ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2017/HC-A/316
އާދަމް އިބްރާހީމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް، 2017/HC-A/316
Adam Ibrahim v. Prosecutor General 2017/HC-A/316 (2017/HC-A/316, High Court of the Maldives, 10 November 2020)
އާދަމް އިބްރާހީމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ހދ. ކުޅުދުއްފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން، ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ 47 ވަނަ މާއްދާގެ ބާވަތްތަކުގެ ހެކި ހަމަވާ ކަމަށް ބަލައި ދަޢުވާ ސާބިތުކޮށް، ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި ޙަވާލާދީ (ނ) ގެ ދަށުން 10 އަހަރު ޖަލަށްލުމަށް ޙުކުމްކުރިއެވެ.
ފިހާރައެއްގައި ސޭޓަކަށް އިންނަ މީހަކު 11 އަހަރުގެ ކުއްޖެއްގެ ހަށިގަނޑުގައި އެކިދުވަސްމަތިން އަތްލި ކަމަށް ބުނެ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ދަޢުވާކުރިއެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ޝައްކެއްނެތި ސާބިތުނުވާ ކަމަށާއި، 2014/HC-DM/01 އާ ޚިލާފަށް ނިންމި ކަމަށާއި، ހެކި ވަޒަންކުރީ ރަނގަޅަށް ނޫން ކަމަށާއި، ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުގެ ކޮނޑުގައި އޮތުމުގެ އުޞޫލާ ޚިލާފު ކަމަށެވެ. ދައުލަތުން ދަށުކޯޓަށް ނުފޮނުވި ކުއްޖާގެ އިންޓަވިއު ރެކޯޑިންގ ހައިކޯޓަށް ހުށަހެޅިއެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ކުޑަކުއްޖަކާއެކު ޖިންސީ ޢަމަލެއް ހިންގުމުގެ ކުށުގައި (ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ނ)) ކުށްވެރިކޮށް 10 އަހަރު ޖަލަށްލި ޙުކުމުގައި، އެ ޤާނޫނުގެ 47 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ހެކި ވަޒަންކުރި ގޮތަކީ ސުޕްރީމް ކޯޓުން ކަނޑައަޅާފައިވާ އުޞޫލުތަކާއި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ ޝައްކެއްނެތި ސާބިތުކުރުމުގެ މިންގަނޑާ އެއްގޮތްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު
2019/SC-A/77 ގެ އުޞޫލުތަކުގެ ދަށުން ކުއްޖާގެ ބަސް އެތެރެފުށުން އެއްގޮތް ނަމަވެސް، ބޭރުފުށުން ބާރުދޭ ހެކި (ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ފިހާރާގައި އިނިކަމާއި ކުއްޖާ ފިހާރައަށް ދިޔަކަން ދައްކާ ހެކި) ނެތުމުން ހެކިބަހަކީ އާދަޔާ ޚިލާފަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ހެކިބަހެއް ނޫން ކަމަށާއި، ރެކޯޑިންގ އިސްތިއުނާފުގައި ބަލައި ނުގަނެވޭ ކަމަށާއި، ޝައްކެއްނެތި ސާބިތުނުވާތީ ޙުކުމް ބާޠިލުކުރިއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ 47 ވަނަ މާއްދާ ތަޠްބީޤުކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން ހައިކޯޓުގެ 2014/HC-DM/01 ޤަޟިއްޔާއާއި ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-A/77 ޤަޟިއްޔާއާ ދެމެދު ތަފާތުވާ ކަންކަމުގައި، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކޯޓުތަކުން މިހާރު ބަލަންޖެހޭނީ ސުޕްރީމް ކޯޓުން ކަނޑައަޅާފައިވާ އުޞޫލުތަކަށެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 12)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ 47 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ހެކީގެ ބާވަތްތަކަކީ ވަކިވަކިން ގުނައިގެން ހަމަކުރާ މުސްތަޤިއްލު ހެކިތަކެއް ނޫނެވެ؛ އެއީ ކުޑަކުއްޖާގެ ހެކިބަހަކީ އާދަޔާ ޚިލާފަށް ތެދުކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ހެކިބަހެއްތޯ ކަށަވަރުކުރުމަށް (ކޮރޮބޮރޭޓްކުރުމަށް) ފަނޑިޔާރުންނަށް ބޭނުންކުރެވޭ ވަސީލަތްތަކެކެވެ. ކުޑަކުއްޖާގެ ހެކިބަހަކީ އާދަޔާ ޚިލާފަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ހެކިބަހެއްނަމަ އެ ހެކިބަހުގެ މައްޗަށް ދަޢުވާ ސާބިތުކުރެވިދާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 13، 17)
- ކުޑަކުއްޖާގެ ހެކިބަހަކީ އާދަޔާ ޚިލާފަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ހެކިބަހެއްތޯ ބެލުމުގައި، ހެކިބަސް އެތެރެފުށުން (ތެދުބަހުން ކިޔައިދޭ މީހަކު ކިޔައިދޭނެ ތަފްޞީލުތައް ހުރުން) އަދި ބޭރުފުށުން (ކުއްޖާގެ ބަހަށް ބާރުދޭ އިތުރު ހެކި ހުރުން) އެއްގޮތްތޯއާއި، ޝަކުވާކުރި ކުއްޖާގެ އަޚްލާޤާއި އުޅުމާއި، ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތާމެދު ނުނިޔަތެއް އޮތްތޯ ބަލަންވާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 14-15)
- ކުއްޖާގެ ބަޔާންތަކުގައިވާ ކުދިކުދި ތަފާތުތަކަކީ ހާދިޘާ ނަފީވެގެންދާފަދަ ތަފާތުތަކެއް ނޫންނަމަ، އެ ތަފާތުތަކުގެ ސަބަބުން ހެކިބަސް އެތެރެފުށުން އެއްގޮތްނުވާ ކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 15)
- ހައިކޯޓުން މައްސަލަ ބަލާނީ ދަށުކޯޓަށް ހުށަހެޅުނު ހެކިތަކުގެ މައްޗަށް ކަމުން، ދަށުކޯޓަށް ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު އޮވެ އިދާރީ އޮޅުމަކުން ނުހުށަހެޅުނު ހެއްކެއް (ކުއްޖާގެ އިންޓަވިއު ރެކޯޑިންގ)، އެ ހެއްކުން ލިބޭ ފައިދާ އެހެން ހެކިން ލިބިފައިވާނަމަ، ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 32 ވަނަ މާއްދާއާއި ހައިކޯޓުގެ ޤަވާޢިދުގެ 44 ވަނަ މާއްދާގެ އުޞޫލަށް އިސްތިސްނާއެއް ދީގެން އިސްތިއުނާފީ މަރުޙަލާގައި ބަލައިނުގަނެވޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 16)
- ކުއްޖާގެ ބަހަށް ބާރުދޭ ހެކިބަސް ދީފައިވަނީ ހާދިޘާ ދުވަސްތަކެއް ފަހުން ކިޔައިދިން މަންމަ އެކަނި ކަމުގައިވެ، ކުއްޖާ ފިހާރައަށް ދިޔަކަމާއި އެ ގަޑީގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ފިހާރާގައި އިނިކަން ދައްކާ ސީދާ ހެއްކެއް ނެތި، ސޯޝަލް ސަރވިސްގެ ރިޕޯޓަކީވެސް ނަފްސާނީ ޙާލަތު ދެނެގަތުމަށް ތައްޔާރުކުރި ރިޕޯޓެއް ނޫންނަމަ، ހެކިބަސް ބޭރުފުށުން އެއްގޮތްކަމަށް ނުބެލެވޭތީ، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ޝައްކެއްނެތި ސާބިތުވުމުގެ މިންގަނޑު ފުރިހަމައެއް ނުވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 18)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 (ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 1 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، 2 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)، 3 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ނ)، 47 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 32 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ޤަވާޢިދުގެ 44 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)
- 2019/SC-A/77
- 2018/SC-A/24
- 2014/HC-DM/01
- ބެންޗު
- ހާތިފް ޙިލްމީ، މުޙައްމަދު ނިޔާޒު، ޙުސައިން ޝަހީދު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް