ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2016/HC-A/298
2016/HC-A/298، 2016/HC-A/298
2016/HC-A/298 (2016/HC-A/298, High Court of the Maldives, 23 November 2017)
2016/HC-A/298
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
މާފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން، ސާބިތުވި 1,253,345.03 ރުފިޔާ 4 މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި ދައްކަން ޙުކުމްކޮށް، ދޯނި ވިއްކުމުގެ އެއްބަސްވުން ބާޠިލުވެއްޖެކަމަށް ކަނޑައަޅައި، ސާބިތުނުވާ ބައި ނަގައި ނުދެވޭނެކަމަށް ޙުކުމްކޮށްފައިވެއެވެ.
ދޯންޏެއް ވިއްކުމަށް އެއްބަސްވެ ގަންނަ ފަރާތުގެ އަތުން ފައިސާ ނަގައި ދޯނި ނުދިނުމުން، ފައިސާ ހޯދުމަށް ކ. މާފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓަށް ދަޢުވާކޮށްފައިވެއެވެ. ދަޢުވާ ލިބޭ ފަރާތުގެ ދާއިމީ އެޑްރެހަކީ ކ. ހުރާއެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ، ޝަރީޢަތް ހިންގާފައިވަނީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 އާއި 68 ވަނަ މާއްދާއާއި ނެޗުރަލް ޖަސްޓިސްގެ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފަށްކަމަށާއި، އެއްބަސްވުމުގައި ޙަޤީޤަތް އޮޅުވާލުމާއި ބޭއިންސާފު މާއްދާތައް ހިމެނޭކަމަށެވެ. ރައްދުވާ ފަރާތުން ބުނީ އިސްތިއުނާފު ހުށަހަޅާފައިވަނީ މުއްދަތު ހަމަވި ފަހުންކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
އިސްތިއުނާފު ހުށަހެޅީ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައިތޯއާއި، ދަޢުވާ ފޯމާއި ލިޔުންތައް ދަޢުވާ ލިބޭ ފަރާތަށް ރައްދުނުކޮށް ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތު ނުދީ ކުރި ޙުކުމް ޞައްޙަތޯއާއި، ދަޢުވާ ލިބޭ ފަރާތުގެ ދާއިމީ އެޑްރެސް ނުހުންނަ ދާއިރާގެ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓަށް މައްސަލަ ބެލުމުގެ އިޚްތިޞާޞް ލިބިގެންވޭތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު (އިޚްތިޞާޞް ނެތުމުން)؛ އިޚްތިޞާޞް ލިބިގެންވާ ކޯޓަކަށް ދަޢުވާ އަލުން ހުށަހަޅައިފިނަމަ ފައިޞަލާކުރަނިވި ޙުކުމެއް ކުރަންޖެހޭ
އިސްތިއުނާފު ހުށަހަޅާފައިވަނީ މުއްދަތުގެ އެންމެ ފަހު ދުވަހުކަން ކަނޑައަޅައި، ދަޢުވާ ފޯމާއި ލިޔުންތައް ރައްދުކޮށް ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ހަމަހަމަ ފުރުޞަތު ދީފައިވާކަން ފައިލުން ނޭނގޭކަމާއި، ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 69 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން މި މައްސަލަ ބެލުމުގެ އިޚްތިޞާޞް މާފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓަށް ލިބިގެން ނުވާތީ ޙުކުމް ބާޠިލުކޮށްފައިވެއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ފުރަތަމަ މަރުޙަލާގައި ހިމެނޭ ކޯޓުތަކާއި ޓްރައިބިއުނަލްތަކުން ކުރާ ޙުކުމްތަކާއި ނިންމުންތައް އިސްތިއުނާފުކުރުމަށް އެދި ހުށަހަޅަންޖެހޭ 10 ދުވަހުގެ މުއްދަތު ގުނާނީ ފުރަތަމަ މަރުޙަލާގެ ކޯޓު ނުވަތަ ޓްރައިބިއުނަލުން މައްސަލަ ނިންމި ދުވަހާއި މުއްދަތު ހަމަވާ ދުވަހާއި އެދެމެދަށް އަންނަ ސަރުކާރު ބަންދު ދުވަސްތައް ނުހިމެނޭ ގޮތަށެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.1)
- ޝަރީޢަތް ކުރުމުގެ ޢާންމު އުޞޫލަކީ ހުށަހެޅިފައިވާ މައްސަލާގެ ކުޑަބޮޑު މިނަށް އަދި އެމައްސަލަ ހުށަހެޅި ފަރާތާއި ރައްދުވާ ފަރާތުގެ ހައިސިއްޔަތަށް ބެލުމެއްނެތި ދެފަރާތަށްވެސް ހަމަހަމަ ފުރުޞަތު ލިބިދިނުމެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.2)
- މަދަނީ ޚުޞޫމަތްތަކުގައި ޢާންމު އުޞޫލެއްގެ ގޮތުން ޘާބިތު ކުރުމުގެ ބުރަ އުފުލަންޖެހޭ ފަރާތަކީ ދަޢުވާކުރާ ފަރާތެވެ. ދަޢުވާކުރާ ފަރާތަކީ ހަމައެކަނި ކޯޓަށް ފޯމް ހުށަހަޅާ ފަރާތެއް ނޫނެވެ. ދަޢުވާ ރައްދުވާ ފަރާތުން ދަޢުވާގެ ދިފާޢުގައި ކުރާ ދިފާޢީ ދަޢުވާ ސާބިތު ކުރުމުގެ ބުރަ އުފުލަންޖެހޭ ފަރާތަކީ އެ ދިފާޢީ ދަޢުވާއެއް ކުރި ފަރާތެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.2)
- މަދަނީ ޚުޞޫމަތްތަކުގައި ޚަޞްމުންގެ ދައުރަކީ އީޖާބީ ދައުރެއްކަމުން، ޤާނޫނު ހުއްދަކުރާ އެންމެހައި ވަސީލަތްތަކުގެ ބޭނުންކޮށްގެން ހެކިތަކާއި ދަލީލުތައް ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހަށް ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު މައްސަލާގައި ހިމެނޭ ޚަޞްމުންނަށް ކޯޓުން ފަހިކޮށްދޭންވާނެއެވެ. ހަމަ އެމޭރުމުން އެއް ޚަޞްމު ހުށަހަޅާ ހެކި ނުވަތަ ދަލީލު ނަޤުޟުކޮށް އޭގެ އިދިކޮޅު ޘާބިތުކުރުމުގެ ޙައްޤު އަނެއް ޚަޞްމަށް ލިބިގެންވެއެވެ. މިއީ ކޮންމެ ޚަޞްމަކަށްވެސް ކޯޓުން ފަހިކޮށްދޭންޖެހޭ އަސާސީ ކަންތައްތަކެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.2)
- މިއިން ކަމެއް ފަހިކޮށްދިނުމަކާ ނުލައި ހިންގޭ ޝަރީޢަތްތަކަކީ މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުގައި ނަޤުޟުކުރެވިދާނެ ޤާނޫނީ ސަބަބުތަކެއް ހުންނަ ޝަރީޢަތްތަކެކެވެ. ޚަޞްމުން ހެކިތަކާއި ދަލީލުތައް ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު ހަމަހަމަ އުޞޫލެއްގެ މަތިން ފަހިކޮށްދެވިފައިނުވާކަން، ނުވަތަ ހުށަހެޅުނު ދަލީލުތައް ވަޒަންކޮށް އޭގެ ޞައްޙަކަން ތަޤްދީރުކުރުމުގައި ކަނޑައެޅިފައިވާ ހަމަތަކުން ބޭރުވެފައިވާކަން ފެންނަން ހުރެއްޖެނަމަ، އެކަންކަމަކީ ދުނިޔޭގެ ތަފާތު ޖުރިސްޑިކްޝަންތަކުން ޤަބޫލުކުރާ ޘާބިތުކުރުމުގެ އުޞޫލުތަކާއި މަދަނީ އިޖްރާއާތުގެ އުޞޫލުތަކާއި ފުށުއަރާ ކަންތައްތަކެއްކަމަށް ބެލެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.2)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 69 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޞަރަޙައްދީ އިޚްތިޞާޞް ލިބިގެންވަނީ ދަޢުވާ ލިބޭ ފަރާތުގެ ދާއިމީ އެޑްރެސް ހުންނަ ދާއިރާގެ ކޯޓަށް، މުދަލުގެ މައްސަލަތަކުގައި މުދާ ނުވަތަ މުދަލުގެ ބައެއް ހުރި ދާއިރާގެ ކޯޓަށް، އަދި ވިޔަފާރީގެ މައްސަލައެއްނަމަ ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުގެ ދާއިމީ ނުވަތަ ދިރިއުޅޭ އެޑްރެސް ހުރި ދާއިރާގެ ކޯޓަށް، ނުވަތަ ދެފަރާތުން އެއްބަސްވާ ކޯޓަށް، ނުވަތަ މުޢާމަލާތް ނުވަތަ އެއްބަސްވުން ތަންފީޒުކުރެވުނު ނުވަތަ ތަންފީޒުކުރަންޖެހޭ ދާއިރާގެ ކޯޓަށެވެ. މިއީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު ވުޖޫދުވި ފަހުން ޢަމަލުކުރަމުން އަންނަ އިސްތިޤްރާރުވެފައިވާ އުޞޫލެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.3)
- ހުށަހެޅުނު ދަޢުވާ ބެލުމުގެ އިޚްތިޞާޞް ލިބިގެން ނުވާ ކޯޓަކުން ކުރާ ޙުކުމަކީ ބާޠިލު ޙުކުމެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.3 އާއި ޙުކުމް)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 69 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ) އަދި (ކ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ ޖަދުވަލު 5 ގެ 3 ވަނަ ނަންބަރު
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2015/06/SC ސަރކިއުލަރ
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 05/2015 (05 މާރޗް 2015) ޢާންމު ސިޓީ
- 2016/HC-A/212
- ބެންޗު
- ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، ޢަބްދުލްޣަނީ މުޙައްމަދު، ޝުޖާޢު ޢުޘްމާން
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް