ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2019/HC-JC/32
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. މުޙައްމަދު ޙައްސާން، 2019/HC-JC/32
Prosecutor General v. Mohamed Hasaan 2019/HC-JC/32 (2019/HC-JC/32, High Court of the Maldives, 21 October 2019)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. މުޙައްމަދު ޙައްސާން
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ކުށް ސާބިތުކޮށް 5400 ރުފިޔާއިން ޖޫރިމަނާކޮށް 40 އެތިފަހަރުން ޖަލްދުކުރުމަށް ޙުކުމްކުރި.
ސައިކަލެއްގައި ދަނިކޮށް ފުލުހުން ހުއްޓުވި ދެމީހުންގެ ދޭތެރެއިން ބިޔަރުކަމަށް ޝައްކުކުރެވޭ ދަޅެއް ފެނި، ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުގެ ކުޑަކަމުދާ ތަކެތި ބަނގުއާވި އަށް ޕޮޒިޓިވްވެ، މަސްތުވުމަށް ބަނގުރާ ބޭނުންކުރާކަމަށް އޭނާ އިޢުތިރާފުވި.
އިޢުތިރާފު ޞައްޙަކަމާއި، ޤާނޫނުއަސާސީގެ ޙައްޤުތައް ލިބިދީފައިވާކަމާއި، ޖަލްދުކުރުން މަނާކުރާ ސަބަބެއް ނެތްކަން ކަށަވަރުކުރުމަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް އެދުނު.
މައިގަނޑު ސުވާލު
މަސްތުވުމަށް ބަނގުރާ ބޭނުންކުރާކަމަށް ވި އިޢުތިރާފުގެ މައްޗަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން 5400 ރުފިޔާގެ ޖޫރިމަނާއާއި 40 އެތިފަހަރުގެ ޙައްދަށް ކުރި ޙުކުމް ޞައްޙަތޯ، އަދި ފުރަތަމަ ވަކީލަކާއެކު ކުރިއަށް ދާން ބޭނުންވިކަމަށް ބުނުމަށްފަހު އެ ޙައްޤު ދޫކޮށްލުމުން ޤާނޫނުއަސާސީގެ ޙައްޤުތައް ލިބިދީފައިވޭތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޞައްޙަކަމަށް ކަނޑައެޅި
ވަކީލުގެ ޙައްޤު ފަހުން ދޫކޮށްލި؛ ހަމަބުއްދީގައި ވި އިޢުތިރާފުން ރުޖޫޢަނުވާތީ ކުށުގެ ދެ ރުކުން ފުރިހަމަވެ، ޢުޤޫބާތު ޤާނޫނާއި ޝަރީޢަތާ އެއްގޮތަށް ކަނޑައަޅާފައިވާތީ ޙުކުމް ޞައްޙަ ކަމަށް ކޯޓު ނިންމި.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް އިސްތިއުނާފު ނުކުރެވި ހުރުމުން، ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ SC/2015/14 ސަރކިއުލަރގެ ދަށުން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ހުށަހަޅާ މައްސަލައެއްގައި ހައިކޯޓުން ބަލަނީ ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޞައްޙަ ޙުކުމެއްތޯއެވެ؛ އެއީ ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުގެ އިޢުތިރާފު ޞައްޙަތޯ، ޤާނޫނުއަސާސީން ކަށަވަރުކޮށްދޭ ޙައްޤުތައް ލިބިދީފައިވޭތޯ، އަދި ޙައްދު ޖެހުން މަނާކުރާ ސަބަބެއް ނެތްތޯއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ހ))
- ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތް ފުރަތަމަ ވަކީލަކާއެކު ކުރިއަށް ދާން ބޭނުންކަމަށް ބުނި ނަމަވެސް، ފަހުން ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައި އަމިއްލައަށް ކުރިއަށް ދާން ބުނެ ވަކީލުގެ ޙައްޤު ދޫކޮށްލައިފިނަމަ، ދަޢުވާ ސާފުކޮށްދީ އެ ޙައްޤު އަންގާފައިވާ ހިނދު ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ބ) އަދި (ޅ) ގެ ޙައްޤުތައް ލިބިދީފައިވާ ކަމުގައި ބެލެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ށ))
- ޖިނާއީ އިޢުތިރާފަކީ ފަނޑިޔާރުގެ އިޤްތިނާޢުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ޤާއިމުވާ ދަލީލެއް ކަމުން، މަދަނީ އިޢުތިރާފާ ޚިލާފަށް އެ އިޢުތިރާފުން ރުޖޫޢަވެވޭނެއެވެ؛ ރުޖޫޢަވުމާއި އޭގެ ސަބަބުތައް ވަޒަންކޮށް ތަޤްޔީމުކުރުމުގެ ބާރު ލިބިގެންވަނީ މައްސަލަ ބަލާ ފަނޑިޔާރަށެވެ (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2011/SC-A/23). (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ނ))
- އިސްލާމީ ޖިނާއީ ޤާނޫނުގައި ބަނގުރާ ބުއިމުގެ ކުށް ސާބިތުކުރެވޭ އެއް ގޮތަކީ ބުއިމީހާ އިޤްރާރުވުން ނުވަތަ އިޢުތިރާފުވުމެވެ؛ އެކަމަށް އެއްފަހަރު އިޢުތިރާފުވުން ފުދޭނެއެވެ. އިޢުތިރާފުވާ ވަގުތު އަނގައިގައި ވަސްހުރުން ޝަރުޠެއް ނޫނެވެ (ގިނަ ޢިލްމުވެރިންގެ ބަސް)؛ އިޤްރާރުން ރުޖޫޢަވެ، އެހެން ހެއްކެއް ނެތްނަމަ ޙައްދު ތަންފީޛު ނުކުރެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ނ))
- ބަނގުރާ ބުއިމުގެ ކުށުގެ ދެ ރުކުނަކީ ބަނގުރާ ބުއިމާއި ޖިނާއީ ޤަޞްދެވެ؛ ބޮނީ ބަނގުރާ ނުވަތަ މަސްތުވާ ދިޔާއެއްޗެއްކަން އެމީހަކަށް އެނގޭނަމަ ޖިނާއީ ޤަޞްދުގެ ރުކުން ފުރިހަމަވެއެވެ. މާލިކީ، ޝާފިޢީ އަދި ޙަންބަލީ އިމާމުންގެ އަރިހުގައި ބުއި ރަލުގެ ނަމަކާއި މަސްތުވުމުގެ މޮޅުދެރަކަމަކީ ފަރުވާލެއް ދެވޭ ކަމެއް ނޫނެވެ؛ ގިނަ މިންވަރެއް ބުއިމުން މަސްތުވާ އެއްޗެއްގެ މަދު މިންވަރެއް ބުއިމަކީވެސް ބަނގުރާ ބުއިމެވެ ("މަސްތުވާ ކޮންމެ އެއްޗަކީ ރަލެވެ..." ޙަދީޘް). (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ރ))
- އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގައި ޙައްދު ކަނޑައަޅާފައިވާ ކުށެއް ޝަރީޢަތުގައިވާ ގޮތުގެ މަތިން ޝައްކެއްނެތް މިންވަރަށް ސާބިތުވެއްޖެނަމަ، ކަނޑައަޅަންވާނީ ޝަރީޢަތުގައިވާ އަދަބެވެ (ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 1205 (ހ)). ބަނގުރާ ބުއިމުގެ ޙައްދަކީ 40 އެތިފަހަރުން ޖަލްދުކުރުން ކަމުގައި ވީނަމަވެސް، މުޖުތަމަޢުގައި އެކަން އަށަގަނެފައިވާ މިންވަރާއި ޙާލަތަށް ބަލައި ތަޢުޒީރީ ގޮތުން ޖަލްދުކުރުން 80 އެތިފަހަރާ ހަމައަށް ގެންދެވިދާނެއެވެ؛ އަދި ޙައްދުގެ އިތުރުން ތަޢުޒީރީ އަދަބެއް ދެވިދާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ބ))
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 616 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ 2 ވަނަ ނަންބަރުގެ (ii)، (ށ)(1) އަދި (ށ)(2)
- ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 1106 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
- ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 1002 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 1005 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 1205 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ބ) އަދި (ޅ)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު SC/2015/14 (15 ނޮވެމްބަރު 2015) ސަރކިއުލަރ
- 2011/SC-A/23
- ބެންޗު
- ޝުޖާޢު އުޘްމާން، ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް، ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް