ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. މުޙައްމަދު އާދަމް

1މިއީ، ތިލަދުންމަތީ ދެކުނުބުރީ ކުޅުދުއްފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު ގ ނަންބަރ B12C/MA/2026/18 "ކޯޓު އަމުރު" އިސްތިއުނާފކުރުމަށް އެދޭ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުގެ ފަރާތުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓށަ ހުށަހެޅުމުން ބެލެވުނިޤަޟިއްޔއެކެވެ. މި ޤަޟިއްޔާގައީއިސްތިއުނާފުރައްދުވ ފަރާތަކާ، ހދ.ކުޅުދުއްފުށި/ ސެޓްލައިޓް، މުޙައްމަދު އާދަމް އެ ވެ.

2ހަދާ.ކުޅުދުއްފުށި/ ސެޓްލައިޓް، މުޙައްމަދު އާދަމް، ހދ.ކުޅުދުއްފުށީގައ މަސްތުވާތަކެތި ބޭނުންކޮށް، ގެންގުޅެ، އެތަކެތި ވިއްކާ ވިޔަފާރިކުރާކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ މައްސަލައިގައި، މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމި ތެއ ރައްކާތެރިކަމަށްޓަކައި، ކޯޓު އަމުރެއްގެ ދަށުން 13 ނޮވެންބަރު 2025 ގައި ހައްޔަރުކޮށްފައިވެއެވެ.

3ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 59 ވަނަ މާއްދާއާ 60 ވަނަ މާއްދާގެ )ބ( އަށް ރިޢާޔަތްކޮށް މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމެ ތިވެދާނ ކަމަށެ ބެލެވޭތީ އާއި ހެކިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވަފާނެކަމަށް ބެލެވޭތީ، ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ )ނ( ގ 2 ވަނަ ނަންބަރަށާއި، އެ މާއްދާގެ )ނ( ގެ 3، 4 އަދި 5 ވަނި ނަންބަރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންކަން އެގޮތުގައި ހުރިކަމަށް ބެލެވޭތީ، އެގޮތުން މީނާގެ މައްޗަށް ތުހުމަތުކުރެވެނީ މަސްތުވާތަކެތީގެ ބޭނުންކޮށް ވިޔަފާރިކުރުމުގެ ތުހުމަތު ކަމަށް ވެފައި، މީނާ ދިރިއުޅޭ ކޮޓަރިން މަސްތުވާތަކެތ ކަމަށި ޝައްކުކުރެވޭ އެއްޗެއް ހުރި ޖޫސްޕެޓީ ކޮތަޅަކާއި، އިތުރު ތަކެއްޗާއި، އެ ތަކެތި ބާ ންދުކުރާ ޒާތުގެ ތަކެއްޗާއި، ދޭއް ޑިޖިޓަލް ކައްޓާއާއި ކޮޓަރީގެ އެކި ތަންތަނުގައި ރައްކާކޮށްފައި ހުރި ގިނަ ޢަދަދެއްގެ ފައިސާ ފެނިފައިވުމާއި، މީނާ ދިރިއުޅޭ ގޭގައި އުޅޭ މީނާއ ޢާއިލާ ގޮތުން ގުޅިފައިވާ އައިޑީކާޑު ނަންބަރު […] ތިލަދުންމަތ ދެކުނުބުރީ ކުޅުދުއްފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 20/5A/202HB12C/ "ކޯޓު އަމުރު" އިތުރު ފަރާތެއް މި މައްސަލައާ ގުޅިގެން ހައްޔަރުކޮށްފައިވުމެ އ މީނާ ދިރިއުޅޭ ގޭގައި އިތުރު ފަރާތްތައްވެސާ ދިރިއުޅޭމުން އަންނާތީ، ތަޙުޤީޤުގެ އަލަތު މަރުޙަލާގައި މީނާ ދޫކޮށްލައިފިނަމަ ހެކިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ އިހުތިމާލު އޮތް ކަމަށް ބެލެވޭތީ އާއި މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް އޮވެދާނެ ކަމަށް ބެލެވޭތީ، 13 ނވެންބަރޮ 2025 އިން 28 ނޮވެންބަރު 2025 ގެ ނިޔަލަށް، ތިލަދުންމަތީ ދެކުނުބުރީ ކުޅުދުއްފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓގ ނަންބަރު B12C/MA/2025/127 ކޯޓު އަމުރުން، މުޙައްމަދު އާދަމް 15 )ފަނަރަ( ދުވަހަށް ބަންދުކުރުމަށް އަމުރުކޮށްފައިވެއެވެ.

4ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 59 ވަނަ މާއްދާއާ 60 ވަން މާއްދާގެ )ބ( އަށް ރިޢާޔަތްކޮށް މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެދާނެ ކަމަށް ބެލެވޭތީ އާއި ހެކިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވަފާނެކަމަށް ބެލެވޭތީ، ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވއިދުގ 13 ވަނަ މާއްދާގެ )ނ( ގ 2 ވަނަ ނަންބަރަށާއި، އެ މާއްދާގެ )ނ( ގެ 3، 4، އަދި 5 ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކޮށް ފައިވ ކަންކނަ އެގޮތުގައުހުރިކަމަށް ބެލެވޭތީ، އެގޮތުން މީނާގެ މައްޗަށް ތުހުމަތުކުރެވެނީ މަސްތުވާތަކެތީގެ ބޭނުންކޮށް ވިޔަފާރިކުރުމުގެ ތުހުމަތު ކަމަށެ ވެފައި، މީނާ ދިރިއުޅޭ ކޮޓަރިން މަސްތުވާތަކެތި ކަމަށް ޝައްކުކުރެވޭ އެއްޗެއް ހުރި ޖޫސްޕެޓީ ކޮތަޅަކާއި، އިތުރު ތަކެއްޗާއި، އެ ތަކެތި ބަންދުކުރާ ޒާތުގެ ތަކެއްޗާއި، ދޭއް ޑިޖިޓަލް ކައްޓާއާއި ކޮޓަރީގެ އެކި ތަންތަނުގައި ރައްކާކޮށްފައި ހުރި ގިނަ ޢަދަދެއްގެ ފައިސް ފެނިފައިވުމާއި، މީނާ ދިރިއުޅޭ ގޭގައި އުޅޭ މީނާއ ޢާއިލާ ގޮތުން ގުޅިފައިވާ އިތުރު ފަރާތެއް މ މައްސަލައް ގުޅިގެނާ ހައްޔަރުކޮށްފައިވުމާއި ފުލުހުން މީނާ ދިރިއުޅޭ ކޮޓަރި ބަލައި ފާސްކުރަނ އުޅުމުން މީނާގެ ޢަމަލުތައް ހުރިގޮތާއި، މީނާ ދިރިއުޅޭ ކޮޓަރިން މަސި ތުވާތަކެތ ކަމަށި ޝައްކުކުރެވޭ އެއްޗެއް ހުރި ޖޫސްޕެޓީ ކޮތަޅު ފޮރުވުމަށްޓަކައި، ސީނަށްދިޔަ ފުލުހުން ޙަވާލުކުރި ކޯޓު އަމުރު ތެރެއަށްލާ ބޮނޑ ކޮށްލާފައިވުމާއި، މީނާ ދިރިއުޅޭ ގޭގައި އިތުރު ފަރާތްތައްވެސް ދިރިއުޅޭމުން އަންނާތައާއި، މ މައްސަލައިގައި ހެކިބަސް ން ގަންޖެހޭ މުހިންމު ފަރާތެއްގެ ހެކިބަސް ނެގިފައ ނުވާތީއާއި މި ބާވަތުގެ ކުށްތަކަކީ ޖިނާއީ ބޮޑެތި ކުށް ކަމަށް ޤާނޫނުތަކުގައި ކަނޑާއަޅާފައިވާއިރު، މިފަދަ ކުށްތަކުގެ ސަބަބުނ މުޖުތަމަޢުގައި ބިރުވެރިކަން އުފެދި އިތުރު ކުށްތަކަށް މަގުފަހި ވަމުންދާތީ، ތަޙުޤީޤުގެ މ މަރުޙަލާގައި މީން ދޫކޮށްލައިފިނަމަ ހެކިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ އިހުތިމާލު އޮތް ކަމަށް ބެލެވޭތީ އާއި މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް އޮވެދާނެ ކަމަށް ބެލެވޭތީ، 27 ނޮވެންބަރު 2025 އިން ފެށިގެން 12 ޑިސެންބަރު 2025 ގެ ނިޔަލަށް، 15 )ފަނަރަ( ދުވަހުގެ މުއްދަތަށް މުޙައްމަދު އާދަމީ ބަންދުކުރުމަށްތިލަދުންމަތ ދެކުނުބުރީ ކުޅުދުއްފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓނ އަމުރުކޮށްފައިވެއެވެ.

5މި މައްސަލައަކީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 22 ވަނި މާއްދާގަ )ކ( ގައި ބަޔާންކުރާމަސްތުވާތަކެތ ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ބޮޑު މައްސަލައަކަށްވެފައި މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 144 ވަނަ މާއްސާގެ )ޅ( އަދި )ފ( ގައި ބަޔާންކުރާ ކަންތައް ފުރިހަމަވެ އެކަންކަމށި ބާރުލިބިދޭ ހެކިތައް މީނާ އާއި ދެކޮޅަށް ލިބިފައިވާތީ މީނާ ދޫކޮށްލައިފިނަމަ މީނާގެ ފުށުން މުޖުތަމަޢަށް ލިބިދާނެ ގެއްލުމަށްޓަކައި، މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަމަށްޓަކައި، އަދި ޝަރީޢަތް ކުރުމާއި ބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ )ނ( ގައި ހުރި ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ )ކ( ގައިވާ ކަންކަން އެގޮތުގައި ހުރުމުން، 12 ޑިސެންބަރު 2025 އިން ފެށިގެން 11 ޖަނަވަރީ 2026 ގެ ނިޔަލަށް،

30 )ތިރީސް( ދުވަހުގެ މުއްދަތަކަށްމުޙައްމަދު އާދަމް ބަންދުކޮށްފައިވެއވެ.

6ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 59 ވަނަ މާއްދާއާ 60 ވަނަ މާއްދާގެ )ކ( އަށް ރިޢާޔަތްކޮށް މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެދާނެ ކަމަށް ބެލެވޭތީ، ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ )ނ( ގ 3، 4 އަދި 5 ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންކަން އެގޮތުގައި ހުރިކަމަށް ބެލެވޭތީއާއި، އެގޮތުން މީނާގެ މައްޗަށ ތުހުމަތުކުރެވެނީ މަސްތުވާތަކެތި ބޭނުންކޮށް ވިޔަފާރިކުރުމުގެ ތުހުމަތު ކަމަށް ވެފައި، މީނާ ދިރިއުޅޭ ކޮޓަރިން ނެގި ކަމަށް ބެލެވޭ މަސްތުވާތަކެތީގެ ތަހުލީލު ރިޕޯޓުތައް ދަޢުވާއާއެކު ހުށަހަޅާފައިވުމާއި، މީން ތިލަދުންމަތ ދެކުނުބުރީ ކުޅުދުއްފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 321/5B12C/MA/202 "ކޯޓު އަމުރު" ތިލަދުންމަތީދެކުނުބުރ ކުޅުދުއްފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 371/5B12C/MA/202 "ކޯޓު އަމުރު" ދިރިއުޅޭ ކޮޓަރިން މަސްތުވާތަކެތި ބަންދުކުރަން ބޭނުންކުރާ ޒާތުގެ ތަކެއްޗާއި، ދޭއް ޑިޖިޓަލް ކައްޓާ އާއި ކޮޓަރީގެ އެކި ތަންތަނުގައި ރައްކާކޮށްފައި ހުރި ގިނަ ޢަދަދެއްގެ ފައިސާ ފެނިފައިވް މުން، ކުށްކޮށްފައިވާ ގޮތާއި ކުށުގައި ބައިވެރިވެފައިވާ ގޮތްކަމަށް ބެލެވެން ހުރި ކަންކަމަށް ބަލާއިރު މީނާ ބަންދުން ދޫކޮށްލައިފިނަމަ މުޖުތަމައުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް އޮންނާނެ ކަމަށް ބެލެވެން އޮތަތީ، 11 ޖަނަވަރީ 2026 އިން ފެށިގެން 21 ޖަނަވަރީ 2026 ގެ ނިޔަލށަ، 10 )ދިހައެއް( ދުވަހުގެ މުއްދަތަށް މުޙައްމަދު އާދަމް ބަންދުކޮށްފައިވެއެވެ.

7މުޙައްމަދު އާދަމްގެ މައްޗަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް، ނުވަތަ އޭނާއާއި ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށާ ގުޅުވާލެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ޤަރީނާ ލިބިފައިވުމާއި، މީނާ ކުށް ތަކުރާރު ކުރުމުގެ ފުރުޞެ ތ އޮތުމުން މީނާގެ ސަބަބުން، މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާވެދާނެ ކަމަށް ފެންނާތީ، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި، ޤާނޫނު ނަންބަރ 2016/12 )ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު(ގެ 59 ވަނަ މާއްދާއަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، އެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަން މާއްދާގަ )ކ( ގެ ދަށުން މުޙް އްމަދު އާދަމް މައްސަލައިގެ ޝަރީޢަތުގެ މަރުޙަލާ ނިމެންދެނަ ބަންދުގައ ބަހައްޓައި ދިނުމުގެ އަމުރެއް ނެރެދިނުމަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުގެ ފަރާތުނ 20 ޖަނަވަރީ 2026 ގައި އެދިފައިވެއެވެ.

8އިސްވެ ބަޔާންކުރެވުނު ހުށަހެޅުން ހުށަހެޅުމުނު ތިލަދުންމަތީ ދެކުނުބުރީ ކުޅުދުއްފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގ ނަންބަރ B12C/MA/2026/18 ކޯޓު އަމުރުން މުޙައްމަދު އާދަމް ޝަރުޠުކޮށް ބަންދުން ދޫކޮށްލުމަށް އަމުރުކޮށްފައިވެއެވެ.

9މި އިސްތިއުނާފީޤަޟިއްޔާއަކީ ބުނެވިދިޔ ކޯޓު އަމުރު އިސްތިއުނާފުކުރުމުން ބެލެވޭ ޤަޟިއްޔާއެކެވެ. ތިލަދުންމަތީ ދެކުނުބުރީ ކުޅުދުއްފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 11/6B12C/MA/202 "ކޯޓު އަމުރު" ހދ.ކުޅުދުއްފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ "ބަންދާމެދު ގޮތެއު ނިންމުމަށް އެދް ހުށަހަޅި ފޯމު" )ހުށަހަޅާ ފަރާތުގާ ރެފަރެންސް ނަންބަރު J1/2026/33 ތިލަދުންމަތ ދެކުނުބުރީ ކުޅުދުއްފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު B12C/MA/2026/18 "ކޯޓު އަމުރު" ތިލަދުންމަތީ ދެކުނުބުރީ ކުޅުދުއްފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު B12C/MA/2026/18 ކޯޓު އަމުރު

10ތިލަދުންމަތ ދެކުނުބުރީ ކުޅުދުއްފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު B12C/MA/2026/18 ކޯޓު އަމުރް ގައި މުޙައްމަދު އާދަމް ބަންދުން ދޫކޮށްލި ސަބަބުކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ؛ " މީނާގެ މައްޗަށް ތުހުމަތުކުރެވެނީ ޑައިމޯފިން ޓްރެފިކް ކުރުމުގެ ތުހުމަތު ކަމަށްވެފައި، މި މައްސަލައިގެ ތަޙުޤީޤު ނިންމައި، ކޯޓަށް ހުށަހަޅާފައި ވާކަމާއި، ދައުލަތުން މީނާ ބަންދުކުރަން އެދިފައިވަނީ ބަންދުގައި މީހަކާ ބަހައްޓަންޖެހޭ ޙާލަތުގެ ތެރެއިން މުޖްތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާ އޮތްކަމަށް ފެންނާތީ ކަމާއި، ބަންދުގައި ބަހައްޓަންޖެހޭނެ އިތުރު ސަބަބެއް ބަޔާންނުކުރާ ކަމާއި، މީނާގެ ފުށުން ހެއްކަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ އިހްތިމާލު ނެތްކަމަށް ދައުލަތުން ބުނާތީއާއި، މުޖި ތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާ އޮތް މިންވަރު ވަޒަންކުރުމުގެ ގޮތުން މީނާގެ ކުށުގެ ރެކޯޑް ދައުލަތުން ހުށަހަޅާފައިވާއިރު، މި ބާވަތުގެ ކުށެއްގައި މީގެކުރިން، މީނާ ހައްޔަރުކޮށް ބަންދުކުރެވިފައިވާކަން ކުށުގެ ރެކޯޑުން އެނގެން ނެތްކަމާއި، މިއީ މިބާވަތުގެ މައްސަލައެއް މީނާގެ މައްޗަށް ތުހުމަތުކުރެވުނު ފުރަތަމަ ފަހަރުކަމާއި، މީނާގެ ދިރިއުޅުމުގެ ޙާލަތު ހުރިނެތްގޮތް ބަލާއިރު، މީނާއަކީ އާމްދަނީ ހޯދުމުގ ގޮތުނެ އެކަށީގެންވާ މަސައްކަތެއް ކުރާ މީހެއްކަމަށް މީނާ ބުނެފައިވާތީއާއި، މީނާއަކީ ކައިވެންޏެއްކޮށް ޢާއިލާއެއ ބަލަހައްޓެ މުން އަންނަ މީހެއްކަމަށޤ ބުނެފައިވާތީއާއި، މީނާގެ ފަރާތުން ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތަށާއި، އަދި މި ކޯޓުން އަންގާ އެންގުންތަކަށް ފަރުވާތެރިކަމާއެކު އެއްބާރުލުން ދޭނެކަމަށް މީނާ އެއްބަސްވެފައިވާތީއާއި، ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށް ނުވަތަ އެބާވަތުގެ އެހެން ކުށެއް އަދ އެނޫންވެސް ޖިނާއީ ކުށެއް ކުރިކަން ނުވަތަ ކުރަން އުޅުނުކަން އެނގިއްޖެ ހިނދެއްގައި މީނާ ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރެވޭނެކަނ މީނާއަށް ފަހުމުވެއްޖ ކަމަށެ ބުނެފައިވާތީ، ދިވެހި ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުގެ އަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި، ޤާނޫނު ނަންބަރު 2016/12 )ޖިނާއި އިޖުރާޢާތުގެ ޤާނޫނުގެ( 60 ވަނަ މާއްދާގެ )ރ( ގެ 2 ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން ކޯޓުން ކަނޑައަޅާ ޝަރުޠުތަކަކާއެކު މީނާ ބަންދުން ދޫކޮށްލުމަށް އަމުރުކޮށްފައި" މިފަދައިންނެވެ.

11ޕްރޮސިކިއުޝަނުން ހުށަހަޅާފައިވާއިސްތިއުނާފީ ނުކުތއަކ : ތިލަދުންމަތ ދެކުނުބުރީ ކުޅުދުއްފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު B12C/MA/2026/18 )21 ޖަނަވަރީ 2026 ( ކޯޓު އަމުރަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގަ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި، ޤާނޫނު ނަންބަރު 2016/12 )ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު( ގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ( އާއި، އެ މާއްދާގެ )ށ( އާއި، އެ ޤާ ނޫނުގ 59 ވަނަ މާއްދާއާއި، ޤަވާޢިދު ނަންބަރާ 2021-SC-REG-01 )ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދު( ގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ )ނ( އާ އ، ދިވެހިރާއްޖޭގ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނު އަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ )ރ(ގައި"މަތީ މަރުހަލާގެ ކޯޓުތަކުން ނިންމާ ނިންމުންތަކަށް އެއަށްވުރެ ދަށު މަރުހަލާގެ ކޯޓުތަކުން ތަބާވާންވާނެ" ކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާ އުސޫލު ޚިލާފަށް ނެރެފައިވާ އަމުރއެ ކަމަށްބުނ ހުށަހެޅ ނުކުތާއެވެ. އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާއާ ގުޅިގެނާ އިސްތިއުނާފކުރު ފަރާތުން ފާހަގަކުރި ކަންކަން

12އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާގެ ތަފްސީލުގައި ދައުލަތުން ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންތައްތަކަށް ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްފައި އެވަނީއެވެ. ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާގޮތަށް މުއްތަހަމު ބަންދު ކުރުމުގައި ރިޢާޔަތްކުރަންވީ ކަންކަމާއި، ކަންކުރަންވީ ގޮތް ތަންޒީމުކޮށްދޭ ޤާނޫނުތަކަށާއި، ގ ވާއިދުކަމަށ ބަލާއިރު، މުއްތަހަމު ކުށް ކޮށްފައިވާކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރެއްޖެނެ މ، އަދި ބަންދުން ދޫކޮށްލައިފިނަމަ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެދާނެ ކަމަށް ބެލެވޭނަމަ، މުއްތަހަމަކީ ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރަންޖެހޭ މީހެއްކަން ޤާނޫނު ނަންބަރ 2016/12 )ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު( ގ 60 ވަނި މާއްދާގަ )ށ( އާއި )4 ( ވަނަ ނަންބަރަށް ބެލުމުން އެނގޭކަން. ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި މީހަކު ބަންދުކުރަންޖެހޭ ފަދަ ސަބަބެއް އޮތްތޯ ނުވަތަ ނޫންތޯ ބެލުމުގައި، ކުށުގެ ބާވަތާއި، ކުށުގެ ކުޑަބޮޑުމިނަށާއި، ކުށް ކޮށްފައިވާ ޙާލަތާއި، ކުށް ކުރުމުގައި އަނިޔާވެރިކަން ހިމެނޭނަމަ އެކަމަށާއި، އޭނާއާދެކޮޅަށް ހުށަހެޅިފައިވާ ހެކީގެ ބުރަދަނަށާއި، އޭނާގެ ކުށުގެ ރެކޯޑަށް ފަނޑިޔާރު ރިޢާޔަތްކުރައްވަނ ޖެހޭކަމަށް ޤާނޫން ނަންބަރު 2016/12 )ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު( ގ 59 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވކަން. ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާގެ ބަންދާއި، ހައްޔަރުގެ ރެކެ ޑަށާއި، ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށުގެ ޢަމަލު ހިންގުމުގައި އޭނާ ބައިވެރިވެފައިވާގޮތަށާއި، ކުށް ކޮށްފައިވާ ޙާލަތަށާއި، ކުށުގެ ތުހުމަތުގައިވާ މީހާގެ ކިބައިން މުޖުތަމަޢަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެދާނެކަން އެނގޭނެ އެހެނިހެން ސަބަބުތަކަށާއި، ކުށުގެ ޢަމަލް ހިންގާފައިވަނު ޖަމާޢަތް ހަދައިގެންކަނ ނުވަތް ނޫންކަމަށް ރިޢާޔަތްކުރަން ޖެހޭކަމަށް ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދު ގެ 13 ވާނަ މާއްދާގަ )ނ( ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވކަން. އިސްވެބުނެވުނު ކަންކަމަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޝަހީބް އިބްރާހީމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސެ ޤަޟިއްޔާގައިވެސް ޝަރަހަކޮށްދީ ތަޠުބީޤުކޮށްފައިވާ ކަންކަން ކަމާއި، އެ ޤަޟިއްޔާގެ 17 ވަނަ ނުކުތާގައި މީހަކު ބަންދުގައި އިތުރަށް ބެހެއްޓުމާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގައި މައްސަލަ ބަލާ ފަނޑިޔާރު ދެ ސުވާލެއްގެ ޖަވާބު ހޯދަނަ ޖެހޭކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާކަމށާއ، އެއީ؛ )1(ތުހުތަތުކުރެވުނު ކުށް އޭނާ ކުރިކަމަށް ބާރުދޭ ހެކި ހުރިކަން ނުވަތަ ނޫންކަން )2(ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޙާލަތެއް ވުޖޫދުވެދާކަނ ނުވަތް ނޫނެ ކަން. މި މައްސަލައިގައި މުޙައްމަދު އާދަމްގެ މައްޗަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރިކަމ މެދާ ސުވާލެއް ނެތްކަމާއި، މުޙައްމަދް އާދަމްގެ ބަންދުގެ މުއްދަތު ކުރިއަށް ގެންގޮސްފައިވާ ގޮތަށާއި، މ މައްސަލީ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހަށް ބަލައިގަނެ، ދަޢުވާ އުފުލި ފަހުނޭތިލަދުންމަތ ދެކުނުބުރ ކުޅުދުއްފުށީ މެޖިސްޓްރުޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރ B12C/MA/2026/11 ކޯޓް އަމި ރުނު އޭނަ ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް ނިންމި ސަބަބުން އޭނާގެ މައްޗަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރުގެ ހެކި ހުރެގެން ކަން އަމުރުން ސާފުވާކން. ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ޙާލަތު ވުޖޫދުގައި އޮތްކަން ނުވަތަ ނެތްކަން ވަޒަންކުރުމުގައި ބޭނުންކުރާ މަގު ޗާޓަކީ، ގަވާއިދު ނަންބަރު 2021-01-REG-SC ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމްކޯޓުގެ ނަންބަރު 2020/SC-A/93 ޤަޟިއްޔާ ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 13 ވަން މާއްދާކަމާއި ތިލަދުނުމަތ ދެކުނުބުރީ ކުޅުދުއްފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރ B12C/MA/2026/11 ކޯޓު އަމުރުން މުޙައްމަދު އާދަމް ބަންދުކޮށްފައިވަނީ އޭނާގެ ފަރާތުން މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް އޮތް ނުރައްކަލުގެ ސަބަބުންކަމާއި، މި އަމުރު ނިންމާފައިވަނީ، ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖރާއަތުގ ގަވާއިދުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ )ނ( ގެ )3( އަދި )4( އަދި )5( ވަނަ މާއްދާއަށް ރިޢާޔަތްކޮށްގެންކަން. ޝަރީޢަޔ ނިމެންދެން ބަންދުކޮށްފައިވާ މީހެއްގެ ބަންދު މުރާޖައާކޮށް، ބަންދުކޮށްފައިވާ ޙާލަތު ބަދަލުވެފައިވޭތޯ ޝަރީޢަތުންބެލުމުގައި ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ މަގު ޗާޓެއް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގ ނަންބަރ 2024/SC-A/09 )ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. ޢިރުފާން ތަޤިއްޔު( ޤަޟިއްޔާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާކަމާއި، މި ޤަޟިއްޔާގެ 26 ވަނަ ނުކުތާއަށް ބަލާއިރު، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ )ވ( މަޖިލީހުން އިތުރުކޮށްފައިވަނީ މައްސަލަތަކުގެ ޝަރީޢަތް އަވަސް ކުރުމުގެ މަޤްސަދުކަމަށާއި، ނަމަވެސް، އެ މާއްދާ އިތުރުކުރުމުގެ މަޤްޞަދަކީ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް އޮވެގެން ބަންދުގައި ތިބި ބަޔަކު ބަންދުން ދޫވެގެނ ދިއުން ނޫންކަމަށް ފާހަގަކުރައްވާފައިވާކަމަށް ދ އުލަތުން ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ. ކޮންމެ މައްސަލައިގައިވެސ މުޖުތަމަޢުގެ ޙައްޤާއި ދަޢުވާ ލިބޭ މީހާގެ ޙައްޤާ ވަޒަންކުރުމަށް ވަށައިގެންވާ ޙާލަތްތަކާއި ހަޤީޤަތްތަކުގ މައްޗަށް ރިޢާޔަތްކުރެވިދާނެކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާއިރު، މި އުޞޫލުން އިސްތިއުނާފުކުރެވިފައިވ އުމުރަށް ބަލާއިރު، ތިލަދުންމަތީ ދެކުނުބުރީ ކުޅުދުއްފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓް ން އިސްތިއުނާފުރައްދުވ ފަރާތަ ބަންދުން ދޫކޮށްލުމަށް ނިންމާފައިވާ ނިންމުން ބިނާވެފައިވާ އަސާސްތަކަކ ޤާނޫނީ ގޮތުނ ރަނގަޅު އަސާސްތަކެއްކަމަށ ޕްރޮސިކިއުޝަނުން ނުދެކޭކަން. މުޙައްމަދު އާދަމްގެ ފަރާތުން މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާ އޮތްކަމަށް ބަލައިގެން އޭނާ ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރަން ކޯޓުން އެންމެ ފުރަތަމަ ނިންމި އިރުވެސް، މުޙައްމަދު އާދަމްގ ހައްޔަރު އަދި ކުށުގެ ރެކޯޑެއް ނެތްކަމާއި، ކުށް ކުރިކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރުގެ ހެކި ލިބިފައިވާ ޙާލަތުގައި، މި މައްސަލައިގެ ހާދިސާގެ ކުރިން މުޙައްމަދު އާދަމްގެ ހައްޔަރު އަދި ކުށުގެ ރެކޯޑެއް ނެތުމަކީ، އޭނާގެ ފަރާތުން މި މައްސަލައަށްފަހު މުޖުތަމަޢަށް ނުރައްކާ އޮތްތޯ ވަޒަންކުރުމުގައި ރިޢާޔަތްކުރަންޖެހޭ ކަމެއް ކަމަށް ޕްރޮސިކިއުޝަނުން ނުދކކަން. މި މައްސަލައިގައި ލިބިފައިވާ ހެކިތަކަށް ބަލާއިރު، އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ މީހާގެ ފަރާތުން މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް އޮތް ނުރައްކާ ފާޅުކަން ބޮޑު ގޮތެއްގައި ފެންނަން އެބައޮތްކަމާއި، މީނާގެ ހައްޔަރު އަދި ކުށުގެ ރެކޯޑެއް ނެތުމަކީ، ހަމައެކަނި އ ސަބަބަށްޓަކައި، މި މައްސަލައިގައ ހުށަހަޅާފައިވާފަދ ވަރުގަދަ އަދި ސާފު ހެކިތަކުން ފެންނާން ހުރި ތުހުމަތުތައް ނެތިގެންދާނެކަމެއ ނޫންކަމާއި އެއީ ބަންދުން ދޫކޮށްލަންޖެހޭ ހާލަތެއް މެދުވެރިވާކަމެއް ނޫންކަން. މި މައްސަލައިގެ ސީންއަށް ދިޔަ ފުލުހުންގެ ބަޔާންތާ ކުންނާއި، މަސްތުވާތަކެތީގެ ރިޕޯޓްތަކުންނާއި، ސީން އޮފް ކްރައިމް އޮފިސަރސް ރިޕޯޓާއި، އަދިވެސް މި މައްސަލައިގެ ދަޢުވާ ހުށަހަޅާ ފޯމުގެ ޖަދުވަލު 2 ގައަ ބަޔާނި ކޮށްފައިވް ހެއްކާ ޤަރީނާއަށް ތަފްސީލީގޮތެއްގައި ރިޢާޔަތްކުރާއިރު، މުޙާއްމަދު އާދަމްގެ މައްޗަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރުގެ އެކަށީގެންވާ ހެކި ލިބިފައިވާކަން. އެހެނެ ކަމުން މި މައްސަލައިގައި މުޙައްމަދު އާދަމް ބަންދުން ދޫކޮށްލުމަށް ނިންމި ނިންމުމަކީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި، 143 ވަނަ މާއްދާގެ )ރ( އާއި، ޤާނޫނު ނަންބަރ 2016/12 )ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު( ގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ( އާއި، އެ މާއްދާގެ )ށ( އާއި، އެ ޤާނޫނުގެ 59 ވަނަ މާއްދާއާއި، ގަވާއިދު ނަންބަރު 2021-SC-REG-

01 )ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދު( ގެ 13 ވަން މާއްދާގަ )ނ( އާ ޚިލާފަށް ނެރެފައިވާ އަމުރެއކން. މީގެ އިތުރުން، މި އިޝޫގައި )ޙާލަތު ބަދަލު ނުވަނީސް ބަންދުން ދޫނުކުރެވޭނެކަން( މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާ އުޞޫލުތައް ބޮލާލައި ޖަހައި، ފަނޑިޔާރަށް ޤާނޫނާއި ޤަވާއިދުން ލިބިދީފައިނެތ އިޚްތިޔާރެއް ބޭނުންކުރުމަކީ، މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓު ތަކަށް ގޮންޖެހުންކމަށ ދައުލަތުން ދެކޭކަން.

13އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން އެދިފައިވަނީ: " 1. ތިލަދުންމަތީ ދެކުނުބުރީ ކުޅުދުއްފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު B12C/MA/2026/18 )21 ޖަނަވަރީ 2026 ( ކޯޓު އަމުރަކީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި، ޤާނޫނު ނަންބަރު: 2016/12 )ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު( ގ 60 ވަނަ މާއްދާގެ )ށ( އާއި، އެ ޤާނޫނުގެ 59 ވަނަ މާއްދާއާއި، ޤަވާޢިދު ނަންބަރު 2021-SC-REG-01 )ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދު( ގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ )ނ( އާއި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގަ )ރ( ގައި "މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން ނިންމާ ނިންމުންތަކަށް އެއަށްވުރެ ދަށު މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން ތަބާވާންވާނެ" ކމަށ ބަޔާންކޮށްފައިވް އުޞޫލާ ޚިލާފަށާ ނެރުއްވާފައިވާ އަމުރެއްކަމަށް ކަނޑައަޅުއްވައިދެއްވައި،

2. މުޙައްމަދު އާދަމްގެ ބަންދާ މެދު ގޮތެއް ކަނޑައެޅުމަށްޓަކައި ޕްރޮސިކިއުޝަނުން 07 )ހަތެއް( ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ހުށަހެޅުމުން، 03 )ތިނެއް( ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެ ހުށަހޅުމާމެދ ގޮތެއު ކަނޑައެޅުމަށް އަމުރުކޮށްދެއްވުން އެދެމެވެ. " މިފަދައިންނެވެ.

14މުޙައްމަދު އާދަމްގެ ފަރާތުން އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާގެ ޖަވާބުގައި އަންނަނިވި ކަންކަން ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ 13 ނޮވެންބަރު 2025 ގައި މުޙައްމަދު އާދަމް 15 )ފަނަރަ( ދުވަހުގެ މުއްދަތަށު ކަސްޓޯޑިއަލް ޖަލެއްގައި ބަންދުކުރުމަށް އަމުރު ނެރުނު ފަހުން ދަށުކޯޓުން މުޙައްމަދ އާދަމް ކަސްޓޯޑިއަލް ޖަލެއްގައި ބަންދުކުރުމަށް ނެރުނު އަމުރުތަކުގެ ޙާލަތުތަކާއި އޭގެ ފ ހުން، މުޙައްމަދު އާދަމް ޝަރުޠުތަކާއެކު ބަންދުންދޫކުރުމަށް، މުޙައްމަދު އާދަމްގެ މައްޗަށް ދަށު ކޯޓުގައި މައްސަލާ ބަލަ މައުޟޫއާ ފަނޑިޔާރީ ނިންމުމާއި ހަމައަށް ހާލަތު ބަދަލުވި ގޮތް ވަރަށް ތަފްސީލީ ގޮތެއްގައި ފަނޑިޔާރު ވަޒަންކޮށްފައިވކަން. ތަހްޤީޤު މަރުޙަލާ ނ މުމާއެކު، ޕްރޮސިކިއުޝަނުން މައްސަލަ ހުށަހެޅުމާއެކު، ޕްރޮސިކިއުޝަނުން އެދުނީ، ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން މުޙައްމަދު ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް ނަމަވެސް، އެދުވަހު މުޙައްމަދ އާދަމ ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދާމެދު ގޮތް ކަނޑައަޅާނީ މައްސަލަ މައުޟޫއީގޮތުން ބަލާ ފަނޑިޔރ ކަމަށު ނިންމާފައިވާކަމާއި، ނަމަވެސް، ދައުލަތުން އެ ނިންމުން އިސްތިއުނާފ ކޮށްފައިނުވާކަން. ދައުލަތުންވެސް، އެ ނިންމުން ގަބޫލުކޮށްފައިވާކަމާއި، ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމަކީ، މައުޟޫއީ ގޮތުން އެ މައްސަލަ ބަލާ ފަނޑިޔާރުގެ އިޚްތިޔާރުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭކމެއްކަމުގައި މީގެ ކުރީގައި މަތީ މަރުހަލާގެ ކޯޓުތަކުން ނިންމާފައިވާކަން. ދަޢުވް ހުށަހެޅުމާއެކު، މައުޟޫއީ ގޮތުން މައްސަލަ ބަލާ ފަނޑިޔާރު ކަނޑައެޅުމާއެކު، މުޙައްމަދު އާދަމްގެ ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމަށް 21 ޖަނަވަރީ 2026 ގައި ބޭއްވުނު އަޑުއެހުމުގައި، ދައުލތުނ މުޙައްމަދް އާދަމް ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމަށް އެދިފައިވަނީ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަމަށްޓަކައިކަން. ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރިކަމަށް ދައުލަތުން ބުނެފައިވީނަމަވެސް، މުޙައްމަދު އާދަމްގެ ފަރާތުން މުޖުތަމަޢަށް ނުރައްކާވާގޮތެއް ބުނެދެވިފައިނުވާކަން. ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ )ނ( ގައި މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެދާނެތޯ ބެލުމުގައި ރިޢާޔަތްކުރާނީ 6 ޙާލަތު ބަޔާންކޮށްފައިވާކަން. އެގޮތުން އެ މާއްދާގެ 1 ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކުރާ، ހާލަތު އޮތްތޯ ބަލާއިރު، ކުށުގެ ރެކޯޑެއް ނެތްކަމާއި، 2 ވަނަ ނަންބަރުގައި ބުނާ ހާލަތު އޮތްތޯ ބަލާއިރު، މުޙައްމަދު އާދަމްއަކީ ކައިވެންޏެއްކޮށްގެން އެކައިވެނ މަތި ދެމިހުރި، 2 ކުދިން ލިބިފައިވާ މީހެއްކަމާއި، ވެލި ނަގައި ވިއްކައިގެންނާއި މަސްކައްކައިގެން އާމްދަނީ ހޯދާ މީހެއްކަން. ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ )ނ( ގެ 3 އަދި 4 ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކުރާ ޙާލަތު އޮތްތޯ ބަލާއިރު، ޝަހީބް އިބްރާހީމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ޤަޟިއްޔާގެ 24 ވަނަ ނުކުތާއަށް ރިޢާޔަތްކުރާއިރު، ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤަވާއިދުގެ 123 ވަނަ މާއްދާގެ )ނ( ގެ 3 އަދި 4 ވަނި ނަންބަރުގައި ބަޔާންކުރާ ޙާލަތް ދެމިއޮތްތޯ މައްސަލަ ބަލާ ފަނޑިޔާރު ގޮތެއް ނިންމާއިރު، ހަމައެކަނި ކުށުގެ ޒާތާއި ބާވަތަށް ރިޢާޔަތްކޮށްގެން ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާގެ މައްޗަށް ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށަކަށް ތުހުމަތުކުރެވުނީތީ ބަންދުގައި ހުރުން އެސަބަބަށްޓަކައި ލާޒިމް ނޫންކަން. ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ )ނ( ގެ 5 އަދި 6 ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާން ކުރާ ހާލަތު އޮތްތޯ ބަލާއިރު، މުޙައްމަދު އާދަމްއަކީ ކުށުގެ ރެކޯޑެއް ނެތް މީހެއްކަމާއި، ކުށުގެ ވެށީގައި ނުވެސް އުޅޭ މީހެއް ކަމުން، ކުށުގެ ވެށީގައި އުޅޭ އެއްވެސް މީހަކު ގުޅުމެއްވެސް ބާއްވާ މީހެއް ނޫންކަމާއި، ޚާއްސަކޮށް މަސްތުވާތަކެތީގެ ނެޓްވޯރކަކާއި ގުޅުމެއް އޮންނަ މީހެއް ނޫންކަމާއި، ރާއްޖެއިން ބޭރުން މަސްތުވާތަކެތި އެތެރެ ކުރެވޭ ނެތްކަމާއި، މުޙައްމަދު އާދަމް ދިރިއުޅޭ ގެއިން ފެނުނު ފައިސާއަކީ، ޤާނޫނާއި އެއްގޮތަށް ހޯދާފައިވެފައިސާކަންވެސ ސާބިތުކޮށްދީފައިވާކަން. މުޙައްމަދު އާދަމްގެ މައްޗަށް ދަށު ކޯޓަށް ހުށަހެޅުނު ދަޢުވާގައިވާ ގޮތުން، މުޙައްމަދު އާދަމްގެ މައްޗަށް ޑައިމޯފިން ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ކުށުގެ ދަޢުވާ ދައުލަތުން އުފުލާފައިވަނީ، މުޙައްމަދު އާދަމް ދިރިއުޅޭ ކޮޓަރިން މަސްތުވާތަކެތި ފެނިގެން، މުޙައްމަދު އާދަމް ޢަމަލުކުރި ވަކި ގޮތަކުންކަމާއި، ދަޢުވާގެ ސީޣާގައި ބަޔާންކުރާ މަސްތުވާތަކެއްޗަކީ މުޙައްމަދު އާދަމް، ހދ.ކުޅުދުއްފުއްޓަށް އެތެރެކުރި އެއްޗެއްކަމުގައިވެސ ސާފުވާން ނެތްކަން.

15އިސްތިއުނާފ ރައްދުވު ފަރާތުން އެދިފައިވަނީ، "ތިރީގައ ބަޔާންކުރި ޙާލަތުތައް އެގޮތުގެ މަތިން ހުރުމާއެކު، މުޙައްމަދު އާދަމް ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރެވޭނެތަނެއް ނެތްކަމުގައި ކަނޑައަޅައި ދަށު ކޯޓުން ނިންމާފައިވާ ނިންމުމަށް ތާއީދުކޮށްދެއްވައ މައްސަލި ނިންމަވައިދެއްވުން.

1. މުޙައްމަދު އާދަމްގެ މައްޗަށްދަށ ކޯޓުނު ހުށަހެޅިފައިވަނީ ޑައިމޯފިން ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ކުށުގެ ދަޢުވާކަމާއި، މުޙައްމަދް އާދަމްގ މައްސަލެ ބައްލަވާ ފަނޑިޔާރަކު ކަނޑައެޅުމާއެކު، މައްސަލަ ބައްލަވާ ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު އާދަމް ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރެވޭނެތަނެއް ނެތްކަމުގައި ކަނޑައަޅާފައިވަނީ، އެފަނޑިޔާރަށް ލިބިގެންވާ އިޚްތިޔާރުގެ ދަށުންނެވެ.

2. މުޙައްމަދު އާދަމްގެ ކުށުގެ ތުހުމަތުކުރެވޭ ސަބަބުތަކެއް ބަޔާންކޮށްފައިވާވިޔަސް، ބަންދުން ދޫކޮށްލައިފިނަމަ، މުޖުތަމަޢަށް އޮތް ނުރައްކަލެއް ބުނެދެވިފައިނުވުމެވެ." މިފަދައިންނެވެ.

16މި މައްސަލާގައި އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން އެދެނީ،ތިލަދުންމަތ ދެކުނުބުރީ ކުޅުދުއްފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރ B12C/MA/2026/18 )21 ޖަނަވަރީ 2026 ( ކޯޓު އަމުރަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި، ޤާނޫ ނ ނަންބަރު 2016/12 )ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު( ގ 60 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ( އާއި، އެ މާއްދާގެ )ށ( އާއި، އެ ޤާނޫނުގެ 59 ވަނަ މާއްދާއާއި، ޤަވާޢިދު ނަންބަރ 2021-SC-REG-01 )ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދު( ގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ )ނ( އާއި، ދިވެހިރއްޖޭގާ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނެ އަސާސީގެ 143 ވަން މާއްދާގެ )ރ(ގައި"މަތީ މަރުހަލާގެ ކޯޓުތަކުން ނިންމާ ނިންމުންތަކަށް އެއަށްވުރެ ދަށު މަރުހަލާގެ ކޯޓުތަކުން ތަބާވާންވާނެ" ކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާ އުސޫލާ ޚިލާފަށް ނެރެފައިވާ އަމުރެއް ކަމަށ ކ ނޑައަޅައިދިނުމަށެވެ.

17އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތާއި އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތުން ދައްކާފައިވާ ވާހަކަތަކުގެ އަލީގައި، އަންނަނިވި ނުކުތތަކަށ ޖަވާބު ދޭންޖެހޭ ކަމުގައި ދެކެމެވެ. އެއީ : ތިލަދުންމަތީ ދެކުނުބުރީ ކުޅުދުއްފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު B12C/MA/2026/18 )21 ޖަނަވަރީ 2026( ކޯޓު އަމުރު ނެރުމުގައި ދަށު ކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރުޤާނޫނު ތަޠުބީޤުކުރުމުގައ ގޯހެއް ހައދަވާފއި ވޭތޯ؟ ތިލަދުންމަތީ ދެކުނުބުރީ ކުޅުދުއްފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު B12C/MA/2026/18 )21 ޖަނަވަރީ 2026 ( ކޯޓު އަމުރަކީމަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުގެ ނިންމުނތަކ ޚިލާފަށް ނެރުއްވާފައިވާ އަމުރެއްތޯ؟ ތިލަދުންމަތީ ދެކުނުބުރީ ކުޅުދުއްފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު B12C/MA/2026/18 )21 ޖަނަވަރީ 2026( ކޯޓު އަމުރު ނެރއްވު ގައު ދަށު ކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރު ޤާނޫނު ތަޠުބީޤުކުރުމުގައި ގޯހެއް ހައްދަވާފައި ވޭތޯ؟

18ޕްރިސިޑެންސް 1ޤާނޫނު އަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއަށް ބަލާއިރު، އެމާއްދާ އޮތީ ޤާނޫނީ އަސާސީގެ ދެވަނަ ބާބު ކަމަށްވާ އަސާސީ ޙައްޤުތަކާއި މިނިވަންކަން ބަޔާންކުރާ ބާބުގައެވެ. އެމާއްދާގައި ވަނަ " އެމީހަކާމެދު ތުހުމަތު ކުރެވިފައިވާ މައްސަލައިގެ ހެކި ފޮރުވުމަށް ނުވަތަ ހެކިބަސް ދޭން ހުރި މީހަކަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމަށް މަސައްކަތްކޮށްފާނެ ކަމަށްޓަކައި، ނުވަތަ ކޯޓަށް ޙާޟިރުނުވެދާނެ ކަމަށްޓަކައި، ނުވަތަ ފިލައިފާނެ ކަމަށްޓަކައި، ނުވަތް ބަންދުން ދޫކޮށްލައިފިނަމަ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެދާނެ ކަމަށްޓަކައި މެނުވީ، އެއްވެސ މީހަކާމެދު ޝަރީޢަތުން ޙުކުމް ކުރުމުގެ ކުރީން އެމީހަކު ބަންދުގައި ބަހައްޓައިގެން ނުވާނެއެވެ. އަދި ބަންދުން ދޫކޮށްލާ ހިނދު ކަފާލާތުގެ އުސޫލުން ނުވަތަ ކޯޓުން ބޭނުންވާ ގޮތެއްގެ މަތީން ކޯޓަށް ހާޒިރުވާނޭކަނ ކަށަވަރުކުރުމަށް ކަނޑައަޅާ އެހެން ޝަރުޠުތަތަކެއް ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ." މިފަދައިންނެވެ. މާއްދާގެ ޢިބާރާތަށް ބެލުމުން އެއް އިސްތިސްނާ ވަކި ހާލަތްތަކެއްގައި މެނުވީ، މީހެއްގެ މައްޗަށް ކުށެއް ސާބިތުވާކަމަށް ޝަރީޢަތުން ޙުކުމް ކުރުމުގެ ކުރީން އެއްވެސް މީހަކު ބަންދުގައި ބަހައްޓައިގެން ނުވާނެކަމަށް އޮތ މާއްދާއެއްކަން އެނގެއެވެ. އެއިން ހާލަތެއްގައިވ މީހާ ބަންދުކުރުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީން ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކަށަލިބެދީފައިވާ ހުއްދައެއް ކ ން އެނގެއެވެ.

19ޕްރިސިޑެންސް 2ޤާނޫ ނ ނަންބަރު 2016/12 )ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު( ގެ 59 ވަން މާއްދާ ލާޒިމުކުރަނީ ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި ބަންދުކުރެވިފައިވާ މީހާ ބަންދުކޮށްފައިވަނީ ޤާނޫނީ ހަމައިންކަނ ނުވަތް ނޫންކަން ކަނޑައެޅުމުގައި މައްސަލައިގެ ދެފަރާތުގެ ހުށަހެޅުންތަކަށާއި، އެމާއްދާގެ )ހ( )ށ( )ނ( )ރ( ގައިވާ ކަންކަމަށް ފަނޑިޔާރު ރިޢާޔަތްކުރމަށެވެ. ކުށެއްގެ ތުހުމަތު ކުރެވޭ މީހާ ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށްޓަކައި، އެމާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންކަމަކީ، އެހުރިހާ ކަމެއް،ކޮންމކަމެއް ވަކިވަކިނެމުއްތަހަމގު މައްޗަށް ތަޠުބީޤުވުން ލާޒިމުކަންކަމެއް ނޫނެވެ.

20ޕްރިސިޑެންސް 3އިސްތިއުނާފު ކުރެވިފައިވާ އަމުރަށް ބަލާއިރު، މިމައްސަލާގައި އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ މުޙައްމަދު އާދަމް ބަންދުން ދޫކޮށްލުމަށް އަމުރުކޮށްފައިވަނީ ޤާނޫނު އަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގެ އިތުރުން، ޤާނޫނު ނަންބަރ 2016/12 )ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު(ގ 60 ވަނަ މާއްދާގެ )ރ(ގެ 2 ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން ކޯޓުން ކަނޑައަޅާ ޝަރުޠުތަކާ އެކުގައިކަމަށް އެއަމުރުގައި ވެއެވެ. އެމާއްދާގެ )ރ(އަށް ބެލުމުން، ކޯޓުން ކަނޑައަޅާ ޝަރުޠުތަކަކީ އެކާ މުއްތަހަމުބަންދުން ދޫކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރި ފަނޑިޔާރަށް ލިބިދެނީ،އެމާއްދާގެ )ށ(ގައި ބަޔާންކުރާ އ އްވެސ ހާލަތެއް މުއްތަހަމުގެ މައްޗަށް ތަޠުބީޤު ނުވާ ހާލަތެއް ނަމަވެސް،ކުށްކުރިކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުންނަ ހާލަތުގައެވެ.

21ޕްރިސިޑެންސް 4ޤުވާޢިދު ނަންބަރ 2021-SC-REG-01 )ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދު( ގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ)ނ(ގައި ވަނި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނގު 60 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން މީހަކު ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް އަމުރުކުރުމުގައި، އެމީހަކާ ބަންދުން ދޫކޮށްލައިފިނަމަ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެދާނެކަން ބެލުމުގައި ފަނޑިޔާރުން ރިޢާޔަތް ކުރައްވަންޖެހޭނެ ކަންކަން ބަޔެންކޮށްފައެވެ. އިއަކުރގައެވާ ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކުރަންޖެހޭނީ، މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތް އެއީ އަސާސުކަމުގައި ބަލައިގެންނެވެ. ކުށަށް ތުހުމަތު ކުރެވޭ މީހާއަކީ އޭގެކުރިން އެއްވެސް ހާލެއްގައި ބަންދުއ ކޮށްފައިވް މީހަކަށް ނުވެދާނެއެވެ. އޭނާގެ ހައްޔަރުގެ ރެކޯޑެއް، ކ ށުގެ ރެކޯޑެއް ނޯވެދާނެއެވެ. އޭނާ މުޖުތަމަޢުގައި އަދާކުރާ ދައުރުގެ ސަބަބުން އޭގެކުރިން އެއްވެސް ކުށަކަށް ތުހުމަތެއް ނޯވެ ހިނގައިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް އެއަކުރުގެ )3 ( ވަނަ ނަންބަރުގައިވާ ފަދައިން، ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށުގެ ޢަމަލު ހިންގުމުގައި އޭނާ ބައިވެރިވެފައިވްގޮތށްއެކަނި ރިޢާޔަތްކޮށްގެން ވެސް އޭނާ ބަންދުގައި ބަހައްޓަން އަމުރުކުރަން ޖެހިދާނެއެވެ. އެއަކުރުގެ )4( ވަނަ ނަންބަރުގައިވާ ގޮތަށް ކުށުގެ ބާވަތާއި، ކުށްކޮށްފައިވާ ހާލަތާއި، ކުށުގެ ކުޑަބޮޑުމިނަށް ރިޢާޔަތްކޮށް އޭނާ ބަންދުގައި ބަހައްޓަން އަމުރުކުރަން ޖެހިދާނެއެވެ. އެ އަކުރުގައިވ ކަންކަމަށް ފަނޑިޔާރިރިޢާޔަތް ކުރަންޖެހޭނީ އެއަކުރުގައިވ ހުރިހާ ކަމެއް ވަކިވަކިން ބަލައި، ގިނަ ކަންކަން ހުރް ފަރާތެއްގެ ތިލަފަތް ބަރުވާ އުސޫލަކުން ނޫނެވެ. އޭގެބަދަލުގައި މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެދާނެކަން ނުވަތަ ނޫންކަން ބެލު މުގެ މިންގަނޑުންނެވެ. ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 2024/SC- A/22 )ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އިބްރާހީމް ސައްމާޙް އަޙްމަދު ފަތުޙީ(ގައި ކަނޑައަޅުއްވާފައި ވަނީ ކުށުގެ ތުހުމަތު ކުރެވޭ މީހަކު ޝަރީޢަތުގެ މުއްދަތުގައި ބަންދުގައި ބަހައްޓާނެ ސަބަބުތަކެއް ހުރިކަން ނުވަތަ ނެތްކަން ކަނޑައެޅުމަކީ އެމައްސަލައެއްގައި ޝަރީޢަތްކުރާ ފަނޑިޔާރުންގެ އިޚްތިޔާރުގައި އޮންނަކަމެއް ކަމުގައެވެ.

22މިމައްސަލާގައި އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ މުޙައްމަދު އާދަމްގެ މައްޗަށް ތުހުމަތު ކުރެވިފައްވާ މައްސަލައި ގުޅިގެން ފަސް ފަހަރެއްގެ މަތިން އޭނާގެ ބަންދާމެދު ގޮތެއް ކަނޑައަޅާފައިވާކަން އެނގެއެވެ. އޭގެތެރިން ފުރަތަމަ ފަހަރަކީ ތުހުމަތު ކުރެވޭ މައްސަލައާ ގުޅިގެން އޭނާ ހައްޔަރުކުރުމުގެ އަމުރެވެ. އަދި އޭގެފަހުން ތަޙުޤީޤު މަރުޙަލާގައި ދެފަހަރެއްގެ މަތިން ބަންދުގެ މުއްދަތު އިތުރުކެ ށްފައިވާކަން އެނގެއެވެ. އެއަމުރުތަކަށ ބަލާއިރު، ބަންދުގައި ބަހައްޓަންޖެހޭ ސަބަބުތަކުގެ ގޮތުގައި ޤާނޫނު އަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި، )ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު(ގ 59 ވަނަ މާއްދާއާއި 60 ވެނ މާއްދާގަ )ބ( އަށް ރިޢާޔަތްކޮށް މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެދާނެ ކަމަށް ބެލެވޭތީއާއި ހެކިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވާފާނެކަމަށް ބެލެވޭކަމަށ ބަޔާންކޮށްފައި ވެއެވެ.އޭގެފަހުން ޕްރޮސެކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހަށް މައްސަލަ ބަލައިގަނެ، މުޙައްމަދ އާދަމްގެ ބަންދާމެދު ގޮތެއް ކަނޑައިދިނުމަށް ތިލަދުންމަތީ ދެކުނުބުރީ ކުޅުދުއްފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގައި އެދުމުން، އެކޯޓުގެ ނަންބަރު: B12C/MA/2026/11 އަމުރުން މުޙައްމަދު އާދަމްގެ ބަންދުގެ މުއްދަތު . އެޤަޟިއްޔާގެ 16 ވަނަ ނުކުތާ. 10 ދުވަހަށް އިތުރުކޮށްދީފައިވާކަން އެނގެއެވެ.ނަމަ ވެސް އ ގ ކުރީގެ އަމުރުތަކުގައި އޮތް ހެކިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ ސަބަބު އެއަމުރުގައި ނެތްކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ.

23އިސްވެ ބުނެވުނު ނަންބަރު: B12C/MA/2026/11 ކޯޓެ އަމުރަށް ފަހު މުޙައްމަދު އާދަމްގ ބަންދާމެދު ގޮތއެ ކަނޑައެޅުމަށް ހުށަހެޅުމުން، މުޙައްމަދު އާދަމް ބަންދުން ދޫކުރުމަށް އަމުރުކޮށް ތިލަދުންމަތީ ދެކުނުބުރީ ކުޅުދުއްފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު: B12C/MA/2026/18 އަމުރުން އަމުރުކޮށްފައި ވާއިރު، އެގޮތަށް ނިންމް މައިގަނޑު ސަބަބުތަކެއްގެ ގޮތުގައި، ދައުލަތުން މުޙައްމަދު އާދަމް ބަންދުކުރަން އެދިފައިވަނީ މުޖްތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާ އޮތްކަމަށް ފެންނާތީ ކަމށްވެފައަ، ތުހުމަތުކުރެވޭ ބާވަތުގެ ކުށެއްގައި މީގެކުރިން، އޭންހައްޔަރުކޮށް ބަންދުކުރެވިފައިވާކަން ކުށުގެ ރެކޯޑުން އެނގެން ނެތްކަމާއި، މިއީ މިބާވަތުގެ މައްސަލައެއް މީނާގެ މައްޗަށް ތުހުމަތުކުރެވުނު ފުރަތަމަ ފަހަރުކަމާއި، މުޙައްމަދު އާދަމާ ގ ދިރިއުޅުމުގެ ޙާލަތު ހުރިނެތްގޮތް ބަލާއިރު، އޭނާ އަކް އާމްދަނީ ހޯދުމުގެ ގޮތުނ އެކަށީގެންވާ މަސައްކަތެއް ކުރާ މީހެއްކަމަށް އޭނާ ބުނެފައިވާތީއާއި،އޭނާ އަކް ކައިވެންޏެއްކޮށަ ޢާއިލާއެއ ބަލަހައްޓަމުން އަންނަ މީހެއްކަމށ ބުނެފައިވާތީއާއި، މީނާގެ ފަރާތުން ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތަށާއި، އަދި ކޯޓުން އަންގާ އެންގުންތަކަށް ފަރުވާތެރިކަމާއެކު އެއްބާރުލުން ދޭނެކަމަށް އެއްބަސްވެފައިވާތީއާއި، ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށް ނުވަތަ އެބާވަތުގެ އެހިނ ކުށެއް އަދި އެނޫންވެސް ޖިނާއީ ކުށެއް ކުރިކަން ނުވަތަ ކުރަން އުޅުނުކަން އެނގިއްޖެ ހިނދެއްގައި ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރެވޭނެކަން ފަހުމުވެއްޖ ކަމަށެ މުޙައްމަދު އާދަމް ބުނެފައިވާ ބުނުމަށް ރިޢާޔަތް ކޮށްފައިވާކަން އެއަމުރަށް ބެލުމުން އެނގެއެވެ.

24ޕްރިސިޑެންސް 5އިސްތިއުނާފުކުރެވިފައިވާ އަމުރް ކ މުޙައްމަދާ އާދަމް ބަންދުކުރުމާ ގުޅޭގޮތނު އޭގެކުރިން ކޮށްފައިވާ އަމުރުގެ މުއްދަތު ހަމަވާތީ އޭނާ އިތުރަށް ބަންދުގައި ބަހައްޓައިދިނުމަށް އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން އެދުނު އެދުމާ ގުޅިގެން ގޮތެއް ނިންމާފައިވާ އަމުރެއްކަން އެނގެއެވެ. މުޙައްމަދު އާދަމް އަކީ އޭނާގެ މައްޗަށ ކުރެވިފައިވާ ތުހުމަތާ ގުޅިގެން ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމަށް އަމުރުކުރެވިފައިވާ މީހެއް ނޫނެވެ. އިސްތިއުނާފުކުރެވިފައިވާ އަމުރަކީ، ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކޮށްފައިވާ މީހެއްގެ ބަންދު މުރާޖަޢާކުރުމަށް ހުށަހް ޅުނެ ހުށަހެޅުމަކާ ގުޅިގެން ގޮތެއް ނިންމާފައިވާ އަމުރެއް ނޫންކަން އެނގެވެ. ސުވާލަކީ، އޭނާ ބަންދުގައި އިތުރަށް ނުބަހައްޓައި، ކޯޓުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ޝަރުޠުތަކާއެކު ބަންދުން ދޫކުރުމަށް ދަށުކޯޓުން ނިންމާފައިވާ ނިންމުމުގައި ރިޢާޔަތްކޮށްފައިވާ ކަންކަމަކީ ދަށުކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރަށް އެކަންކަމަށް ރިޢާޔަތް ކުރެވިދާނެ ކަންތައްތަކެއް ތޯއެވެ؟ )ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދު( ގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ )ނ( ގައިވަނީ މިހާލަތުގައި ފަނޑިޔާރު ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެ ކަންކަމެވެ. އިސްތިއުނާފުކުރެވިފައިވާ އަމުރުގައި ދަށުކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރް ރިޢާޔަތްކުރައްވާފައިވާ ކަންކަމަކީ، އެމާއްދާގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ އިމުން ބޭރުން ރިޢާޔަތްކޮށްފައިވާ ކަންތައްކަކެއ ކަމަކަށް އަހުރެންނަކަށް ނުބެލެވެއެވެ. އެކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކުރުމުގައި ފަނޑިޔާރު ކަނޑައެޅިގެން ހައްދަވާފައިވާ ގޯހަކީ ކޮބައިކަން މިއިސްތިއުނާފ ގުޅިގެނާ ހުށަހެޅިފައިވާ ހުށަހެޅުންތަކުން އަހުރެންނަކަށް ފާހަގައެއް ނުކުރެވެއެވެ. އިސްތިއުނާފުކުރެވިފައިވާ އަމުރުގައި ފަނޑިޔާރުގެ ނިންމުން ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތާއި ސަބަބުތަކަށް ބަލާއިރު، ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 2020/SC-A/100 )އަޙްމަދު އިސްމާޢީލް ވ. ލަޠީފާ ޢަލީ ޙަސަން( ޤަޟިއްޔާގައި ފާހަގަކޮށްފައިވާ ގޮތަށް، އެއަމުރު އިސްތިއުނާފުކުރަން ބޭނުންވާ ޚަޞްމަށް ޠަޢުނުކުރަން ބޭނުންވާ ނުކުތާތައް ފާހަގަކުރެވޭ ގޮތަށްފަނޑިޔާރުގެ ނިންމުމަށް ވާސިލުވި ސަބަބުތައު ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަމުގައި ދެކެމެވެ. ތިލަދުންމަތ ދެކުނުބުރީ ކުޅުދުއްފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު B12C/MA/2026/18 )21 ޖަނަވަރީ 2026( ކޯޓު އަމުރު މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުގެ ނިންމުންތަކާ ޚިލާފކަމަށ ބުން ނުކުތާ.

25ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނެ އަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ )ރ(ގައި ވަނީ "މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން ނިންމި ނިންމުންތަކަށް އެއަށްވުރެ ދަށު މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން ތަބާވާންވާނެއެވެ" މިފަދައިންނެވެ.

26މިނުކުތާއާ ގުޅޭގޮތުން އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުގެ މައިގަނޑު ބަހުސަކީ، ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކޮށްފައިވާ މީހެއްގެ ބަންދް މުރާޖަޢާކޮށް، ބަންދުކޮށްފައިވާ ހާލަތު ބަދަލުވެފައިވޭތޯ ޝަރީޢަތުން ބެލުމުގައި އަމަލުކުރަންޖެހޭ މަގުޗާޓެއް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 2024/SC-A/09 )ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޢިރުފާން ތަޤިއްޔު( ޤާޟިއްޔާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވކަމަށެވެ. އެޤަޟިއްޔާގާ 26 ވަނަ ނުކުތާގައި ވާގޮތުން ޖިނާއީ އިޖުރާއާތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަން މާއްދާގަ )ވ(ގެ މަޤްޞަދަކީ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް އޮވެގެން ބަންދުގައި ތިބި ބަޔަކު ބަންދުން ދޫވެގެނ ދިއުން ނޫންކަމަށެވެ.

27ޕްރިސިޑެންސް 6އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ހަވާލާދީފައިވާ ޤަޟިއްޔާއަށް ބ ލާއިރު، އެ ޤަޟިއްޔާގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ އުސޫލުތަކަކީ، ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކޮށްފައިވާ މީހުންގެ ބަންދު އަމުރު މުރާޖަޢާކުރުމުގައި ބަލަންޖެހޭ އުސޫލުތަކެއްކަން އެޤަޟިއްޔާގެ ބާވަތުންނާއި، އެޤަޟިއްޔާގައި ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރުން ފާހަގަކުރައްވާފައިވާ ނުކްތާތަކުން އެނގެއެވެ. އެޤަޟިއްޔާގައި ކަނޑައަޅުއްވާފައި ވާގޮތުނާ ބަންދު މުރާޖަޢާ ކުރުމުގައި ފަނޑިޔާރު ތަޠުބީޤުކުރަން ޖެހޭނީ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 2020/SC-A/93 )ޝަހީބް އިބްރާހީމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް( ޤަޟިއްޔާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ހަމަތކަ ވާ.އޭގެ މާނައަކ ފަނޑިޔާރީ ބަންދު މުރާޖަޢާ ކުރުމުގައި ވެސް ބަލަންވާނެ ކުށުގެ ތުހުމަތުގައިވާ މީހާގެ މައްޗަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރެފައި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގައި ބުނެފައިވާ 4 ޙާލަތުންކުރެ ޙާލަތެއް އޮތްތޯ ނުވަތަ ނެތްތޯކަމަށެވެ.F

28ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 2024/SC-A/19 )ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. މުޙައްމަދު ބިޝާރު އިސްމާޢީލް( ޤަޟިއްޔާގައި، ޝަހީބާއިބްރާހީމު ޤަޟިއްޔ އާ ހަވާލާދީ ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ، ބަންދު މުރާޖަޢާކުރުމުގެ ޓެސްޓަކީ މުއްތަހަމު ކުށް ކުރި ކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވުނު ކުށް އޭނާ ކުރިކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރިތޯ ނުވަތަ ނޫންތޯ ބެލުން ކަމަށާއި، ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރިނަމަ، ދެން ބަލަންޖެހޭނީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންވެފައިވާ ޙާލަތްތަކުންކުރެ ޙާލަތެއް ވުޖޫދުވެދާނެކަން ނުވަތަ ނޫންތޯކަމަށެވެ. އަދި ބަންދު މުރާޖަޢާކުރާއިރު ބަންދުކުރި ޙާލަތު ބަދަލުވެފައިވޭތޯ ބެލުމުގައި ބަލަންޖެހޭނީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގައި ބުނެފައިވާ ޙާލަތަތަކުންކުރް ފުރަތަމަ ބަންދުކުރި އިރު ވުޖޫދުވެފައި ހުރި ކަމަށް ހަވާލާދިން ޙާލަތުތަކަށް ބަދަލުއިސްފައިވޭތޯ ކަމަށެވެ.

29ބަންދު މުރާޖަޢާކުރުމުގެ މައިގަނޑު ބޭނުމަކީ ބަންދުގައި ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތްތައް އެކަށީގެންވާ ވަރަށްވުރެ ދިގުމުއްދަތެއ ވަންދެން ނުތިބޭނެ އުސޫލެއީގާއިމުކުރުން ކަމަށްވާއިރު، ބަންދުގައި ދިގުމުއްދަތެއ ހޭދަވެފައިވާ މީސްމީހުންގެ މައްސަލަތައް އަވަހަށް ތާވަލުކޮށް އެ މައްސަލައިގައި އަވަހަށް ހުކުމްކުރުމަކ އޭގެ އެއް ހައްލު ކަމަށާއި، ބަންދުގައި ދިގު މުއްދަތެއް ހޭދަވި ނަމަވެސް މުޖުތަމަޢަށް އެމީހެއްގެ ފުށުން ނުރައްކަލެއް ކޮށްފާނެ މީހަކު ދޫކުރުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ ދައްކާ މަގެއް ނޫންކަމަށް ޢިރުފާން ތަޤިއްޔު ޤަޟިއްޔާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ.

30ސުޕްރީމް ކޯޓުގް ބުނެވުނު ޤަޟިއްޔާތަކުގެ އަލީގައި، އިސްތިއުނާފުކުރެވިފައިވާއަމުރަށް ބަލާއިރު، މި އަމުރަކްޝަރީޢަތ ނިމެންދެން ބަންދުކޮށްފައި ހުރި މީހެއްގެ ބަންދު މުރާޖަޢާކޮށް ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމާފައިވާ އަމުރެއް ނޫންކަން އެނގެއެވެ. މިހާލަތުގައި ބަންދު އަމުރު މުރާޖަޢާކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން ސުޕްރީމް ކޯޓުން ކަނޑައަޅާފައިވް ހާލަތު ބަދަލުވިގޮތް ބަޔާންކުރުމާގުޅ އުސޫލުތައް ހިންގުން ލާޒިމުވާނެކަމަކަށ އަހުރެން ނުދެކެމެވެ.

31ބުނެވިދިޔ ކަންކަނަ އެފަދައިން ހުރުމުން، އިސްތިއުނާފި ނުކުތާތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް، ތުލަދުންމަތ ދެކުނުބުރީ ކުޅުދުއްފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރ B12C/MA/2026/18 )21 ޖނަވަރަ 2026( ކޯޓު އަމުރު ބްޠިލުކް މަށ ނިންމަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނެތްކަމަށް ކަނޑައަޅައި، މި މައްސަލަ ނިންމަން ފެނެއެވެ.