ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2019/HC-A/421
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޢަލީ އިޔާޛު، 2019/HC-A/421
Prosecutor General v. Ali Iyaazu 2019/HC-A/421 (2019/HC-A/421, High Court of the Maldives, 23 October 2019)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޢަލީ އިޔާޛު
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކްރިމިނަލް ކޯޓުން، ހެކިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ ރެކޯޑެއް ނެތުމާއި ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ހޯދަމުންދާތީ، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 66(ހ) ގެ ދަށުން ޝަރުޠުތަކާއެކު ބަންދުން ދޫކޮށްލިއެވެ.
މަސްތުވާތަކެތި ގެންގުޅެ ވިޔަފާރިކުރާ ކަމުގެ ތުހުމަތުގައި ފުލުހުން އެޕާޓްމަންޓަކަށް ވަނުމުން ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ހުރި ކޮޓަރިތަކުން ކެނަބިސް ހިމެނޭ ތަކެތި ފެނި، ކުޑަކަމުދާތަކެތި ކޮކޭނަށް ޕޮޒިޓިވްވިއެވެ. ފުލުހުން ބަންދުގެ މުއްދަތު 15 ދުވަހަށް އިތުރުކުރަން އެދުނެވެ.
ޕީޖީން ބުނީ އަމުރަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 22(ޅ)، 59، 60، 63 ވަނަ މާއްދާތަކާއި، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143(ރ) ގެ ތަބާވުމުގެ އުޞޫލާ ޚިލާފު އަމުރެއް ކަމަށެވެ؛ ހައިކޯޓުގައި ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމަށް އެދުނެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
މަސްތުވާތަކެތި ބޭނުންކުރުމާއި ގެންގުޅުމާއި ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ތުހުމަތުގައިވާ މީހާ ހެކިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ ރެކޯޑެއް ނެތުމާއި ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ހޯދަމުންދާތީ ޝަރުޠުތަކާއެކު ބަންދުން ދޫކޮށްލި ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ އަމުރަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 59، 60، 63 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފު އަމުރެއްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ އަމުރު ބާޠިލު؛ ބަންދަށް އެދި ހުށަހަޅައިފިނަމަ މައްސަލަ ބަލާ ކޯޓުން އަލުން ނިންމަން ޖެހޭ
ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށަކީ ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށެއްކަމުންނާއި ހެކި ޤަރީނާއަށް ބަލާއިރު ދޫކޮށްލުމުން ކުށް ތަކުރާރުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު އޮންނާތީ ދަށުކޯޓުގެ އަމުރަށް ބަދަލު ގެންނަން ޖެހެއެވެ؛ ނަމަވެސް ދަށުކޯޓުގައި އެދުނު 15 ދުވަހަށްވުރެ ބުރަ ގޮތަކަށް ހައިކޯޓުގައި ނާދެވޭނެ ކަމާއި، ޝަރީޢަތް ހިނގަމުންދާތީ ބަންދާމެދު ނިންމަންވީ މައްސަލަ ބަލާ ކޯޓުން ކަމަށް ކޯޓު ނިންމިއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ތަޙްޤީޤާއި ޝަރީޢަތުގެ މަރުޙަލާގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާއަކީ ކުށް ސާބިތުވެފައިވާ މީހެއް ނޫންކަމުން، އޭނާގެ ބަންދާމެދު ނިންމުމުގައި ފަނޑިޔާރު ބަލަންޖެހޭނީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ 1 އިން 4 އަށް ނަންބަރުގައިވާ ސަބަބުތަކުން ސަބަބެއް އޮތްތޯއެވެ؛ އެކަން ކަނޑައެޅުމުގެ ބާރު ލިބިދީފައިވަނީ ފަނޑިޔާރަށެވެ. (ޤާނޫނުއަސާސީގެ 48(ރ)، 49) (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ހ))
- ބަންދު ޤާނޫނާ އެއްގޮތްތޯ ކަނޑައެޅުމުގައި ކުށުގެ ބާވަތާއި ކުޑަބޮޑުމިނާއި، ކުށްކުރި ޙާލަތާއި، އަނިޔާވެރިކަމާއި، ހެކީގެ ބުރަދަނާއި، ކުށުގެ ރެކޯޑާއި، ކޯޓަށް ހާޒިރުވުމުގައި ކުރިން ޢަމަލުކުރި ގޮތަށް ރިޢާޔަތްކުރަން ޖެހޭއިރު، ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރެ، ދޫކޮށްލައިފިނަމަ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެދާނެކަމަށް ފަނޑިޔާރަށް ޤަބޫލުކުރެވިއްޖެނަމަ، ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް އަމުރުކުރަން ޖެހެއެވެ. (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 59، 60(ށ)) (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ހ)، 3(ށ))
- މަސްތުވާތަކެތި ގެންގުޅުމާއި ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ފަދަ ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައިވާ މީހަކު ދޫވެފައި ހުރުމަކީ ތުހުމަތުކުރެވޭ ޢަމަލު ތަކުރާރުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު އޮންނަ ކަމެއް ކަމުން، އެފަދަ މީހަކު މުޖުތަމަޢަށް ދޫވެދާފަދަ ތަނެއްގައި ބެހެއްޓުމަކީ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއްކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ށ))
- ބަންދާމެދު ނިންމުމަށް ހާޒިރުކުރެވޭ މީހާއަކީ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާތެރިވެދާނެ މީހެއްކަމަށް ފަނޑިޔާރަށް ފެންނަ ޙާލަތުގައި، އޭނާ ބަހައްޓަންޖެހޭނީ މުޖުތަމަޢަށް ނުރައްކާތެރިކަމެއް ނުފޯރުވޭނެ ފަދަ ތަނެއްގައެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ށ))
- ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުމެއް އިސްތިއުނާފުކުރާ ޙާލަތުގައި، ދަށުކޯޓުގައި އެދުނު ގޮތަށްވުރެ ބުރަވާނެ ގޮތަކަށް ކަންކޮށްދިނުމަށް އިސްތިއުނާފު ކޯޓުގައި އެދިގެން ނުވާނެއެވެ؛ ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރެ 60(ށ) ގެ ސަބަބެއް އޮތްނަމަ، ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމަށް ދައުލަތުން ޝަރީޢަތުގައި އެދެން ޖެހެއެވެ. (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 58 ވަނަ މާއްދާ) (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ނ))
- ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށުގެ މައްސަލަ ޝަރީޢަތަށް ހުށަހެޅިފައިވާނަމަ، ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމަންޖެހޭނީ އެ މައްސަލަ ބައްލަވާ ކޯޓުން، އެ މައްސަލަ ބައްލަވާ ފަނޑިޔާރެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3(ރ))
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 48 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުގެ ނުކުތާގައި)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 22 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 58 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 59 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 63 ވަނަ މާއްދާ (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުގެ ނުކުތާގައި)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 66 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) (ދަށުކޯޓުގެ އަމުރުގައި)
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2012/HC-A/260 ޤަޟިއްޔާ
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2013/HC-A/35 ޤަޟިއްޔާ
- ބެންޗު
- މުޙައްމަދު ފައިޞަލް، ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، ޙުސައިން ޝަހީދު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް