ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2020/HC-N-A/019
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އަޙްމަދު ނަބީޙް، 2020/HC-N-A/019
Prosecutor General v. Ahmed Nabeeh 2020/HC-N-A/019 (2020/HC-N-A/019, High Court of the Maldives, 18 March 2021)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އަޙްމަދު ނަބީޙް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ހދ. ހިރިމަރަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން، ހައްޔަރުކުރި ތާރީޚުގެ ތަފާތާއި ހެކިބަހުގެ ތަފާތުތަކާއި ވީޑިއޯ/ކޮންޓްރޯލްޑް ޑެލިވަރީ ނުހިންގުމަށް ބަލައި ދަޢުވާ ސާބިތުނުވާކަމަށް ޙުކުމްކުރިއެވެ.
ފުލުހުން ހިންގި އޮޕަރޭޝަނެއްގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ދައްކައިދިން ދެ ތަނަކުން ޖުމްލަ 20 ގްރާމަށްވުރެ ގިނަ ކެނެބިސް ހިމެނޭ ސެލޯފިންކޮޅުތައް ފެނުނެވެ؛ ތަޙްޤީޤުގައި އޭނާ އިޢުތިރާފުވެ، ޝަރީޢަތުގައި ރުޖޫޢަވިއެވެ.
ދައުލަތުން ބުނީ ސުޕްރީމް ކޯޓާއި ހައިކޯޓުގެ ސާބިޤާތަކާއި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51(އ) އާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް މައްސަލަ ނިންމާފައިވާ ކަމަށެވެ؛ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުން އިސްތިއުނާފު ހުށަހެޅީ މުއްދަތު ފާއިތުވުމަށްފަހު ކަމަށް އިޖުރާއީ ނުކުތާއެއް ނެގިއެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ހިޔާޒަތުން 20 ގްރާމަށްވުރެ ގިނަ ކެނެބިސް ފެނިފައިވާ ޙާލަތުގައި، ދަށުކޯޓުން ކެނެބިސް ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ދަޢުވާ ސާބިތުނުވާކަމަށް ނިންމި ނިންމުން ޞައްޙަތޯ؛ އަދި އިސްތިއުނާފު ހުށަހެޅީ މުއްދަތު ފާއިތުވުމަށްފަހުތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު؛ ކެނެބިސް ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ކުށް ސާބިތުވެ އުމުރަށް ޖަލަށްލުމާއި 100,000 ރުފިޔާގެ ޖޫރިމަނާ
އިސްތިއުނާފު ހުށަހެޅީ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައެވެ؛ ތާރީޚުގެ ތަފާތަކީ ލިޔުމުގެ ކުށެކެވެ؛ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ދެއްކި ތަންތަނުން ފެނުނު މަސްތުވާތަކެތި ވަނީ އޭނާގެ ހިޔާޒަތުގައި ކަމުން އަދި 14 ގްރާމަށްވުރެ ގިނަ ކަމުން، ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ކުށް ޝައްކެއްނެތް މިންވަރަށް ސާބިތުވެއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ޖިނާއީ މައްސަލައެއްގެ ޙުކުމް އިސްތިއުނާފުކުރާނީ ޙުކުމްކުރާތާ 10 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި މައްސަލަ ނިންމި ކޯޓަށް ފޯމު ހުށަހަޅައިގެންނެވެ؛ އެ 10 ދުވަސް ގުނާނީ މައްސަލަ ނިންމި ދުވަހާއި މުއްދަތު ހަމަވާ ދުވަހާއި އެދެމެދަށް އަންނަ ސަރުކާރު ބަންދު ދުވަސްތައް ނުހިމެނޭ ގޮތަށެވެ؛ އަދި އީ-މެއިލް މެދުވެރިކޮށް ކޯޓަށް މައްސަލަ ހުށަހެޅިދާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 10.1-10.3)
- ހައިކޯޓަށް ހުށަހަޅާ އިސްތިއުނާފު ފޯމާމެދު ގޮތެއް ކަނޑައެޅުމުގެ ހައިސިއްޔަތެއް ދަށުކޯޓަކަށް ޤާނޫނީގޮތުން ލިބިގެންނުވާތީ، ދަށުކޯޓުން ފޯމު ހައިކޯޓަށް ފޮނުވުމުގެ ބަދަލުގައި މުއްދަތު ހަމަވެފައިވާކަމަށް ބުނެ ފޯމު ބަލައިނުގަތުމަކީ ޤާނޫނީ ބާރެއް ލިބިގެންވާ ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 10.4)
- ތަޙްޤީޤު މަރުޙަލާގައި ވެވޭ އިޢުތިރާފަކީ އެއަށް ބާރުދޭ ޤަރީނާތަކާއި ހެކިތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް މައްސަލަ ސާބިތުކުރުމަށް ފުދޭ ޤަރީނާއެއްގެ ގޮތުގައި ބަލައިގަނެވިދާނެއެވެ؛ ޝަރީޢަތުގައި އިޢުތިރާފުން ރުޖޫޢަވެއްޖެނަމަ، ރުޖޫޢަވުމާއި އެ ބިނާކުރި ސަބަބުތައް ވަޒަންކުރަންޖެހެއެވެ. ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ބުނި ތަނަކުން މަސްތުވާތަކެތި ފެނިއްޖެނަމަ، ބުނި ބަސް އަނބުރާ ގެނެސްގެން އެ ފެނުން ނަފީއެއް ނުވެ، އެއީ ފާޅުވެ ފެންނަ ހަރުދަނާ ޤަރީނާއެއްކަމުން، އެ ނަފީކުރުމުގެ ބުރަ އުފުލަންޖެހޭނީ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 13.1-13.2)
- ހެކިބަހުގައި ފުށުއެރުންތަކެއް ހުރިކަމަށް ދަށުކޯޓުން ބުނާނަމަ ފުށުއެރުންތަކަކީ ކޮބައިކަން ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ؛ ހެކިވެރިން ތިބި ތަނާއި ޙާލަތުގެ ސަބަބުން ހެކިބަހުގައި ތަފާތުތައް ހުރުމަކީ ޤަބޫލުކުރަންޖެހޭ ޙަޤީޤަތެއް ކަމުން، މެޓީރިއަލް ތަފާތުތަކެއް ނޫންނަމަ އެ ހެކިބަހަށް ފުރިހަމައަށް ބުރަދަން ދޭންޖެހޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 13.3)
- މަސްތުވާތަކެތި ހޯދައި ތަޙްލީލުކުރި ގޮތާމެދު ސުވާލު އުފައްދާފައި ނުވާނަމަ، ތަޙްލީލު ރިޕޯޓަކީ ބުރަދަން ދޭންޖެހޭ ހެއްކެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 13.4)
- މީހެއްގެ ކޮންޓްރޯލްގެ ދަށުގައިވާ ތަނެއްގައި ނުވަތަ އެއްޗެއްގައި ހުރި މަސްތުވާތަކެތީގެ ޒިންމާ، އެ ޒިންމާ އުފުލަންޖެހޭ އެހެން ފަރާތެއް ނުދައްކާނަމަ، އުފުލަންޖެހޭނީ އެތަކެތި ހިޔާޒަތުން ފެނުނު މީހާއެވެ؛ މަޢުނަވީ ހިޔާޒަތުގައި އެ އެއްޗެއް ހުރިކަން އަދި އެއީ މަސްތުވާ އެއްޗެއްކަން އެނގުމާއި، ބޭނުންވެއްޖެނަމަ ނެގޭ ގޮތަށް ކޮންޓްރޯލް އޮތުން ހިމެނެއެވެ. ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ފުލުހުންނަށް ދައްކައިދިން ތަނަކުން ފެނުނު މަސްތުވާތަކެތި ވަނީ އޭނާގެ ޙަޤީޤީ ހިޔާޒަތުގެ ދަށުގައެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 13.5-13.6)
- މަސްތުވާތަކެއްޗަށް ދެވިހިފާފައިނުވާ މީހެއްގެ އަތުގައި 14 ގްރާމަށްވުރެ ގިނަ ކެނެބިސް ހުރުމަކީ ޓްރެފިކްކުރުމަށް އެ ހުރީކަމަށް ބެލެވޭ ޙާލަތެކެވެ؛ ޝަރީޢަތުގައި އިޢުތިރާފުން ރުޖޫޢަވެފައިވާ ޙާލަތުގައި ދެވިހިފާފައިވާކަން ބެލެވޭނެ ޤާނޫނީ ހަމައެއް ނެތްނަމަ އެ މީހަކީ ޕެޑްލަރެއްކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 14.1-14.2)
- ކެނެބިސް ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ކުށް ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ކުރާ މީހާއަށް ކަނޑައަޅަނީ އުމުރަށް ޖަލަށްލުމާއެކު ޤާނޫނުގައިވާ އެންމެ ދަށް ޖޫރިމަނާ (100,000 ރުފިޔާ) އެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 16)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2011 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 108 ވަނަ މާއްދާ (ކުރީގެ 106) ގެ (ހ) އާއި (ނ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2011 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 17 ވަނަ މާއްދާ، 20 ވަނަ މާއްދާ، 139 ވަނަ މާއްދާ (ކުރީގެ 137) ގެ (ބ)، 143 ވަނަ މާއްދާ (ކުރީގެ 141) ގެ (ރ)، 144 ވަނަ މާއްދާ (ކުރީގެ 142)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 150 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި 151 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ރ)
- ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 127 ވަނަ މާއްދާގެ (މ) އާއި (ފ)
- ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 163 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ)، 164 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު HDB/95/2019/370-196 (27 ޖަނަވަރީ 2019) ސަރކިއުލަރ
- 2009/SC-A/18
- 2012/HC-A/14
- އާދަމް ޝަރީފް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް (ސުޕްރީމް ކޯޓު)
- ޢަލީ ޢަބްދުއްރަޙްމާން ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް (ހައިކޯޓު)
- 2011/HC-A/120
- 08/A-2008/SC
- 2010/SC-A/07
- 2010/SC-A/24
- 2014/HC-A/109
- 2015/HC-A/97
- ބެންޗު
- ފަނޑިޔާރު ޙުސައިން މަޒީދު، ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ނިޔާޒް، ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ފައިޞަލް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް