ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2018/HC-S-A/01
އަޙްމަދު ރަޝީދު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް، 2018/HC-S-A/01
Ahmed Rasheed v. Prosecutor General 2018/HC-S-A/01 (2018/HC-S-A/01, High Court of the Maldives, 16 November 2021)
އަޙްމަދު ރަޝީދު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ތިނަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ކުށް ސާބިތުކޮށް، 80 އެތިފަހަރުން ޙައްދު ޖެހުމަށާއި، އޭގެ އިތުރުން ޖިނާޔަތުގެ 1 ވަނަ ދަރަޖައިގެ ކުށެއްގެ ގޮތުގައި 1 އަހަރާއި 7 މަހާއި 6 ދުވަހުގެ ޖަލު އަދަބު ކަނޑައެޅިއެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތް ރެސްޓޯރެންޓެއްގައި، ވަކި މީހެއްގެ އަނބިމީހާގެ ބަނޑުގައި އޮތީ ފިރިމީހާގެ ދަރިއެއް ނޫން ކަމަށާއި އެހެން ވަކި މީހެއްގެ ދަރިއެއް ކަމަށް ބުނެ ޤަޛުފުކޮށްފައިވާތީ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 612 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ދައުލަތުން ދަޢުވާކުރި މައްސަލައެކެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ހެކިންގެ އަދަދާއި ސިޔާސީ ދެކޮޅުވެރިކަމުން ޝައްކު އުފެދޭ ކަމަށާއި، ބުނި ޢިބާރާތަކީ ޤަޛުފުގެ ޢިބާރާތެއް ނޫން ކަމަށާއި، ޖިނާއީ ނިޔަތް ސާބިތުނުވާ ކަމަށާއި، ޙައްދު ޤަރީނާއިން ސާބިތުކޮށްފައިވާ ކަމަށާއި، ޙައްދާއެކު ތަޢުޒީރީ އަދަބު ދިނުމަކީ 1205 (ހ) އާ ޚިލާފު ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ބަލިވެ އިން އަންހެނެއްގެ ބަނޑުގައި އޮތީ އޭނާގެ ފިރިމީހާގެ ދަރިއެއް ނޫން ކަމަށާއި ވަކި މީހެއްގެ ދަރިއެއް ކަމަށް ބުނުމުން ޤަޛުފުގެ ކުށް ސާބިތުވޭތޯއާއި، ދެ ހެކިންގެ ހެކިބަހުން ކުށް ސާބިތުކުރުމުގައި ހެކިންގެ އަދަދާއި ޝަރުޠުތަކާ ގުޅޭ ޝައްކު އުފެދޭތޯ؛ އަދި ޤަޛުފުގެ ޙައްދާއެކު ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ ދަށުން ޖަލު އަދަބު ކަނޑައެޅުން ޤާނޫނާ އެއްގޮތްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ޤަޛުފުގެ ކުށް ސާބިތުވި ނިންމުން ޤާއިމް؛ ޙައްދާއެކު ކަނޑައެޅި ޖަލު އަދަބު އުނިކޮށް ބައެއް ބަދަލުކުރި
ސީދާ އަޑުއެހި ދެ ހެކިންގެ ސާފު ހެކިބަހުން ކުށް ސާބިތުވާކަމަށާއި، ދުރުގައި ތިބި ދިފާޢީ ހެކިންގެ ބަހުން އެ ނަފީ ނުވާކަމަށާއި، ނަސަބު ނަފީކޮށް ބުނާ ބަހަކީ ޤަޛުފުގެ ލަފްޒެއް ކަމަށް ކަނޑައެޅިއެވެ. އެހެންނަމަވެސް ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 1205 ވަނަ މާއްދާގެ ފަހު އިޞްލާޙާއެކު ކަނޑައަޅަންވާނީ އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގެ އަދަބު ކަމުން ޖަލު އަދަބު އުނިކުރެވުނެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ހެކިބަހަށް ބުރަދަން ދިނުމުގައި ޤާނޫނީ ޢާންމު އުޞޫލަކީ ހެކިންގެ އަދަދަށް ވުރެ ބޮޑަށް ހެކީގެ ފެންވަރަށް ރިޢާޔަތްކުރުމެވެ؛ ހެކިބަސް ފުށުއަރާ ހާލަތުގައި ގިނަ ހެކިން ބުނާ ގޮތަށް އިސްކަންދިނުން ލާޒިމެއް ނޫން ކަމަށާއި، ސާފު ޞަރީޙަ ފުށުއެރުމެއް ނެތް ހެކިބަހެއް ގިނަ އަދަދެއްގެ ބަޔަކު ދޭ ހެކިބަހުން ނަފީ ނުކުރެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 7)
- އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގައި ވަކި އަދަދަކަށް ހެކި ހުރުން ލާޒިމުކުރާ ހާލަތްތަކުގައި އެ އަދަދު ކަށަވަރުކުރުމާއެކު ހެކީގެ ވަރުގަދަކަމަށް ޝަރީޢަތުން ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެއެވެ؛ ޤަޛުފުގެ ކުށަކީ ޢަދުލުވެރި ދެފިރިހެނުންގެ ހެކިބަހުން ސާބިތުވާ ކުށެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 8)
- ހާދިޘާ ހިނގި ތަނާ ދުރުގައި ތިބި ހެކިން އެފަދަ ބަހެއް 'އިވިފައިނުވާ' ކަމަށް ދޭ ހެކިބަހުން، ސީދާ އަޑުއެހި ހެކިން ސާފު ޞަރީޙަ ޢިބާރާތުން ދީފައިވާ ހެކިބަސް ނަފީ ނުވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 11)
- ހެކިވެރިޔާއާއި ދަޢުވާ ލިބޭ ފަރާތް ތަފާތު ސިޔާސީ ފިކުރަކަށް ތާއީދުކުރުމަކީ ހަމައެކަނި އެ ސަބަބަށްޓަކައި ހެކިބަސް ދިނުން މަނާވާ ސަބަބެއް ނޫނެވެ؛ ސިޔާސީ ވާދަވެރިކަން ޒާތީ ހަސަދައަކަށް ބަދަލުވެ ގެއްލުންދިނުމުގެ މަޤްޞަދުގައި ކަމެއް ކޮށްފައިވާކަން ނުވަތަ ކޮށްފާނެކަން ދަލާލަތުކޮށްދޭ ކަމެއް ނެތް ހާލަތުގައި ހެކިބަހުގެ ޞައްޙަކަން ގެއްލިގެން ނުދާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 13)
- ނަސަބު ނަފީކޮށް، މީހަކު ބަލިވެ އިނީ އޭނާގެ ޙަލާލު ފިރިމީހާގެ ދަރިއަކަށް ނޫން ކަމަށާއި އެ ދަރިފުޅުގެ ބައްޕައަކީ ވަކި މިވެނި ފިރިހެނެއް ކަމަށް ބުނުމަކީ ޒިނޭގެ ތުހުމަތެއް ކަމަށާއި ޤަޛުފުގެ ލަފްޒެއް ކަމަށް ޖުމްހޫރު ޢިލްމުވެރިން އެއްބަސްވެއެވެ؛ ސަރޮގަސީ ފަދަ ސަބަބަކާ ހުރެ ބުނި ކަމަށް ބުނާނަމަ އެކަން އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއް އުފައްދާ ވަރަށް ޝަރީޢަތަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 15، 17)
- ޖިނާއީ ނިޔަތް ކަނޑައަޅަނީ ބަސް ބުނި ގޮތާއި، ތަކުރާރުކޮށް ބުނިކަމާއި، ޙާލަތަށް ރިޢާޔަތްކޮށްގެންނެވެ؛ ވަކި މީހެއްގެ ނަން ހިމަނައި ތަކުރާރުކޮށް ބުނެފައިވުމުން އެ ޢިބާރާތް ބޭނުންކޮށްފައިވަނީ އެނގިހުރެ ކަން އެނގެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 18)
- ދެ ހެކިންގެ ހެކިބަހުން ސާބިތުވާ ޤަޛުފުގެ މައްސަލައަކީ ޤަރީނާއިން ސާބިތުކުރެވިފައިވާ ޙައްދުގެ މައްސަލައެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 19)
- ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 1205 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަށް ގެނެވުނު ފަހު އިޞްލާޙާއެކު، އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގައި ޙައްދު ކަނޑައަޅާފައިވާ ކުށެއް އެއްވެސް ޝައްކެއް ނެތް މިންވަރަށް ސާބިތުވެއްޖެނަމަ ކަނޑައަޅަންވާނީ އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގައިވާ އަދަބެވެ؛ ޙައްދާއެކު ތަޢުޒީރީ އަދަބެއް ދިނުމުގައި ޢިލްމުވެރިންގެ މެދުގައި އެއްބަސްވެވިފައިވާ ގޮތަށް ރިޢާޔަތްކުރަންޖެހޭއިރު، ޤަޛުފުގެ ޙައްދާއެކު ތަޢުޒީރީ އަދަބެއް ދިނުމަށް އެއްބަސްވެވިފައިވާކަން ނޭނގޭތީއާއި ޙައްދާއެކު ތަޢުޒީރު ދޭންޖެހޭ ސަބަބެއް ދައްކާފައި ނުވާތީ، ޙައްދުގެ އިތުރުން ޤާނޫނުގެ ޖަލު އަދަބު ކަނޑައެޅުމަށް ބަދަލު ގެންނަންޖެހެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 21-25)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2014/9 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 612 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2014/9 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 411 ވަނަ މާއްދާ (ޒިނޭގެ ކުށުގެ މާނަ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2014/9 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 1205 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި އޭގެ އިޞްލާޙުތައް
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތަށް 2015 ވަނަ އަހަރު ގެނެވުނު އިޞްލާޙުތައް (1205 ވަނަ މާއްދާއަށް ގެނެވުނު އިޞްލާޙު)
- ކީރިތި ޤުރުއާން، ސޫރަތުއްނޫރު 4 ވަނަ އާޔަތް
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2011/SC-A/36
- ހައިކޯޓުގެ A/06-N-2021/HC
- ހައިކޯޓުގެ A/13-86/HC (ޙަސަން އާދަމް ވ އާމިނަތު ޝީޒާ)
- ހައިކޯޓުގެ 2011/HC-A/283
- Chandran v State (Crime No. 18 of 2016) [2020] 1 MLJ (CRL) 14
- ބެންޗު
- ފާޠިމަތު ފަރްހީޒާ، ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، ޙުސައިން ޝަހީދު
- ރައުޔު ލިޔުނު ފަނޑިޔާރު
- ފާޠިމަތު ފަރްހީޒާ · ތާއީދުކުރެއްވީ: ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، ޙުސައިން ޝަހީދު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް