ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2019/HC-A/314
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އިޤުބާލު ރިޔާޟް، 2019/HC-A/314
Prosecutor General v. Iqubaalu Riyaad 2019/HC-A/314 (2019/HC-A/314, High Court of the Maldives, 22 September 2019)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އިޤުބާލު ރިޔާޟް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކްރިމިނަލް ކޯޓުން، ތަޙްޤީޤު ނިމި ދެން ތިބި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ޝަރުޠުކޮށް ދޫކޮށްފައިވާތީއާއި ދެމީހުންނަށްވެސް އެއްވަރަކަށް ހެކި ހުރިކަމަށް ބުނެ، ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ޝަރުޠުކޮށް ބަންދުން ދޫކުރިއެވެ.
ތޫނު ހަތިޔާރުން މީހަކަށް ހަމަލާދީ މާރާމާރީ ހިންގިކަމުގެ ތުހުމަތުގައި ބަންދުކުރެވިފައިވާ މީހެކެވެ؛ ހައްޔަރުކުރީ މާލޭގައި ފިލައިގެން އުޅުމަށްފަހު އޭނާގެ ރަށަށް ދިޔުމުން ކަމަށް ޕްރޮސިކިއުޝަނުން ބުންޏެވެ.
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ބުނީ އަމުރަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 59، 60، 63 ވަނަ މާއްދާއާއި ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2010 ގެ 12 އާއި 16 ވަނަ މާއްދާއާއި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 (ރ) ގެ މަތީ ކޯޓުތަކަށް ތަބާވުމުގެ އުޞޫލާ ޚިލާފު އަމުރެއް ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ތޫނު ހަތިޔާރު ބޭނުންކޮށްގެން މާރާމާރީ ހިންގުމުގެ ތުހުމަތުގައި ހައްޔަރުކުރެވިފައިވާ މީހަކު، ތަޙްޤީޤު ނިމި ދެން ތިބި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ޝަރުޠުކޮށް ދޫކޮށްފައިވާތީ ޝަރުޠުކޮށް ބަންދުން ދޫކުރި ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ އަމުރު، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނާއި ތޫނު އެއްޗެހި ގެންގުޅުން މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނާ އެއްގޮތްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ އަމުރު ބާޠިލު، ބަންދާމެދު އަލުން ގޮތެއް ނިންމުމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓަށް
ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށަކީ މުޖުތަމަޢަށް ބޮޑު ގެއްލުން ލިބޭ ކުށަކަށްވުމާއި، 17/2010 ގެ އިޞްލާޙުގެ ދަށުން ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމުގެ އުޞޫލާއި، މަންޒަރު ދުށް ހެކިންނާއި ސީސީޓީވީ އާއި ސައިންޓިފިކް ހެކި ހުރުމާއި ފިލައިގެން އުޅުމުން ދޫކުރުމުގެ އަމުރަށް ބަދަލު ގެންނަންޖެހޭކަމަށް ކޯޓުން ބެލިއެވެ؛ ނަމަވެސް މައްސަލަ ޝަރީޢަތުގައިވާތީ ބަންދާމެދު ނިންމަންވީ މައްސަލަ ބަލާ ކޯޓުންނެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި މީހަކު ބަންދުކޮށްފައިވަނީ ޤާނޫނާ އެއްގޮތަށްތޯ ކަނޑައެޅުމަށް ފަނޑިޔާރު ބަލަންޖެހެނީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއަށާއި، އެހެން ޤާނޫނެއްގައި އެހެން އިޖުރާއަތެއް ބަޔާންކޮށްފައި ނުވާނަމަ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ ހަވަނަ ބާބާއި އޭގެ ދަށުން ހަދާ ޤަވާޢިދަށެވެ؛ ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމާއިރު ދެފަރާތުން ހުށަހަޅާ ކަންކަމާއެކު އެ ޤާނޫނުގެ 59 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އިން (ރ) އަށް ބަޔާންކުރާ ކަންކަމަށް ފަނޑިޔާރު ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.2)
- ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައިވާ މީހެއްގެ ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގައި ފަނޑިޔާރު ބަލަންޖެހޭ ސަބަބުތައް ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައެވެ، އަދި މިކަންކަން ހައިކޯޓުގެ 2018/HC-A/134 އާއި އެހެން ޤަޟިއްޔާތަކުގައި ތަފްޞީލުކޮށްދީފައިވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.2)
- ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ގެ ދަށުން ޝަރުޠުތަކާއެކު ބަންދުން ދޫކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ފަނޑިޔާރަށް ލިބެނީ، ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރި ނަމަވެސް އެ މާއްދާގެ (ށ) ގައިވާ ސަބަބުތަކުން ސަބަބެއް ނެތް ޙާލަތުގައެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.3)
- ތޫނު ހަތިޔާރު ބޭނުންކޮށްގެން މާރާމާރީ ހިންގުމުގެ ކުށަކީ އޭގެ ޒާތާއި ބާވަތުން މުޖުތަމަޢުގެ ޞުލްޙަ މަސްލަޙަތާއި އަމަން އަމާންކަމަށް ބޮޑެތި ގެއްލުން ލިބޭ ކުށެކެވެ (ހައިކޯޓުގެ 2017/HC-A/247). (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.3)
- ބިރުދެއްކުމާއި ނުރައްކާތެރި ހަތިޔާރާއި ތޫނު އެއްޗެހި ގެންގުޅުން މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނަށް ގެނެވުނު ފުރަތަމަ އިޞްލާޙާއެކު، އެ ޤާނޫނުގެ 5 ވަނަ މާއްދާއިން 9 ވަނަ މާއްދާއާ ހަމައަށްވާ ކުށެއްގެ ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހަކު ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް ފުލުހުން ނުވަތަ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް އެދި، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ޙާލަތެއް ވުޖޫދުވެއްޖެނަމަ، ތަޙްޤީޤާއި ޝަރީޢަތުގެ މަރުޙަލާ ނިމެންދެން އެމީހަކު ހުންނަންޖެހޭނީ ބަންދުގައެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.3)
- ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާއާ ދެކޮޅަށް މަންޒަރު ދުށް ހެކިންނާއި ސީސީޓީވީ ފޫޓޭޖާއި ސައިންޓިފިކް ހެކި ހުރުމާއި، ހައްޔަރުކުރުމުގެ ކުރިން ފިލައިގެން އުޅުމަކީ ބަންދުން ދޫކުރި އަމުރަށް ބަދަލު ގެންނަންޖެހޭ ސަބަބުތަކެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.3)
- ތަޙްޤީޤު މަރުޙަލާއާއި ޝަރީޢަތުގެ މަރުޙަލާއަކީ ޤަބޫލުކުރެވޭފަދަ ވަކި މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ނިންމަންޖެހޭގޮތަށް ތަރުތީބުކުރެވިފައިވާ މަރުޙަލާތަކެއް ކަމުން، ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމުގެ އުޞޫލު ކަނޑައެޅިފައިވަނީ ޝަރީޢަތުގެ އަޑުއެހުންތައް މެދުނުކެނޑި ކުރިއަށްގޮސް ޤަބޫލުކުރެވޭފަދަ އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި މައްސަލަ ނިންމުމުގެ އިންތިޒާމާ އެކުއެކީގައެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު ރ)
- ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށުގެ މައްސަލަ ޝަރީޢަތުގެ މަރުޙަލާގައި ހުށަހެޅިފައިވާނަމަ، އެ މީހާގެ ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމަންޖެހޭނީ އެ މައްސަލަ ބަލާ ކޯޓުން، އެ މައްސަލަ ބަލާ ފަނޑިޔާރެވެ؛ އެހެންކަމުން ހައިކޯޓުން ދޫކުރުމުގެ އަމުރު ބާޠިލުކޮށް، ބަންދަށް އެދި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ހުށަހަޅައިފިނަމަ ހައިކޯޓުން ފާހަގަކުރި ކަންކަމުގެ އަލީގައި އެ ކޯޓުން އަލުން ގޮތެއް ނިންމަންވާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު ރ، ޙުކުމް)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ ހަވަނަ ބާބު
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 59 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އާއި (ރ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 63 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2010 (ބިރުދެއްކުމާއި ނުރައްކާތެރި ހަތިޔާރާއި ތޫނު އެއްޗެހި ގެންގުޅުން މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނު) އަށް ގެނެވުނު ފުރަތަމަ އިޞްލާޙު (5 ވަނަ މާއްދާއިން 9 ވަނަ މާއްދާއަށް، 8 ވަނަ މާއްދާ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2010 ގެ 12 ވަނަ މާއްދާ އާއި 16 ވަނަ މާއްދާ
- ހައިކޯޓުގެ 2018/HC-A/134
- ހައިކޯޓުގެ 2017/HC-A/247
- ބެންޗު
- ޝުޖާޢު ޢުޘްމާން، މުޙައްމަދު ނިޔާޒް، ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް