ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2021/HC-B12/32
އިސްމާޢީލް އިފްހާމް މުޙައްމަދު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް، 2021/HC-B12/32
Ismail Ifhaam Mohamed v. Prosecutor General 2021/HC-B12/32 (2021/HC-B12/32, High Court of the Maldives, 8 August 2021)
އިސްމާޢީލް އިފްހާމް މުޙައްމަދު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކްރިމިނަލް ކޯޓުން 24 ޖޫން 2021 ގައި ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ރިމާންޑް ޖަލެއްގައި ބަންދުކުރަން އަމުރުކުރިއެވެ.
މަސްތުވާތަކެތި އެތެރެކޮށް ވިޔަފާރިކުރުމުގެ ނެޓްވޯކެއްގެ ތުހުމަތުގައި ކޯޓު އަމުރެއްގެ ދަށުން ހައްޔަރުކުރެވި، 11 ފަހަރު ބަންދު އިތުރުކުރެވުނު މީހެއްގެ މައްޗަށް ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ދަޢުވާ ކްރިމިނަލް ކޯޓަށް ހުށަހެޅުނެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ފޯމު ކުރިން ތައްޔާރުކުރި ލިޔުމަކަށް ބިނާވެފައި، 58 (ޅ) ގެ ޝަކުލިއްޔާތު ފުރިހަމަނުވާ ކަމަށާއި، ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ ވަކި އަކުރެއް ނުބުނުމުން ދިފާޢަށް ހުރަސް އެޅުނު ކަމަށެވެ. ދައުލަތުން ބުނީ ގަވާއިދުގެ ޖަދުވަލު 01 ގެ ފޯމު ހުށަހެޅި ކަމަށާއި، ވަކި އަކުރެއް ބުނުމަށް ޤާނޫނުން ލާޒިމުނުކުރާ ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
މަސްތުވާތަކެތި ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ތުހުމަތުގައި ދަޢުވާ އުފުލާފައިވާ މީހަކު ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމަށް ނެރުނު އަމުރު، ފޯމުގެ ޝަކުލިއްޔާތު (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 58 (ޅ)) ފުރިހަމަނުވުމާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ ވަކި އަކުރެއް ނުބުނުމުގެ ސަބަބުން ބާޠިލުވާނެތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާތައް ބަލައިނުގަނެވުނު (ފައިނަލް ޙުކުމުގެ ޢިބާރާތް ފައިލުގައި ނެތް)
ފޯމުގައި ޕީ.ޖީ ގެ ތައްގަނޑު ޖެހުމަކީ ގަވާއިދާ އެއްގޮތް ކަމެއް ކަމަށާއި، އަސާސީ ޙައްޤަކާ ނުގުޅޭ އިޖުރާއީ ކަމެއް ކަމަށާއި، ބަންދާމެދު ނިންމުމުގައި ބަލަންޖެހޭނީ ޝަހީބް އިބްރާހީމް މައްސަލައިގެ ދެ ސުވާލު ކަމަށްވާތީ ވަކި އަކުރެއް ނުބުނުމަކީ ދިފާޢަށް ހުރަހެއް ނޫން ކަމަށް ނިންމިއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ދަޢުވާ އުފުލާފައިވާ މައްސަލަތަކުގައި ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމަން އެދި ހުށަހަޅާނީ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް، ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ ޖަދުވަލު 01 ގެ ފޯމުން (ގަވާއިދުގެ 8 (ނ)) (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 12).
- ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާފައިވާ ގަވާއިދާ އެއްގޮތަށް ހުށަހަޅާ ފޯމެއްގައި ޤާނޫނު ތަންފީޛުކުރާ އިދާރާގެ ތައްގަނޑުގެ ބަދަލުގައި ހުށަހަޅާ ފަރާތް ކަމުގައިވާ ޕީ.ޖީ ގެ ތައްގަނޑު ޖެހުމަކީ ޝަކުލިއްޔާތު ފުރިހަމަނުވުމެއް ނޫން؛ އެއީ ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާގެ އަސާސީ ޙައްޤަކާ ގުޅުމެއް ނެތް އިޖުރާއީ ކަމެއް ކަމަށްވާތީ އަމުރު ބާޠިލުކުރާނެ ސަބަބެއް ނޫން (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2020/SC-A/108,109,110 އަށް ތަބާވެ) (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 13-14).
- ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި ބަންދާމެދު ނިންމުމުގައި ފަނޑިޔާރު ބަލަންޖެހޭނީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 59 އާއި 60 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން، (1) ތުހުމަތުކުރެވުނު ކުށް ކުރިކަމަށް ބާރުދޭ ހެކި ހުރިތޯ އަދި (2) ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގެ ޙާލަތެއް ވުޖޫދުވެދާނެތޯ މި ދެ ސުވާލުގެ ޖަވާބު (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2020/SC-A/93) (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 15-16).
- ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް އެކަށީގެންވާ ހެކި ހުރެ، ކުށުގެ ބާވަތުން މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެދާނެ ކަމަށް ފަނޑިޔާރަށް ޤަބޫލުކުރެވިއްޖެނަމަ އެ ދެ ސުވާލުގެ ޖަވާބު ލިބިފައިވާ ކަމަށް ބަލަންޖެހޭ (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 19).
- ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދަށް އެދުނީ 60 (ށ) ނުވަތަ (ކ) ގެ ދަށުން ކަމުގައި ވިޔަސް، ބަލަންޖެހޭނީ އެ ދެ ސުވާލުގެ ޖަވާބު ކަމަށްވާތީ، ވަކި އަކުރެއް ބަޔާންނުކުރުމަކީ ދިފާޢު ބިނާކުރުމަށް ހުރަސްއެޅޭ ކަމެއް ކަމުގައި ނުބެލެވޭ (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 20).
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 48 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) އަދި 49 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 58 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ) ގެ (10)
- ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 59 އަދި 60 ވަނަ މާއްދާ (ށ)، (ކ)
- ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 212 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)
- ގަވާއިދު ނަންބަރު 01-REG-SC-2021 (ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދު) ގެ 8 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) އަދި ޖަދުވަލު 01
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 32 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުގެ ހުށަހެޅުން)
- ގަވާއިދު ނަންބަރު R-1052/2019 (ޖިނާއީ މައްސަލަތައް ތަޙްޤީޤުކުރުމުގައި ފުލުހުން ޢަމަލުކުރާނެ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދު) (ދައުލަތުގެ ހުށަހެޅުން)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2020/SC-A/108، 2020/SC-A/109، 2020/SC-A/110 (ޢަލީ ޒުބައިރު، ޙުސައިން ޒަހީނު، އަރުޝަދު ޚާލިދު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2020/SC-A/93 (ޝަހީބް އިބްރާހީމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2021/SC-A/61 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އަޙްމަދު ނިޝާމް)
- ބެންޗު
- ފަނޑިޔާރު ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، އިސްފަނޑިޔާރު ހާތިފް ޙިލްމީ، ފަނޑިޔާރު ފާޠިމަތު ފަރްހީޒާ
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް