ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2019/HC-JC/05
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ފާޠިން ޙުސައިން، 2019/HC-JC/05
Prosecutor General v. Faatin Hussain 2019/HC-JC/05 (2019/HC-JC/05, High Court of the Maldives, 23 July 2019)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ފާޠިން ޙުސައިން
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ނައިފަރު މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން އިޢުތިރާފުގެ މައްޗަށް ޒިނޭގެ ކުށުން ކުށްވެރިކޮށް 100 އެތިފަހަރުން ޙައްދު ޖެހުމާއެކު 1 އަހަރަށް ގޭބަންދުކުރުމަށް ޙުކުމްކުރިއެވެ.
ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތް ހޮސްޕިޓަލުގައި ވިހެއި ކުއްޖާއަކީ ޒިނޭކޮށްގެން ލިބުނު ކުއްޖެއްކަމަށް އިބްތިދާއީ އަޑުއެހުމުގައި އިޢުތިރާފުވުމުން ދައުލަތުން ޒިނޭގެ ދަޢުވާ އުފުލިއެވެ. ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2015/14/SC ސަރކިއުލަރގެ ދަށުން ޙުކުމުގެ ޞައްޙަކަން ކަނޑައެޅުމަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް މައްސަލަ ހައިކޯޓަށް ހުށަހެޅިއެވެ.
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް އެދުނީ އިޢުތިރާފު ޞައްޙަކަމާއި، ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތަށް ޤާނޫނުއަސާސީގެ ޙައްޤުތައް ލިބިދީފައިވާކަމާއި، ޙައްދު ޖެހުން މަނާކުރާ ސަބަބެއް ނެތްކަން ކަށަވަރުކޮށްދިނުމަށެވެ. ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުން ހައިކޯޓުގައި ބުނީ ޒިނޭއަކީ ކޮބައިކަން އެނގިގެން އިޢުތިރާފުވީކަމަށާއި ވަކީލެއް ނެތި ކުރިއަށް ދިއުމަށް އެދުނުކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ޒިނޭކުރިކަމަށް ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތް ޝަރީޢަތުގައި ވި އިޢުތިރާފުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް 100 އެތިފަހަރުގެ ޙައްދާއި 1 އަހަރުގެ ގޭބަންދު ކަނޑައެޅި މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ޙުކުމަކީ ނިހާއީ ޙުކުމެއްގެ ގޮތުގައި ޞައްޙަ ޙުކުމެއްތޯ؛ އިޢުތިރާފު ޞައްޙަތޯ، ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތަށް ޤާނޫނުއަސާސީގެ ޙައްޤުތައް ލިބިދީފައިވޭތޯ، އަދި ޙައްދު ޖެހުމަށް މަނާކުރާ ސަބަބެއް ހުރިތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޞައްޙަކަމަށް ކަނޑައެޅި
ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތަށް ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ ޙައްޤުތައް ލިބިދީފައިވާކަމާއި، އިޢުތިރާފަކީ ބާލިޣުވެ ހަމަބުއްދީގައި އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރުގައި ވި އިޢުތިރާފެއްކަމާއި، އޭގެން ރުޖޫޢަވެފައި ނުވާކަމާއި، ފުރަތަމަ ފަހަރުކަމަށް ރިޢާޔަތްކޮށް އަދަބު ކަނޑައަޅާފައިވާތީ ޙުކުމް ޞައްޙަކަމަށް ކަނޑައެޅިއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ކުށުގެ ދަޢުވާ އުފުލިފައިވާ މީހާއަށް ތުހުމަތު ދޭހަވާ ބަހުން ލަސްނުކޮށް އެންގުމާއި، އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ޝަރީޢަތް ނިންމުމާއި، ބަޔާން ނުދިނުމުގެ ޙައްޤު އެންގުމާއި، ދިފާޢަށް ވަގުތާއި ވަސީލަތް ލިބިދިނުމާއި، ޤާނޫނީ ވަކީލަކާ މަޝްވަރާކުރުމުގެ ޙައްޤު ލިބިދިނުން ލާޒިމުކުރެއެވެ (ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާ)؛ ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތަށް ވަކީލެއް އައްޔަންކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ދީފައިވާއިރު ވަކީލެއް ނެތި މައްސަލަ ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް އޭނާ އެދިފައިވާނަމަ، ޝަރީޢަތް ހިންގާފައިވަނީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ ޙައްޤުތައް ލިބިދިނުމަށްފަހުގައެވެ. (3 (ށ))
- ޒިނޭގެ ކުށަކީ ޙައްދު ކަނޑައެޅިފައިވާ ކުށެއް ކަމާއެކު، އެކުށް ޝަރީޢަތަށް ސާބިތުކުރެވެނީ ކުށްކުރި މީހާގެ އިޢުތިރާފުން ނުވަތަ މަދުވެގެން 4 ފިރިހެނުންގެ ހެކިބަހުންނެވެ. (3 (ނ))
- ޒިނޭކުރިކަމަށް ވާ އިޢުތިރާފު ޞައްޙަވުމުގެ ޝަރުޠުތަކުގެ ތެރޭގައި އިޢުތިރާފުވާ މީހާ ބުއްދި ސަލާމަތުން ހުރުމާއި ބާލިޣުވުމާއި، އިޢުތިރާފަކީ އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރުގައި ވާ އިޢުތިރާފަކަށް ވުން ހިމެނެއެވެ (2013/HC-A/122). (3 (ނ)، (ރ))
- ޖިނާއީ އިޢުތިރާފަކީ ރުޖޫޢަވެވޭ އިޢުތިރާފެކެވެ؛ ޒިނޭގެ ކުށަށްވާ އިޢުތިރާފުން އޭގެ މައްޗަށް ކަނޑައެޅޭ ޙުކުމް ތަންފީޛުކޮށް ނިމުމުގެ ކުރިން ބަހުން، ޢިޝާރާތުން ނުވަތަ ޢަމަލުން ރުޖޫޢަވުން ހުއްދައެވެ؛ ރުޖޫޢަވެއްޖެނަމަ ޙައްދު ޤާއިމުކުރުމުން ދުރުހެލިވާންޖެހެއެވެ؛ ރުޖޫޢަވުމާއި އޭގެ ސަބަބުތައް ވަޒަންކުރުމުގެ ބާރު ލިބިގެންވަނީ މައްސަލަ ބަލާ ފަނޑިޔާރަށެވެ (2011/SC-A/23، 2013/HC-A/122). (3 (ނ)، (ރ))
- އިޢުތިރާފުން ރުޖޫޢަވެފައި ނުވާނަމަ، ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައި ދަޢުވާ ސާފުވެ، އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރުގައި ހަމަބުއްދީގައި ބާލިޣުވެ ވާ އިޢުތިރާފުގެ މައްޗަށް 'އަލްއިޢުތިރާފު ސައްޔިދުލް އަދިއްލާ' ގެ މަބްދައަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ޒިނޭގެ ކުށް ސާބިތުކުރުން ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތެވެ. (3 (ރ))
- އަދަބު ކަނޑައެޅުމުގައި އެބާވަތުގެ ކުށެއް ސާބިތުވާ ފުރަތަމަ ފަހަރުކަމަށް ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެއެވެ؛ ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނުގެ 27 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާ ހަވާލާދީ (ށ) ގެ ދަށުން 100 އެތިފަހަރުގެ ޙައްދާއެކު 1 އަހަރުގެ ގޭބަންދު ކަނޑައެޅުމަކީ ޞައްޙަ އަދަބެކެވެ. (3 (ބ))
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ)، (ނ)، (ބ)، (ޅ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2014 (ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނު) ގެ 27 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2015/14/SC (15 ނޮވެމްބަރު 2015) ސަރކިއުލަރ
- 2013/HC-A/122
- 2011/SC-A/23
- ބެންޗު
- ޝުޖާޢު ޢުޘްމާން، ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް، މުޙައްމަދު ފައިޞަލް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް