ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2017/HC-A/411
ޝަޒްބާން ފަހުމީ ވ. މަޢުރޫފް ޢާމިރު، 2017/HC-A/411
Shazbaan Fahumee v. Mauroof Aamir 2017/HC-A/411 (2017/HC-A/411, High Court of the Maldives, 8 December 2019)
ޝަޒްބާން ފަހުމީ ވ. މަޢުރޫފް ޢާމިރު
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ސިވިލް ކޯޓުން 672,000 ރުފިޔާ ދައްކައި ދަރަނި ޚަލާޞްކުރުމަށާއި، އެޕާޓްމަންޓްތައް 15 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ހުސްކޮށް ކުއްޔަށްދިން ފަރާތާ ޙަވާލުކުރުމަށް ޙުކުމްކުރިއެވެ.
ކުއްޔަށް ދިނުމުގެ އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން ގެއެއްގެ 4 އެޕާޓްމަންޓް 4 އަހަރަށް ކުއްޔަށް ދިނުމުން، ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތުން އެއްބަސްވުމުގައިވާ ކުލީގެ ބަދަލުގައި މަހަކު 12,000 ރުފިޔާ ދައްކަމުން ގޮސްފައިވެއެވެ. ކުއްޔަށްދިން ފަރާތަކީ ތަނުގެ ވެރިފަރާތާ ދިގު މުއްދަތަށް ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތެކެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ކުއްޔަށްދިން ފަރާތުން ތަން ފުރިހަމަކޮށް ވަގުތުން ޙަވާލުނުކޮށް އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވިއިރު އެކަމުގެ ހެކިތަކަށް ރިޢާޔަތްނުކުރި ކަމަށާއި، ވެރިފަރާތާ ދެމެދުގެ އެއްބަސްވުން ބާޠިލުވެފައިވާތީ ތަން ޙަވާލުކުރުމަށް ޙުކުމްކުރެވޭނެ ޤާނޫނީ ހައިޘިއްޔަތެއް ނެތް ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ކުލީގެ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން އެޕާޓްމަންޓްތައް ފުރިހަމަކޮށް ވަގުތުން ޙަވާލުނުކުރުމަކީ ކުއްޔަށްދިން ފަރާތުން އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވުމެއްތޯއާއި، ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތުގެ ހެކި ދަށުކޯޓުން ބެލި ގޮތް ޞައްޙަތޯ؛ އަދި ތަނުގެ ވެރިފަރާތާ ކުއްޔަށްދިން ފަރާތާ ދެމެދުގެ އެއްބަސްވުން ބާޠިލުވެފައިވާ ކަމަށް ބުނާ ޙާލަތުގައި ތަން ހުސްކޮށް ކުއްޔަށްދިން ފަރާތާ ޙަވާލުކުރުމަށް ކުރި ޙުކުމް ޞައްޙަތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލު، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް
ކުލީގެ މުއްދަތު ފެށޭނީ ޙަވާލުކުރާ ދުވަހުން ކަމަށް އެއްބަސްވުމުގައިވާތީ ލަސްވުމަކީ ޚިލާފުވުމެއް ނޫންކަމާއި، ހެކިބަހުން ތަން ފުރިހަމަކޮށް ޙަވާލުކުރިކަން އެނގޭކަމާއި، އަނގަބަހުން ކުލި ބަދަލުކުރިކަން ސާބިތުނުވާކަމާއި، ތަން ހުސްކޮށް ވެރިފަރާތާ ޙަވާލުކުރުމަކީ ކުއްޔަށްދިން ފަރާތުގެ ޒިންމާ ކަމުން ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމަށް ބަދަލުގެންނަން ސަބަބެއް ނެތެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ކުލީގެ އެއްބަސްވުމުގައި ކުލީގެ މުއްދަތު ގުނަން ފަށާނީ ކުއްޔަށް ހިފާ ފަރާތާ ތަން ޙަވާލުކުރާ ދުވަހުން ކަމަށާއި، އިމާރާތް ފުރިހަމަކުރަން ހޭދަވާ މުއްދަތު ކުލީގެ މުއްދަތުގައި ނުހިމެނޭނެ ކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޙާލަތުގައި، ކުލީގެ މުއްދަތު ފެށޭ ތާރީޚުގައި ތަން ޙަވާލުނުކުރެވުނު ނަމަވެސް އެކަމަކީ ސީދާ އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވުމެއް ކަމުގައި ނުބެލެވޭނެ.
- އެއްބަސްވުމުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ކުލީގެ ޢަދަދަށް ބަދަލުގެނެވި ފަރާތްތައް އަނގަބަހުން އެއްބަސްވެފައިވާ ކަމަށް ބުނާ ފަރާތުން އެކަން ހެކިން ސާބިތުކުރަންޖެހޭ؛ ހުށަހެޅި ހެކިބަހުން އެކަން ސާބިތުނުވާނަމަ އެއްބަސްވުމުގައިވާ ކުލީގެ ޢަދަދަށް ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ.
- ދަށުކޯޓުން ފަރާތެއްގެ ހެކިތަކާއި ޤަރީނާއަށް ރިޢާޔަތްކޮށްފައިވާކަން ޝަރީޢަތް ނިމުނު ގޮތުގެ ރިޕޯޓުން އެނގެން އޮތްނަމަ، ހެކިތަކަށް ރިޢާޔަތްނުކުރާ ކަމަށް ބުނާ ނުކުތާ ބަލައިނުގަނެވޭނެ.
- ތަނުގެ ވެރިފަރާތާ ދެމެދު ވެވިފައިވާ އެއްބަސްވުމުން ބާރުލިބިގެން ތަނެއް ކުއްޔަށްދިން ފަރާތަށް، ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތުން އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވާނަމަ ފިޔަވަޅު އެޅުމާއި އެޅުމަށް އެދުމުގެ ފުރިހަމަ ބާރު ލިބިގެންވާ؛ އަދި ވެރިފަރާތާ ދެމެދުގެ އެއްބަސްވުން ބާޠިލުވާ ޙާލަތުގައިވެސް ތަން ހުސްކޮށް ވެރިފަރާތާ ޙަވާލުކުރުމަކީ ކުއްޔަށްދިން ފަރާތުގެ ޒިންމާ ކަމުން، ކުއްޔަށް ހިފި ފަރާތުން ތަން ހުސްކޮށް ކުއްޔަށްދިން ފަރާތާ ޙަވާލުކުރުމަށް ކުރާ ޙުކުމަކީ ޞައްޙަ ޙުކުމެއް.
- ފައިޞަލާކުރަނިވި ޙުކުމެއް ނުކޮށް ބާޠިލުކޮށްފައިވާ، އަދި ތަފާތު ދެބަސްވުމަކާ ގުޅޭ ޤަޟިއްޔާއެއްގައި ތިންވަނަ ފަރާތެއް ތަދައްޚުލުވެ ދީފައިވާ ބަޔާނަށް ރިޢާޔަތްނުކުރުމަކީ ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމަށް ބަދަލު އަންނާނެ ކަމެއް ނޫން.
- ސިވިލް ކޯޓުގެ 2276/Cv-C/2015
- ބެންޗު
- ފަނޑިޔާރު ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، ފަނޑިޔާރު ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، ފަނޑިޔާރު ޙުސައިން ޝަހީދު (ރިޔާސަތު)
- ރިޔާސަތު
- ފަނޑިޔާރު ޙުސައިން ޝަހީދު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް