ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2021/HC-B12/12
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޙަސަން ނުހާދު އާދަމް، 2021/HC-B12/12
Prosecutor General v. Hassan Nuhaadhu Adam 2021/HC-B12/12 (2021/HC-B12/12, High Court of the Maldives, 9 June 2021)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޙަސަން ނުހާދު އާދަމް
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ތިނަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ނިންމީ ހައްޔަރުކުރީ ކުށުގެ ވެށިން ކަމަށް ނުބެލެވޭތީއާއި ހުއްޓުވުމާއި ހައްޔަރާ ދެމެދު މިނިވަންކަން ހިފެހެއްޓި ސަބަބު ސާފުނުވާތީ ހައްޔަރުކުރުން ޤާނޫނާ ޚިލާފު ކަމަށާއި ބަންދުން ދޫކޮށްލުމަށެވެ.
މަސްތުވާތަކެތި ރައްކާކޮށް ވިޔަފާރިކުރާ ކަމުގެ ތުހުމަތުގައި، ކޯޓު އަމުރެއްގެ ދަށުން ގެ ބަލައި ފާސްކުރިއިރު މަސްތުވާތަކެތި ކަމަށް ޝައްކުކުރެވޭ ތަކެތި ފެނި، ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ކޯޓު އަމުރަކާ ނުލައި ހައްޔަރުކުރެވުނެވެ. ފުލުހުން 15 ދުވަހުގެ ބަންދަށް އެދުނެވެ.
ޕީ.ޖީ ބުނީ އަމުރަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 އާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 22 (ކ)، 59، 60 އާއި 143 (ރ) އާ ޚިލާފު އަމުރެއް ކަމަށެވެ. ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުން އިސްތިއުނާފު ލަސްވެފައިވާ ކަމަށް އިޖުރާއީ އިޢުތިރާޟެއް ކުރި ނަމަވެސް ބަލައިނުގަނެވުނެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
މަސްތުވާތަކެތީގެ ތުހުމަތުގައި ކޯޓު އަމުރަކާ ނުލައި ހައްޔަރުކުރެވުނު މީހަކު، ހައްޔަރުކުރުން ޤާނޫނާ ޚިލާފު ކަމަށް ބުނެ ބަންދުން ދޫކޮށްލި މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ އަމުރު ރަނގަޅުތޯ؛ އަދި އަމުރު ބާޠިލުވާނަމަ ހައިކޯޓުން ބަންދުގެ އަމުރު ނެރެންވީތޯ ނުވަތަ ދަށުކޯޓަށް ފޮނުވަންވީތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ އަމުރު ބާޠިލު، އަލުން ބެލުމަށް ފޮނުވި
ހައްޔަރުކުރީ ކުށުގެ ވެށިން، 40 (ނ) ގެ ޙާލަތެއްގައި، ޤާނޫނީ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ކަމަށާއި، އިންވެންޓްރީގައި ވަގުތު ނެތުމަކީ ދޫކޮށްލާނެ ސަބަބެއް ނޫން ކަމަށް ނިންމިއެވެ. އަޣްލަބިއްޔަތުން ނިންމީ ހައިކޯޓުން ބަންދުގެ އަމުރު ނުނެރެ، މައްސަލަ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 32 (ނ) ގެ ދަށުން ދަށުކޯޓަށް ފޮނުވުމަށެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ކުށާގުޅޭ ހެކި ހުރިކަމަށް ބެލެވޭ އަމިއްލަ ތަނަކަށް ވެރިފަރާތުގެ ރުހުމަކާ ނުލައި ފުލުހުންނަށް ވަދެވޭނީ ކޯޓު އަމުރެއްގެ ދަށުން؛ ކުށާގުޅޭ މާއްދީ ހެއްކެއް ހުރި ކޮންމެ ތަނަކީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 213 (ލ) ގެ މާނައިގައި "ކުށުގެ ވެށި" (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 9-10).
- ކުށުގެ ވެށިން ފެންނަ މީހަކު އެކަށީގެންވާ ސަބަބުތަކެއްގެ މައްޗަށް ޝައްކުކުރެވޭ ޙާލަތުގައި ކޯޓު އަމުރަކާ ނުލައި ހުއްޓުވިދާނެ؛ މަސްތުވާއެއްޗެއް "އަތުގައި ހުރުމުގެ" މާނައިގައި މީހެއްގެ ކޮންޓްރޯލްގެ ދަށުގައިވާ ތަނެއްގައި ހުރުންވެސް ހިމެނޭ (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 11).
- ފުލުހުންގެ ބެލުމުގެ ދަށަށް ގެނެވޭ މީހަކު ކުށެއް ކުރިކަމަށް އެކަށީގެންވާ ހެކި އޮތުން ނުވަތަ ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށެއްގެ ހެކި ފޮރުވައި ނައްތާލާފާނެ ކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވުން ފަދަ 40 (ނ) ގައިވާ ޙާލަތެއް އޮތްނަމަ ކޯޓު އަމުރަކާ ނުލައި ހައްޔަރުކުރެވިދާނެ؛ ހުއްޓުވުމަށް ފަހު 4 ގަޑިއިރުގެ ތެރޭގައި (މި މައްސަލައިގައި 58 މިނިޓު) ހައްޔަރުކުރުމަކީ ޤާނޫނީ ޙައްދުން ބޭރުވުމެއް ނޫން (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 12-16).
- ބަލައި ފާސްކުރުމުގެ މަޢުލޫމާތު 33 (ކ) އާއި (އ) ގެ ދަށުން ރެކޯޑުކުރަންޖެހޭ ނަމަވެސް، ހިފެހެއްޓި ތަކެތީގެ އިންވެންޓްރީގައި ވަގުތު ނެތުމަކީ، އެހެން ލިޔުމަކުން ވަގުތު އެނގެން އޮތްއިރު، ހަމައެކަނި އެ ސަބަބަށް ބިނާކޮށް ބަންދުން ދޫކޮށްލެވޭނެ ސަބަބެއް ނޫން (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 18-20).
- ދަށުކޯޓުގައި އެދުނު ފަރުވާ ނުދީ ނިމޭ މައްސަލަތަކުގައި އުޞޫލެއްގެ ގޮތުން ހައިކޯޓުގައި އެދެންވާނީ ދަށުކޯޓުގައި އެދުނު ފަރުވާ؛ ދަށުކޯޓުގައި އެދުނު ގޮތާ ޚިލާފު ފަރުވާއެއް ހައިކޯޓުން ނުދެވޭނެ (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 22).
- (އަޣްލަބިއްޔަތު - ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ނިޔާޒު، ފަނޑިޔާރު ޙުސައިން މަޒީދު ތާއީދުކޮށް) ބަންދާމެދު ނިންމި އަމުރެއް އިސްތިއުނާފުވުމުން ބާޠިލުކުރާ ޙާލަތުގައި، ޢާއްމު އުޞޫލަކީ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް ކަނޑައަޅައި މައްސަލަ ދަށުކޯޓަށް ފޮނުވުން؛ ޤައުމީ ސަލާމަތާގުޅޭ ބޮޑެތި މައްސަލަތަކުގެ އިސްތިސްނާއީ ޙާލަތު ފިޔަވައި ބަންދުގެ މުއްދަތު ދޭ ފުރަތަމަ ކޯޓަކަށް ހައިކޯޓު ނުވާންވާނެ (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 25-32).
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 22 ވަނަ މާއްދާގެ (ކ)
- ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 31 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 33 ވަނަ މާއްދާގެ (ކ) އަދި (އ)
- ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 38 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) އަދި (ޅ)
- ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 40 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)
- ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 50 ވަނަ މާއްދާ
- ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 59 އަދި 60 ވަނަ މާއްދާ
- ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 213 ވަނަ މާއްދާގެ (ލ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 21/2020 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނަށް 3 ވަނަ އިސްލާޙު)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2011 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 9 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 23، 32 (ނ)، 33 (ށ)، 34 އަދި 46 ވަނަ މާއްދާ
- ހައިކޯޓުގެ 2020/HC-A/56 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. މުޙައްމަދު އަޒްހަމް ސަޢީދު)
- ބެންޗު
- ފަނޑިޔާރު ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ނިޔާޒު، ފަނޑިޔާރު ޙުސައިން މަޒީދު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް