ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2018/HC-JC/26
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ނިޝާނާ އިބްރާހީމް، 2018/HC-JC/26
Prosecutor General v. Nishaanaa Ibrahim 2018/HC-JC/26 (2018/HC-JC/26, High Court of the Maldives, 29 July 2019)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ނިޝާނާ އިބްރާހީމް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކްރިމިނަލް ކޯޓުން އިޢުތިރާފުގެ މައްޗަށް ކުށްވެރިކޮށް، 100 އެތިފަހަރުން ޖަލްދުކުރުމާއެކު 1 އަހަރު ގޭގައި ބަންދުކުރުމަށް ޙުކުމްކުރި.
ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތް ހޮސްޕިޓަލެއްގައި ވިހާފައިވާ ކުއްޖާއަކީ ޒިނޭކުރުމުގެ ސަބަބުން ލިބުނު ކުއްޖެއްކަމަށް ބުނެ އިޢުތިރާފުވުމުން، ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނުގެ 27 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޒިނޭގެ ދަޢުވާ ކުރި.
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް އެދުނީ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ސަރކިއުލަރގެ ދަށުން، އިޢުތިރާފު ޞައްޙަކަމާއި، ޤާނޫނުއަސާސީގެ ޙައްޤުތައް ލިބިދީފައިވާކަމާއި، ޙައްދު މަނާކުރާ ސަބަބެއް ނެތްކަން ކަށަވަރުކޮށްދިނުމަށް.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ޒިނޭގެ ކުށަށް ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތް ވެފައިވާ އިޢުތިރާފުގެ މައްޗަށް 100 އެތިފަހަރުގެ ޖަލްދާއި 1 އަހަރުގެ ގޭބަންދަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ކުރި ޙުކުމަކީ (އިސްތިއުނާފު ނުކުރެވުމުން ސަރކިއުލަރގެ ދަށުން ހުށަހެޅުމުން) ޞައްޙަ ޙުކުމެއްތޯ؛ އިޢުތިރާފު ޞައްޙަތޯ، ޙައްޤުތައް ލިބިދީފައިވޭތޯ، ޙައްދު މަނާކުރާ ސަބަބެއް އޮތްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޞައްޙަކަމަށް ކަނޑައަޅައި ޤާއިމްކުރި
ކުށް އަންގާ ބަޔާންކުރުމަށްފަހު ޝަރީޢަތް ފަށާފައިވާކަމާއި، ވަކީލުގެ ޙައްޤު ދޫކޮށްލާފައިވާކަމާއި، އިޢުތިރާފަކީ ޞައްޙަ، ރުޖޫޢަނުވާ އިޢުތިރާފެއްކަމާއި، ޙައްދު މަނާކުރާ ބަލިމަޑުކަމެއް ނެތްކަން ހައިކޯޓުގައި ކަށަވަރުވުމުން ޙުކުމް ޤާއިމްކުރި.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ދަށުކޯޓުގައި ދަޢުވާ ބަލަން ފަށާފައިވަނީ ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށަކީ ކޮބައިކަން ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތަށް ރަނގަޅަށް ސާފުވާގޮތަށް އަންގާ ބަޔާންކުރުމަށްފަހު ކަމުގައިވާނަމަ، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ފުރިހަމަވެއެވެ. (3.2)
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ) އާއި (ޅ) ގެ ދަށުން ވަކީލަކާ މަޝްވަރާކުރުމާއި ވަކީލެއްގެ އެހީ ހޯދުމުގެ ޙައްޤު ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތަށް ދޫކޮށްލެވޭނެއެވެ. އެ ޙައްޤު ދޫކޮށްލާފައިވާކަން ހައިކޯޓުގައި ކަށަވަރުވެއްޖެނަމަ، ވަކީލަކާ ނުލައި ޝަރީޢަތް ކުރިއަށް ގެންދިއުމަކީ ޙައްޤު ގެއްލުވުމެއް ނޫނެވެ. (3.3)
- ޒިނޭގެ ކުށަކީ ޙައްދު ކަނޑައެޅިފައިވާ ކުށެއް ކަމާއި، އެ ކުށް ސާބިތުކުރެވޭނީ އިޢުތިރާފުން ނުވަތަ މަދުވެގެން 4 ފިރިހެނުންގެ ހެކިބަހުން ކަމާއި، އިޢުތިރާފު ޞައްޙަވުމަށް ބުއްދި ސަލާމަތުން ހުރުމާއި ބާލިޣުވުމާއި އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރު ޝަރުޠުކުރެއެވެ. (3.4؛ 2013/HC-A/122)
- ޖިނާއީ އިޢުތިރާފަކީ ފަނޑިޔާރުގެ އިޤްތިނާޢުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ޤާއިމުވާ ދަލީލެއް ކަމުން، މަދަނީ އިޢުތިރާފާ ޚިލާފަށް އެއިން ރުޖޫޢަވެވޭނެއެވެ. ރުޖޫޢަވުމާއި އޭގެ ސަބަބުތައް ވަޒަންކުރުމުގެ ބާރު ލިބިގެންވަނީ ފަނޑިޔާރަށެވެ. (3.5؛ 2011/SC-A/23)
- ޒިނޭގެ ކުށަށް ވާ އިޢުތިރާފުން، އޭގެ މައްޗަށް ކަނޑައަޅާ ޙުކުމް ތަންފީޛުކޮށް ނިމުމުގެ ކުރިން، ޢަމަލަކުން، ޢިޝާރާތަކުން ނުވަތަ ބަހަކުން ރުޖޫޢަވެވިދާނެއެވެ. ރުޖޫޢަވެފައި ނުވާނަމަ އިޢުތިރާފުގެ މައްޗަށް ކުށް ސާބިތުވެއެވެ. (3.5؛ 2013/HC-A/122)
- ކުށްވެރިޔާ މިހާރު ބަލިވެ އިނުމާއި ޙައްދު ޖެހުން މަނާކުރާ ބޮޑުބައްޔެއް ހުރުން ފަދަ ސަބަބެއް ނެތްކަން ކަށަވަރުވެއްޖެނަމަ، ޙައްދު ޖެހުމަށް ކުރި ނިންމުން ތަންފީޛުކުރުން މަނާކުރާ ސަބަބެއް ނެތްކަމަށް ބަލަންޖެހެއެވެ. (3.6)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ބ)، (ޅ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2014 (ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނު) ގެ 27 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު SC/2015/14 (15 ނޮވެމްބަރު 2015) ސަރކިއުލަރ
- 2011/SC-A/23
- 2013/HC-A/122
- ބެންޗު
- ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް، ޙުސައިން ޝަހީދު، މުޙައްމަދު ފައިޞަލް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް