ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2020/HC-A/243
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޝަހީބް އިބްރާހީމް، 2020/HC-A/243
Prosecutor General v. Shaheeb Ibrahim 2020/HC-A/243 (2020/HC-A/243, High Court of the Maldives, 18 November 2020)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޝަހީބް އިބްރާހީމް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 145-J/MA/2020/2627 އަމުރުން، ކުށާ ގުޅުވައިދޭ އެކަށީގެންވާ ހެކި ހުށަހަޅާފައިނުވާތީއާއި، ތަޙްޤީޤީ ބަޔާން ނަގައި ހުށަހަޅާފައިނުވާތީ، ޕާސްޕޯޓް ހިފަހައްޓައި ޝަރުޠުކޮށް ބަންދުން ދޫކޮށްލިއެވެ.
އިތުރު ބަޔަކާ ބައިވެރިވެގެން ކަނޑުމަގުން ދިވެހިރާއްޖެއަށް ގިނަ ޢަދަދެއްގެ މަސްތުވާތަކެތި އެތެރެކޮށް ޓްރެފިކްކުރިކަމުގެ ތުހުމަތުގައި ހައްޔަރުކުރެވި 15 ދުވަހަށް ބަންދުކުރެވުނު ފަރާތެއްގެ ބަންދުގެ މުއްދަތު ހަމަވާތީ، ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް ފުލުހުން އެދުނެވެ. ކުރީގެ އަމުރުގައި އޭނާގެ ތަޙްޤީޤީ ބަޔާން ނެގުމަށާއި ޕީޖީއާ މަޝްވަރާކުރުމަށް އަންގާފައިވިއެވެ.
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ބުނީ، އަމުރަކީ ޤާނޫނުއަސާސީއާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ ބަންދާބެހޭ މާއްދާތަކާ ޚިލާފު އަމުރެއްކަމަށާއި، މަތީ ކޯޓުތަކުގެ ނިންމުންތަކަށް ތަބާވާން ޖެހޭ އުޞޫލާއި ސުޕްރީމް ކޯޓާއި ހައިކޯޓުގެ ސާބިޤާތަކާ ޚިލާފު އަމުރެއްކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
މަސްތުވާތަކެތި ދިވެހިރާއްޖެއަށް އެތެރެކޮށް ޓްރެފިކްކުރިކަމުގެ ތުހުމަތުގައި ބަންދުގައި ތިބި ފަރާތެއްގެ ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް އެދުމުން، ކުށާ ގުޅުވައިދޭ ހެކި ނެތުމާއި ކުރީގެ އަމުރުގައިވާ ތަޙްޤީޤީ ބަޔާން ނުނެގުމުގެ ސަބަބުން ޝަރުޠުކޮށް ދޫކޮށްލި ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ އަމުރު ޤާނޫނާ އެއްގޮތްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ އަމުރު ބާޠިލު، ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް އަމުރުކުރި
ބަޔާން ނުނެގުނު ސަބަބު ފުލުހުން ސާފުކޮށްދީފައިވާތީ އެއީ އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއްކަމަށާއި، 2018/HC-A/286 ތަފާތު ކަމަށާއި، ފުލުހުން ހުށަހެޅި ހެކި ޤަރީނާއިން ތުހުމަތެއް އުފެދޭ މިންވަރު ހާސިލުވާކަމަށާއި، ކުށަކީ ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށެއްކަމުން ދޫކޮށްލުމަކީ މުޖްތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް ކަމަށް ނިންމައި، އަމުރު ބާޠިލުކޮށް ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ޖަލުގައި ބަންދުކުރުމަށް އަމުރުކުރިއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން، ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށް އޭނާ ކުރިކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރުމާއެކު، އެ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ޙާލަތްތަކުގެ ތެރެއިން ޙާލަތެއް ކުރިމަތިވެދާނެކަމަށް ފަނޑިޔާރަށް ޤަބޫލުކުރެވިއްޖެނަމަ، ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް އަމުރު ނެރުމަކީ ފަނޑިޔާރުގެ މައްޗަށް ލާޒިމު (mandatory) ކަމެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.2)
- ކުރީގެ ބަންދު އަމުރުގެ އިތުރު ބަޔާނުގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ތަޙްޤީޤީ ބަޔާން ނެގުމަށް އެންގިނަމަވެސް، ބަޔާން ނުނެގުނު ސަބަބު ފުލުހުން ކޯޓުގައި ސާފުކޮށްދީ، ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހާ މަޝްވަރާކުރެވިފައިވާނަމަ، އެ ސަބަބަކީ އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއްކަމަށް ބަލައިގަނެވޭނެއެވެ؛ އަދި ބަންދު ރިވިއު ކުރުމަށް ގެނައުމުގެ ބާރުއަޅާފައިވާ 2018/HC-A/286 ގެ ވަޤާއިޢު ތަފާތުވާތީ އެ ޤަޟިއްޔާ މި މައްސަލައަށް ތަޠުބީޤު ނުކުރެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.6)
- މަސްތުވާތަކެތި ޓްރެފިކްކުރުމަކީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށެއް ކަމާއި، މަނާކުރެވިފައިވާ މަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރިއާއި ބޭނުންކުރުމުގެ ކުށްތަކަކީ މުޖްތަމަޢަށް ނުރައްކާތެރިކަން ބޮޑު ކުށްތަކެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.7)
- ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށަކީ ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށެއްނަމަ، ބަންދުގެ މުއްދަތު ހަމަވުމުގެ ކުރިން ފަނޑިޔާރެއްގެ ކުރިމައްޗަށް ހާޒިރުކުރުމުން، ކުށް ކުރިކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް އެކަށީގެންވާ ހެކި ލިބިފައިވާނަމަ 15 ދުވަހަށްވުރެ ދިގު މުއްދަތަކަށް ނުވަތަ ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުގައި ބެހެއްޓިދާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.8)
- ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގެ މަޖިލީހަކީ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ މައްޗަށް ޝަރީޢަތް ހިންގައި ހެކި ތަޢުނުކުރާ މަޖިލީހެއް ނޫންކަމުން، ހުރި ހެކިތައް އިޖުމާލީ ގޮތެއްގައި ބަޔާންކޮށްދިނުން ފުދޭނެއެވެ؛ އަދި އެފަދަ މަޖިލީހުގައި ހުށަހަޅަންޖެހޭނީ ކުށް ސާބިތުވާ މިންވަރުގެ ހެކި ނޫން، ކުށެއް ކުރިކަމުގެ ތުހުމަތެއް އުފެދޭ މިންވަރުގެ ހެކި ޤަރީނާއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.11)
- ތުހުމަތަކީ ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށެއްކަމާއި، ތުހުމަތެއް އުފެދޭ މިންވަރުގެ ހެކި ޤަރީނާ ހުރުމާއި، އެފަދަ ކުށްތަކުގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތްތައް ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ އުޞޫލުތަކަށް ބަލާއިރު، ތުހުމަތު އެގޮތުގައި އޮއްވާ ދޫކޮށްލުމަކީ މުޖްތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް ކަމުން، ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުގައި ބަހައްޓަންޖެހެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.12-3.13)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އާއި (ކ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ ބޮޑެތި ކުށްތައް ބަޔާންކުރާ މާއްދާގެ (ކ) (3 ވަނަ އިޞްލާޙާއެކު؛ ލިޔުމުގައި '33 ވަނަ މާއްދާ')
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ '53' ވަނަ މާއްދާ (ޙުކުމުގެ ބަޔާނުގައި (ހ)؛ ނަންބަރު ޔަޤީނެއް ނޫން)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) އަށް ގެނައި 3 ވަނަ އިޞްލާޙު
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ '13' ވަނަ މާއްދާ (ދަށުކޯޓުގެ އަމުރުގައި؛ ނަންބަރު ޔަޤީނެއް ނޫން)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 141 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުގެ ނުކުތާގައި؛ ލިޔުމުގައި '313')
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2011/SC-A/33 ޤަޟިއްޔާ
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2018/HC-A/286 ޤަޟިއްޔާ
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2012/HC-A/340 ޤަޟިއްޔާ
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2012/HC-A/263 ޤަޟިއްޔާ
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2020/HC-A/33 ޤަޟިއްޔާ (ފުޓްނޯޓު)
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2019/HC-A/366 ޤަޟިއްޔާ (ފުޓްނޯޓު)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2010/SC-A/19 ޤަޟިއްޔާ (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުގެ ނުކުތާގައި)
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2018/HC-A/134، 2018/HC-A/410، 2016/HC-A/52، 2016/HC-A/440، 2020/HC-A/56 ޤަޟިއްޔާތައް (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުގެ ނުކުތާގައި)
- ބެންޗު
- ފަނޑިޔާރު ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، ފަނޑިޔާރު ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ފައިޞަލް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް