ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2018/HC-JC/16
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޢަލީ އިރުފާން، 2018/HC-JC/16
Prosecutor General v. Ali Irufaan 2018/HC-JC/16 (2018/HC-JC/16, High Court of the Maldives, 26 November 2019)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޢަލީ އިރުފާން
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކްރިމިނަލް ކޯޓުން އިޢުތިރާފުގެ މައްޗަށް ކުށް ސާބިތުކޮށް 27 ދުވަހަށް ޖަލަށްލުމަށާއި 40 އެތިފަހަރުން ޖަލްދުކުރުމަށް ޙުކުމްކުރިއެވެ.
ފުލުހުން ތަޙްޤީޤުގައި ސުވާލުކުރުމުން ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ޢާންމުކޮށް ބަނގުރާ ބޭނުންކުރާ މީހެއްކަމަށް އިޢުތިރާފުވެ، ބަނގުރާ ބުއިމުގެ ކުށުގެ ދަޢުވާ ކުރެވުނެވެ. ދަށުކޯޓުގައި ވަކީލަކާ ނުލައި ކުރިއަށްދާން އެދި ދަޢުވާއަށް އިޢުތިރާފުވިއެވެ.
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ހުށަހެޅީ އިޢުތިރާފުގެ ޞައްޙަކަމާއި، ޤާނޫނުއަސާސީގެ ޙައްޤުތައް ލިބިދީފައިވާކަމާއި، ޖަލްދުކުރުން މަނާކުރާ ސަބަބެއް ނެތްކަން ކަށަވަރުކޮށްދިނުމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ބަނގުރާ ބުއިމުގެ ކުށުގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ އިޢުތިރާފުގެ މައްޗަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ކުރި ޙުކުމަކީ، އިޢުތިރާފުގެ ޞައްޙަކަމާއި ޤާނޫނުއަސާސީގެ ޙައްޤުތަކާއި ޢުޤޫބާތު ކަނޑައެޅުމުގެ ގޮތުން ޞައްޙަ ނިހާއީ ޙުކުމެއްތޯ (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2015/14/SC ސަރކިއުލަރގެ ދަށުން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ހުށަހެޅި).
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޞައްޙަކަމަށް ކަނޑައެޅި (ޤާއިމް)
ދަޢުވާ ސާފުކޮށްދީ ޙައްޤުތައް ލިބިދީފައިވާކަމާއި، އިޢުތިރާފަކީ ޞައްޙަ އިޢުތިރާފެއްކަމާއި އޭގެން ރުޖޫޢަވެފައިނުވާކަމާއި، ކުށުގެ ދެ ރުކުން ފުރިހަމަވާކަމާއި، ޢުޤޫބާތު ކަނޑައަޅާފައިވަނީ ޤާނޫނާ އެއްގޮތަށްކަމަށް ކަނޑައެޅިއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ކުށުގެ ދަޢުވާ ބަލަން ފަށަންވާނީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ދަޢުވާކުރާ ކުށަކީ ކޮބައިކަން ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތަށް ރަނގަޅަށް ސާފުވާގޮތަށް އަންގައި ބަޔާންކުރުމަށްފަހުގައެވެ؛ އަދި 51 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ) އާއި (ޅ) ގެ ޤާނޫނީ ވަކީލެއްގެ އެހީތެރިކަން ހޯދުމުގެ ޙައްޤު ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތަށް ދޫކޮށްލެވިދާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.2)
- ޖިނާއީ އިޢުތިރާފަކީ ފަނޑިޔާރުގެ އިޤްތިނާޢުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ޤާއިމުވާ ދަލީލެއް ކަމުން، މަދަނީ އިޢުތިރާފާ ޚިލާފަށް އޭގެން ރުޖޫޢަވެވޭނެއެވެ؛ ރުޖޫޢަވުމާއި އޭގެ ސަބަބުތައް ވަޒަންކޮށް ތަޤްޔީމުކުރުމަކީ މައްސަލަބަލާ ފަނޑިޔާރަށް ލިބިގެންވާ ބާރެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.3، <a class="salj-number-link" href="https://sulthanamhar.com/summary-judgments/dh/state_prosecutor_general_s_office_v_hassan_abdhu_and_other_5_persons_2011_SC_A_23/"><bdi class="salj-latin" dir="ltr">2011/SC-A/23</bdi></a> އަށް ތަބާވެ)
- އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރުގައި، މަޖުބޫރުކަމެއް ނެތި، ހަމަބުއްދީގައި، ބާލިޣުވެ ތަޞައްރަފު ފުދިފައިވާ ޙާލު ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައި ވާ އިޢުތިރާފަކީ ޞައްޙަ އިޢުތިރާފެކެވެ؛ ބަނގުރާ ބުއިމުގެ ކުށް ސާބިތުކުރެވޭ އެއް ގޮތަކީ އިޤްރާރު ނުވަތަ އިޢުތިރާފު ކަމާއި، އެއްފަހަރު އިޢުތިރާފުވުން ފުދޭނެއެވެ؛ އިޢުތިރާފުވާ ވަގުތު އަނގައިގައި ވަސްހުރުން ޝަރުޠެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.3)
- ބަނގުރާ ބުއިމަށް ވެފައިވާ އިޤްރާރަކުން ރުޖޫޢަވެ، އެހެން ހެއްކެއް ނެތްނަމަ ޙައްދު ތަންފީޛު ނުކުރެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.3)
- ބަނގުރާ ބުއިމުގެ ކުށުގެ ދެ ރުކުނަކީ ބަނގުރާ ބުއިމާއި ޖިނާއީ ޤަޞްދެވެ؛ ބޯ އެއްޗަކީ ބަނގުރާ ނުވަތަ މަސްތުވާ ދިޔާއެއްޗެއްކަން އެނގިހުރެ ބޯނަމަ ޖިނާއީ ޤަޞްދުގެ ރުކުން ފުރިހަމަވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.4)
- ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 1205 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ޙައްދު ކަނޑައެޅިފައިވާ ކުށެއް ސާބިތުވެއްޖެނަމަ އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގެ އަދަބު ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ؛ ބަނގުރާ ބުއިމުގެ ޙައްދަކީ 40 އެތިފަހަރުން ޖަލްދުކުރުން ނަމަވެސް ތަޢުޒީރީ ގޮތުން 80 އެތިފަހަރާ ހަމައަށް ގެންދެވިދާނެކަމާއި، ޙައްދުގެ އިތުރުން ޖަލަށްލުމަކީވެސް ތަޢުޒީރީ އަދަބެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވިދާނެއެވެ؛ 616 (ށ)(1) ގެ ދަށުން މިއީ ޖުނަޙްގެ 3 ވަނަ ދަރަޖައިގެ ކުށެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.5)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ބ) އާއި (ޅ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 616 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)(2)(ii) އާއި (ށ)(1) އާއި (ށ)(2)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 1002 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 1106 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 1205 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2015/14/SC ސަރކިއުލަރ (15 ނޮވެމްބަރު 2015)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2011/SC-A/23
- ބެންޗު
- ޝުޖާޢު ޢުޘްމާން، މުޙައްމަދު ނިޔާޒް، މުޙައްމަދު ފައިސަލް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް