ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2018/HC-JC/37
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އާދަމް އަތޫފް، 2018/HC-JC/37
Prosecutor General v. Adam Athoof 2018/HC-JC/37 (2018/HC-JC/37, High Court of the Maldives, 29 July 2019)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އާދަމް އަތޫފް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ހައްދުންމަތީ ފޮނަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން އިޢުތިރާފުގެ މައްޗަށް ކުށް ސާބިތުކޮށް 3600 ރުފިޔާއިން ޖޫރިމަނާކޮށް 40 އެތިފަހަރުން ޖަލްދުކުރުމަށް ޙުކުމްކުރި.
ފުލުހުން ދާން ފެށުމުން ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ގޯތިތެރެއަކަށް އެއްލާލި ފުޅީގައި ބަނގުއާވި ހުރިކަން ފޮރެންސިކް ރިޕޯޓުން އެނގުނު އިރު، މަސްތުވުމަށް ބަނގުރާ ބޭނުންކުރާކަމަށް އޭނާ ތަޙްޤީޤުގައާއި ޝަރީޢަތުގައި އިޢުތިރާފުވި.
ޙުކުމް އިސްތިއުނާފު ނުކުރެވުމުން، އިޢުތިރާފު ޞައްޙަކަމާއި، ޤާނޫނުއަސާސީގެ ޙައްޤުތައް ލިބިދީފައިވާކަމާއި، ޙައްދު މަނާކުރާ ސަބަބެއް ނެތްކަން ކަށަވަރުކުރުމަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ތިން ނުކުތާ ހުށަހެޅި.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ބަނގުރާ ބުއިމުގެ ކުށަށް ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތް ޝަރީޢަތުގައި ވެފައިވާ އިޢުތިރާފުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ހައްދުންމަތީ ފޮނަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ކުރި ޙުކުމް (ޖޫރިމަނާއާއި 40 އެތިފަހަރުގެ ޙައްދު) ޞައްޙަތޯ، އިޢުތިރާފު ޞައްޙަތޯ، ޤާނޫނުއަސާސީގެ ޙައްޤުތައް ލިބިދީފައިވޭތޯ އަދި ޙައްދު ޖެހުން މަނާކުރާ ސަބަބެއް ނެތްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޞައްޙަކަމަށް ކަނޑައެޅި
ދަޢުވާ ސާފުކޮށްދީ، ވަކީލުގެ ޙައްޤު އަންގާފައިވާއިރު އޭނާ އެ ޙައްޤު ދޫކޮށްލި؛ ހަމަބުއްދީގައި އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރުގައި ވި އިޢުތިރާފުން ރުޖޫޢަވެފައި ނުވާތީ ކުށުގެ ދެ ރުކުން ފުރިހަމަވެ، ޢުޤޫބާތު ކަނޑައަޅާފައިވަނީ ޤާނޫނާ އެއްގޮތަށް ކަމަށް ކޯޓު ނިންމި.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް އިސްތިއުނާފު ނުކުރެވި ހުރުމުން، ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ SC/2015/14 ސަރކިއުލަރގެ ދަށުން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ހުށަހަޅާ މައްސަލައެއްގައި ހައިކޯޓުން ބަލަނީ ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޞައްޙަ ޙުކުމެއްތޯއެވެ؛ އެއީ ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުގެ އިޢުތިރާފު ޞައްޙަތޯ، ޤާނޫނުއަސާސީން ކަށަވަރުކޮށްދޭ ޙައްޤުތައް ލިބިދީފައިވޭތޯ، އަދި ޙައްދު ޖެހުން މަނާކުރާ ސަބަބެއް ނެތްތޯއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ހ))
- ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތަށް ދަޢުވާގައިވާ ކުށަކީ ކޮބައިކަން ރަނގަޅަށް ސާފުވާގޮތަށް އަންގާ، ޤާނޫނީ ވަކީލަކާ މަޝްވަރާކުރުމާއި ވަކީލެއްގެ އެހީތެރިކަން ހޯދުމުގެ ޙައްޤު އޮތްކަން ޝަރީޢަތުން އަންގާފައިވާއިރު، އޭނާ އެ ޙައްޤު ދޫކޮށްލައިގެން އަމިއްލައަށް ކުރިއަށް ދިޔަނަމަ، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ބ) އަދި (ޅ) ގެ ޙައްޤުތައް ލިބިދީފައިވާ ކަމުގައި ބެލެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ށ))
- ޖިނާއީ އިޢުތިރާފަކީ ފަނޑިޔާރުގެ އިޤްތިނާޢުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ޤާއިމުވާ ދަލީލެއް ކަމުން، މަދަނީ އިޢުތިރާފާ ޚިލާފަށް އެ އިޢުތިރާފުން ރުޖޫޢަވެވޭނެއެވެ؛ ރުޖޫޢަވުމާއި އޭގެ ސަބަބުތައް ވަޒަންކޮށް ތަޤްޔީމުކުރުމުގެ ބާރު ލިބިގެންވަނީ މައްސަލަ ބަލާ ފަނޑިޔާރަށެވެ (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2011/SC-A/23). (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ނ))
- އިސްލާމީ ޖިނާއީ ޤާނޫނުގައި ބަނގުރާ ބުއިމުގެ ކުށް ސާބިތުކުރެވޭ އެއް ގޮތަކީ ބުއިމީހާ އިޤްރާރުވުން ނުވަތަ އިޢުތިރާފުވުމެވެ؛ އެކަމަށް އެއްފަހަރު އިޢުތިރާފުވުން ފުދޭނެއެވެ. އިޢުތިރާފުވާ ވަގުތު އަނގައިގައި ވަސްހުރުން ޝަރުޠެއް ނޫނެވެ (ގިނަ ޢިލްމުވެރިންގެ ބަސް)؛ އިޤްރާރުން ރުޖޫޢަވެ، އެހެން ހެއްކެއް ނެތްނަމަ ޙައްދު ތަންފީޛު ނުކުރެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ނ))
- ބަނގުރާ ބުއިމުގެ ކުށުގެ ދެ ރުކުނަކީ ބަނގުރާ ބުއިމާއި ޖިނާއީ ޤަޞްދެވެ؛ ބޮނީ ބަނގުރާ ނުވަތަ މަސްތުވާ ދިޔާއެއްޗެއްކަން އެމީހަކަށް އެނގޭނަމަ ޖިނާއީ ޤަޞްދުގެ ރުކުން ފުރިހަމަވެއެވެ. މާލިކީ، ޝާފިޢީ އަދި ޙަންބަލީ އިމާމުންގެ އަރިހުގައި ބުއި ރަލުގެ ނަމަކާއި މަސްތުވުމުގެ މޮޅުދެރަކަމަކީ ފަރުވާލެއް ދެވޭ ކަމެއް ނޫނެވެ؛ ގިނަ މިންވަރެއް ބުއިމުން މަސްތުވާ އެއްޗެއްގެ މަދު މިންވަރެއް ބުއިމަކީވެސް ބަނގުރާ ބުއިމެވެ ("މަސްތުވާ ކޮންމެ އެއްޗަކީ ރަލެވެ..." ޙަދީޘް). ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ކުޑަކަމުދާ ތަކެތި ޕޮޒިޓިވްވީ މަސްތުވުމަށް ބޭނުންކުރާތީކަމަށް އޭނާ ބުނެފައިވާނަމަ ބުއީ ބަނގުރާކަން އޭނާއަށް އެނގިފައިވާ ކަމަށް ބެލެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ރ))
- ބަނގުރާ ބުއުމަކީ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 616 (ށ)(1) ގެ ދަށުން ޖުނަޙްގެ 3 ވަނަ ދަރަޖައިގެ ކުށެއް ކަމުން، 1002 ވަނަ މާއްދާގެ ތާވަލުގެ އަސާސީ މިންގަނޑު (1 މަހާއި 6 ދުވަސް) ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ކުށްކުރުމާއި ޝަރީޢަތް ފެށުމުގެ ކުރިން އިޢުތިރާފުވުމުގެ ސަބަބުން ދަރަޖަތައް ދަށްކޮށް، 1005 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޖޫރިމަނާއަށް ބަދަލުކުރެވިދާނެއެވެ؛ އަދި ޙައްދު ކަނޑައެޅިފައިވާ ކުށަކަށްވާތީ 616 (ށ)(2) އާއި 1205 (ހ) ގެ ދަށުން 40 އެތިފަހަރުގެ ޙައްދު ޖެހޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ބ))
- އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގައި ޙައްދު ކަނޑައަޅާފައިވާ ކުށެއް ޝަރީޢަތުގައިވާ ގޮތުގެ މަތިން ޝައްކެއްނެތް މިންވަރަށް ސާބިތުވެއްޖެނަމަ، ކަނޑައަޅަންވާނީ ޝަރީޢަތުގައިވާ އަދަބެވެ (ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 1205 (ހ)). ބަނގުރާ ބުއިމުގެ ޙައްދަކީ 40 އެތިފަހަރުން ޖަލްދުކުރުން ކަމުގައި ވީނަމަވެސް، މުޖުތަމަޢުގައި އެކަން އަށަގަނެފައިވާ މިންވަރާއި ޙާލަތަށް ބަލައި ތަޢުޒީރީ ގޮތުން ޖަލްދުކުރުން 80 އެތިފަހަރާ ހަމައަށް ގެންދެވިދާނެއެވެ؛ އަދި ޙައްދުގެ އިތުރުން ތަޢުޒީރީ އަދަބެއް ދެވިދާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ބ))
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 616 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ 2 ވަނަ ނަންބަރުގެ (ii)، (ށ)(1) އަދި (ށ)(2)
- ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 1002 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) (ތާވަލު)
- ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 1005 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 1104 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)(3) އަދި 1106 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
- ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 1205 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ބ) އަދި (ޅ)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު SC/2015/14 (15 ނޮވެމްބަރު 2015) ސަރކިއުލަރ
- 2011/SC-A/23
- ބެންޗު
- ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް، މުޙައްމަދު ފައިޞަލް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް