ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2021/HC-B12/42
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޢަލީ ވަޙީދު، 2021/HC-B12/42
Prosecutor General v. Ali Waheed 2021/HC-B12/42 (2021/HC-B12/42, High Court of the Maldives, 26 August 2021)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޢަލީ ވަޙީދު
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކުޅުދުއްފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ކުރީގެ ބަންދު އަމުރު ބަދަލުކޮށް ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ 30 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް އަމުރުކުރިއެވެ.
ކުޑަކުއްޖަކު އިތުބާރުކުރަންޖެހޭ މަޤާމެއްގައި ހުރެ ޖިންސީ ޢަމަލު ހިންގިކަމުގެ ދަޢުވާގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް 2020 މާރިޗުން ފެށިގެން ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުގައި ހުއްޓެވެ. 2021/SC-A/13 ޤަޟިއްޔާއާ ގުޅިގެން ޕީޖީއިން ސިޓީއަކުން އެދުމުން ބަންދު ޚާއްޞަ ޤާނޫނުގެ 30 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށަށް ބަދަލުކުރިއެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ތަޙްޤީޤު ނިމިފައިވާއިރު ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 (ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 30 ވަނަ މާއްދާގެ އިޖުރާއަތު ފުރިހަމަނުވާ ކަމަށާއި، އަޑުއެހުން 30 މިނެޓަށްވުރެ ދިގުވި ކަމަށާއި، ޤަވާޢިދުގެ ފޯމުން ހުށަނާޅާ ސިޓީއަކުން ހުށަހެޅި ކަމަށެވެ. ދައުލަތުން ބުނީ އިޖުރާއީ ގޯސްތަކަކީ ރަނގަޅުކުރެވޭ، އަސާސީ ޙައްޤަށް އަސަރުނުކުރާ ކަންކަން ކަމަށާއި ބަންދުން ދޫކުރުމަކީ ކުޑަކުދިން ނުރައްކަލަށް ހުށަހެޅުން ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކޮށްފައިވާ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތެއްގެ ބަންދު، ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2021/SC-A/13 ޤަޟިއްޔާއަށް ޙަވާލާދީ ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ 30 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށަށް ބަދަލުކޮށް މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ނެރުނު އަމުރު ޤާނޫނާ އެއްގޮތްތޯ، އަދި ބަންދު މުރާޖަޢާ އަޑުއެހުން 30 މިނެޓަށްވުރެ ދިގުވުމާއި ޕީޖީ ހުށަހެޅި ގޮތަކީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤަވާޢިދާ ޚިލާފު ކަމެއްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ޕީޖީއިން ބަންދަށް އެދުނު އިޖުރާއަތު ޞައްޙަ ނޫން ނަމަވެސް ބަންދުން ދޫނުކުރެވޭ؛ ޤަވާޢިދުގެ 8(ނ) ދަށުން ހުށަހަޅައިފިނަމަ ދަށުކޯޓުން ގޮތެއް ނިންމަން ޖެހޭ (ރިޔާސަތުގެ ރައުޔު)
ރިޔާސަތުން ދެކިވަޑައިގެންނެވީ ޕީޖީގެ އިޖުރާއަތު ޞައްޙަ ނޫން ނަމަވެސް ބަންދުގެ ސަބަބު ފިލާފައިނުވާތީ އަދި އިޖުރާއީ ގޯހެއްގެ ސަބަބުން ބަންދުން ދޫކުރުމަކީ މުޖުތަމަޢުގެ ޙައްޤަށް ނުބައި އަސަރުކުރާ ކަމަކަށްވާތީ ބަންދުން ދޫނުކޮށް، ޤަވާޢިދުގެ 8(ނ) ދަށުން ހުށަހަޅައިފިނަމަ ގޮތެއް ނިންމަން ޖެހޭ ކަމަށެވެ. 30 މިނެޓުގެ ޙައްދަކީ ފަނޑިޔާރުގެ އިޚްތިޔާރެއް ކަމަށެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 30 ވަނަ މާއްދާއަކީ ތަޙްޤީޤު މަރުޙަލާގައި ކަންކުރަންޖެހޭ ގޮތް ބަޔާންކުރާ މާއްދާއެއް ކަމަށާއި، ޝަރީޢަތުގެ މަރުޙަލާގައި އޮންނަ މައްސަލަތަކުގައި ބަންދަށް އެދި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ހުށަހަޅަންވާނީ ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤަވާޢިދުގެ 8 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން ޖަދުވަލު 1 ގައިވާ ފޯމުން ކަމަށާއި، ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގައި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއަށް ރިޢާޔަތްކުރަން ޖެހޭނެ ކަމަށް ރިޔާސަތުން ދެކިވަޑައިގެންފައިވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 13)
- އެހެންކަމުން ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2021/SC-A/13 ޤަޟިއްޔާއަށް ޙަވާލާދީ 30 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް ޕީޖީއިން އެދުނު އިޖުރާއަތު ޞައްޙަ ކަމުގައި ބެލެވޭކަށް ނެތް ކަމަށް ރިޔާސަތުން ދެކިވަޑައިގެންފައިވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 14)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2020/SC-A/108، 109، 110 ޤަޟިއްޔާތަކުގައިވާ ގޮތުން، ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ އަސާސީ ޙައްޤަކާ ގުޅުމެއްނެތް، ރަނގަޅުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު އޮތް، މައްސަލައިގެ މައުޟޫޢަށް ނުވަތަ ނިޔާއަށް އަސަރުނުކުރާ އިޖުރާއީ ގޯހެއްގެ ނަތީޖާއަކީ މައްސަލަ ބާޠިލުވުން ނުވަތަ ބަންދުން ދޫވުން ނޫނެވެ. އެހެންކަމުން ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމުގެ ސަބަބު ފިލައިގެން ނުދާހާ ހިނދަކު އެފަދަ ގޯހެއްގެ ސަބަބުން ބަންދުން ދޫކުރުމަކީ މުޖުތަމަޢުގެ ޙައްޤަށް ނުބައި އަސަރުކުރާ ކަމެއް ކަމުން، ޤަވާޢިދުގެ 8 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން ޕީޖީއިން ހުށަހަޅައިފިނަމަ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ގޮތެއް ކަނޑައަޅަން ޖެހޭނެ ކަމަށް ރިޔާސަތުން ދެކިވަޑައިގެންފައިވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 15-16)
- ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤަވާޢިދުގެ 145 ވަނަ މާއްދާގައިވާ، ބަންދު މުރާޖަޢާ އަޑުއެހުން 30 މިނެޓަށްވުރެ ދިގުނުވާނެ ގޮތެއްގެ މަތިން ގެންދިއުމަކީ ފަނޑިޔާރަށް ލިބިގެންވާ އިޚްތިޔާރީ ބާރެއް ކަމުން، މައްސަލައިގެ ޙާލަތުން އަޑުއެހުން 30 މިނެޓަށްވުރެ ދިގުވުމަކީ ޤަވާޢިދާ ޚިލާފުވީ ކަމަށް ބެލޭނެ ސަބަބެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 17)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2021/SC-A/13 ޤަޟިއްޔާއިން ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލަކީ އެ ޤަޟިއްޔާގެ ކުރިން ދަށުކޯޓުތަކުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ކަނޑައެޅުންތަކަށް ފަހަތަށް ހިންގޭނެ އުޞޫލެއް ނޫން ކަމުން، އެ ޤަޟިއްޔާގެ ކުރިން ދަށުކޯޓަކުން ނިންމި ނިންމުމެއް އެ އުޞޫލާ ޚިލާފުކަމަށް ބުނުމަކީ ހަމަޖެހޭ ކަމެއް ނޫނެވެ. (ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ނިޔާޒް، ޕެރ. 19)
- ދަށުކޯޓުން ނެރެފައިވާ އަމުރެއް މުރާޖަޢާކުރުމާއި ބާޠިލުކުރުމުގެ ބާރު އެ އަމުރު ނެރުނު ކޯޓަށް ޤާނޫނުން ލިބިދީފައިވާއިރު، ވަކި ޤާނޫނެއްގެ ދަށުން ބަންދުކޮށްފައިވާ މީހެއްގެ ބަންދު މުރާޖަޢާކުރުމުގެ ތެރެއިން އެހެން ޤާނޫނެއްގެ ދަށުން ބަންދުގައި ބަހައްޓަން ސަބަބެއް އޮތްނަމަ އެކަން ކުރެވިދާނެ ނަމަވެސް، އެހެން ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބަންދަށް އެދޭނަމަ އެ ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ ޝަކުލިއްޔާތު ފުރިހަމަކުރަން ޖެހޭނެއެވެ. (ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ނިޔާޒް، ޕެރ. 21-22)
- ޚާއްޞަ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުށުގެ ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހަކާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުކުރުމަށް ތަޙްޤީޤު މަރުޙަލާގައްޔާއި ޝަރީޢަތުގެ މަރުޙަލާގައި ނުވަތަ ދެ މަރުޙަލާ އެކުގައިވެސް އެދެވިދާނެއެވެ. (ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ނިޔާޒް، ޕެރ. 25)
- ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ނެރުނު ބަންދު އަމުރު ހަމައެކަނި "ބަދަލުކޮށް" ޚާއްޞަ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބަންދުކުރުމަކީ ޚާއްޞަ ޤާނޫނުގެ 30، 31، 32، 33 އަދި 35 ވަނަ މާއްދާތަކުގައިވާ އިޖުރާއަތު ފުރިހަމަކުރުމެއް ނޫނެވެ. ބަންދު މުރާޖަޢާއާއި ޕީޖީގެ ހުށަހެޅުން އެކުއެކީގައި ބަލައި، ފުރަތަމަ ޕީޖީގެ ހުށަހެޅުމާމެދު ގޮތެއް ނިންމައި، ޚާއްޞަ ޤާނޫނުގެ 35 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ބަންދަށް އަމުރުކުރާނަމަ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ދަށުން ކުރިން ނެރުނު އަމުރުތައް ބާޠިލުކުރަން ޖެހޭނެއެވެ. (ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ނިޔާޒް، ޕެރ. 31-33)
- ޚާއްޞަ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ދަޢުވާކޮށްފައިވާ މައްސަލަތަކުގައި ޢާންމު ޤާނޫނުގެ ދަށުން ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުގައި ތިބި މީހުން، ޚާއްޞަ ޤާނޫނުގައިވާ އިޖުރާއަތުގެ ދަށުން ޕީޖީ ހުށަހަޅައިގެން ޚާއްޞަ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް އަމުރުކުރެވިދާނެ ކަމުން، މި މައްސަލައިގައި 30 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ބަންދަށް އަމުރުކޮށްފައިވަނީ ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ކަމަކަށް ނުފެނޭ ކަމަށް ފަނޑިޔާރު ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް ދެކިވަޑައިގެންފައިވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 36-38)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 (ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 30، 31، 32، 33 އަދި 35 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 22 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)، 32 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)، 41 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)، 59 ވަނަ މާއްދާ، 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ވ) އަދި (މ)، 75 ވަނަ މާއްދާގެ (ކ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ
- ޤަވާޢިދު ނަންބަރު 01-REG-SC-2021 (ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤަވާޢިދު) ގެ 8 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)، 144 ވަނަ މާއްދާ، 145 ވަނަ މާއްދާ، ޖަދުވަލު 1
- 2021/SC-A/13 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. ޢަބްދުސް ސަލާމް [2021] SC 45)
- 2020/SC-A/108، 2020/SC-A/109، 2020/SC-A/110
- 2021/HC-B12/19
- 2021/HC-B12/20 (ޢަލީ އަޙްމަދު ދީދީ ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)
- 2018/HC-A/416
- 2021/HC-A/42
- ބެންޗު
- ފަނޑިޔާރު ޢަލީ ސަމީރު، ފަނޑިޔާރު ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް، ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ނިޔާޒް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- އެބައޮތް