ވަނަ މާއްދާއިން ކަށަވަރުކޮށްދީފައިވާއިރު، އެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަމައެކަނި ކަނޑައަޅާފައި އޮތީ، ތުހުމަތުގައި ހައްޔަރުކުރެވޭ މީހާ އޭނާގެ އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރުގައި ތަޙްޤީޤަށް ބަޔާނެއް ދިނުމެވެ؛ އަދި އޭނާ ތުހުމަތުކުރެވުނު ކަންތައްތައް ހިނގާދިޔަގޮތް އޭނާއަށް އެނގިހުރި ގޮތަކަށް ބަޔާންދިނުމުގެ ޙައްޤު އޭނާއަށް ގެއްލިނުދެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 03 (ޅ))
- ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީގޯނާ ކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 47 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ) އާއި (ކ) އާއި (ދ) މި އަކުރުތަކުގައި ބަޔާންކުރާ ކޮންމެ ބާވަތެއްގެ ހެއްކެއްވެސް އަޞްލު ބިނާވެގެންވަނީ އަނިޔާލިބުނުކަމަށް ބުނާ ކުއްޖާ ކިޔައިދޭ ކިޔައިދިނުމެއްގެ މައްޗަށް އެކަނި ކަމުން، އެއީ 5 ބާވަތުގެ ހެކި ހަމަކުރުމުގައި ވަކިވަކި ބާވަތެއްގެ ހެކިތަކެއްގެ ގޮތުގައި ބެލިދާނެ ހެކި ކަމުގައި ނުބެލެވޭނެއެވެ. އިތުރު ހެކި ޤަރީނާ ނެތީސް، ކުއްޖާ ބުނާބުނުމުގެ ތެރެއިން 5 ފަރާތެއް ނުވަތަ އިދާރާއަކުން 5 ހެކި ހަމަކޮށް ހަމަ އެކަނި އެހެކިތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް މައްސަލަ ސާބިތުކުރުމަކީ ޝަރުޢީ ގޮތުން ބަލާއިރު ހަމަޖެހޭ އުޞޫލެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 03 (ކ))
- 47 ވަނަ މާއްދާގެ (އ) ގައި ބަޔާންކުރާ ހެކީގެ އަޞްލު ބިނާވަނީ ކުއްޖާ ބުނާބުނުމެއްގެ މައްޗަށް ކަމުގައިވީނަމަވެސް، ޙާދިސާ ހިނގި ވަގުތާއި އެވާހަކަ ކިޔައިދިން ވަގުތާ ދެމެދު މާދިގު މުއްދަތެއް ފާއިތުވެފައިނުވުމާއި، ޙަޤީޤަތާއި ޚިލާފު ވާހަކައެއް ހަދައިގެން ނުވަތަ އުފައްދައިގެން ކިޔައިދީފާނެ ކަމަށް ބެލެވޭ ސަބަބެއް ނެތްނަމަ، އެއީ އެ އަކުރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ބާވަތުގެ ހެއްކެއްގެ ގޮތުގައި ޝަރީޢަތަށް ޤަބޫލުކުރެވިދާނެ، އަދި 47 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ 5 ބާވަތުގެ ހެކި ހަމަކުރުމުގައި ގުނިދާނެ ހެއްކެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 03 (ކ))
- ޙައްދުގެ މައްސަލަތަކާއި ޤިޞާޞްގެ މައްސަލަތައް ފިޔަވައި ޖިނާއީ މައްސަލަތަކުގައި ކުށް ސާބިތުވާ މިންގަނޑަކީ އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއްނެތް މިންވަރެވެ. ހުށަހަޅާ ހެކި ޤަރީނާތަކުގެ މައްޗަށް ބަލައި އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއްނެތް މިންވަރު ވަޒަންކުރުމުގެ ބާރު ލިބިއޮންނަނީ މައްސަލަ ބައްލަވާ ފަނޑިޔާރަށެވެ. ކުޑަކުދިންނާއި ޖިންސީ ޢަމަލުތައް ހިންގުމުގެ ކުށަކީ ތަޢުޒީރީ އަދަބެއް ކަނޑައެޅިފައިވާ ކުށެއްކަމުން، އެ ކުށް ސާބިތުކުރުމަށް ވަކި މިންވަރެއްގެ ނުވަތަ ވަކި ބާވަތެއްގެ ހެކި ހުރުން އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގައި ލާޒިމްކޮށްފައެއް ނުވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 03 (އ))
- ކުޑަކުދިންނަށް ކުރާ ޖިންސީގޯނާގެ މައްސަލަތަކުގައި ބަލައިގަންނަ ހެކީގެ ގޮތުގައި ހަމައެކަނި ބަލައިގަންނަން ޖެހޭނީ އެ ޤާނޫނުގެ 47 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ހެކިތައް އެކަނި ނޫނެވެ. އެމާއްދާގައި ބަޔާންވެގެންވާ ހެކީގެ ތެރެއިން މަދުވެގެން 5 ބާވަތުގެ ހެކި ލިބިފައިނެތްނަމަވެސް، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މިންވަރަށް ހެކި ލިބިފައިވޭތޯ ވަޒަންކުރުމުގައި ހުށައެޅޭ ޝަރީޢަތާއި ޤާނޫނު ހުއްދަކުރާ އެހެނިހެން ހެކިތަކާއި ޤަރީނާތަކުގެ މައްޗަށް ފަނޑިޔާރުން ރިޢާޔަތްކުރަން ޖެހޭނެއެވެ. އެހެންކަމުން 47 ވަނަ މާއްދާއަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ) ގައި ބުނާ އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއްނެތް މިންވަރާއި ފުށުއަރާ ފަދަގޮތަކަށް އޮތް، ބާޠިލުކުރަންޖެހޭ މާއްދާއެއްކަމުގައި ނުބެލެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 03 (އ))
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2009/12 (ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީގޯނާ ކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 26 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2009/12 (ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީގޯނާ ކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 27 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2009/12 (ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީގޯނާ ކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 47 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 16 ވަނަ މާއްދާ (ހ) އާއި (ނ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 48 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 52 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 35 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ބެންޗު
- ޢަލީ ސަމީރު، ޢަބްދުﷲ ދީދީ، ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް