ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2019/HC-A/99
ޝަކީލާ އިބްރާހީމްދީދީ ވ. ޢަލީ ޝަކީބް، 2019/HC-A/99
Shakeelaa Ibraaheemdheedhee v. Ali Shakeeb 2019/HC-A/99 (2019/HC-A/99, High Court of the Maldives, 26 October 2020)
ޝަކީލާ އިބްރާހީމްދީދީ ވ. ޢަލީ ޝަކީބް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ސިވިލް ކޯޓުން ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުގެ ޣައިރު ޙާޟިރުގައި 175,000 ރުފިޔާ 15 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ދެއްކުމަށް ޙުކުމްކޮށް، ގެއްލުމުގެ ބަދަލާއި ޤާނޫނީ ޚަރަދު ނަގައިނުދިނެވެ.
ފްލޯރެއް 10 އަހަރަށް ކުއްޔަށްދިނުމަށް އެޑްވާންސް ކުލީގެ ގޮތުގައި 500,000 ރުފިޔާ ދިނުމަށްފަހު، 2017 ގައި އެއްބަސްވުން ބާޠިލުކޮށް ބާކީ 350,000 ރުފިޔާ 2018 ފެބުރުއަރީ ނިޔަލަށް އަނބުރާ ދެއްކުމަށް އެއްބަސްވިއެވެ. ދިން ޗެކު ބައުންސްވެ 175,000 ރުފިޔާ ނުލިބުމުން ދަޢުވާކުރިއެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ފޯނުން ގުޅައި އަޑުއެހުމަކަށް އެދުނު ނަމަވެސް އަޑުއެހުމެއްނެތި ޣައިރު ޙާޟިރުގައި ނިންމީ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނާ ޚިލާފަށްކަމަށާއި، މާލީ ޤާބިލްކަން ނުބަލައި 15 ދުވަސް ދިނުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފުކަމަށާއި 14 މަހަށް ބަހާލަން ޖެހޭކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ކޯޓަށް ޙާޟިރުވުމުގެ އަމުރު ރައްދުވެފައިވާ ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުގެ ޣައިރު ޙާޟިރުގައި ޙުކުމްކުރުމަކީ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނުގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ (1) އާ ޚިލާފު ކަމެއްތޯ؛ އަދި ފައިސާ ދެއްކުމަށް 15 ދުވަހުގެ މުއްދަތު ދިނުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފު، ޢަދުލުވެރި ނޫން ނިންމުމެއްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް
ޙާޟިރުވުމުގެ އަމުރު ރައްދުވެފައިވާއިރު ޢުޛުރެއްނެތި ޙާޟިރުނުވުމުން ޣައިރު ޙާޟިރުގައި ނިންމުމަކީ ޤަވާޢިދާ އެއްގޮތް ކަމެއްކަމާއި، އެއްބަސްވި މުއްދަތު ފާއިތުވެ ފައިސާ ނުދައްކާއިރު ޙައްޤު އެންމެ އަވަހަށް ލިބިދިނުމުގެ އުޞޫލުން 15 ދުވަސް ދިނުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީއާ ޚިލާފު ކަމެއް ނޫންކަމަށް ކަނޑައެޅިއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ކޯޓަށް ޙާޟިރުވުމުގެ އަމުރު ރައްދުވެ، މަޤްބޫލު ޢުޛުރެއްނެތި އަމުރުގައިވާ ތާރީޚާއި ގަޑިއަށް ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތް ޙާޟިރުނުވެއްޖެނަމަ، ހެއްކާއި ޤަރީނާއަށް ރިޢާޔަތްކޮށް އެ ފަރާތުގެ ޣައިރު ޙާޟިރުގައި ގޮތެއް ނިންމުމުގެ އިޚްތިޔާރު ކޯޓުތަކަށް ކޯޓަށް މީހުން ޙާޟިރުކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ ޤަވާޢިދުގެ 28 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ލިބިގެންވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 4.5)
- ތިމާގެ މައްޗަށް ދަޢުވާއެއް ހިނގަމުންދާކަން އެނގިހުރެ، ފަރުވާކުޑަކަމުން ނުވަތަ އެހެން ސަބަބަކާހުރެ މަޤްބޫލު ޢުޛުރެއްނެތި ކޯޓަށް ޙާޟިރުނުވުމުގެ ސަބަބުން ކުރިމަތިވާ ކަންކަމުގެ ޒިންމާ އުފުލަންޖެހޭނީ ފަރުވާކުޑަކުރި ފަރާތުންނެވެ؛ މައްސަލަ ނިމުމަށްފަހު ކޯޓު އޮފިސަރަށް ފޯނުން ގުޅައި އަޑުއެހުމަކަށް އެދުމަކީ ޣައިރު ޙާޟިރުގައި ކުރި ޙުކުމް ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނާ ޚިލާފުކަމަށް ބެލެވޭނެ ސަބަބެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 4.5)
- ޙައްޤުގެ ވެރިފަރާތުން އެ ޙައްޤާމެދު ލުޔެއް ނުދޭހާ ހިނދަކު، ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް ނިޔާކުރަނީ ޙައްޤުގެ ވެރިފަރާތަށް ލިބިދެވެން އޮތް އެންމެ އަވަސް މުއްދަތެއްގައި އެ ޙައްޤު ލިބިދިނުމަށެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 4.6)
- އެއްފަހަރާ ލިބުނު ފައިސާ އަނބުރާ ދެއްކުމަށް އެއްބަސްވި މުއްދަތު ފާއިތުވެ، ޙުކުމަށްފަހުވެސް އެއްވެސް ފައިސާއެއް ދައްކާފައި ނުވާ ޙާލަތުގައި، 15 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ދެއްކުމަށް ޙުކުމްކުރުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފު ޙުކުމެއް ނޫނެވެ؛ މުއްދަތަށް ބަދަލުގެންނާނެ ޝަރުޢީ ޤާނޫނީ ހަމައެއް ނެތެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 4.6)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 13/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ (1)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާ
- ކޯޓަށް މީހުން ޙާޟިރުކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ ޤަވާޢިދުގެ 28 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ހައިކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާ (ލިޔުމުގައިވާ ގޮތުން) 222/A-CH/0920
- ބެންޗު
- ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް