ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2019/HC-A/514
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އަޙްމަދު މަމްދޫޙް، 2019/HC-A/514
Prosecutor General v. Ahmed Mamdhooh 2019/HC-A/514 (2019/HC-A/514, High Court of the Maldives, 5 March 2020)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އަޙްމަދު މަމްދޫޙް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ އަތުން މަސްތުވާތަކެތި ނުފެނުމާއި ކުޑަކަމުދާތަކެތި ޕޮޒިޓިވް ނުވުމާއި ފިންގަރޕްރިންޓް ނެތުމާއި 60 ދުވަސް ބަންދުގައި ހޭދަވުމާއި ދަޢުވާ ހުށަހެޅިފައިވުމަށް ބަލައި ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ޝަރުޠުކޮށް ބަންދުން ދޫކޮށްލިއެވެ.
ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް އިތުރު ބަޔަކާއެކު މަސްތުވާތަކެތި ރާއްޖެއަށް އެތެރެކޮށް ވިޔަފާރިކުރާކަމުގެ ތުހުމަތުގައި ބަންދުކޮށް، ފުލުހުން 6 ވަނަ ފަހަރަށް ބަންދުގެ މުއްދަތު އިތުރުކުރުމަށް އެދުނެވެ. މީގެ ކުރިން ފުލުހުން އެދިފައިވަނީ ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދަށް ނޫނެވެ.
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ބުނީ އަމުރަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 އާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 22 (ޅ)، 59، 60 (ށ) އާއި 63 ވަނަ މާއްދާއާއި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 (ރ) ގެ ސަބަބުން މަތީ ކޯޓުތަކުގެ ނިންމުންތަކަށް ތަބާވުމުގެ އުޞޫލާ ޚިލާފު އަމުރެއް ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
މަސްތުވާތަކެތި ރާއްޖެއަށް އެތެރެކޮށް ވިޔަފާރިކުރާކަމުގެ ތުހުމަތުގައި ބަންދުގައި ހުރި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް، ދަޢުވާ ހުށަހެޅުމަށްފަހު ޝަރުޠުކޮށް ބަންދުން ދޫކޮށްލި ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ އަމުރު، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 59 އަދި 60 ވަނަ މާއްދާއާ އެއްގޮތަށް ނެރެފައިވޭތޯ؛ އަދި ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށެއްގައި ބަންދަށް އެދެންވީ ޤާނޫނީ އިޖުރާއަތަކީ ކޮބައިތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ އަމުރު ބާޠިލު؛ ބަންދާމެދު އަލުން ނިންމުމަށް އަޞްލު މައްސަލަ ހުށަހެޅިފައިވާ ކޯޓަށް ހުށަހެޅުމަށް އަމުރުކުރި
ކުށަކީ ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށަކަށްވެ ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރުމާއި މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާ އޮތުމުން 60 (ށ) ގެ ދަށުން ޢަމަލުކުރަންޖެހޭއިރު، ޝަރުޠުކޮށް ދޫކޮށްލުމަކީ ހުއްދަ އިޚްތިޔާރެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް ދަޢުވާ ޝަރީޢަތަށް ހުށަހެޅިފައިވާތީ ހެކި އަލުން ވަޒަންކޮށް ބަންދާމެދު ނިންމަންވާނީ އަޞްލު މައްސަލަ ބަލާ ކޯޓުންނެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައިވާ މީހަކު ބަންދުކޮށްފައިވަނީ ޤާނޫނާ އެއްގޮތަށްތޯ ކަނޑައެޅުމުގައި ފަނޑިޔާރު ބަލަންޖެހެނީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއަށާއި، އެހެން ޤާނޫނެއްގައި އެހެން އިޖުރާއަތެއް ކަނޑައަޅާފައި ނުވާނަމަ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ ހަވަނަ ބާބުގައިވާ އިޖުރާއަތްތަކާއި އެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ޤަވާޢިދަށެވެ. ދެފަރާތުން ހުށަހަޅާ ކަންތައްތަކުގެ އިތުރުން 59 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އިން (ރ) އަށް ބަޔާންކުރާ ކަންކަމަށް ފަނޑިޔާރު ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެއެވެ. (03 (ށ))
- މަސްތުވާތަކެތި ރާއްޖެއަށް އެތެރެކޮށް ވިޔަފާރިކުރުމަކީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 22 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށެއް ކަމުގައި ވާއިރު، ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2011/SC-A/33 ޤަޟިއްޔާއިން ކަނޑައަޅާފައިވާ ގޮތުން އެއީ އޭގެ ޒާތާއި ބާވަތުން މުޖުތަމަޢަށް ނުރައްކާތެރިކަން ބޮޑު ކުށެކެވެ. (03 (ނ))
- ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށް ކުރިކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރެ، 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ (4) ގައިވާ ސަބަބު (މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާ) ސާފުކޮށް ފެންނަ ޙާލަތުގައި ޢަމަލުކުރަންޖެހޭނީ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުންނެވެ. އެފަދަ ޙާލަތެއްގައި މުއްތަހަމު ޝަރުޠުކޮށް ދޫކޮށްލުމަކީ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ގެ (2) ގެ ދަށުން ބޭނުންކުރެވިދާނެ އިޚްތިޔާރެއް ނޫނެވެ. (03 (ނ))
- ފަނޑިޔާރެއްގެ ކުރިމައްޗަށް ފުރަތަމަ ޙާޟިރުކުރާއިރު ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށަކީ ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށަކަށްވެ، ކުށް ކުރިކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރިނަމަ، 15 ދުވަހަށް ބަންދަށް އެދުމަކީ ޤާނޫނީ ރަނގަޅު އިޖުރާއަތެއް ނޫނެވެ. 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ) ގެ ދަށުން 15 ދުވަހަށްވުރެ ދިގުނުވާ ބަންދަށް އެދެވޭނީ އެވަގުތު ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް އެކަށީގެންވާ ހެކި ނެތް ނަމަވެސް (ށ) ގެ (1) އިން (4) އަށް ބަޔާންކުރާ ސަބަބެއް އޮވެ، ކޮންމެވެސް މިންވަރެއްގެ ހެކި ހުރި ޙާލަތުގައެވެ. އެއަށްފަހު މުއްދަތު އިތުރުކުރުމުގެ ނުވަތަ ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބެހެއްޓުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޮތީ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ) ނުވަތަ (ކ) ގައިވާ ގޮތަށެވެ. (03 (ނ))
- ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށްކުރިކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރެ، ދޫކޮށްލައިފިނަމަ ހެކި ފޮރުވުން، ހެކިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުން، ކޯޓަށް ހާޒިރުނުވުން، ފިލުން ނުވަތަ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާ ކުރިމަތިވެދާނެކަމަށް ފަނޑިޔާރަށް ޤަބޫލުކުރެވިއްޖެނަމަ، ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަކީ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އިން ފަނޑިޔާރުގެ މައްޗަށް ލާޒިމުކުރާ ކަމެކެވެ. (03 (ނ))
- ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށުގެ ދަޢުވާ ޝަރީޢަތަށް ހުށަހެޅިފައިވާ ޙާލަތުގައި، ދަޢުވާއާ އެކު ހުށަހެޅިފައިވާ ހެކި ޤަރީނާއަށް ބަލައި ތުހުމަތުކުރެވޭ ވަރުގެ ހެކި ހުރިތޯ އަލުން ވަޒަންކޮށް ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމަންވާނީ އަޞްލު މައްސަލަ ހުށަހެޅިފައިވާ ކޯޓުންނެވެ. (03 (ރ)، ޙުކުމް)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 22 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ ހަވަނަ ބާބު
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 59 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ)، (ރ) ގެ (2)، (ށ) ގެ (1)-(4)، (ޅ)، (ކ)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2011/SC-A/33 ޤަޟިއްޔާ
- ބެންޗު
- ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، މުޙައްމަދު ނިޔާޒް، މުޙައްމަދު ފައިޞަލް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް