ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2018/HC-A/416
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އަލިތަކުރުފާނު، 2018/HC-A/416
Prosecutor General v. Alithakurufaanu 2018/HC-A/416 (2018/HC-A/416, High Court of the Maldives, 11 March 2021)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އަލިތަކުރުފާނު
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ތިނަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން، ދަޢުވާ ހުށަހަޅާފައިވަނީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 94 (ށ) ގެ މުއްދަތު ފަހަނައަޅައި، އަދި 92 ވަނަ މާއްދާއާއި ޕްރޮސިކިއުޓް ކުރުމުގެ ޤަވާޢިދުގެ 28 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފަށް ކަމަށް ކަނޑައަޅައި ދަޢުވާ ފޯމު ބާޠިލުކޮށް ހުރިހާ ދަޢުވާއެއް ކުރިއަށް ނުގެންދެވޭނެ ކަމަށް ނިންމިއެވެ.
ކުޑަކުއްޖަކާ ގުޅުންހުރި ޖިންސީ ކުށުގެ ދަޢުވާ ގދ. ވާދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓަށް 29 ނޮވެންބަރު 2017 ގައި ހުށަހަޅައި، "އިތުރަށް މުރާޖަޢާކުރުމަށް" އަނބުރާ ގެންގޮސް، އިތުރު ދަޢުވާތަކާއެކު 13 ޖޫން 2018 ގައި ގދ. ތިނަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓަށް ހުށަހެޅިއެވެ.
ދައުލަތުން ބުނީ މުއްދަތު ގުނަންވީ ވާދޫ ކޯޓަށް ހުށަހެޅި ތާރީޚުން ކަމަށާއި، އަނބުރާ ގެންދިއުމުގެ އިޖުރާއީ ކުށަކީ މައުޟޫޢަށް އަސަރުކުރާ ކަމެއް ނޫން ކަމަށެވެ. ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުން ބުނީ ޕްރޮސިކިއުޓް ކުރުމުގެ އިޖުރާއަތުގެ ޤަވާޢިދުގެ 28 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފަށް އަނބުރާ ގެންދިޔަތީ އަލުން ދަޢުވާ ނުކުރެވޭނެ ކަމަށާއި އިޚްތިޞާޞް އޮތީ ވާދޫ ކޯޓަށް ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 94 ވަނަ މާއްދާގެ ދަޢުވާ އުފުލުމުގެ މުއްދަތު ގުނަންވީ ކޮން ތާރީޚަކުންތޯއާއި، ފަހުން ދަޢުވާކުރާނެކަން ބަޔާންނުކޮށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ދަޢުވާ އަނބުރާ ގެންދިޔަނަމަ އެހެން ކޯޓެއްގައި އަލުން ދަޢުވާ ކުރިއަށް ގެންދެވޭތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުމުގެ ފުރަތަމަ ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތާ ގުޅޭ ބައި ބާޠިލުކޮށް، ދަޢުވާ ބެލުމަށް ތިނަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓަށް ތަޙްވީލުކުރި (އަޣުލަބިއްޔަތުން)
މުއްދަތު ގުނަންވީ ފުރަތަމަ ހުށަހެޅި ތާރީޚުން ކަމަށާއި، ޕްރޮސިކިއުޓް ކުރުމުގެ އިޖުރާއަތުގެ ޤަވާޢިދުގެ 28 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފުވުމަކީ މައުޟޫޢަށް އަސަރުކުރާ ކަމެއް ނޫން ކަމަށާއި، ތިނަދޫ ކޯޓަށް އިޚްތިޞާޞް ލިބޭ ކަމަށް މެޖޯރިޓީ ނިންމިއެވެ. ބިދޭސީ ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތް ޣައިރުޙާޟިރުވާތީ އޭނާއާ ގުޅޭ ބައިގައި ގޮތެއް ނުކަނޑައެޅުނެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 94 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ދަޢުވާ އުފުލުމުގެ މުއްދަތު ގުނަންވާނީ އެ ދަޢުވާ ކޯޓަކަށް ފުރަތަމަ ހުށަހެޅުނު ތާރީޚަށް ބަލައިގެންނެވެ؛ ދަޢުވާ އަނބުރާ ގެންގޮސް އެހެން ކޯޓަކަށް ހުށަހެޅި ތާރީޚަށް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 16؛ ޚިލާފު ރައުޔުވެސް ތާއީދުކޮށް، ޕެރ. 23)
- ދަޢުވާ އަނބުރާ ގެންދާއިރު ފަހުން ދަޢުވާކުރާނެކަން ސާފުކޮށް ބަޔާންކުރަން ޕްރޮސިކިއުޓް ކުރުމުގެ އިޖުރާއަތުގެ ޤަވާޢިދުގެ 28 ވަނަ މާއްދާގައި ލާޒިމުކުރާ ނަމަވެސް، "އިތުރަށް މުރާޖަޢާކުރުމަށް" އަނބުރާ ގެންދިއުމުން ދަޢުވާ ކުރުމާ ނުކުރުމާމެދު ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ގޮތެއް ނުނިންމާކަން އެނގެއެވެ؛ އެ އިޖުރާއަތު ފުރިހަމަނުކުރުމަކީ މައްސަލައިގެ މައުޟޫޢަށް އަސަރުކުރާ ބޮޑު އިޖުރާއީ ޚިލާފެއް ނޫންކަމުން، އެ ސަބަބަށް ދަޢުވާ މައުޟޫޢީ ގޮތުން ކުރިއަށް ނުގެންދެވޭނެ ކަމަށް ކަނޑައެޅޭނީ ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 17.3-17.4؛ މެޖޯރިޓީ)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2020/SC-A/108، 109، 110 ގައިވާ ގޮތުން، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުތަކުގެ ތެރެއިން ބައެއް އިޖުރާއަތުތަކަކީ ޚިލާފުވުމުން ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާގެ އަސާސީ ޙައްޤު ގެއްލޭ ކަންކަމެވެ؛ އަނެއްބައި އިޖުރާއަތުތަކަކީ އަސާސީ ޙައްޤާ ގުޅުމެއްނެތް، ރަނގަޅުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު އޮންނަ އިދާރީ ޒިންމާތަކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 17.4)
- އިބްތިދާއީ މަރުޙަލާގައި ފާހަގަނުކުރާ ނުކުތާއެއް އިސްތިއުނާފީ މަރުޙަލާގައި ފާހަގަކުރިނަމަވެސް، އެއާމެދު ހައިކޯޓުން ގޮތް ކަނޑައަޅަން ނުޖެހެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 18)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 69 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން، ދަޢުވާ ލިބޭ ގިނަ މީހުންގެ ތެރެއިން އެކަކުގެ ދާއިމީ އެޑްރެސް ހިމެނޭ ދާއިރާގެ ކޯޓަށް މައްސަލައިގެ ސަރަޙައްދީ އިޚްތިޞާޞް ލިބިގެންވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 19)
- ބާޠިލުކުރެވޭ ނިންމުމެއްގެ މައްޗަށް ތަރުތީބުވެގެން ނިންމާފައިވާ ނިންމުންތައްވެސް ބާޠިލުވެގެންދެއެވެ؛ ޣައިރުޙާޟިރު ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތެއްގެ ބަސް ނުހޯދޭ ޙާލަތުގައި އޭނާއާ ގުޅޭ ބައިގައި ގޮތެއް ނުކަނޑައަޅައި، އޭނާ ހޯދުނު ދުވަހަކުން އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ދައުލަތަށް ލިބެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 20-21)
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 35 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޚާއްޞަ ރައްކާތެރިކަން ލިބެންޖެހޭ ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތްތަކަށް ދަށުކޯޓުގައި ދައުލަތާއި ކޯޓުން ސަމާލުކަން ދީ، ވީހާވެސް ޤާނޫނީ ވަކީލެއްގެ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 14)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 85، 92 (ހ) އަދި (ށ)، 94 (ހ) އަދި (ށ) ވަނަ މާއްދާ
- ޤަވާޢިދު ނަންބަރު 2017/R-76 (ޕްރޮސިކިއުޓް ކުރުމުގެ އިޖުރާއަތުގެ ޤަވާޢިދު) ގެ 26، 27، 28 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 32 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)، އަދި 69 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 35 އަދި 223 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2008 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ ޤާނޫނު) ގެ 15 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 (ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 3، 8، 24، 53 ވަނަ މާއްދާ (ދަޢުވާގެ މާއްދާތައް)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 415 ވަނަ މާއްދާ (ދަޢުވާގެ މާއްދާ)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2020/SC-A/108، 109، 110 (ޢަލީ ޒުބައިރު އަދި އެހެން ފަރާތްތައް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2014/SC-A/41 (މޫސާ ނަޞީރު ވ. މޯލްޑިވްސް އިންލަންޑް ރެވެނިއު އޮތޯރިޓީ)
- ބެންޗު
- ޙުސައިން މަޒީދު، މުޙައްމަދު ނިޔާޒް، ޙުސައިން ޝަހީދު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- އެބައޮތް