ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2023/HC-A/11
ނަން ސިއްރު ކުރެވިފައި ވ. ނަން ސިއްރުކުރެވިފައި، 2023/HC-A/11
Name withheld v. Name withheld 2023/HC-A/11 (2023/HC-A/11, High Court of the Maldives, 8 October 2023)
ނަން ސިއްރު ކުރެވިފައި ވ. ނަން ސިއްރުކުރެވިފައި
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ފެމިލީ ކޯޓުން ކޮންމެ ދުވަހަކު ހަވީރު ކުދިންނާ ބައްދަލުކުރުމުގެ ފުރުޞަތާއި، ސްކޫލް ބަންދުގައި ބައްޕަ ބަލާ ގޮސްފިނަމަ މަދުވެގެން 1 ހަފްތާއަށް ކުދިން ބައްޕައާ ޙަވާލުކުރުމަށް ނިންމިއެވެ.
ވަރިވި މައިންބަފައިންގެ ކުދިންނާ ބައްދަލުކުރުމަށް މަންމަ ހުރަސްއަޅާކަމަށް ބުނެ ބައްޕަ ފެމިލީ ކޯޓަށް މައްސަލަ ހުށަހެޅިއެވެ. ބައްޕަ ދިރިއުޅެނީ މާލޭގައި، ކުދިން އެހެން ރަށެއްގައެވެ.
މަންމަ ބުނީ ކުދިންގެ މަޞްލަޙަތަށް ރިޢާޔަތްނުކޮށް، ސަބަބު ބަޔާންނުކޮށް، މަތީ މަރުޙަލާގެ ނިންމުންތަކާ ޚިލާފަށް ނިންމާފައިވާކަމަށާއި، ލިޔުންތަކަށް ރައްދުދޭ ފުރުޞަތު ނުލިބުނުކަމަށެވެ. ބައްޕަ ބުނީ ބުނާ ކަންކަން ސާބިތުނުވާކަމަށާއި ހަވާލާދޭ ޤަޟިއްޔާތަކުގެ ވާޤިއާ ތަފާތުކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ސްކޫލް ބަންދު ދުވަސްތަކުގައި މަދުވެގެން 1 ހަފްތާއަށް ކުދިން ބައްޕައާ ޙަވާލުކުރަން ފެމިލީ ކޯޓުން ނިންމީ ކުދިންގެ މަޞްލަޙަތަށް ރިޢާޔަތްނުކޮށް، ސަބަބު ބަޔާންނުކޮށް، މަތީ މަރުޙަލާގެ ނިންމުންތަކާ ޚިލާފަށްތޯ؛ އަދި ލިޔުންތަކަށް ރައްދުދިނުމުގެ ފުރުޞަތު ނުދީ ނިންމީތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް
ދަށުކޯޓުން ކުދިންގެ މަޞްލަޙަތަށް ރިޢާޔަތްކޮށް އިޖުމާލީކޮށް ސަބަބު ބަޔާންކޮށްފައިވާތީއާއި، ހަވާލާދޭ ޤަޟިއްޔާތަކުން ބައްދަލުކުރުމުގެ ވަގުތާބެހޭ ޢާންމު އުޞޫލެއް ނުކަނޑައަޅާތީ، ވަގުތު ކަނޑައެޅުމަކީ ފަނޑިޔާރުގެ އިޚްތިޔާރެއް ކަމުން ނިންމުމަށް ބަދަލެއް ނުގެނެވުނެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ފަނޑިޔާރުގެ ނިންމުމަކީ ހެއްކާއި ޤަރީނާއަށް ބިނާކޮށް އިންސާފުވެރިކަމާއެކު ކުރި ނިންމުމެއްކަން ކަށަވަރުކުރެވޭނީ ހުށަހެޅުނު ހެކިތަކާއި އެ ހެކި ވަޒަންކުރި ގޮތާއި ނިންމުމަށް ވާޞިލުވި ސަބަބުތައް ލިޔެ ބަޔާންކުރުމުން ކަމަށާއި، މިއީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ އިންސާފުވެރި ޝަރީޢަތުގެ މައިގަނޑު އުންސުރެއްކަމަށް ސުޕްރީމް ކޯޓުން ކަނޑައަޅާފައިވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 11)
- ދަރިންނާ ބައްދަލުކުރުމުގެ މައްސަލައެއްގައި ފަރާތެއް ފާހަގަކުރި ކޮންމެ ކަމަކާމެދު ވަކިވަކިން ތަފްޞީލުކޮށް ދަށުކޯޓުން ދެކޭގޮތް ބަޔާންކޮށްފައި ނުވިޔަސް، ކުދިންގެ މަޞްލަޙަތަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، އެކަންކަމާމެދު ދެކޭގޮތް އިޖުމާލީ ގޮތެއްގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާނަމަ އެއީ ސަބަބު ބަޔާންނުކުރާ ނިންމުމެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 14، 16-17)
- ކުދިންގެ މަޞްލަޙަތަށް ނޭދެވޭ އަސަރުކުރާކަމަށް ބުނާ ކަންކަން ހެކި ޤަރީނާއިން ސާބިތުކޮށްފައި ނުވާނަމަ، އެ ބިރަށްޓަކައި ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތައް ފާހަގަކޮށްގެން ބައްދަލުކުރުމުގެ ވަގުތު ކަނޑައެޅުމަކީ ކުދިންގެ މަޞްލަޙަތަށް ރިޢާޔަތްނުކުރުމެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 16-17)
- ވަކި ކަމަކާ ގުޅޭ އުޞޫލެއް މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓަކުން ކަނޑައަޅާފައި ނެތުމަކީ، މައްސަލައިގެ ވާޤިއާތަކާއި އެދޭ ފަރުވާއަށް ބަލައި ދަށުކޯޓުން އެފަދަ އުޞޫލެއް ކަނޑައެޅުމަށް ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ހުރަސްއަޅާ ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 20)
- މަތީ މަރުޙަލާގެ ނިންމުމަކަށް ތަބާވުން ލާޒިމުވަނީ އެ ކޯޓުން ޢާންމު އުޞޫލެއް ކަނޑައަޅާފައިވާ ޙާލަތުގައި، ނުވަތަ ނިންމުން ބިނާވި ސަބަބުތަކަށް ބަލާއިރު މައްސަލަތަކުގެ މުހިންމު ވާޤިއާތައް (material facts) އެއްގޮތްވާ ޙާލަތުގައެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 19، 22)
- ދަރިންނާ ބައްދަލުކުރުމަށް ކަނޑައަޅާ ވަގުތާއި މުއްދަތަކީ ކުއްޖާގެ ޢުމުރާއި، ނިދުމާއި، ތަޢުލީމާއި، ޙަޟާނަތު އޮތް ފަރާތާއި އެދޭ ފަރާތުގެ ޙާލަތު ފަދަ ވާޤިޢީ ކަންކަމަށް ބިނާކޮށް ފަނޑިޔާރުގެ އިޚްތިޔާރީ ބާރުގެ ދަށުން ނިންމާ ކަމެއް ކަމުން، ކުރީގެ މައްސަލަތަކުގައި ހަވީރު ވަގުތު ކަނޑައެޅިފައިވުމަކީ އެއީ ޢާންމު އުޞޫލެއް ކަމުގައި ނުބެލެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 23-25)
- ދަށުކޯޓަށް ހުށަހެޅި ކޮން ލިޔުމެއްކަން ތަފްޞީލުކޮށްނުދީ، ލިޔުންތަކަށް ރައްދުދިނުމުގެ ފުރުޞަތު ނުލިބުނުކަމަށް ބުނާ އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާއެއް، އިސްތިއުނާފީ ބަހުސެއް ކުރިއަށް ގެންދެވޭ މިންވަރަށް ތަފްޞީލުކޮށްދީފައި ނުވާނަމަ، އެ ނުކުތާއާމެދު ގޮތެއް ނުކަނޑައެޅޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 26-27)
- ދަރިންނާ ބައްދަލުކުރުމުގެ ތާވަލަކީ ޙާލަތު ބަދަލުވުމުން މުރާޖަޢާކުރުމުގެ ދޮރު ހުޅުވިގެންވާ ކަމެއް ކަމުން، ޙާލަތު ބަދަލުވެއްޖެނަމަ ނުވަތަ ތާވަލާމެދު ހިތްހަމަނުޖެހޭނަމަ އަލުން ދަށުކޯޓުގައި ދަޢުވާކުރުމުގެ ޙައްޤު ހުރެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 29)
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާ (ހ)، (ށ)
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) އަދި (ރ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 13/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 19/2019 (ކުޑަކުދިންގެ ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރިކުރުމާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 8 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 19/2019 ގެ މައިންބަފައިންގެ އަޅާލުން ލިބުމުގެ ޙައްޤާބެހޭ މާއްދާ (PDF ގައި '36')
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 19/2019 ގެ ކުއްޖާއާ ބައްދަލުކުރުމުގެ ޙައްޤާބެހޭ މާއްދާގެ (ށ) (PDF ގައި '31')
- 2020/SC-A/100
- 2019/SC-A/15
- 2018/HC-A/625
- 2021/HC-A/214
- 2019/SC-L/91
- 2022/SC-A/51
- 2020/SC-A/32
- ބެންޗު
- ފާޠިމަތު ފަރްހީޒާ، މުޙައްމަދު ނިޔާޒް، ދީބާނާޒް ފަހުމީ
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް