ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޢަލީ ވަރުދީ

6އައްޑުއަތޮޅު ފޭދު މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު ގެ ނަންބަރ 20/S4C/2023 ޤަޟިއްޔާ އިސްތިއުނާފުކުރަމުން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ ފަރާތުނ ހުށަހަޅާފައިވަނީ 1 )އެކެއް( ނުކުތާއެވެ. • އެ ނުކުތާ އަކީ: އައްޑުއަތޮޅު ފޭދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގް ނިންމުމަކީޤާނޫނު ނަންބަރ 2011/17 )މަސްތުވާތަކެއްޗބެހޭ ޤާނޫނު( ގ 160 ވަނަ މާއްދއާޚިލާފު ނިންމުމެއް ކަމަށް ބުނެ ފާހަގަކުރި ނުކުތާއެވެ. އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާއާ މެދު ދައުލަތުން ފާހަގަކުރި ކަންކަން

7އިސްތިއުނާފީ ނުކުތީއާ ގުޅިގެނާ ދައުލަތުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގައި މައިގަނޑުގޮތެއްގާއ ފާހަގަކޮށްފައިވަނ ޢަލީ ވަރުދީ ދިރިއުޅޭ ކޮޓަރިން ފެނުނު 29,925/-ރ.)ނަވާވީސްހާސް ނުވަސަތޭކަ ފަންސަވީސ ރުފިޔާ( ދެއުލަތަށ ނެގުމަށް އަމުރުކުރާނެ ތަނެއް ނެތްކަމަށައް ކޯޓުނާ ކަނޑައީ ޅ ފައިވަނ ޤާނޫނު ނަންބަރ 2011/17 )މަސްތުވާތަކެއްޗބެހާ ޤާނޫނު( ގ 160 ވަނަ މާއްދއާޚިލާފަށް ކަމަށެވެ. އެގޮތުނާކުށްކޮށްގެން ހޯދާފައިވާ މުދަލާއި ފައިސާ ކަމަށް ޝައްކުކުރެވޭ މުދަލާއި ފައިސާ އަކީ އެނޫންގޮތަކަށ ހޯދާފައިވާ މުދަލާއި ފައިސާކަން ސާބިތުނުވާހާހިނދަކު، އެ މުދަލާއި ފައިސާއަކީ ކުށްކޮށްގެން ހޯދާފައިވާ މުދަލާއި ފައިސި ކަމުގައި މި ޤާނޫނުގެ ބޭނުމަށްޓަކައި ބެލެވޭނަކަމަށް އެ މާއްދާގައި އޮންނަ ކަމަށެވެ. މ މައްސަލައިގައި ޢަލީ ވަރުދީގެ ކޮޓޭރިނ ފެނުން ފައިސު އަކާ ކުށްކޮށްގެން ހޯދި ފައިސ ކަމަށް ޝައްކުކުރެވޭ ސަބަބު އެނގނ ހެކި ދަށު ކޯޓަށް ހުށަހެޅި ކަމަށެވެ. އެގޮތުންއެ ކޮޓަރިން މަސްތުވާތަކެތި ފެނުމާއި، މަސްތުވާތަކެތި ބަންދުކުރާ ތަކެތި ފެނުމާއި މިކަންކަން ދަށު ކޯޓަށް ހުށަހެޅި ކަމށާއި،މ ފައިސި އަކާ ކުށް ކޮށްގެން ހޯދި ފައިސ ނޫން ކަން ޢަލީ ވަރުދީ އަށް ސާބިތުކޮށްދެވިފައި ނުވާކަމަށެވެ.އެގޮތުން ޢަލީ ވަރުދީ ސިންގ ދެއްކި ވާހަކައާއި ތަޙްޤީޤްގައ ދެއްކި ވާހަކަ ފުށުއަރާކަމަށާއި، އެ ފައިސާ އަކީ ކުށް ކޮށްގެން ހޯދި ފައިސާ ނޫންކަން ސާބިތުކޮށްދިނުމަށ ޢަލީ ވަރުދީގެ ފަރާތުން ދަށު ކޯޓަށް އެއްވެސް ހެއްކެއް ހުށަހަޅާފައިނުވާކަމަށެވެ.

8އެހެންކަމުން ދަށު ކޯޓުން އެ ފައިސާއާމެދު ކަނޑައެޅި ކަނޑައެޅުން ބާޠިލްކޮށްދީ،އެފައިސާ އަކީ ކުށްކޮށްގެން ހޯދާފައިވާ ފައިސާކަމަށް ކަނޑައަޅައިދިނުމާއެކު، މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 158 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ( އާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 192 ވަން މާއްދާގަ ދަށުން އެ ފައިސާ ދައުލަތަށް ނެގުމަށް އަމުރުކޮށްދިނުން އެދޭ ކަމަށެވެ.

9މ މައްސަލައިގައި ޤާނޫނި ވަކީލަކު އައްޔަންކުރުމަށް ތަކުރާރުކޮށް ފުރުސަތު ދެވުނު ނަމަވެސް، އ ފުރުޞަތުގައި ޢަލީ ވަރުދީގެ ފަރާތުން ޤާނޫނީ ވަކީލަކު އައްޔަން ކޮށްފައި ނުވެއެވެ.

10ޢަލީ ވަރުދީގެ ފަރާތުން މައްސަލައަށް ޖަވާބުދާރީވަމުން ފާހަގަކޮށްފައިވަނީ ޢަލީ ވަރުދީގެ ކޮޓަރިން ފެނުނު ފައިސާއަކީ އޭނާގެ ގޭމީހުންގޭފައިސާ ކަމަށއާ އެހެންކަމުން ދަށު ކޯޓުގެ ޙުކުމް ދަމަހައްޓައިދިނުން އެދޭ ކަމަށެވެ.

11މ އިސްތިއުނާފުގައި ގޮތި ކަނޑައަޅަންޖެހެނީ، ޢަލީ ވަރުދީގެ ކޮޓަރިން ފެނުނު ފައިސާ ދައުލަތަށް ނުނެގޭނެކަމަށ ދަށް ކޯޓުނު ކަނޑައަޅާފައިވަނީ ޤާނޫނީ ހަމަތަކާ އެއްގޮތަށްތޯ؟ މި ސުވާލާމެދުގައެވެ.

12ޕްރިސިޑެންސް 2ޕްރިސިޑެންސް 5ދށަ ކޯޓުގައު ޢަލީ ވަރުދީގެ މައްޗަށް ޑައިމޯފިން ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ކުށުގެ ދައުވާ ކޮށްފައިވާއިރު،މ މައްސަލައިގައި ފެނުނު މަސްތުވާތަކެއްޗަކީ ޢަލީ ވަރުދީގެ ތަކެތި ކަމަށް ބުނެ ޢަލީ ވަރުދީ އިއުތިރާފުވެފައިވެއެވެ. ހަމައެހެންމެ ޑައިމޯފިން ޓްރެފިކިންގގެ އެ ދައުވާ ޢަލީ ވަރުދީގެ މައްޗަށްވަނީ ސާބިތުވެފައެވެ.މީގެ އިތުރުން މަސްތުވާތަކެތި ފެނުނު ކޮޓަރިން މަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރި ކުރުމަށާއި، މަސްތުވާތަކެތި ބަންދުކުރުމަށް . މި މައްސަލާގައި ޤާނޫނީ ވަކީލަކު އައްޔަނުކުރަން އެދޭނަމަ އެކަން ކުރުމަށް 23 އޮކްޓޯބަރު 2023 ގައި ޢަލީ ވަރުދީއަށް އެންގިފައިވެއެވެ. ނަމަވެސް ވަކީލަކު އައްޔަނުކޮށްފައި ނުވެއެވެ. ހަމައެހެންމ 30 ސެޕްޓެންބަރު 2024 ގައި ބޭއްވުނު ފުރަތަމަ އްޑުއެހުމުގައި އަމިއްލަގޮތުން ޤާނޫނީ ވަކީލަކު އައްޔަނުކުރަން ފުރުޞަތެއް ބޭނުންވާކަމަށް ޢަލީ ވަރުދީ ޝަރީޢަތުގައި އެދިފައިވާތީ އެފަދައިން 10 ދުވަހުގެ ފުރުޞަތެއް ދިނުމުންވެސް ވަކީލަކު އައްޔަނުކޮށްފައި ނުވެއެވެ. އަދި ހަމައެހެންމ 19 ނޮވެންބަރު 2024 ގައި ބޭއްވުނު ދެވަނަ އަޑުއެހުމުގައި އަމިއްލަގޮތުން ޤާނޫނީ ވަކީލަކު އައްޔަ ނުކުރަނަ އިތުރު ފުރުޞަތެއް ބޭނުންވާކަމަށް ޢަލީ ވަރުދީ ޝަރީޢަތުގައި އެދިފައިވާތީ އެފަދައިން ޤާނޫނީ ވަކީލަކު އައްޔަނުކުރަން އިތުރު ފުރުޞިއެއ ދިނުމުންވެސް ވަކީލަކު އައްޔަނުކޮށްފައި ނުވެއެވެ. އަދި މި މައްސަލައާ 3 ވަނީ އަޑުއެހުމަށްވެސް ޢަލީ ވަރުދީގެ ފަރާތުން ޤާނޫނި ވަކީލަކީ އައްޔަނުކޮށްފައި ނުވާތީ އެކަށީގެންވާ ވަރަށް ފުރުޞަތު ޢަލީ ވަރުދީ އަށް ދެވިއްޖެކަމަށް ބަލައި 3 ވަނަ އަށް މައްސަލަ ޝެޑިއުލް ކުރި ދުވަހު 23 ޖަނަވަރީ 2025 ގައި އަޑުއެހުން ކުރިއަށް ގެންގޮސް މައްސަލަ މައުޟޫއީގޮތުން އަޑުއެހުން ނިމިފައިވެއެވެ. ބޭނުންކުރާ އާލަތްތައ ފެނިފައިވާކަން މައްސަލައިގައް ހުށަހެޅުނު ހެކިތަކުން އެނގެން އެބައޮތެވެ.އަދި އެތަކެއްޗަކ ޢަލީ ވަރުދީ މަސްތުވާތަކެތި ބަންދުކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ ތަކެތި ކަމަށް ބުރަވެވޭކަމަށ ދަށް ކޯޓުނު ކަނޑައަޅާފައިވެއެވ.އެހެންކަމުނ ދައުލަތުން ފާހަގަކުރާފަދައިން ޢަލީ ވަރުދީގެ ކޮޓަރިން ފެނުނު ފައިސ އަކީ ޢަލީ ވަރުދީ ކަށ ކޮށްގެން ހޯދި ފައިސާކަމަށް ބެލެވުމުގެ އެކަށީގެންވާ ޝައްކު އެބައޮތެވެ.

13ޕްރިސިޑެންސް 3ދށަ ކޯޓުނު އެ ފައިސާ ދައުލަތަށް ނުނެގޭނެ ކަމަށާއި އެފައިސާ އަކީ ކުށް ކޮށްގެން ހޯދި ފައިސާ ކަމާމެދު އެކަށީގްންވ ޝައްކާ އުފެދޭކަމަށް ކަނޑައަޅާފައިވަނީ، އެ ފައިސާ އަކީ ޢަލީ ވަރުދީގ މަންމަގެ ފައިސާ ކަމަށ ދަލާލަތުކޮށްދޭ ބަޔާނެއް ހުށަހެޅިފައިވާކަމަށް ބަޔާންކޮށެވެ. އެ ބަޔާނަކީ ޢަލީ ވަރުދީގެ މަންމަ ތަހުޤީޤަށް ދިން ބަޔާންކަނ ދަށް ކޯޓުގު ރިޕޯޓުގެ 103 ވަނަ ނުކުތާއަށް ބެލުމުން އެނގެން އޮވެއެވެ.

14ޕްރިސިޑެންސް 1މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 160 ވަނަ މާއްދާއަށް ބަލާއިރު،ކުށްކޮށްގެން ހޯދާފައިވާ މުދަލާއި ފައިސާ ކަމަށް ޝައްކުކުރެވޭ މުދަލާއި ފައިސާ އަކީ އެނޫން ގޮތަކަށް ހޯދާފައިވާ މުދަލާއި ފައިސާކަން ސާބިތުނުވާހާހިނދަކު، އެ މުދަލާއި ފައިސާއަކީ ކުށްކޮށްގެން ހޯދާފައިވާ މުދަލާއި ފައިސާ ކަމުގައި އެޤާނޫންގު ބޭނުމަށްޓަކައި ބެލެވޭނެކަން އެނގެއެވެ.

15ދަށާ ކޯޓުގައު ދައުލަތުނ އެފަދައިން އެ ފައިސާއާ މެދު، ހެއްކާއެކު ޝައްކު އުފައްދާ، އެ ފައިސާ ނަގައިދިނުމަށް އެދިފައިވާއިރު، އެއީ އެނޫންގޮތަކަށް ހޯދި ފައިސާކަން ސާބިތުކޮށްދިނުމަށްޢަލީ ވަރުދީގެ ފަރާތުން ދަށު ކޯޓަށް އެއްވެސްހެއްކެއް ހުށަހަޅާފައިނުވެއެވި. އެހެންކަމުން އެއްއެނޫންގޮތަކަށް ހޯދި ފައިސާކަން ޢަލީ ވަރުދީ ދަށު ކޯޓުގައި ސާބިތުކޮށްދީފައި ނުވަނީސް، ތަހްޤީޤުގައި ނެގިފައ އޮތި ޢަލީ ވަރުދީގެ މަންމަގެ ބަޔާނަށް އެކަނި ބުރަވެ، އެ ފައިސާ އަކީ މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހ ޤާނޫނުގެ 160 ވަނަ މާއްދާގައި . ދަށު ކޯޓުގެ ރިޕޯޓުގެ 112 ވަނަ ނުކުތާ ބަޔާންކުރާ ގޮތުގެމަތިން، ކުށްކޮށްގެން ހޯދާފައިވާ މުދަލާއި ފައިސާ ކަމަށް ޝައްކުކުރެވޭ ފައިސާ ނޫންކަމަށް ދަށު ކޯޓުން ކަނޑައެޅި ކަނޑައެޅުން ރަނގަޅު ކަމުގައި އަހުރެން ނުދެކެމެވެ.

16ޕްރިސިޑެންސް 4އަހުރެންނަށ ބުރަވެވެން އެފައިސާ އަކީ މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 158 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ( އާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 192 ވަން މާއްދާގަ ދަށުން ދައުލަތަށް ނަގައިދޭންޖެހޭ ފައިސާ ކަމަށެވެ. އެހެންކަމުނިމި ނުކުތާއާ ގުޅޭގޮތުން ދަށު ކޯޓުން ނިންމި ނިންމުން ބާޠިލްކުރަންޖެހޭ ކަމުގައި އަހުރެން ދެކެމެވެ.

17އިސްވެ ބަޔާންކުރެވުނު ކަންކަން އެހެން ހުރުމުން،އައްޑުއަތޮޅު ފޭދު މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 20/S4C/2023 ޤަޟިއްޔާގެ ޙުކުމުގައި ޢަލީ ވަރުދީ ދިރިއުޅޭ ކޮޓަރިން ފެނުނު ފައިސާ ދައުލަތަށް ނެގުމަށް އަމުރުކުރާނެ ތަނެއް ނެތް ކަމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ބައި ބާޠިލްކޮށް، މި މައްސަލައިގައި ޢަލީ ވަރުދީ ދިރިއުޅޭ ކޮޓަރިން ފެނުނު 29,925/-ރ. )ނަވާވީސްހާސް ނުވަސަތޭކަ ފަންސަވީސް ރުފިޔާ( އަކީ ދައުލަތަށް ނަގަންޖެހޭ ފައިސާ ކަމުގައި ކަނޑައަޅައި، މިގޮތުގެ މަތިން މައްސަލަ ނިންމަން ފެނެއެވެ. ފަނޑިޔާރުމުޙައްމަދު ނިޔާޒގ ރައުޔު؛

18ފަނޑިޔާރު ޙުސައިން މަޒީދުގެ ރައުޔަށް އަހުރެން ތާއީދުކުރަމެވަ .

19ފަނޑިޔާރު ޙުސައިން މަޒީދުގެ ރައުޔަށް އަހުރެން ތާއީދުކުރަމެވެ.