ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2019/HC-JC/14
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޙައްވާ ރައިނާ، 2019/HC-JC/14
Prosecutor General v. Hawwa Rainaa 2019/HC-JC/14 (2019/HC-JC/14, High Court of the Maldives, 23 July 2019)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޙައްވާ ރައިނާ
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން އިޢުތިރާފުގެ މައްޗަށް ކުށް ސާބިތުކޮށް، ފުރަތަމަ ފަހަރު ކަމުން ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނުގެ 27 (ށ) ގެ ދަށުން 100 އެތިފަހަރުގެ ޙައްދާއި 1 އަހަރުގެ ގޭބަންދަށް ޙުކުމްކުރިއެވެ.
ކާވެނިން ބޭރުން ދަރިއަކު ވިހެއުމާ ގުޅިގެން ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ތަޙްޤީޤުގައާއި ޝަރީޢަތުގައި ޒިނޭގެ ކުށަށް އިޢުތިރާފުވުމުން ދައުލަތުން ދަޢުވާކުރި މައްސަލައެކެވެ.
ޕީޖީއިން އެދުނީ އިޢުތިރާފު ޞައްޙަކަމާއި، ޤާނޫނުއަސާސީގެ ޙައްޤުތައް ދީފައިވާކަމާއި، ޙައްދު ޖެހުން މަނާކުރާ ސަބަބެއް ނެތްކަން ކަށަވަރުކޮށްދިނުމަށެވެ. ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުން ބުނީ ތުހުމަތު އަންގައި، ދިފާޢަށް ވަގުތާއި ވަސީލަތް ދީފައިވާ ކަމަށާއި ވަކީލަކަށް އެދިފައި ނުވާ ކަމަށާއި، އިޢުތިރާފުވީ އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރުގައި ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ޒިނޭގެ ކުށަށް ޝަރީޢަތުގައި ވި އިޢުތިރާފުގެ މައްޗަށް ކުށް ސާބިތުކޮށް ޙައްދު ކަނޑައެޅި މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ޙުކުމް ޞައްޙަތޯ (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2015/14/SC ސަރކިއުލަރގެ ދަށުން ޕީޖީ ހުށަހެޅި ޞައްޙަކަން ކަށަވަރުކުރުމުގެ މައްސަލަ).
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޞައްޙަކަމަށް ކަނޑައެޅި
ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ ޙައްޤުތައް ދީފައިވާތީއާއި، އިޢުތިރާފުގެ ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަވެ ރުޖޫޢުވެފައި ނުވާތީއާއި، އަދަބު ކަނޑައަޅާފައިވަނީ ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ޤާނޫނާ އެއްގޮތަށް ކަމުން ޙުކުމް ޞައްޙަކަމަށް ކަނޑައެޅިއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކުށުގެ ދަޢުވާ އުފުލިފައިވާ މީހާއަށް، ތުހުމަތަކީ ކޮބައިކަން ދޭހަވާ ބަހުން ލަސްނުކޮށް އެންގުމާއި، އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ޝަރީޢަތް ނިންމުމާއި، ތިމާއާ ދެކޮޅަށް ބަޔާން ނުދިނުމުގެ ޙައްޤު އެންގުމާއި، ދިފާޢަށް އެކަށީގެންވާ ވަގުތާއި ވަސީލަތް ދިނުމާއި، ޤާނޫނީ ވަކީލަކާ މަޝްވަރާކުރުމުގެ ޙައްޤު ލިބިދޭންވާނެއެވެ؛ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ވަކީލަކަށް އެދިފައި ނުވާނަމަ، މި ޙައްޤުތައް ދީފައިވާކަން ކަށަވަރުވާނަމަ ޝަރީޢަތް ޞައްޙައެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3، ށ)
- ޒިނޭއަކީ އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގައި ޙައްދު ކަނޑައެޅިފައިވާ ކުށެކެވެ؛ އެކުށް ސާބިތުކުރެވެނީ ކުށްކުރި މީހާގެ އިޢުތިރާފުން ނުވަތަ މަދުވެގެން 4 ފިރިހެނުންގެ ހެކިބަހުންނެވެ؛ އިޢުތިރާފު ޞައްޙަވުމުގެ ޝަރުޠުތަކުގެ ތެރޭގައި ބުއްދި ސަލާމަތުން ހުރުމާއި، ބާލިޣުވުމާއި، އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރުގައި ވުން ހިމެނެއެވެ؛ އިޢުތިރާފުން ރުޖޫޢުވެއްޖެނަމަ ޙައްދު ޤާއިމުކުރުމުން ދުރުހެލިވާން ޖެހެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3، ނ)
- ޖިނާއީ އިޢުތިރާފަކީ ފަނޑިޔާރުގެ އިޤްތިނާޢުގެ މައްޗަށް ބިނާވާ ދަލީލެއް ކަމުން، މަދަނީ އިޢުތިރާފާ ޚިލާފަށް އެއިން ރުޖޫޢުވެވޭނެއެވެ؛ ރުޖޫޢުވުމާއި އޭގެ ސަބަބުތައް ވަޒަންކުރުމަކީ ފަނޑިޔާރަށް ލިބިގެންވާ ބާރެކެވެ. ޒިނޭގެ ކުށަށްވާ އިޢުތިރާފުން އޭގެ މައްޗަށް ކަނޑައަޅާ ޙުކުމް ތަންފީޛުކޮށް ނިމުމުގެ ކުރިން، ޢަމަލަކުން ނުވަތަ އިޝާރާތަކުން ނުވަތަ ބަހަކުން ރުޖޫޢުވެވިދާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3، ރ)
- ތަޙްޤީޤުގައާއި ޝަރީޢަތުގައި ވި އިޢުތިރާފަކީ އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރުގައި ހަމަބުއްދީގައި ބާލިޣުވެ ތަޞައްރުފު ފުދިފައިވާ ޙާލު ވި އިޢުތިރާފެއް ކަމަށާއި، އެއިން ރުޖޫޢުވެފައި ނުވާނަމަ، އެ އިޢުތިރާފުގެ މައްޗަށް ޒިނޭގެ ކުށް ސާބިތުކުރުން ޞައްޙައެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3، ރ)
- އަދަބު ކަނޑައެޅުމުގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ މައްޗަށް މިބާވަތުގެ ކުށެއް ސާބިތުވި ފުރަތަމަ ފަހަރުކަމަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނުގެ 27 (ހ) އާ ޙަވާލާދީ 27 (ށ) ގެ ދަށުން 100 އެތިފަހަރުގެ ޙައްދާއެކު 1 އަހަރުގެ ގޭބަންދު ކަނޑައެޅުމަކީ ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތް އަދަބެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3، ބ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ)، (ނ)، (ބ)، (ޅ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2014 (ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނު) ގެ 27 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2015/14/SC ސަރކިއުލަރ (15 ނޮވެމްބަރު 2015)
- ހައިކޯޓުގެ 2013/HC-A/122 ޤަޟިއްޔާ
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2011/SC-A/23 ޤަޟިއްޔާ
- ބެންޗު
- ޝުޖާޢު ޢުޘްމާން، ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް، މުޙައްމަދު ފައިޞަލް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް