ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2019/HC-A/366
އަޙްމަދު ނިޝާމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް، 2019/HC-A/366
Ahmed Nishaam v. Prosecutor General 2019/HC-A/366 (2019/HC-A/366, High Court of the Maldives, 9 June 2020)
އަޙްމަދު ނިޝާމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކްރިމިނަލް ކޯޓުން މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަމަށްޓަކައި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް އިތުރު 15 ދުވަހަށް ކަސްޓޯޑިއަލް ޖަލެއްގައި ބަންދުކުރުމަށް އަމުރުކުރިއެވެ.
މާރާމާރީ ހިންގިކަމުގެ ތުހުމަތުގައި ހައްޔަރުކުރެވުނު ފަރާތެއް ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން 10 ދުވަހަށް ބަންދުކޮށް، އެ މުއްދަތު ހަމަވުމުން ފުލުހުން އެދުމުން ދެވަނަ ފަހަރަށް އިތުރު 15 ދުވަހަށް ބަންދުކުރުމަށް އަމުރުކުރިއެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ މާރާމާރީއަކީ ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށެއް ނޫންކަމުން ދެވަނަ ފަހަރަށް މުއްދަތު އިތުރުކުރީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 (ޅ) އާއި، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 141 (ރ) ގެ ދަށުން ތަބާވާން ލާޒިމު 2018/HC-A/134 ޤަޟިއްޔާއާ ޚިލާފަށް ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
މާރާމާރީ ހިންގިކަމުގެ ތުހުމަތުގައި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ) ގެ ދަށުން ބަންދުކޮށްފައިވާ މީހެއްގެ ބަންދުގެ މުއްދަތު ހަމަވުމުން، ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށަކީ ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށެއް ނޫން ޙާލަތުގައި، ދެވަނަ ފަހަރަށް އިތުރު 15 ދުވަހަށް ބަންދުގެ މުއްދަތު އިތުރުކުރުމަކީ ޤާނޫނާ އެއްގޮތް ކަމެއްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ އަމުރު ބާޠިލު
60 (ބ) ގެ ދަށުން ބަންދުކުރެވޭ އެންމެ ދިގު މުއްދަތަކީ 15 ދުވަސް ކަމަށާއި، އޭގެ އިތުރަށް ދެވޭނީ ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި ކަމަށާއި، މި ކުށަކީ ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށެއް ނޫންތީ ފުރަތަމަ 10 ދުވަހަށްފަހު އިތުރުކުރެވޭނީ 5 ދުވަހަށްވުރެ ދިގުނުވާ މުއްދަތެއް ކަމަށް ކަނޑައަޅާ، 15 ދުވަހަށް އިތުރުކުރި އަމުރު ބާޠިލުކުރެވިއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ހައްޔަރުކުރެވިފައިވާ މީހެއްގެ ބަންދާމެދު ގޮތެއް ކަނޑައަޅާއިރު ފަނޑިޔާރުން ބަލަންޖެހޭނީ ޤާނޫނުއަސާސީއާއި، އެހެން ޤާނޫނެއްގައި އެހެން އިޖުރާއަތެއް ބަޔާންކޮށްފައި ނުވާ ޙާލަތުގައި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނާއި އޭގެ ދަށުން ހަދާފައިވާ ޤަވާޢިދުތަކުގައިވާ އިޖުރާއަތުތަކަށެވެ. (ނ)
- ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމުގެ ތިން ގޮތެއް އެބައޮތެވެ: (1) ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރެ (ށ) ގައިވާ ޙާލަތެއް ކުރިމަތިވެދާނެ ކަމަށް ފެނިއްޖެނަމަ ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމަކީ ފަނޑިޔާރަށް ލާޒިމު ކަމެކެވެ؛ (2) ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް އެކަށީގެންވާ ހެކި ނެތް ނަމަވެސް (ށ) ގައިވާ ސަބަބެއް އޮވެ ކޮންމެވެސް މިންވަރެއްގެ ހެކި ހުރެއްޖެނަމަ (ބ) ގެ ދަށުން 15 ދުވަހަށްވުރެ ދިގުނުވާ މުއްދަތަކަށް ބަންދުކުރުމަކީ ތަޤްދީރީ ކަމެކެވެ؛ (3) ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށަކީ ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށެއްނަމަ (ޅ) ގެ ދަށުން އިތުރު މުއްދަތެއް ދެވިދާނެ ނަމަވެސް އެ މުއްދަތު 15 ދުވަހަށްވުރެ ދިގުނުކުރުމަކީ ލާޒިމު ކަމެކެވެ. (ރ)
- 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ) ގެ ދަށުން ބަންދުގައި ބަހައްޓާފައިވާ މީހަކު އެ ކުށް ކުރިކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް އެކަށީގެންވާ ހެކި ލިބިއްޖެނަމަ، 15 ދުވަހަށްވުރެ ދިގު މުއްދަތަކަށް ނުވަތަ ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމުގެ ތަޤްދީރީ އިޚްތިޔާރު (ކ) ގެ ދަށުން ފަނޑިޔާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ. (ރ)
- 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ) ގެ ދަށުން މީހަކު ބަންދުގައި ބެހެއްޓޭނެ އެންމެ ދިގު މުއްދަތަކީ 15 ދުވަހެވެ. އެ މުއްދަތު 15 ދުވަހަށްވުރެ އިތުރުކުރެވޭނީ ހަމައެކަނި ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށަކީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށެއްނަމައެވެ. ވަކި ބާވަތެއްގެ ކުށްތަކުގައި މުއްދަތު އިތުރުކުރެވޭނެ ކަމަށް ބަޔާންކޮށް އެހެން ކުށްތަކާމެދު ޤާނޫނު ހަމަހިމޭންވުމުގެ މަފްހޫމަކީ، އެހެން ކުށްތަކުގެ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތްތައް ތަޙްޤީޤު މަރުޙަލާގައި 15 ދުވަހަށްވުރެ އިތުރަށް ބަންދުނުކުރުމެވެ. (ބ)
- ޝަރީޢަތުން ޙުކުމެއް ކުރުމުގެ ކުރިން މީހުން ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމާ ބެހޭ މާއްދާތަކުގެ ޖުމްލަ މަފްހޫމަކީ ކުށުގެ ތުހުމަތުގައިވާ މީހުން ވާނުވާއެއް ނޭނގި ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން ބަންދުގައި ނުބެހެއްޓުމާއި އަވަހަށް ޝަރީޢަތްކޮށް ގޮތެއް ނިންމުމެވެ. ތަޙްޤީޤުކުރާ ފަރާތްތަކާއި ކޯޓުތަކަށް މުއްދަތުތައް ކަނޑައަޅާފައިވަނީ އެ މަޤްޞަދު ޙާޞިލުކުރުމަށެވެ. (ބ)
- ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށެއް ނޫން ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި (ބ) ގެ ދަށުން ބަންދުކުރެވިފައިވާ މީހެއްގެ ބަންދު ދެވަނަ ފަހަރަށް އިތުރުކުރުމުން ޖުމްލަ ބަންދު 15 ދުވަސް ފަހަނައަޅައިދާނަމަ، އެ އަމުރަކީ ޤާނޫނާ އެއްގޮތް އަމުރެއް ނޫނެވެ. (ޅ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ)، (ނ)، (ރ)، (ބ)، (ޅ)، (ކ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގައި ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށްތައް ބަޔާންކުރާ މާއްދާ (ލިޔުމުގައި "33 ވަނަ މާއްދާ")
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ ބަންދުކުރުމުގައި ރިޢާޔަތްކުރަންޖެހޭ ކަންކަން ބަޔާންކުރާ މާއްދާގެ (ހ) އިން (ރ) އަށް (ލިޔުމުގައި "53 ވަނަ މާއްދާ")
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީ (މާއްދާގެ ނަންބަރު އަކުރު ބަދަލުވެފައި)
- ޤާނޫނުލް ޢުޤޫބާތު (ޤާނޫނު ނަންބަރު 6/2014) ގެ 130 ވަނަ މާއްދާ (މާރާމާރީ ހިންގުން)
- ހައިކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާ ނަންބަރު 2017/HC-A/336
- ހައިކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާ ނަންބަރު 2018/HC-A/134
- ބެންޗު
- ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، ޢަލީ ސަމީރު، ޢަބްދުއްރަޢޫފު އިބްރާހީމް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް