ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2019/HC-A/645
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ނުއުމާން އަބޫބަކުރު، 2019/HC-A/645
Prosecutor General v. Nuumaan Abubakr 2019/HC-A/645 (2019/HC-A/645, High Court of the Maldives, 27 October 2020)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ނުއުމާން އަބޫބަކުރު
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ހުރާ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ކުއްޖާގެ ބުނުންތައް ތަފާތުވާތީ ޝުބުހަ އުފެދި، ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 (ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 47 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ގޮތަށް ހެކި ފުރިހަމަނުވާތީ ދަޢުވާ ސާބިތުނުވާކަމަށް ޙުކުމްކޮށް، ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ދޫކޮށްލިއެވެ.
މޫދަށް ދިޔަ ދުވަހެއްގައި 12 އަހަރުގެ ކުއްޖާގެ ކުރިމަތިފަރާތުގައި ހަރުވާޅު ތެރެއިން ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް އަތްލިކަމަށް ބުނެ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ދަޢުވާކުރެވުނު މައްސަލައެކެވެ.
ޕްރޮސިކިއުޝަނުން ބުނީ ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 (ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 47 ވަނަ މާއްދާގައިވާ 5 ބާވަތުގެ ހެކި ހުރުމުން ޝައްކެއްނެތި ސާބިތުވާކަމަށް ބަލަންޖެހޭނެ ކަމަށާއި، ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ސާބިޤާއަށް ތަބާނުވާކަމަށާއި، ހެކިބަސް ނެގީ ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 147 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފަށް ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކުޑަކުއްޖަކާމެދު ޖިންސީ ޢަމަލު ހިންގި ދަޢުވާ ސާބިތުނުވާކަމަށް ދަށުކޯޓުން ކުރި ޙުކުމަކީ އެ ޤާނޫނުގެ 47 ވަނަ މާއްދާއާއި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 (އ) އާއި 143 (ރ) އާ ޚިލާފު ޙުކުމެއްތޯ؛ އަދި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 147 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފަށް ހެކިބަސް ނެގުމުން މައްސަލަ ތަޙްވީލުކުރަންޖެހޭތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް (އަޣުލަބިއްޔަތުން)؛ ތަޙްވީލުނުކުރުމަށް ޢިއްތިފާޤުން
އަޣުލަބިއްޔަތުގެ ރައުޔުގައި، ކުއްޖާ ޙާދިޘާ ކިޔައިދީފައިވާ ގޮތް ފަރާތްތަކަށް ވަރަށް ތަފާތުވާތީ އާދަޔާ ޚިލާފަށް ތެދުކަމަށް ޤަބޫލުނުކުރެވޭ ކަމަށާއި، ސައިކޮލޮޖިކަލް ރިޕޯޓު އިލްމީ މަންހަޖު ބަޔާންނުކުރާތީ ބުރަނުވެވޭ ކަމަށާއި، އިޖުރާއީ ނުކުތާ ދަށުކޯޓުގައި ފާހަގަ ނުކުރާތީ އިސްތިއުނާފުގައި ނުނެގޭ ކަމަށެވެ. ފަނޑިޔާރު ޙުސައިން މަޒީދު ދެކެވަޑައިގަތީ 5 ބާވަތަށްވުރެ ގިނަ ހެކި ހުރުމުން ދަޢުވާ ސާބިތުވާ ކަމަށެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-A/77 ގައިވާ ގޮތުން، ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރުމުގެ ކުށް ސާބިތުކުރުމަކީ ހެކީގެ ޢަދަދު ގުނައިގެން ކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޫން؛ ކުޑަކުއްޖާ ދީފައިވާ ހެކިބަހަކީ އާދަޔާ ޚިލާފަށް ތެދުކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ހެކިބަހެއްނަމަ، 47 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ވަސީލަތްތަކުގެ އެހީގައި އެ ކިޔައިދިނުން ކޮރޮބޮރޭޓްވާނަމަ ދަޢުވާ ސާބިތުވާކަމަށް ޙުކުމްކުރެވިދާނެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 7، 19، 31)
- ކުޑަކުއްޖާގެ ހެކިބަސް އާދަޔާ ޚިލާފަށް ތެދުކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭތޯ ބެލުމުގައި، ހެކިބަސް އެތެރެފުށުންނާއި ބޭރުފުށުން އެއްގޮތްތޯއާއި، ޝަކުވާ އުފުލި ފަރާތުގެ އަޚުލާޤާއި ޢަމަލުތަކާއި، ކުއްޖާގެ އުޅުމާއި، މުއްތަހަމާ ބެހޭގޮތުން ޝަކުވާކުރުމުގައި ނުނިޔަތެއް އޮތްތޯ ބެލިދާނެ؛ އެތެރެފުށުން އެއްގޮތްވުމަކީ ތެދުބަހުން ވާހަކަ ކިޔައިދޭ މީހަކު ކިޔައިދޭނެ ފަދަ ތަފްޞީލުތައް ހުރުން. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 12-13، 31)
- (އަޣުލަބިއްޔަތު) 12 އަހަރުގެ މުމައްޔިޒު ކުއްޖަކު ޙާދިޘާ ހިނގި ވަގުތާއި ގޮތް (އަތްލުމާއި އިނގިލިލުން ފަދަ) ތަފާތު ފަރާތްތަކަށް ބޭރުފުށުން ވަރަށް ތަފާތުކޮށް ކިޔައިދީފައިވާނަމަ، އެ ހެކިބަހަކީ އާދަޔާ ޚިލާފަށް ތެދުކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ހެކިބަހެއް ކަމުގައި ނުބެލެވޭނެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 13، 15.4)
- (އަޣުލަބިއްޔަތު) ޚަބީރެއްގެ ރައުޔު ބަލައިގަތުމުގައި، ރައުޔު ބިނާކުރި މަންހަޖު އެ ޚާއްޞަ ޢިލްމުގެ ތެރެއިން ބަޔާންކޮށްދޭން ޖެހޭނެ؛ ސައިކޮލޮޖިސްޓުގެ ރިޕޯޓަކީ ކުއްޖާގެ ވާހަކަ ޤަބޫލުކުރެވޭ މިންވަރު ބަޔާންކޮށްދޭ ވަސީލަތެއް ކަމަށްވާތީ، ވަކި މީހަކު ކުށް ކުރިކަން ސާބިތުވާކަމަށް އެފަދަ ރިޕޯޓެއްގައި ބަޔާންކުރުމަކީ ކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޫން. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 15.2-15.3)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 ގެ 45 (ހ) ގެ ދަށުން، ޙުކުމުގެ ކުރިން އައި އިޖުރާއަތެއް ބާޠިލުކަމަށް ހައިކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފުކުރެވޭނީ އެ ނުކުތާ ޙުކުމަށް ސީދާ އަސަރުކޮށްފައިވާ ނުކުތާއަކަށްވެ، ދަށުކޯޓުގައި ފާހަގަކުރުމުން ނަޒަރުނުކޮށް ދޫކޮށްލާފައިވާނަމަ؛ ދަށުކޯޓުގައި އިޢުތިރާޟު ނުކޮށް ދޫކޮށްލާފައިވާ އިޖުރާއީ ނުކުތާއެއް ބިނާކޮށް މައްސަލަ ތަޙްވީލުކުރުމަށް އެދެވޭކަށް ނެތް. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 16، 33)
- ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 147 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ހެކިބަސް ނެގުމުގައި އެގްޒަމިނޭޝަން އިން ޗީފް، ކްރޮސް-އެގްޒަމިނޭޝަން އަދި ރީ-އެގްޒަމިނޭޝަން ތަރުތީބުން ނަގަހައްޓަން ޖެހޭނެ؛ ޕްރޮސިކިއުޝަނަށް ފުރުޞަތު ނުދީ ފަނޑިޔާރު އަމިއްލައަށް ސުވާލުކޮށް ހެކިބަސް ނެގުމަކީ އެ މާއްދާއާ ޚިލާފު ކަމެއް. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 33، ފަނޑިޔާރު ޙުސައިން މަޒީދުގެ ރައުޔު)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 (ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 1 (ހ)، 2، 3 (ހ)، (ށ)، (ނ) އަދި 47 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 147 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 45 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-A/77
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2014/SC-A/26
- Friedman, M. (2006). Post-Traumatic and Acute Stress Disorders (4th ed.)
- ބެންޗު
- މުޙައްމަދު ނިޔާޒް، މުޙައްމަދު ފައިޞަލް، ޙުސައިން މަޒީދު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- އެބައޮތް