ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2019/HC-A/296
އެޓޯލް ބެންޑް ޕވޓ ލޓޑ ވ. މޫސާ ޢަބްދުއްރަޙީމް، 2019/HC-A/296
Etoal Bend Pvt Ltd v. Moosa Abdul Raheem 2019/HC-A/296 (2019/HC-A/296, High Court of the Maldives, 20 October 2020)
އެޓޯލް ބެންޑް ޕވޓ ލޓޑ ވ. މޫސާ ޢަބްދުއްރަޙީމް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ސިވިލް ކޯޓުން ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުގެ ޣައިރު ޙާޟިރުގައި، 246,932 ރުފިޔާ 30 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ދެއްކުމަށާއި ދޯނި 20 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ފ. ނިލަންދޫއަށް ގެންގޮސް ޙަވާލުކުރުމަށް ޙުކުމްކުރި.
ގިރިޓީ ދޯނި 2 އަހަރަށް މަހަކު 30,000 ރުފިޔާއަށް ކުއްޔަށް ހިފި އެޓޯލް ބެންޑް ޕވޓ ލޓޑުން 2018 އޮގަސްޓުން ފެށިގެން ކުލި ފުރިހަމައަށް ނުދައްކައި، އިންޖީނުގެ މައްސަލައާ ގުޅިގެން އެއްބަސްވުން ރޫޅާލުމަށް ނޯޓިސް ދިނުމުން، ދޯނީގެ ވެރިފަރާތުން ކުލި، ގެއްލުމުގެ ބަދަލު އަދި ދޯނި ޙަވާލުކުރުމަށް ދަޢުވާކުރި.
އިސްތިއުނާފުކުރި ކުންފުނިން ބުނީ ޚަބަރު ފަތުރާ ވަސީލަތްތަކުން އިޢުލާނުނުކޮށް ޣައިރު ޙާޟިރުގައި ނިންމުމަކީ ޤަވާޢިދުގެ 26، 28 ވަނަ މާއްދާއާއި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފު ކަމަށާއި، އެއްބަސްވުމާއި ސިޓީތަކަށް ރިޢާޔަތްނުކޮށް Pacta sunt servanda ގެ މަބްދައާއި ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނުގެ 5(ށ)(1)، (3) އާ ޚިލާފަށް ނިންމި ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތް ޣައިރު ޙާޟިރުގައި ސިވިލް ކޯޓުން މައްސަލަ ނިންމުމަކީ ކޯޓަށް މީހުން ޙާޟިރުކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ ޤަވާޢިދާއި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފު ކަމެއްތޯ؛ އަދި ދަށުކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރު ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނުގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އާ ޚިލާފަށް ޢަމަލުކުރިކަމަށް ބުނާ ޝަކުވާއާއި، ދަށުކޯޓުގައި ދިފާޢު ހުށަހަޅަން ފުރުޞަތު ނުލިބުނު ކަމަށް ބުނާ ނުކުތާ އިސްތިއުނާފުގައި ބަލައިގަނެވޭތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް
ކުންފުނިން އަޑުއެހުންތަކަށް ޙާޟިރުވެ ވަކީލު މެދުވެރިކޮށް ކޯޓު އަމުރާ ޙަވާލުވެފައިވާތީ އިޢުލާނުކުރަން ނުޖެހޭކަމަށާއި، މަޤްބޫލު ސަބަބެއްނެތި ޙާޟިރުނުވުމުގެ ނަތީޖާގެ ޒިންމާ ކުންފުންޏާ ހަވާލުކަމަށާއި، ފަނޑިޔާރާ ބެހޭ ޝަކުވާއަށް ކާފީ ހެކި ނެތްކަމަށާއި، ދަށުކޯޓުގައި ނުހުށަހެޅި ދިފާޢު އިސްތިއުނާފުގައި ނުބެލޭނެކަމަށް ކަނޑައަޅައި ޙުކުމް ޤާއިމްކުރި.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ކޯޓަށް މީހުން ޙާޟިރުކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ ޤަވާޢިދުގެ 28 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައިވާ ގޮތަށް ޚަބަރު ފަތުރާ ވަސީލަތްތަކުން އިޢުލާނުކުރުމަށްފަހު ޣައިރު ޙާޟިރުގައި ނިންމުމުގެ އިޖުރާއަތަށް ޢަމަލުކުރަންޖެހެނީ ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތަކީ ދީފައިވާ އެޑްރެހުގައި ނެތް ނުވަތަ ވީތަނެއް ނޭނގޭ މީހެއްނަމައެވެ؛ ދަޢުވާ ހިނގަމުންދާކަން އެނގި، އަޑުއެހުންތަކަށް ޙާޟިރުވެ، ކޯޓު އަމުރާ ވަކީލު މެދުވެރިކޮށް ޙަވާލުވެފައިވާ ފަރާތަކާމެދު އެ އުޞޫލުން ޢަމަލުކުރަން ނުޖެހޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 5)
- ދަޢުވާ ހިނގަމުންދާކަން އެނގިހުރެ، ފަރާތް ނުވަތަ އޭނާ ޢައްޔަންކުރި ވަކީލު ފަރުވާކުޑަކަމުން ނުވަތަ މަޤްބޫލު ޢުޛުރެއްނެތި ކޯޓަށް ޙާޟިރުނުވުމުން ކުރިމަތިވާ ނަތީޖާގެ ޒިންމާ އުފުލަންޖެހޭނީ އެ ފަރުވާކުޑަކުރި ފަރާތުންނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 5)
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގައިވާ އިންޞާފުން ޝަރީޢަތް ކުރުމުގެ ޙައްޤުތައް ފުރިހަމައަށް ލިބިދެވޭނީ ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުގެ ޒިންމާވެސް އަދާކޮށްގެންނެވެ؛ ޤަވާޢިދުގައިވާ މަޤްބޫލު ސަބަބެއް ނެތި އަޑުއެހުންތައް ކެންސަލްކުރަން އެދި ޙާޟިރުނުވާ ފަރާތަކަށް އެ މާއްދާގެ ޙައްޤުތަކަށް އުނިކަން އައިކަމަށް ބުރަވެވޭކަށް ނެތެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 6)
- ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނުގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ (3) ގައިވާ ހަމަތަކާ ޚިލާފަށް ފަނޑިޔާރަކު ޢަމަލުކުރިކަމަށް ބުނާ ޝަކުވާއަކީ ފަނޑިޔާރުގެ ޒާތާ ގުޅޭ، ތަޙްޤީޤީ ނަޒަރަކުން ބަލަންޖެހޭ ކަމަކަށްވާތީ، އެއީ ހައިކޯޓުގެ އިސްތިއުނާފީ މަޖިލީހަކުން އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާއެއްގެ ގޮތުގައި ތަޙްޤީޤުކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ؛ އެކަން ސާބިތުވާނެ ސީދާ ކާފީ ހެކި ހުރެގެން މެނުވީ މައްސަލަ ބާޠިލުކުރަން އެންގިދާނެކަމަށް ނުބެލޭއިރު، އެފަދަ ހެކި ހުރިނަމަ ކުރެވޭނީ މައްސަލަ އެހެން ފަނޑިޔާރަކު ލައްވާ އަލުން ބެލުމަށް ދަށުކޯޓަށް ފޮނުވުމެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 7)
- ހައިކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފީ މައްސަލަ ބެލުމުގެ އުޞޫލަކީ ދަށުކޯޓުގައި ހުށަހެޅި ހެކިތަކާއި ދިފާޢުތައް އަސާސްކޮށް ބެލުމެވެ؛ ކޯޓަށް ޙާޟިރުވުމުގެ އަމުރު ލިބި ޤާނޫނާއި ޤަވާޢިދާ ޚިލާފަށް ޙާޟިރުނުވެ ހުރުމަށްފަހު ޣައިރު ޙާޟިރުގައި ޙުކުމްކުރުމުން ދިފާޢު ހުށަހަޅަން ފުރުޞަތު ނުލިބުނުކަމަށް ބުނާ ނުކުތާ ބަލައިގަތުމަކީ ޝަރީޢަތްތަކަށް ނިމުމެއް ނާންނާނެ ކަމަކަށްވާތީ، އެއީ ހައިކޯޓުން ހުޅުވާލަދެވޭނެ ފުރުޞަތެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 8)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)
- ކޯޓަށް މީހުން ޙާޟިރުކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ ޤަވާޢިދުގެ 28 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ކޯޓަށް މީހުން ޙާޟިރުކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ ޤަވާޢިދުގެ 26 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) އަދި 10 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
- ކޯޓަށް މީހުން ޙާޟިރުކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ ޤަވާޢިދުގެ 7، 8 އަދި 9 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 13/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ) ގެ (1) އަދި (3)
- 2014/HC-A/237
- 2018/HC-A/24
- ބެންޗު
- ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ނިޔާޒް، ފަނޑިޔާރު ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، ފަނޑިޔާރު ޙުސައިން ޝަހީދު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް