ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2019/HC-A/547
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ނިޒާރު ޢަބްދުލްކަރީމް، 2019/HC-A/547
Prosecutor General v. Nizar Abdhulkareem 2019/HC-A/547 (2019/HC-A/547, High Court of the Maldives, 20 December 2020)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ނިޒާރު ޢަބްދުލްކަރީމް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކްރިމިނަލް ކޯޓުން (324/Cr-C/2013) ނިންމީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ 13 ވަނަ މާއްދާގައިވާ މިންވަރަށް ހެކި ނުލިބޭތީއާއި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51(ހ) ގެ މިންގަނޑަށް ހެކި ނުލިބޭތީ ދަޢުވާ ސާބިތުނުވާކަމަށެވެ.
ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތަކީ ކުއްޖާގެ ޢާއިލާއާ ގާތް، ގެއަށް ގޮސް އުޅޭ މީހެކެވެ. ކުއްޖާ ކުޑައިރުން ފެށިގެން އެކި ދުވަސްމަތިން ޖިންސީ ޢަމަލު ހިންގިކަމަށް ކުއްޖާގެ ޢާއިލާގެ މީހަކު ހިއުމަން ރައިޓްސް ކޮމިޝަނަށް ޝަކުވާކުރުމުން ފުލުހުން ތަޙްޤީޤުކޮށް، ޕީޖީއިން ކުޑަކުއްޖަކާއެކު ޖިންސީ ޢަމަލެއް ހިންގުމުގެ ދަޢުވާ އުފުލިއެވެ.
ޕީޖީގެ ވާހަކައަކީ ދަޢުވާ ސާބިތުވާ މިންވަރަށް ހެކި (ކުއްޖާގެ ބަޔާނާއި ވީޑިއޯ، ކުއްޖާ ކިޔައިދިން ފަރާތްތަކުގެ ހެކި، ސައިކޮލޮޖިސްޓް ރިޕޯޓާއި މެޑިކޯ ލީގަލް ރެކޯޑު) ހުށަހެޅި ނަމަވެސް ކޯޓުން ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 13 ވަނަ މާއްދާއަށް ރިޢާޔަތްނުކުރި ކަމަށާއި، 13(ޅ) ގެ 'ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ނުވަނީސް' ކިޔައިދިނުން ޤާނޫނުގެ މަޤްޞަދާ ޚިލާފަށް މާނަކުރި ކަމަށެވެ. ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ވާހަކައަކީ ކުދިންގެ އުޅުމަށް ފާޑުކިޔާތީ ލަނޑެއް ދިނުމަށް ކުރި ތުހުމަތެއް ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ކުޑަކުއްޖަކާއެކު ޖިންސީ ޢަމަލެއް ހިންގުމުގެ ދަޢުވާގައި، ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ 13 ވަނަ މާއްދާއާއި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއްނެތި ދަޢުވާ ސާބިތުވާ މިންވަރަށް ހެކި ލިބިފައި ނުވާކަމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ނިންމުން ރަނގަޅުތޯ؛ އަދި ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ) ގައިވާ 'ދާދި އަވަހަށް ނުވަތަ ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ނުވަނީސް' ކުއްޖާ ދިން ކިޔައިދިނުން މާނަކުރެވެންވީ ގޮތް.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލު، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް (ދަޢުވާ ސާބިތުނުވި)
ހައިކޯޓުން ފާހަގަކުރީ، ލަސްވެގެން ދިން ކިޔައިދިނުމަކީވެސް ޙާލަތަށް ބަލައި ބަލައިގަނެވިދާނެ ހެއްކެއްކަމަށާއި ކުޑަ ފުށުއެރުމަކުން ދަޢުވާ ބާޠިލެއް ނުވާނެކަމަށެވެ. ނަމަވެސް ކުއްޖާއާއި ހެކިވެރިންގެ ބަސްތަކުގައިވާ ފުށުއެރުންތަކާއި، މަންމަ އެވާހަކަ ނަފީކުރުމާއި، ރިޕޯޓުކުރުން ވަރަށް ލަސްވުމާއި، ދިފާޢަށް ބަލާއިރު އެކަށީގެންވާ ޝައްކު އުފެދޭތީ ކުށް ސާބިތެއް ނުވެއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ކުޑަކުދިން ޖިންސީ އަނިޔާއިން ރައްކާތެރިކޮށް ޚާއްޞަ ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރުކުރުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 35 ވަނަ މާއްދާއިން ލާޒިމްކުރާ ކަމެކެވެ. ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 އަކީ ކުޑަކުދިންނަށް ކުރާ ޖިންސީ ގޯނާ ސާބިތުކުރުމަށް އިތުރު ބާވަތުގެ ހެކި ހުއްދަކޮށް، ބަލައިގަންނަ ހެކީގެ މިންގަނޑު ލުއިކުރުމުގެ މަޤްޞަދުގައި ވުޖޫދުކުރެވިފައިވާ ޤާނޫނެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 6.1-6.2)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ 13 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ބާވަތްތަކުގެ ތެރެއިން މަދުވެގެން ފަސް ބާވަތެއްގެ ހެކި ލިބިފައި ނެތަސް، ލިބިފައިވާ ހެކިތަކަކީ އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއްނެތި ކުށް ސާބިތުކުރުމަށް ފުދޭ ހެކިނަމަ ކުށް ސާބިތުވާކަމަށް ނިންމިދާނެއެވެ. ކުޑަކުއްޖާގެ ހެކިބަހަކީ އާދަޔާ ޚިލާފަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ހެކިބަހެއްނަމަ، އެ ހެކިބަހުގެ މައްޗަށް ދަޢުވާ ސާބިތުކުރެވިދާނެއެވެ. 13 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ހެކީގެ ބާވަތްތަކަކީ އެކަތި އަނެކައްޗާ ވަކި މުސްތަޤިއްލު ހެކި ނޫން، ކުއްޖާގެ ހެކިބަސް ކޮރޮބޮރޭޓްކުރުމުގެ ވަސީލަތްތަކެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 6.4-6.5؛ <a class="salj-number-link" href="https://sulthanamhar.com/summary-judgments/dh/case_2012_HC_A_14/"><bdi class="salj-latin" dir="ltr">2012/HC-A/14</bdi></a>، <a class="salj-number-link" href="https://sulthanamhar.com/summary-judgments/dh/case_2012_HC_A_129/"><bdi class="salj-latin" dir="ltr">2012/HC-A/129</bdi></a>، <a class="salj-number-link" href="https://sulthanamhar.com/summary-judgments/dh/pgo_v_ahmed_mukhthar_2019_SC_A_77/"><bdi class="salj-latin" dir="ltr">2019/SC-A/77</bdi></a> ތަބާވެ)
- ކުޑަކުއްޖާގެ ހެކިބަހަކީ އާދަޔާ ޚިލާފަށް ތެދު ހެކިބަހެއްތޯ ބެލުމުގައި ފަނޑިޔާރު ރިޢާޔަތްކުރަންޖެހޭ ކަންކަމުގެ ތެރޭގައި، ހެކިބަސް އެތެރެފުށުންނާއި ބޭރުފުށުން އެއްގޮތްވޭތޯއާއި، ޝަކުވާ އުފުލި ފަރާތުގެ އަޚްލާޤާއި ޢަމަލުތަކާއި ކުއްޖާގެ އުޅުމާއި، މުއްތަހަމާބެހޭގޮތުން ޝަކުވާކުރުމުގައި ނުނިޔަތެއް އޮތްތޯ ހިމެނެއެވެ. މިއީ ކަނޑައެޅިފައިވާ ޝަރުޠުތަކެއް ނޫން، ހާދިސާއާއި ހެކިތަކަށް ބަލައި ފަނޑިޔާރު ވިސްނަންޖެހޭ ކަންކަމެވެ. (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-A/77 އާއި 2018/SC-A/24 ތަބާވެ)
- ކުޑަކުއްޖާ އެކި ފަހަރު އެކި ތަންތަނުގައި ދޭ ކިޔައިދިނުމުގައިވާ ފުށުއެރުންތަކާއި، ވާހަކައަކީ އުފައްދައިގެން ދައްކާ ވާހަކައެއްކަމަށް ބުރަވެވޭ ކަންކަން ޝަރީޢަތުން ވަޒަންކުރަންޖެހޭނެއެވެ. ކުށުގެ ޢަމަލު ހިނގިކަމާމެދު އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއް އުފެދިއްޖެނަމަ ކުށް ސާބިތުވާކަމަށް ނިންމިގެން ނުވާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 6.6؛ <a class="salj-number-link" href="https://sulthanamhar.com/summary-judgments/dh/case_2013_HC_A_332/"><bdi class="salj-latin" dir="ltr">2013/HC-A/332</bdi></a> ތަބާވެ)
- ކުޑަކުއްޖަކު ހާދިސާ ހިނގި ދުވަސްވަރު ބަޔާންކުރުމުގައިވާ ކުޑަ ފުށުއެރުމަކީ އެ ޢުމުރުގެ ކުއްޖަކަށް ދިމާވެދާނެ ކަމެއްކަމަށްވާތީ، އެހެން ހަރުދަނާ ހެކި ހުރެ، އެކަށީގެންވާ ޝައްކު އުފެދޭ އެހެން ކަމެއް ނެތްނަމަ، ހަމައެކަނި އެފަދަ ފުށުއެރުމުގެ މައްޗަށް ދަޢުވާ ސާބިތުނުވާކަމަށް ނިންމިގެން ނުވާނެއެވެ.
- 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ) ގައިވާ 'ދާދި އަވަހަށް' ނުވަތަ 'ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ނުވަނީސް' ކިޔައިދިނުމަކީ ކިހާ މުއްދަތެއްކަން ޤާނޫނުގައި ކަނޑައަޅާފައި ނުވާތީ، ކުއްޖާގެ ޢުމުރާއި ނަފްސާނީ ނުވަތަ ޞިއްޙީ ޙާލަތާއި، ޢަމަލުގެ ޠަބީޢަތް އެނގޭ މިންވަރާއި، ޢަމަލު ހިންގި ފަރާތާ ކުއްޖާއާ ދެމެދުގެ ގާތްކަން ފަދަ ކަންކަމަށް ބަލައި ކޮންމެ މައްސަލައެއްގައި ވަކިން ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ. ފަނޑިޔާރަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ސަބަބަކާ ހުރެ ލަސްވެފައިވާނަމަ، ހަމައެކަނި ލަސްވުމުގެ ސަބަބުން ކުއްޖާގެ ކިޔައިދިނުން ބަލައިނުގަނެ ދޫކޮށްލެވިގެން ނުވާނެއެވެ. ތަކުރާރުކޮށް ހިނގަމުންދިޔަ ޢަމަލެއްގައި ކިޔައިދިނުމަކީ ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ނުވަނީސް ދިން ކިޔައިދިނުމެއްކަމަށް ބަލަންޖެހެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 9.2-9.4)
- ނަމަވެސް މި މައްސަލައިގައި ކުއްޖާއާއި ކުއްޖާ ކިޔައިދިން ކަމަށް ބުނާ ފަރާތްތަކުގެ ބަސްތަކުގައިވާ ފުށުއެރުންތަކާއި، މަންމަ އެވާހަކަ ނަފީކުރުމާއި، ރިޕޯޓުކުރުން ވަރަށް ލަސްވުމާއި، ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ދިފާޢަށް ބަލާއިރު، ކުއްޖާގެ ބަހަކީ އާދަޔާ ޚިލާފަށް ތެދު ބަހެއްކަމާމެދު އެކަށީގެންވާ ޝައްކު އުފެދޭތީ، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ މިންގަނޑަށް ދަޢުވާ ސާބިތެއް ނުވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 10)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 (ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 13 ވަނަ މާއްދާ، ޚާއްޞަކޮށް (ޅ)، (ކ)، (ދ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ މަޤްޞަދުތަކާބެހޭ މާއްދާގެ (ނ) (PDF ގައި '3 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)')
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ ކުށުގެ މާއްދާގެ (ނ) (ދަޢުވާކުރި މާއްދާ؛ PDF ގައި '2 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)')
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) (PDF ގައި '53 ވަނަ މާއްދާގެ (އ)')
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 35 ވަނަ މާއްދާ (PDF ގައި '25 ވަނަ މާއްދާ')
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ މާއްދާއެއް (PDF ގައި '312 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)'؛ ޕީޖީގެ އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާގައި)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާ ނަންބަރު 2019/SC-A/77
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާ ނަންބަރު 2018/SC-A/24
- ހައިކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާ ނަންބަރު 2012/HC-A/14
- ހައިކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާ ނަންބަރު 2012/HC-A/129
- ހައިކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާ ނަންބަރު 2014/HC-DM/01
- ހައިކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާ ނަންބަރު 2013/HC-A/332
- ބެންޗު
- ފަނޑިޔާރު ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، ފަނޑިޔާރު ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، ފަނޑިޔާރު ޙަސަން ޝަފީޢު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް