ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2020/HC-A/92
އަޙްމަދު ރިފްޝާން ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް، 2020/HC-A/92
Ahmed Rifshaan v. Prosecutor General 2020/HC-A/92 (2020/HC-A/92, High Court of the Maldives, 25 June 2020)
އަޙްމަދު ރިފްޝާން ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކުޑަހުވަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން، މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަމަށާއި ހެކިބަސްދޭ ފަރާތަކަށް ނުފޫޒު ފޯރުވާފާނެތީ ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ނުވަތަ ކޯޓުން ވަކި ގޮތެއް އަންގަންދެން ރިމާންޑް ޖަލެއްގައި ބަންދުކުރަން އަމުރުކުރިއެވެ.
ކުޑަކުއްޖަކަށް ޖިންސީ ހާނިއްކަ ލިބެމުންދާ ކަމަށް ފެމިލީ އެންޑް ޗިލްޑްރަން ސަރވިސް ސެންޓަރުން ހުށަހެޅުމުން އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތް ހައްޔަރުކޮށް، ތަޙްޤީޤު ނިމުމުން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ދަޢުވާ ހުށަހަޅައި ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމަށް އެދުނެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ، ޚާއްޞަ ޤާނޫނުގެ ބަންދާބެހޭ މާއްދާތަކާއި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 16 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފަށް، މުޖުތަމަޢަށް ނުރައްކަލެއް ނުވަތަ ހެކިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވާނެ ސަބަބެއް ނެތި އަމުރު ނެރުނު ކަމަށާއި، ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-A/77 ބަންދާބެހޭ މައްސަލައަކަށް ތަޠުބީޤު ނުކުރެވޭނެ ކަމަށެވެ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލުން ބުނީ ޢާއިލާއެއްގެ ތެރޭ ހިނގި ހާދިސާއަކަށްވާތީ ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ އިޙްތިމާލު އޮތް ކަމަށާއި، މުޖުތަމަޢަށް ނުރައްކާތެރި ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ކުޑަކުއްޖެއްގެ ހަށިގަނޑުގައި ޖިންސީ ނިޔަތެއް އޮވެގެން ގަޞްދުގައި އަތްލުމުގެ ތުހުމަތުގައި ދަޢުވާ ހުށަހެޅުމަށްފަހު، ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ބަންދުކުރަން ދަށުކޯޓުން ނެރުނު އަމުރަކީ ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނާ އެއްގޮތް އަމުރެއްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ބަންދުގެ އަމުރު ޤާއިމް (ގިނަ ރައުޔުން)
ގިނަ ރައުޔުގައި، ޚާއްޞަ ޤާނޫނުން ބަންދުގެ ސަބަބުތައް އިފްތިރާޟްކޮށްފައިވާ ކަމަށާއި، ކުށުގެ ބާވަތާއި ހެކިތަކާއި ޢާއިލާއެއްގެ ތެރޭ ހިނގި ހާދިސާއަކަށްވުމަށް ބަލާއިރު ބަންދުގެ އަމުރު ޤާނޫނާ ޚިލާފު ނޫން ކަމަށް ބެލިއެވެ. ޚިލާފު ރައުޔުގައި، އަމުރު ނެރުނީ ކޮން އިޖުރާއަތެއްގެ ދަށުންކަމާއި ދަޢުވާ ކުރިއަށް ގެންދެވޭނެ ހެކި ހުރިތޯ ކަނޑައެޅިކަން ނޭނގޭތީ ދަށުކޯޓަށް ފޮނުވަން ޖެހޭ ކަމަށް ބެލިއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- (ގިނަ ރައުޔު) ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުށެއްގެ ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހަކަށް، ޤާނޫނުއަސާސީގެ ދަށުން ޙުކުމްކުރުމުގެ ކުރިން ބަންދުގައި ނުބެހެއްޓުމުގެ ޙައްޤު، އެ ޤާނޫނުގައިވާ ސަބަބުތަކަށްޓަކައި ހިފެހެއްޓިގެންވެއެވެ؛ ބަންދުން ދޫކޮށްލައިފިނަމަ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެދާނެކަމާއި ހެކިބަސްދޭ މީހުންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވާފާނެކަމަކީ ޤާނޫނުން 'އިފްތިރާޟް' ކޮށްފައިވާ ކަމެކެވެ. ('ދެވަނަ ކަމަކީ'، 'ހަތަރުވަނަ ކަމަކީ')
- (ގިނަ ރައުޔު) ބަންދުން ދޫކޮށްލުމުން މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވާނެތޯ ބެލުމުގައި ކުށުގެ ބާވަތާއި ކުޑަބޮޑު މިނަށް ރިޢާޔަތްކުރަން ޖެހޭ ކަމާއި، ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރުމުގެ ކުށްތަކަކީ މުޖުތަމަޢުގައި ބިރުވެރިކަން އުފެދޭ، ނުރައްކާތެރިކަން ބޮޑު، ބޮޑު އަދަބު ކަނޑައެޅިފައިވާ ކުށްތަކެކެވެ. ('ދެވަނަ ކަމަކީ')
- (ގިނަ ރައުޔު) ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޤާނޫނުގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމުގެ ޚާއްޞަ އިޖުރާއަތަށް ޢަމަލުކުރުން ކޮންމެހެން ލާޒިމެއް ނޫނެވެ؛ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުންވެސް، ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރުމާއެކު އެ ޤާނޫނުގެ 62 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައިވާ ޙާލަތެއް މެދުވެރިވެދާނެކަމަށް ފަނޑިޔާރަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނަމަ، ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރެވިދާނެއެވެ. ('ހަތަރުވަނަ ކަމަކީ')
- (ގިނަ ރައުޔު) ޤާނޫނެއްގެ ދަށުން އަސާސީ ޙައްޤެއް ހިފެހެއްޓުމުގައި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 16 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގައިވާ ކަންކަމަކީ ޤާނޫނު އެކުލަވާލުމުގައި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ރިޢާޔަތްކުރަން ޖެހޭ ކަންކަމެވެ؛ އަސާސީ ޙައްޤެއް ހިފެހެއްޓިފައިވަނީ ޤާނޫނުއަސާސީއާ އެއްގޮތަށްތޯ ކަނޑައެޅުމުގެ މައްސަލައެއް ނޫން ނަމަ، ބަންދުގެ އަމުރެއްގައި އެ ކަންކަން ފުރިހަމަކުރަން ނުޖެހެއެވެ. ('ތިންވަނަ ކަމަކީ')
- (ގިނަ ރައުޔު) ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރުމުގެ މައްސަލަތަކުގައި ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގައި ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-A/77 ގައި ހެކި ބަލައިގަތުމާއި ވަޒަންކުރުމަށް ކަނޑައެޅިފައިވާ އުޞޫލުތަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރުގެ ހެކި ހުރިތޯ ބަލަން ޖެހެއެވެ؛ ހާދިސާއެއް ޢާއިލާއެއްގެ ތެރޭގައި ހިނގާފައިވުމަކީ ހެކިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ އިޙްތިމާލު އޮތްކަމަށް ބަލަންޖެހޭ ސަބަބެކެވެ. ('ހަތަރުވަނަ ކަމަކީ')
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 (ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ ބަންދާބެހޭ މާއްދާތައް (PDF ގައި '32' އަދި '33' ވަނަ މާއްދާ ކަމަށް) އަދި ފަސްވަނަ ބައި
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 62 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
- ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދު (PDF ގައި '33' ވަނަ މާއްދާގެ (ނ))
- ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި ބަންދުކުރެވޭ މީހުން ފަނޑިޔާރެއްގެ ކުރިމައްޗަށް ޙާޟިރުކޮށް ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގެ ޤަވާއިދު
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 16 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އާއި (ނ) (PDF ގައި '36')
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ ޙުކުމްކުރުމުގެ ކުރިން ބަންދުގައި ނުބެހެއްޓުމާބެހޭ މާއްދާ (PDF ގައި '13')
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2019/SC-A/77
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2017/HC-A/113
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2013/HC-A/24
- ބެންޗު
- ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، މުޙައްމަދު ނިޔާޒް، ހާތިފް ޙިލްމީ
- ޚިލާފު ރައުޔު
- އެބައޮތް