ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2017/HC-JC/31
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޢާއިޝަތު ރިޒްނާ، 2017/HC-JC/31
Prosecutor General v. Aishath Riznaa 2017/HC-JC/31 (2017/HC-JC/31, High Court of the Maldives, 16 September 2019)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޢާއިޝަތު ރިޒްނާ
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައި ވެފައިވާ އިޢުތިރާފުގެ މައްޗަށް ކުށްވެރިކޮށް، ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނުގެ 27 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން 100 އެތިފަހަރުން ޙައްދު ޖެހުމާއެކު 2 އަހަރު ގޭގައި ބަންދުކުރުމަށް ޙުކުމްކުރި.
ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތް ކައިވެންޏަކާ ނުލައި ބަލިވެ ރިހެބިލިޓޭޝަން ސެންޓަރުގައި ހުއްޓާ ކުއްޖަކު ވިހާފައިވާތީ، އެކުއްޖާއަކީ ޒިނޭކުރުމުގެ ސަބަބުން ލިބުނު ކުއްޖެއްކަމަށް ބުނެ ޒިނޭކުރިކަމަށް އިޢުތިރާފުވުމުން، ދައުލަތުން ޒިނޭގެ ދަޢުވާ ކުރި.
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ހައިކޯޓަށް ހުށަހެޅީ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ސަރކިއުލަރގެ ދަށުން، އިޢުތިރާފު ޞައްޙަކަމާއި، ޤާނޫނުއަސާސީގެ ޙައްޤުތައް ލިބިދީފައިވާކަމާއި، ޙައްދު ޖެހުން މަނާކުރާ ސަބަބެއް ނެތްކަން ކަށަވަރުކޮށްދިނުމަށް އެދި.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ޒިނޭކުރުމުގެ ކުށަށް ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތް ވެފައިވާ އިޢުތިރާފުގެ މައްޗަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ކުށްވެރިކޮށް، 100 އެތިފަހަރުގެ ޙައްދާއި 2 އަހަރުގެ ގޭބަންދަށް ކުރި ޙުކުމަކީ (އިސްތިއުނާފު ނުކުރެވި ހުރި ޙުކުމެއްގެ ގޮތުގައި ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ސަރކިއުލަރގެ ދަށުން ހުށަހެޅުމުން) ޞައްޙަ ޙުކުމެއްތޯ؛ އިޢުތިރާފު ޞައްޙަތޯ، ޤާނޫނުއަސާސީގެ ޙައްޤުތައް ލިބިދީފައިވޭތޯ، ޙައްދު ޖެހުން މަނާކުރާ ސަބަބެއް އޮތްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޞައްޙަކަމަށް ކަނޑައަޅައި ޤާއިމްކުރި
އިޢުތިރާފަކީ ބާލިޣުވެ ހަމަބުއްދީގައި އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރުގައި ވެފައިވާ، ރުޖޫޢަ ނުވާ އިޢުތިރާފެއްކަމާއި، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ ޙައްޤުތައް ލިބިދީފައިވާކަމާއި، ޙައްދު މަނާކުރާ ސަބަބެއް ނެތްކަމަށް ހައިކޯޓަށް ފެނުނީތީ ޙުކުމް ޞައްޙަކަމަށް ކަނޑައެޅި.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ޒިނޭގެ ކުށަކީ އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގައި ޙައްދު ކަނޑައެޅިފައިވާ ކުށެއް ކަމާއި، ޒިނޭކުރިކަން ސާބިތުކުރެވޭނީ ދެގޮތަކުން، އެއީ ޒިނޭކުރި މީހާގެ އިޢުތިރާފުންނާއި މަދުވެގެން 4 ފިރިހެނުންގެ ހެކިބަހުން ކަމެވެ. (ނުކުތާ 3 (ށ))
- ޒިނޭގެ ކުށަށް ވާ އިޢުތިރާފު ޞައްޙަވުމުގެ ޝަރުޠުތަކުގެ ތެރޭގައި އިޢުތިރާފުވާ މީހާ ބުއްދި ސަލާމަތުން ހުރުމާއި ބާލިޣުވުމާއި އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރުގައި އިޢުތިރާފުވުން ހިމެނެއެވެ. އިޢުތިރާފުން ރުޖޫޢަވެއްޖެނަމަ ޒިނޭގެ ޙައްދު ޤާއިމްކުރުމުން ދުރުހެލިވާން ޖެހެއެވެ. (ނުކުތާ 3 (ށ)؛ 2013/HC-A/122)
- ތަޙްޤީޤަށާއި ދަށުކޯޓަށް ދީފައިވާ ބަޔާންތަކުގައި ވެފައިވާ އިޢުތިރާފު، ހައިކޯޓުން ސުވާލުކޮށް ކަށަވަރުކުރުމުން، އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރުގައި، ހަމަބުއްދީގައި، ބާލިޣުވެ ތަޞައްރަފު ފުދިފައިވާ ޙާލު ވެފައިވާ އިޢުތިރާފެއްކަމާއި އެއިން ރުޖޫޢަވެފައިނުވާކަން އެނގޭނަމަ، އެއީ ކުށް ސާބިތުކުރެވޭ ޞައްޙަ އިޢުތިރާފެކެވެ. (ނުކުތާ 3 (ށ))
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ)، (ނ)، (ބ) އަދި (ޅ) ގެ ދަށުން ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށް ދޭހަވާ ބަހުން ލަސްނުކޮށް އެންގުމާއި، އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއްގައި ޝަރީޢަތްކުރުމާއި، ތިމާއާ ދެކޮޅަށް ބަޔާން ނުދިނުމުގެ ޙައްޤު އެންގުމާއި، ދިފާޢުގެ ވަސީލަތްތަކާއި ވަކީލަކާ މަޝްވަރާކުރުމުގެ ޙައްޤު ލިބިދޭން ޖެހެއެވެ. ވަކީލު ޢައްޔަންކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ދީފައި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ވަކީލަކާ ނުލައި ކުރިއަށް ދިއުމަށް އެދިއްޖެނަމަ، ޙައްޤަކުން މަޙްރޫމުކޮށްފައިވާކަމަށް ނުބެލެވެއެވެ. (ނުކުތާ 3 (ނ))
- ޙައްދު ޖެހުމަށް ޙުކުމްކޮށްފައިވާއިރު، އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގައި ޙައްދު ޖެހުން މަނާކުރާ ސަބަބެއް ކުށްވެރިޔާގެ ކިބައިގައި ނެތްކަން ކަށަވަރުކުރެވިއްޖެނަމަ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2014 ގެ 27 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ޢުޤޫބާތަކީ ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތް ޢުޤޫބާތެކެވެ. (ނުކުތާ 3 (ނ) ހަތަރުވަނަ ކަމަކީ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ)، (ނ)، (ބ)، (ޅ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2014 (ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނު) ގެ 27 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު SC/2015/14 (15 ނޮވެމްބަރު 2015) ސަރކިއުލަރ
- 2013/HC-A/122
- ބެންޗު
- ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް، ޝުޖާޢު ޢުޘްމާން، ޢަލީ ސަމީރު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް