ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2019/HC-JC/22
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ފާޠިމަތު ސަބާ، 2019/HC-JC/22
Prosecutor General v. Fathimath Sabaa 2019/HC-JC/22 (2019/HC-JC/22, High Court of the Maldives, 28 October 2020)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ފާޠިމަތު ސަބާ
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ބިލެތްފަހީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން އިޢުތިރާފުގެ މައްޗަށް ކުށްވެރިކޮށް، 100 އެތިފަހަރުގެ ޙައްދާއި ގޭބަންދަށް ޙުކުމްކުރިއެވެ. އެ ޙުކުމް ނިހާއީ ކަން ކަށަވަރުކުރުމަށް ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2015/14/SC ސަރކިއުލަރގެ ދަށުން ހައިކޯޓަށް ފޮނުވިއެވެ.
ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތް ވިހެއި ކުއްޖާއަކީ ޒިނޭކުރުމުގެ ސަބަބުން ލިބުނު ދަރިއެއްކަމަށް ބުނުމުން، ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ޒިނޭކުރުމުގެ ދަޢުވާ ކުރިއެވެ. ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތް ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައި ދަޢުވާއަށް އިޢުތިރާފުވިއެވެ.
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް އެދުނީ އިޢުތިރާފު ޞައްޙަކަމާއި، ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތަށް ދުސްތޫރީ ޙައްޤުތައް ލިބިދީފައިވާކަމާއި، ޙައްދު ޖެހުން މަނާކުރާ ސަބަބެއް ނެތްކަން ކަށަވަރުކޮށްދިނުމަށެވެ. ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތް ހައިކޯޓުގައިވެސް ބުނީ ދަށުކޯޓުގައި ޒިނޭކުރިކަމަށް އިޢުތިރާފުވާކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ޒިނޭގެ ކުށަށް ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުގެ އިޢުތިރާފުގެ މައްޗަށް ޙައްދާއި ގޭބަންދު ކަނޑައަޅައި މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ކުރި ޙުކުމް ނިހާއީ ޙުކުމަކަށްވުމުގެ ކުރިން، އެ ޙުކުމުގެ ޞައްޙަކަން (އިޢުތިރާފުގެ ޞައްޙަކަމާއި، ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ދުސްތޫރީ ޙައްޤުތައް ލިބިދިނުމާއި، ޙައްދު ޖެހުން މަނާކުރާ ސަބަބެއް ނެތުން) ކަށަވަރުކުރުން.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޞައްޙަކަމަށް ކަނޑައަޅައި ޤާއިމްކުރި
ދުސްތޫރީ ޙައްޤުތައް ލިބިދީފައިވާކަމާއި، އިޢުތިރާފަކީ ބުއްދި ސަލާމަތުން ހުރެ، ބާލިޣުވެ، އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރުގައި ވެފައިވާ ޞައްޙަ އިޢުތިރާފެއްކަމާއި، އިޢުތިރާފުން ރުޖޫޢަވެފައި ނުވާތީ ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ކުށުގެ ދަޢުވާ އުފުލިފައިވާ މީހާއަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށް ދޭހަވާ ބަހުން ލަސްނުކޮށް އެންގުމާއި، އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ޝަރީޢަތްކުރުމާއި، ތިމާއާ ދެކޮޅަށް ބަޔާން ނުދިނުމުގެ ޙައްޤު އެންގުމާއި، ދިފާޢަށް އެކަށީގެންވާ ވަގުތާއި ވަސީލަތާއި ވަކީލަކާ މަޝްވަރާކުރުމުގެ ޙައްޤު ލިބިދޭންވާނެއެވެ. ވަކީލެއް އައްޔަންކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ދީފައިވާއިރު ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުން އެ ޙައްޤު ދޫކޮށްލައިފިނަމަ، ޤާނޫނުއަސާސީން ކަށަވަރުކޮށްދޭ ޙައްޤުތައް ލިބިދީފައިވާ ކަމުގައި ބެލެވޭނެއެވެ.
- ޒިނޭއަކީ އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގައި ޙައްދު ކަނޑައެޅިފައިވާ ކުށެކެވެ؛ އެ ކުށް ސާބިތުވަނީ ކުށްކުރި މީހާގެ އިޢުތިރާފުން ނުވަތަ މަދުވެގެން 4 ފިރިހެނުންގެ ހެކިބަހުންނެވެ. އިޢުތިރާފު ޞައްޙަވުމަށް އިޢުތިރާފުވާ މީހާގެ ބުއްދި ސަލާމަތުން ހުރުމާއި، ބާލިޣުވުމާއި، އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރުގައި އިޢުތިރާފުވުން ޝަރުޠެވެ. (ހައިކޯޓުގެ 2013/HC-A/122)
- ޖިނާއީ އިޢުތިރާފަކީ ރުޖޫޢަވެވޭނެ އިޢުތިރާފެކެވެ (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2011/SC-A/23). ޒިނޭގެ ކުށަށްވާ އިޢުތިރާފުން އެ އިޢުތިރާފުގެ މައްޗަށް ކަނޑައެޅޭ ޙުކުމް ތަންފީޛުކޮށް ނިމުމުގެ ކުރިން ޢަމަލަކުން، އިޝާރާތަކުން ނުވަތަ ބަހަކުން ރުޖޫޢަވުން ހުއްދައެވެ؛ ރުޖޫޢަވެއްޖެނަމަ ޙައްދު ޤާއިމުކުރުމުން ދުރުހެލިވާންޖެހޭނެއެވެ. (ހައިކޯޓުގެ 2013/HC-A/122)
- ޙައްދު ކަނޑައެޅިފައިވާ މައްސަލަތަކުގައި އިއްވޭ ޙުކުމްތައް ނިހާއީ ޙުކުމްތަކަކަށް ވެގެންދާނީ، އަދި އަދަބު ތަންފީޛުކުރަންވާނީ، ޝަރީޢަތުގެ ހުރިހާ މަރުޙަލާއެއް ނިމި ސުޕްރީމް ކޯޓުން އެ އަދަބު ދިނުމަށް ޙުކުމްކޮށްފިނަމައެވެ؛ އިޢުތިރާފުގެ މައްޗަށް ކަނޑައަޅާ އަދަބު ޙުކުމް ނިހާއީ ވުމުގެ ކުރިން ތަންފީޛު ނުކުރެވޭނެއެވެ. (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު)
- ކުށަށް އިޢުތިރާފުވެފައިވާ ފަރާތްތަކުގެ (އަވަސް ނިޔާގެ) ޝަރީޢަތްތައް އޯޑިއޯ އަދި ވީޑިއޯ ކޮންފަރެންސިންގ މެދުވެރިކޮށް ކުރިއަށް ނުގެންދެވޭނެ ނަމަވެސް، ޙުކުމުގެ ޞައްޙަކަން ކަނޑައެޅުމަށް އިސްތިއުނާފީ މަރުޙަލާގައި ކުރިއަށް ގެންދާ ޝަރީޢަތްތައް ދެފަރާތުގެ އިޢުތިރާޟެއް ނެތްނަމަ ވީޑިއޯ ކޮންފަރެންސިންގ މެދުވެރިކޮށް ކުރިއަށް ގެންދެވިދާނެއެވެ.
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ)، (ނ)، (ބ)، (ޅ) (PDF ގައި '53')
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 3231/33 (ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނު)ގެ 33 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) (ނަންބަރުތައް PDF ގައިވާ ގޮތަށް؛ ފޮންޓު މައްސަލައިން ސާފުނޫން)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 1205 ވަނަ މާއްދާ (PDF ގައި '3325')
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2016/12 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު)ގެ 161-1 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އާއި (ރ) (PDF ގައި '1-163'، '3236/33')
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 6/2020 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނަށް 3 ވަނަ އިސްލާޙު ގެނައުމުގެ ޤާނޫނު)
- އޯޑިއޯ އަދި ވީޑިއޯ ކޮންފަރެންސިންގ މެދުވެރިކޮށް ކޯޓުތަކުގެ އަޑުއެހުންތަކާއި ޝަރީޢަތްތައް ކުރިއަށް ގެންދިއުމާ ބެހޭ ގަވާއިދުގެ 6 ވަނަ މާއްދާ
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2015/14/SC ސަރކިއުލަރ
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2011/SC-A/23 ޤަޟިއްޔާ
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2013/HC-A/122 ޤަޟިއްޔާ
- ބެންޗު
- ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، މުޙައްމަދު ނިޔާޒް، ޙުސައިން ޝަހީދު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް