ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
ކުރު ސައިޓޭޝަން
2024/HC-B12/28
ދިވެހި
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޝިފާޢު މުޙައްމަދު، 2024/HC-B12/28
English
Prosecutor General v. Shifaau Mohamed 2024/HC-B12/28 (2024/HC-B12/28, High Court of the Maldives, 13 August 2024)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޝިފާޢު މުޙައްމަދު
މައިގަނޑު ސުވާލު
ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމާމެދު ނިންމި ނިންމުމެއް ދައުލަތުން އިސްތިއުނާފުކުރާނެ މުއްދަތަކީ ކޮބައިތޯއާއި، ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 62 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން 'ދިފާޢުގައި ވާހަކަދެއްކުމަށް ނުކުޅެދިގެންވުމުގެ' ދިފާޢު ލިބޭތޯ ކަނޑައަޅާނީ ކޮން މިންގަނޑަކުންތޯއާއި، އެ ބޭނުމަށް ހަދާ މެޑިކަލް އެގްޒެމިނޭޝަން ހަދަންވާނީ ކާކުތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލު؛ ޤާނޫނާ އެއްގޮތަށް ހަދާ މެޑިކަލް އެގްޒެމިނޭޝަނެއްގެ މައްޗަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 62 ވަނަ މާއްދާގެ ދިފާޢު އަލުން ބެލުމަށް ފޮނުވި
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 198 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން، ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމުގެ މަރުޙަލާގައި ނިންމާ ނިންމުމެއް ދައުލަތަށް ވިޔަސް އެހެން ފަރާތަކަށް ވިޔަސް އިސްތިއުނާފުކުރެވޭނީ ނިންމި ތާރީޚުން ފެށިގެން 10 ދުވަހުގެ ތެރޭގައެވެ؛ (ރ) ގައިވާ 48 ގަޑިއިރުގެ އިސްތިސްނާ ހިނގަނީ ހަމައެކަނި ކޯޓު އަމުރެއް ދައުލަތުން އިސްތިއުނާފުކުރާ ޙާލަތަށެވެ (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 13-14).
- އިސްތިއުނާފުގެ މުއްދަތު ގުނުމުގައި ރަސްމީ ބަންދު ދުވަސްތައް ނުހިމެނޭނެއެވެ (ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 169 ވަނަ މާއްދާ) (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 14-15).
- ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 62 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދިފާޢުގެ މަޤްޞަދަކީ ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތަކީ އަމިއްލަ ދިފާޢުގައި އެހީވުމަށާއި، ހެކިބަސްދިނުމަށާއި، ހެކިވެރިންނާ ސުވާލުކުރުމަށާއި، ވަކީލާ މުޢާމަލާތްކުރުމަށް ޤާބިލު މީހެއްކަން ކަށަވަރުކުރުމެވެ؛ މިކަންކަން ފުރިހަމަނުވާނަމަ ދިފާޢު ލިބޭނެއެވެ (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 18-19).
- 62 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (2) ގެ ބޭނުމަށް 'ދިފާޢުގައި ވާހަކަދެއްކުމަށް ކުޅެދުމަކީ' ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށާ ގުޅޭ ވާޤިޢާތައް ބަޔާންކުރުމަށް ކުޅެދުމެވެ؛ އެއީ ޤާނޫނީ ގޮތުން ދިފާޢު ބިނާކޮށް ޤާނޫނީ ޖަދަލެއް ބިނާކުރުމުގެ ޤާބިލިއްޔަތެއް ނޫނެވެ (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 20).
- ޚަބީރުގެ ހެކިބަސް ވަޒަންކުރަންވާނީ ޤާނޫނީ ގޮތުން ފާހަގަކުރެވޭ ކަންކަމާ އެކުގައެވެ؛ ސިކުނޑީގެ ޙާލަތު ދެނެގަނެވުނު ނަމަވެސް، އެ ޙާލަތުގެ ސަބަބުން ދަޢުވާ ބަލައިގަތުމަށް ނުކުޅެދޭކަން ޚަބީރުގެ ބަހުން ފުރިހަމަގޮތެއްގައި ދެނެނުގަނެވޭނަމަ، ދިފާޢު ސާބިތުވާކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 22-23).
- ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 62 ވަނަ މާއްދާގެ ބޭނުމަށް ހަދާ މެޑިކަލް އެގްޒެމިނޭޝަން ހަދަންވާނީ ސިކުނޑީގެ އަދި/ނުވަތަ ޖިސްމާނީ ޙާލަތާ ގުޅޭ ގޮތުން ފަންނީ ނަޒަރަކުން ނިންމުމުގެ ޤާބިލުކަން ހުރި، ޚިދުމަތުގައި ދެމިހުރި ޑަކްޓަރަކަށެވެ (2023/HC-B12/6)؛ ކްލިނިކަލް ސައިކޮލޮޖިސްޓަކީ އެ ބޭނުމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ފަންނުގެ ދާއިރާގެ މީހެއްކަން ޔަޤީންނުކޮށް ހަދާ ރިޕޯޓަކީ އިޖުރާއަތާ އެއްގޮތަށް ހަދާފައިވާ ރިޕޯޓެއްކަން ކަށަވަރުކުރަންޖެހޭ ރިޕޯޓެކެވެ (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 27-29).
- ޤަޟާއީ ނިންމުމެއްގައި ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މީހުންގެ ކަރާމާތަށް އަސަރުކުރާ، ޤާނޫނީ މާނައެއް ނެތް މުޖުތަމަޢުގެ ބަސްތައް ބޭނުންކޮށް މީހަކު ސިފަކުރުމަކީ އެދެވޭ ގޮތެއް ނޫނެވެ (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 24-25).
- މެޑިކަލް އެސެސްމަންޓް ރިޕޯޓުގެ އިތުރުން އެއަށް ބާރުދޭ ލިޔުންތަކަށް ފަނޑިޔާރު ރިޢާޔަތްކުރުމަކީ ޤާނޫނު މަނާކުރާ ކަމެއް ނޫނެވެ (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 30).
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 62 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 198 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ނ)، (ރ) (ޤާނޫނު ނަންބަރު 21/2022 ން ގެނައި 4 ވަނަ އިޞްލާޙާއެކު)
- ގަވާއިދު ނަންބަރު 01-REG-SC-2021 (ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދު) ގެ 169 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 8/2010 (ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މީހުންގެ ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރިކުރުމާއި މާލީ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 2 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ އޮފިޝަލް ކޮމެންޓްރީ (62 ވަނަ މާއްދާ)
- ހައިކޯޓު: ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. ޢަބްދުލްބާސިޠު މުޙައްމަދު (2023/HC-B12/6) (ޕެރ. 48-49)
- ހައިކޯޓު: ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. މުޙައްމަދު ޙަމްދާން ޢަބްދުﷲ (2020/HC-A/259) (ދައުލަތުން ހުށަހެޅި)
- ޖަވާބުދާރީވި ފަރާތުގެ ވަކީލުން
- މުޙައްމަދު ތަސްލީމް
- ބެންޗު
- ފާޠިމަތު ފަރްހީޒާ، މުޙައްމަދު ފައިޞަލް، ޙުޒައިފާ މުޙައްމަދު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް