ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2018/HC-JC/29
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޢާއިޝަތު ޒީޝަން، 2018/HC-JC/29
Prosecutor General v. Aishath Zeeshan 2018/HC-JC/29 (2018/HC-JC/29, High Court of the Maldives, 28 June 2020)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޢާއިޝަތު ޒީޝަން
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ކްރިމިނަލް ކޯޓުން އިޢުތިރާފުން ކުށް ސާބިތުވާކަމަށް ކަނޑައަޅައި، ދެވަނަ ފަހަރަށް ކުށް ސާބިތުވާތީ 100 އެތިފަހަރުން ޙައްދު ޖެހުމާއެކު 2 އަހަރު ގޭބަންދަށް ޙުކުމްކުރިއެވެ.
ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ހޮސްޕިޓަލުގައި ވިހެއި ކުއްޖާއަކީ ޒިނޭކޮށްގެން ލިބުނު ކުއްޖެއްކަމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައި އިޢުތިރާފުވިއެވެ.
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް އެދުނީ އިޢުތިރާފު ޞައްޙަކަމާއި، ޤާނޫނުއަސާސީގެ ޙައްޤުތައް ލިބިދީފައިވާކަމާއި، ޙައްދު ޖެހުން މަނާކުރާ ސަބަބެއް ނެތްކަން ކަށަވަރުކޮށްދިނުމަށެވެ. ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުން ބުނީ ޙައްޤުތައް ދީފައިވާކަމަށާއި، ޒިނޭއަކީ ކޮބައިކަން އެނގިހުރެ އިޢުތިރާފުވިކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ޙައްދު ކަނޑައެޅިފައިވާ ޒިނޭގެ ކުށުގައި ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ކުރި ޙުކުމަކީ ޞައްޙަ ނިހާއީ ޙުކުމެއްތޯ ކަށަވަރުކުރުމަށް ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ސަރކިއުލަރގެ ދަށުން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ހުށަހެޅުމުން، ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ އިޢުތިރާފު ޞައްޙަތޯ، ޤާނޫނުއަސާސީގެ ޙައްޤުތައް ލިބިދީފައިވޭތޯ، އަދި ޙައްދު ޖެހުން މަނާކުރާ ސަބަބެއް އޮތްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޞައްޙަކަމަށް ކަނޑައެޅި
ޙައްޤުތައް ލިބިދީފައިވާތީއާއި، އިޢުތިރާފަކީ ބާލިޣުވެ ހަމަބުއްދީގައި އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރުގައި ވާ އިޢުތިރާފަކަށްވެ އެއިން ރުޖޫޢުވެފައި ނުވާތީއާއި، އަދަބަކީ ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2014 (ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނު) ގެ 27 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ހަދުގެ ތެރޭގައިވާ އަދަބަކަށްވާތީ ޙުކުމް ޞައްޙަކަމަށް ކަނޑައެޅިއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ)، (ނ)، (ބ) އަދި (ޅ) ގައިވާ ޙައްޤުތައް (ތުހުމަތު ދޭހަވާ ބަހުން އެންގުން، ބަޔާނެއް ނުދިނުމުގެ ޙައްޤު، ދިފާޢަށް ވަގުތާއި ވަސީލަތް، ވަކީލަކާ މަޝްވަރާކުރުމުގެ ޙައްޤު) ލިބިދީފައިވާނަމަ، ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް އަމިއްލައަށް ވަކީލަކާ ނުލައި މައްސަލަ ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް އެދުމުން ޝަރީޢަތަށް އުނިކަމެއް ނާދެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.2)
- ޒިނޭއަކީ އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގައި ޙައްދު ކަނޑައެޅިފައިވާ ކުށެއް ކަމުން، އެ ކުށް ސާބިތުވާނީ ކުށްކުރި މީހާގެ އިޢުތިރާފުން ނުވަތަ މަދުވެގެން 4 ފިރިހެނުންގެ ހެކިބަހުންނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.3)
- ޒިނޭގެ އިޢުތިރާފު ޞައްޙަވުމަށް އިޢުތިރާފުވާ މީހާ ބާލިޣުވެ ބުއްދި ސަލާމަތުން ހުރުމާއި އިޢުތިރާފަކީ އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރުގައި ވާ އިޢުތިރާފަކަށް ވާން ޖެހޭނެއެވެ. އަދި އިޢުތިރާފުން ރުޖޫޢުވެއްޖެނަމަ ޙައްދު ޤާއިމުކުރުމުން ދުރުހެލިވާން ޖެހޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.3)
- ޖިނާއީ އިޢުތިރާފަކީ ރުޖޫޢުވެވޭނެ އިޢުތިރާފެކެވެ. ޒިނޭގެ ކުށަށްވާ އިޢުތިރާފުން އޭގެ މައްޗަށް ކަނޑައެޅޭ ޙުކުމް ތަންފީޛުކޮށް ނިމުމުގެ ކުރިން ބަހުން، ޢަމަލުން ނުވަތަ ޢިޝާރާތަކުން ރުޖޫޢުވުން ހުއްދައެވެ. ރުޖޫޢުވުމާއި އޭގެ ސަބަބުތައް ވަޒަންކުރުމަކީ މައްސަލަ ބަލާ ފަނޑިޔާރަށް ލިބިގެންވާ ބާރެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.4)
- ދަޢުވާ ދޭހަވެ، އަމިއްލައަށް ޖަވާބުދާރީވުމަށް އެދި، ޒިނޭއަކީ ކޮބައިކަން އެނގިހުރެ ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައި ވާ އިޢުތިރާފަކީ ބާލިޣުވެ ހަމަބުއްދީގައި އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރުގައި ވާ ޞައްޙަ އިޢުތިރާފެކެވެ. އެ އިޢުތިރާފުން ރުޖޫޢުވެފައި ނުވާނަމަ އެއިން ކުށް ސާބިތުވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.4)
- ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނުގެ 27 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ޒިނޭކުރުމުގެ ކުށުގެ އަދަބަކީ 100 އެތިފަހަރުން ޙައްދު ޖެހުމާއެކު 1 އަހަރާއި 3 އަހަރާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ގޭބަންދުކުރުމެވެ. ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުމަށްފަހު ދެވަނަ ފަހަރަށް ކުށް ސާބިތުވާ ފަރާތަކަށް 2 އަހަރުގެ ގޭބަންދު ކަނޑައެޅުމަކީ ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތް ޙުކުމެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.5-3.6)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2014/17 (ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނު) ގެ 27 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ)، (ނ)، (ބ)، (ޅ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 59 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2015/14/SC (15 ނޮވެމްބަރު 2015) ސަރކިއުލަރ
- 2013/HC-A/122
- 2011/SC-A/23
- ބެންޗު
- ޙުސައިން ޝަހީދު، ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް، ޙުސައިން މަޒީދު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް