ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2019/HC-A/538
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޝާނިޔާ ރަޝީދު، 2019/HC-A/538
Prosecutor General v. Shaaniyaa Rasheed 2019/HC-A/538 (2019/HC-A/538, High Court of the Maldives, 27 February 2020)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޝާނިޔާ ރަޝީދު
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ބަލި ޙާލަތަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ކުރީގެ ބަންދުގެ އަމުރު ބާޠިލުކޮށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ޝަރުޠުތަކާއެކު ބަންދުން ދޫކޮށްލިއެވެ.
ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ޖަދުވަލު 1 ގެ މަސްތުވާ އެއްޗެއް (594.6 ގްރާމް) ރާއްޖެއަށް އެތެރެކުރި ތުހުމަތުގައި 2016 އޮކްޓޫބަރުގައި ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރެވުނެވެ. އަޑުއެހުންތައް މެދުކެނޑި ގިނަ ދުވަސްވީއިރު، ޚާއްޞަ ޓްރީޓްމަންޓަށް ހަފްތާއަކު އެއްފަހަރު މާލެ ދާންޖެހޭ ނަމަވެސް ޤަވާޢިދުން ނުގެންދެއެވެ.
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ބުނީ އަމުރަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49، މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 136 (ބ)، 137 (ބ)، 144، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 22 (ޅ)، 59، 60 (ށ)، 63 އަދި 143 (ރ) ގެ ދަށުން 2010/SC-A/19 އާ ޚިލާފު އަމުރެއް ކަމަށެވެ. ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުން ބުނީ ޓްރީޓްމަންޓަށް ޤަވާޢިދުން ނުގެންދާ ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
މަސްތުވާތަކެތި ރާއްޖެއަށް އެތެރެކުރުމުގެ ތުހުމަތުގައި ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުގައި ހުރި ފަރާތެއް، ސިއްޙީ ޙާލަތަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ޝަރުޠުތަކާއެކު ބަންދުން ދޫކޮށްލި ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ އަމުރު ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނާއި މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނާ ޚިލާފުތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ އަމުރު ޤާއިމް
ކުށަކީ ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށެއް ނަމަވެސް، ޝަރީޢަތް މެދުކެނޑި ގިނަ ދުވަސްވެފައިވުމާއި ސިއްޙީ ޙާލަތަށް ބަލާއިރު ޝަރުޠުތަކާއެކު ދޫކޮށްލަންޖެހޭ ޟަރޫރީ ޙާލަތެއް އޮތްކަމަށް ފެންނާތީ ދަށުކޯޓުގެ ތަޤުދީރީ ނިންމުމަށް ބަދަލު ގެންނަ ސަބަބެއް ނެތެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ބަންދާމެދު ގޮތެއް ކަނޑައަޅާއިރު އެހެން ޤާނޫނެއްގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައި ނުވާނަމަ ފަނޑިޔާރަށް ކަނޑައެޅޭނީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނާ އެއްގޮތަށެވެ. 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ނިންމިދާނެ 4 ގޮތަކީ: ބަންދުގައި ބެހެއްޓުން، ޝަރުޠެއްނެތި ދޫކޮށްލުން، ކަފާލަތުގެ ދަށުން ދޫކޮށްލުން، ޝަރުޠަކާއެކު ދޫކޮށްލުމެވެ. އެއިން ގޮތެއް ނިންމުމުގައި 59 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެއެވެ. (03 (ށ))
- ޑައިމޯފިންއާއި ކެނަބިސް ފިޔަވައި ޖަދުވަލު 1 ގެ މަސްތުވާ އެއްޗެއްގެ 1 ގްރާމަށްވުރެ ގިނައިން މީހެއްގެ އަތުގައި ހުރެއްޖެނަމަ އެއީ ޓްރެފިކްކުރުމަށް ކަމުގައި ބެލެވޭނެއެވެ (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 138 ވަނަ މާއްދާ). މަސްތުވާތަކެތި އެތެރެކުރުމަކީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 22 (ޅ) ގެ ދަށުން ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށެއް ކަމަށާއި، 2011/SC-A/33 ގެ ދަށުން މުޖުތަމަޢަށް ނުރައްކާތެރިކަން ބޮޑު ކުށެއްކަމަށް ވެއެވެ. (03 (ށ) ދެވަނަ)
- ތަޙުޤީޤު މަރުޙަލާއާއި ޝަރީޢަތުގެ މަރުޙަލާއަކީ ޤަބޫލުކުރެވޭ ވަކި މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ނިންމަންޖެހޭގޮތަށް ތަރުތީބުކުރެވިފައިވާ މަރުޙަލާތަކެކެވެ. ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރެވޭ އުޞޫލު ކަނޑައެޅިފައިވަނީ ޝަރީޢަތުގެ އަޑުއެހުންތައް މެދުނުކެނޑި ކުރިއަށްގޮސް އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި މައްސަލަ ނިންމުމުގެ އުޞޫލާ އެކުއެކީގައެވެ. (03 (ރ))
- ޝަރީޢަތުގެ އަޑުއެހުންތައް މެދުކެނޑި މައްސަލަ ނުނިމި ގިނަ ދުވަސްވެގެންދާނަމަ، މުޖުތަމަޢުގެ ޙައްޤާއި މުއްތަހަމުގެ ފަރުދީ ޙައްޤަށް ނަޒަރުކޮށް ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމަކީ ނުވަތަ ބަންދަށް ލުޔެއްދިނުމަކީ އަލްޢަދާލާ ވަލްއިންޞާފުގެ ހަމަތަކުގެ މަތިން ކުރެވިދާނެ ކަމެކެވެ. ބޮޑެތި ނުރައްކާތެރި ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައިވާ ފަރާތެއްނަމަ ފިލައިގެން ނުދާނެކަމާއި ކޯޓަށް ހާޒިރުވާނެކަން ކަށަވަރުކުރުމަށް ޤާނޫނު ހުއްދަކުރާ ފިޔަވަޅުތައް އަޅަންވާނެއެވެ. (03 (ރ))
- ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް އަމުރުކޮށްފައިވާ ފަރާތެއްގެ ބަންދަށް ލުޔެއްދިނުމަކީ ފަނޑިޔާރަށް ލިބިގެންވާ ތަޤުދީރީ ބާރެކެވެ. ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތަކީ ކުށް ސާބިތުވެފައިވާ ފަރާތެއް ނޫންކަމުން، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤަވާއިދުގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ގެ ދަށުން ސިއްޙީ ޙާލަތަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ޖަލު ބަންދުން އިސްތިސްނާކުރެވޭ ޙާލަތެއް އޮވެދާނެއެވެ. (03 (ރ))
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 22 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 59 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2011 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 138 ވަނަ މާއްދާ
- ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤަވާއިދުގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2011/SC-A/33 ޤަޟިއްޔާ
- ހައިކޯޓުގެ 2016/HC-A/52 ޤަޟިއްޔާ
- ހައިކޯޓުގެ 2011/HC-A/114 ޤަޟިއްޔާ
- ބެންޗު
- ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، މުޙައްމަދު ފައިޞަލް، ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް