ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2017/HC-S-A/04
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޝިޒުމާ މޫސާ، 2017/HC-S-A/04
Prosecutor General v. Shizumaa Moosa 2017/HC-S-A/04 (2017/HC-S-A/04, High Court of the Maldives, 10 September 2018)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޝިޒުމާ މޫސާ
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ފަރެސްމާތޮޑާ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ކުށް އިޢުތިރާފުން ސާބިތުވާކަމަށް ކަނޑައަޅައި، ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ޖުނަޙުގެ ކުށެއްގެ ގޮތުގައި 100 އެތިފަހަރުގެ ޙައްދާއި 4 މަހާއި 25 ދުވަހުގެ ގޭބަންދު ކަނޑައެޅި.
ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ކުއްޖަކު ވިހެއުމާ ގުޅިގެން ޒިނޭގެ ކުށުގެ ދަޢުވާ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލުން އުފުލި، ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ކުށަށް އިޢުތިރާފުވި. މި ހަދަނީ އޭނާގެ މައްޗަށް ޒިނޭގެ ކުށް ސާބިތުވާ ދެވަނަ ފަހަރު.
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލުން އެދުނީ އިޢުތިރާފުގެ ޞައްޙަކަމާއި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ޙައްޤުތައް ލިބިދީފައިވާކަމާއި ޙައްދު ޖެހުން މަނާކުރާ ސަބަބެއް ނެތްކަން ކަށަވަރުކޮށް، ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ ދަށުން އަދަބު ކަނޑައެޅުން އިޞްލާޙުކޮށްދިނުމަށް.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2015/14/SC ސަރކިއުލަރުގެ ދަށުން ޙުކުމުގެ ޞައްޙަކަން ކަނޑައެޅުމަށް ހުށަހެޅުނު މި މައްސަލާގައި، ޒިނޭގެ ކުށަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ވި އިޢުތިރާފުން ކުށް ސާބިތުވާކަމަށް ކަނޑައެޅުން ޞައްޙަތޯއާއި، ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ ދަށުން އަދަބު ލުއިކޮށް ކަނޑައެޅި ގޮތް ޤާނޫނާ އެއްގޮތްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ބައެއް ބަދަލުކުރި (ކުށް ސާބިތުވުން ޤާއިމްކޮށް، އަދަބުގެ ބައި ބާޠިލުކޮށް ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން 100 އެތިފަހަރުގެ ޙައްދާއި 2 އަހަރުގެ ގޭބަންދު ކަނޑައެޅި)
ކުށް ސާފުކޮށްދީ، ވަކީލުގެ ޙައްޤު ދޫކޮށްލައި، އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރުގައި ތިން ޖަލްސާއެއްގައި އިޢުތިރާފުވެ، އެއިން ރުޖޫޢަވެފައި ނުވާތީ ކުށް ސާބިތުވުން ޞައްޙަ. ނަމަވެސް ޒިނޭގެ މައްސަލަތަކުގައި ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނަށް އިސްކަން ލިބޭތީ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ ދަށުން އަދަބު ކަނޑައެޅުން ރަނގަޅެއް ނޫން؛ ކުށް ތަކުރާރުވުމާއެކު ލުޔެއް ނެތުމުން ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން އަދަބު ކަނޑައެޅި.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ދަޢުވާގެ ޞީޣާއިން ދަޢުވާގައި ބަޔާންކުރާ ކުށް ކުރި ތަނެއް، ދުވަހެއް، ވަގުތެއް ބަޔާން ކޮށްފައި ނެތުމާއި، ދަޢުވާގައި ބަޔާން ކުރާ ކުށާއި އެކުށުގެ ޢުޤޫބާތް ބަޔާން ކުރާ ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ އެއްވެސް ނައްޞަކަށް ދަޢުވާގެ ސީޣާގައި ޙަވާލާ ދީފައި ނެތުމަކީ، ޤާނޫނުއަސާސީގައި ބަޔާން ކުރާ، ކުށުން ބަރީޢަވުމަށް އެކަށީގެންވާ ވަސީލަތް ލިބުން ހަނިވެގެންދާނެ ސަބަބެއް. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.2)
- ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތަކީ ޤާނޫނުއަސާސީއިން ލިބިދީފައިވާ ޤާނޫނީ ވަކީލެއް ޢައްޔަން ކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ދޫކޮށްލައި ދަޢުވާ ކުރިއަށް ގެންދަން ބޭނުންވަނީ އަމިއްލައަށްކަމަށްބުނެ ދަށުކޯޓުގައި ބަޔާން ދީފައިވާ ފަރާތެއްނަމަ، ޤާނޫނުއަސާސީން ލިބިދީފައިވާ ޤާނޫނީ ވަކީލަކާއި މަޝްވަރާ ކުރުމާއި ޤާނޫނީ ވަކީލެއްގެ އެހީތެރިކަން ހޯދުމުގެ ޙައްޤު ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައި އޭނާ ދޫކޮށްލާފައިވާ ކަމަށް ބެލެވޭނެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.3)
- ޖިނާއީ އިޢުތިރާފަކީ އެއިޢުތިރާފުން ރުޖޫޢަވެވޭނެ އިޢުތިރާފެއް؛ ޖިނާއީ އިޢުތިރާފުން ރުޖޫޢަވުމާއި، އެ ރުޖޫޢަވުން ބިނާކުރާ ސަބަބުތައް ވަޒަންކޮށް ތަޤްޔީމު ކުރުމަކީ މައްސަލަބަލާ ފަނޑިޔާރަކަށް ލިބިގެންވާ ބާރެއް. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.4)
- އިސްލާމީ ޖިނާއީ ޤާނޫނު ބަޔާން ކުރާ ގޮތުން ޒިނޭގެ ކުށަށްވާ އިޢުތިރާފަކީ، އެއިޢުތިރާފުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ކަނޑައެޅޭ ޙުކުމް ތަންފީޛު ކޮށް ނިމުމުގެ ކުރިން ރުޖޫޢަވުން ހުއްދަ އިޢުތިރާފެއް، އަދި ޢަމަލު ކުރާ ގޮތަކުން ނުވަތަ ކުރާ ޢިޝާރާތަކުން ނުވަތަ ބުނާ ބަހަކުން އެއިޢުތިރާފުން ރުޖޫޢަވެވިދާނެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.4)
- ޒިނޭގެ ކުށުގެ އަދަބު ލުއިކުރުމުގެ ގޮތުން ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) އަށް ރުޖޫޢަވުމަކީ ކުރެވިދާނެ ކަމެއްނޫން، އެހެނީ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގައި އެ ޤާނޫނުގެ މައްޗަށް އިސްކަންލިބިގެންވާ ޤާނޫނުތަކުގެ ތެރޭގައި ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނު ހިމެނިފައި އޮތުމުން، ޒިނޭގެ މައްސަލަތަކުގައި ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ މައްޗަށް އިސްވެގެންދާނީ ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނު. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.5)
- ކުށުގެ ވާޤިޢާ ހިނގާފައިވަނީ ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުމުގެ ކުރިން ނަމަވެސް، ޒިނޭ ކުރުމުގެ ކުށް ސާބިތުވާ ދެވަނަ ފަހަރުކަން ކުށުގެ ރެކޯޑުން އެނގެން އޮތްނަމަ، ޤާނޫނުއަސާސީއަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ދެވޭނެ ލުޔެއް ނެތް، އަދި ޝަރީޢަތް ކުރުމާއިބެހޭ ގޮތުން ހެދިފައިވާ ޤަވާޢިދުގެ ދަށުން އަދަބު ކަނޑައެޅުމާއި ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން އަދަބު ކަނޑައެޅުމުގައި މިޙާލަތުގައި ތަފާތެއް އޮތްކަމަށް ބުރައެއް ނުވޭ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.6)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2015/14/SC ސަރކިއުލަރ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީ (ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ޙައްޤުތަކާބެހޭ މާއްދާގެ (ހ)، (ބ)، (ޅ)؛ އަދަބު ލުއިކުރުމާބެހޭ މާއްދާ — PDF ގައި މާއްދާ ނަންބަރުތައް '16' އާއި '17' ކަމަށް އޮތް، ޢަދަދުތައް އޮޅިފައި)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) (ޒިނޭގެ ކުށާބެހޭ މާއްދާ، އެހެން ޤާނޫނުތަކަށް އިސްކަންދޭ މާއްދާގެ (ރ)، ޖަލާއި ގޭބަންދާބެހޭ މާއްދާތައް — PDF ގައި މާއްދާ ނަންބަރުތައް އޮޅިފައި)
- ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނު (ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2014) ގެ ޒިނޭކުރުމާބެހޭ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) (PDF ގައި ނަންބަރުތައް '6664/69' / '69ވަނަ މާއްދާ' ކަމަށް އޮޅިފައި)
- ޝަރީޢަތް ކުރުމާބެހޭ ގޮތުން ހެދިފައިވާ ޤަވާއިދު — ޒިނޭގެ އަދަބާބެހޭ މާއްދާ (PDF ގައި ނަންބަރުތައް އޮޅިފައި)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2011/SC-A/23 ޤަޟިއްޔާ
- ހައިކޯޓުގެ 2013/HC-A/122 ޤަޟިއްޔާ
- ބެންޗު
- ޙުސައިން ޝަހީދު، މުޙައްމަދު ނިޔާޒް، މުޙައްމަދު ފައިޞަލް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް