ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2018/HC-A/418
އިބްރާހީމް ޝިހާމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް، 2018/HC-A/418
Ibrahim Shihaam v. Prosecutor General 2018/HC-A/418 (2018/HC-A/418, High Court of the Maldives, 15 June 2021)
އިބްރާހީމް ޝިހާމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ކުށް ސާބިތުކޮށް، މިނިސްޓްރީ އޮފް ޖަސްޓިސްގެ ސަރކިއުލަރ 2008/03/MJ ގެ ދަށުން 25 އެތިފަހަރާއެކު 2 އަހަރު ޖަލަށްލުމަށް ޙުކުމްކުރިއެވެ.
2014 އެޕްރީލް މަހު ފުލުހުން މާލޭގެ ގެއެއްގެ ކޮޓަރިއަކަށް ވަތްއިރު ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ބަރަހަނާ ޙާލުގައި ދެ އަންހެނަކާއެކު ހުރިކަމަށާއި، ފައިސާއަށް ބަދުއަޚްލާޤީ ޢަމަލު ހިންގަން ދިޔަކަމަށް ބުނިކަމަށް ބުނެ ދަޢުވާކުރެވުނެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތް ބުނީ ޢާއިލާއަށް އަޑުއެހުމަށް ވަދެވޭކަށް ނުދިން ކަމަށާއި، ވަކީލެއްގެ ޙައްޤު ފުރިހަމައަށް ނުލިބުނު ކަމަށާއި، ދަޢުވާގެ ލިޔުންތައް ނުލިބުނު ކަމަށާއި، ކުށް އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއްނެތި ސާބިތުނުވާ ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ފައިސާދީގެން ބަދުއަޚްލާޤީ ޢަމަލު ހިންގުމުގެ މައްސަލައިގައި ދަށުކޯޓުން ޝަރީޢަތް ހިންގީ ޢާއްމު ޝަރީޢަތުގެ ޙައްޤާއި ވަކީލެއްގެ ޙައްޤާއި ދަޢުވާގެ ލިޔުންތައް ލިބުމުގެ ޙައްޤާ ޚިލާފަށްތޯ، އަދި ކުށް އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއްނެތް މިންވަރަށް ސާބިތުވޭތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް (ތަޙުލީލުން)
ޢާއްމު ނުކުރުމަކީ ފަނޑިޔާރުގެ އިޚްތިޔާރެވެ؛ ވަކީލަކަށް އެކަށީގެންވާ މުއްދަތު ދީފައިވެއެވެ؛ ލިޔުންތައް ޙަވާލުކުރިކަން ސޮއިން އެނގެއެވެ؛ ހެކިބަހާއި ޤަރީނާއާއި އިޢުތިރާފުން ކުށް ސާބިތުވެއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ޢާއްމުކޮށް ހުޅުވާލައިގެން ޝަރީޢަތް ހިންގުމުގެ އުޞޫލަށް (ނ) އިން އިސްތިސްނާ ދީފައިވާތީ، މުޖުތަމަޢުގެ އަޚްލާޤީ އުޞޫލުތައް ހިފެހެއްޓުމަށްޓަކައި ޝަރީޢަތް ނުވަތަ ޝަރީޢަތުގެ ބައެއް ޢާއްމުކޮށް ހުޅުވާނުލުމަކީ މައްސަލަ ބަލާ ފަނޑިޔާރަށް ލިބިގެންވާ އިޚްތިޔާރެކެވެ؛ އެ އިޚްތިޔާރު ބޭނުންކުރުމުން ދަޢުވާގެ މައުޟޫޢަށް ނުވަތަ ނިޔާއަށް އަސަރެއް ކޮށްފައިވާކަން ނޭނގޭނަމަ އެއީ ޚިލާފެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 10)
- ވަކީލެއްގެ އެހީ ލިބިގަތުމަކީ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތަށް ޤާނޫނުއަސާސީން ދީފައިވާ ޙައްޤެކެވެ؛ ބަންދުގައި ނެތް ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތަކަށް ވަކީލަކު ޢައްޔަންކުރުމަށް ކޯޓުން އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއް ދީފައިވާނަމަ، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 އާއި 53 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ލިބިދޭންޖެހޭ ޙައްޤުތައް ލިބިދީފައި ނުވާކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 12-13)
- ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތަށް އޭނާއާ ދެކޮޅަށް އުފުލިފައިވާ ދަޢުވާއާއި ހެކިތައް އެނގުމާއި ދިފާޢުވުމަށް އެކަށީގެންވާ ވަސީލަތްތައް ލިބުމަކީ ޙައްޤެކެވެ؛ ދަޢުވާގެ ލިޔުންތައް ޙަވާލުކުރިކަން ސޮއިކުރި ޝީޓުން އެނގި، ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ކުރިން އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއް ލިބިފައިވާނަމަ، ދިފާޢުވުމަށް އެކަށީގެންވާ ވަސީލަތާއި ވަގުތު ލިބިފައިވާ ކަމަށް ބެލެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 14-16)
- ދަޢުވާކުރާ ކުށް ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ކުރިކަން ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ) ގައިވާ މިންގަނޑުން ސާބިތުކޮށްދިނުމަކީ ދައުލަތުން އުފުލަންޖެހޭ ބުރައެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 17)
- ދައުލަތުގެ ހެކިންގެ ހެކިބަހާއި ޤަރީނާތަކުގެ އިތުރުން، ޝަރީޢަތުގައި ތަކުރާރުކޮށް ސުވާލުކުރުމުން ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ދަޢުވާއަށް އިޢުތިރާފުވެފައިވާނަމަ، އަދި ހެކިބަސް ނަފީކުރާ އެއްވެސް ވާހަކައެއް ދައްކާފައި ނުވާނަމަ، ދަޢުވާ އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއްނެތް މިންވަރަށް ސާބިތުވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 20-23)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ނ) ގެ (1) އަދި (3)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ)، (ބ)، (ޅ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 53 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 59 ވަނަ މާއްދާ (ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމުގައި)
- މިނިސްޓްރީ އޮފް ޖަސްޓިސްގެ ސަރކިއުލަރ ނަންބަރު 2008/03/MJ (11 މެއި 2008) ގެ 14 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (2)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2014 (ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނު) ގެ 29 ވަނަ މާއްދާ އަދި 69 ވަނަ މާއްދާ (ޕަސްމަންޒަރުގެ ގޮތުން)
- ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު (ޢަމަލުކުރަން ފެށުމުގެ ކުރިން ކޯޓުން ޢަމަލުކުރި ގޮތް)
- ބެންޗު
- ފަނޑިޔާރު ޢަލީ ސަމީރު، ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ނިޔާޒް، ފަނޑިޔާރު ޙުސައިން ޝަހީދު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް