ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2021/HC-B12/51
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. މުޙައްމަދު އުޘްމާން، 2021/HC-B12/51
Prosecutor General v. Mohamed Uthmaan 2021/HC-B12/51 (2021/HC-B12/51, High Court of the Maldives, 22 September 2021)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. މުޙައްމަދު އުޘްމާން
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
އދ. މަހިބަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ބަންދު މުރާޖަޢާކޮށް، ދަޢުވާ އުފުލައި ބަޔާންތަކާއި ލިޔެކިޔުން ހުށަހެޅުމުން ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ އިޙްތިމާލު ނެތްކަމަށް ބުނެ ގޭގައި ހުރުން ފަދަ ޝަރުޠުތަކާއެކު ދޫކޮށްލިއެވެ.
16 އަހަރުގެ ކުއްޖަކަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރިކަމުގެ ތުހުމަތުގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރެވުނެވެ؛ އެ އަމުރުގެ ސަބަބުތަކުގެ ތެރޭގައި ކުއްޖާގެ މަންމައާ ގުޅަން އޭނާ އުޅުމުން ހެކިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ އިޙްތިމާލު ހިމެނުނެވެ.
ދައުލަތުން ބުނީ އަމުރަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 އާއި ޤާނޫނު 12/2009 ގެ 30، 31 ވަނަ މާއްދާތަކާއި މަތީ ކޯޓުގެ ނިންމުންތަކަށް ތަބާވުމުގެ އުޞޫލާ ޚިލާފު ކަމަށެވެ. ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުން ބުނީ ޙާލަތު ބަދަލުވެފައިވާކަމަށާއި ހެކިވެރިންނަކީ ދައުލަތުގެ މުވައްޒަފުން ކަމަށާއި ކުށުގެ ބާވަތަކުން އެކަނި ބަންދު ލާޒިމުނުވާނެ ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ކުޑަކުއްޖަކަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރިކަމުގެ ތުހުމަތުގައި ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރެވިފައިވާ މީހަކު، ދަޢުވާ އުފުލައި ލިޔެކިޔުން ހުށަހެޅުމުން ހާލަތު ބަދަލުވީ ކަމަށް ބުނެ ބަންދު މުރާޖަޢާކޮށް ޝަރުޠުތަކާއެކު ދޫކޮށްލި މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ އަމުރު ރަނގަޅުތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ ދޫކޮށްލުމުގެ އަމުރު ބާޠިލު، ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމުގެ އަމުރު ޤާއިމް
ފުރަތަމަ ނުކުތާ މުރާޖަޢާގެ އަމުރަކަށް ތަޠުބީޤުނުވި ނަމަވެސް، ހެކިބަސް ނުނަގާ ހުރިއިރު ހެކިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ އިޙްތިމާލު ފުޅާކަމާއި، ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ކުރިންވެސް ކުއްޖާގެ މަންމައާ ގުޅަން އުޅުނުކަމާއި، ކުށަކީ ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށަކަށްވުމުން ދޫކޮށްލި އަމުރު ބާޠިލުކުރެވުނެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ބަންދު މުރާޖަޢާކުރުމުގެ މަރުޙަލާއަކީ ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކޮށްފައިވާ ސަބަބު އަދިވެސް ދެމިއޮތްތޯ ކަށަވަރުކުރުމަށް ބޭއްވޭ މަޖިލީހެކެވެ؛ މުރާޖަޢާގައި ކޯޓުން ބަލަންވާނީ ފުރަތަމަ ބަންދުކުރިއިރު ސާބިތުކުރަންޖެހޭ ސަބަބުތައް ހުރިތޯ ނޫން، ޙާލަތު ބަދަލުވާފަދަ ކަމެއް ދިމާވެފައިވޭތޯއެވެ؛ އެހެންކަމުން ފުރަތަމަ ބަންދާބެހޭ މާއްދާތަކާ ޚިލާފުކަމަށް ބުނާ ނުކުތާއަކީ މުރާޖަޢާގެ އަމުރަކަށް ތަޠުބީޤުވާ ނުކުތާއެއް ނޫނެވެ (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 10-11).
- ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގައި ފަނޑިޔާރު ހެކި ވަޒަންކުރަނީ އެކަށީގެންވާ ތުހުމަތެއް އޮތްތޯއާއި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ އަދި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 59 އަދި 60 ވަނަ މާއްދާގެ ޙާލަތެއް ވުޖޫދުވޭތޯ ބެލުމަށް، އެހިނދަށް ލިބިފައިވާ ހެކި ޤަރީނާގެ މައްޗަށެވެ (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 12-13).
- ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން، ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާ ދޫކޮށްލުމުން މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާވާނަމަ ނުވަތަ ހެކިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވާނަމަ ތަޙްޤީޤާއި ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރެވޭގޮތަށް، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގެ ޙައްޤު އެ މިންވަރަށް ހިފެހެއްޓިގެންވެއެވެ (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 14-15).
- ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރުމުގެ ކުށްތަކަކީ ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށްތަކެކެވެ؛ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާ ކުރިމަތިވެދާނެކަމަށް ފެންނަ މީހަކު ބަހައްޓަންޖެހޭނީ އެ ނުރައްކާ ނުފޯރުވޭނެ ތަނެއްގައެވެ (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 16، 21).
- ހެކިބަސް ޝަރީޢަތަށް ނެގިފައިނުވާއިރު ހެކިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ އިޙްތިމާލަކީ ފުޅާކޮށް އޮތް އިޙްތިމާލެކެވެ؛ ދަޢުވާ އުފުލައި ލިޔެކިޔުން ހުށަހެޅުމަކުން އެކަނި އެ އިޙްތިމާލު ނެތިނުދެއެވެ؛ ޓެކްނޮލޮޖީގެ ޒަމާނުގައި ޖިސްމާނީ ބައްދަލުވުމެއް ނެތިވެސް މުޢާމަލާތުކުރެވޭތީ، އެފަދަ ފަރާތެއް ބަހައްޓަންވާނީ ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ އިޙްތިމާލު ނެތިކޮށްލެވޭ ތަނެއްގައެވެ (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 19-21؛ ހައިކޯޓުގެ <a class="salj-number-link" href="https://sulthanamhar.com/summary-judgments/dh/prosecutor_general_v_ali_ziyaadhu_2021_HC_B12_01/"><bdi class="salj-latin" dir="ltr">2021/HC-B12/01</bdi></a> އަށް ތަބާވެ).
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 (ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 2 ވަނަ މާއްދާ، 26 ވަނަ މާއްދާ، 30 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)، 31 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 22 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)، 59 ވަނަ މާއްދާ، 60 ވަނަ މާއްދާ (ވ) ހިމެނޭގޮތަށް
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2021/HC-B12/01 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޢަލީ ޒިޔާދު)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2020/SC-A/93 (ޝަހީބް އިބްރާހީމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)
- ބެންޗު
- މުޙައްމަދު ފައިޞަލް، ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، ޙަސަން ޝަފީޢު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް