ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އަޙްމަދު ޚާބިލް ޚާލިދު

1މިއީ،މާލެއަތޮޅު މާފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 597/MA/2026/22 "ކޯޓު އަމުރު" )ބަންދުން ދޫކުރުން( އިސްތިއުނާފުކުރުމަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުގެ )މީގެފަހުން "އިސްތިއުނާފުކުރ ފަރާތް" ނުވަތަ "ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް" ނުވަތަ "ދައުލަތް" ކަމަށް ބުނެފައި( ފަރާތުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓަށް ހުށަހެޅުމުން ބެލި މިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2026/HC-B12/18 ޤަޟިއްޔާއެކެވެ.

2މ ޤަޟިއްޔާގައި އިސްތިއުނާފި ރައްދުވު ފަރާތަކީ، ކ.ކާށިދޫ / ފެންޒީވިލު، އަޙްމަދު ޚާބިލް ޚާލިދު )މީގެ ފަހުން "އަޙްމަދު ޚާބިލް ޚާލިދު " ނުވަތަ "އިސްތިއުނާފ ރައްދުވު ފަރާތް" ކަމަށް ބުނެފައި( އެވެ. މައްސަލައިގެ ފަސްފަހަތް:

3އަޙްމަދު ޚާބިލް ޚާލިދު އާއި އިތުރު މީހަކާއެކު ކ.މާފުއްޓަށް މަސްތުވާތަކެތި އެތެރެކޮށް ކ.މާފުށި، […] ގައ އެތަކެތި ރައްކާތެރިކޮށް، އެތަކެތި ބޭނުންކޮށް، އެތަކެތީގެ ވިޔަފާރިކުރާކަމަށ ތުހުމަތުކުރެވޭ މައްސަލައާއި ގުޅިގެނ މާލެއަތޮޅު މާފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 597/HA/2026/12 "ކޯޓު އަމުރު" ގެ ދަށުން 12 ޖުލައި 2026 ވަނަ ދުވަހު ހައްޔަރުކޮށްފައިވެއެވެ.

4އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތުގެ ބަންދާމެދު ގޮތެއް ކަނޑައެޅުމަށްޓަކައި، 13 ޖުލައި 2026 ވަނަ ދުވަހު ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުންމާލެއަތޮޅު މާފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓށ ޙާޟިރުކުރުމުން، 08 )އަށެއް( ދުވަހުގެ މުއްދަތަށް ބަންދުކުރިއެވެ.

5މާލެއަތޮޅު މާފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު ގެ ނަންބަރ 597/MA/2026/19 "ކޯޓު އަމުރު" އިން އަޙްމަދ ޚާބިލް ޚާލިދެބަންދުކޮށްފައިވަނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި، ދރކ ނަންބަރު 355056A ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 59 ވަނަ މާއްދާއާއި 60 ވުނ މާއްދާގަ )ބ( އަށް ރިޢާޔަތްކޮށް އަޙްމަދ ޚާބިލް ޚާލިދު ބަންދުން ދޫކޮށްލައިފިނަމަ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށްނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެދާނީކަމަށ ފެންނާތކަމަށީއެއަމުރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ.އަދި މިޙާލަތު އޮތްކަމަށް ދެކޭ ސަބަބަކީ ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ( ގެ )1( ވަނަ ނަންބަރާއި )2( ވަނަ ނަންބަރާއި އެމާއްދާގެ )ނ( ގެ )2( ވަނަ ނަންބަރާއި )4( ވަނަ ނަންބަރާއި )5( ވަނަ ނަންބަރާއި )6( ވަނަ ނަންބަރުގައިބަޔާންކުރ ކަންކަނާ ފުރިހަމަވާކަމަށް ބެލެވޭތީކަމަށ އެއަމުރުގައި ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ.

6އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތް ބަންދުކުރި 08 )އަށެއް( ދުވަހުގެ މުއްދަތު 21 ޖުލައި 2026 އަށް ހަމަވާތީ، އިތުރަށް ބަންދުގައި ބަހައްޓައިދިނުމަށް އެދެދިވެހ ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުންފަރާތުން މާލެއަތޮޅު މާފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓށ ހުށަހެޅިއެވެ.މާލެއަތޮޅު މާފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 597/MA/2026/21 "ކޯޓު އަމުރު" އިން 21 ޖުލައި އިން ފެށިގެން 09 )ނުވައެއް( ދުވަހުގެ މުއްދަތްށާ ބަންދުކުރުމަށެނިންމފައިވަނީ ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤަވާއިދުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ( ގެ )1( އަދި )2( ވަނަ ނަންބަރުގައިވާ ކަންކަން ފުރިހަމަ ވާކަމަށް ބެލެވޭތީ، އަޙްމަދް ޚާބިލް ޚާލިދު ބަންދުން ދޫކޮށްލައިފިނަމަ، ހެކި ފޮރުވުމަށް ނުވަތަ ހެކިބަސްދޭންހުރި މީހަކަށް ނުފޫޒެއް ފޯރުވުމަށ މަސައްކަތްކޮށްފާނެކަމަށް ފެންނާތީއާއި، އެޤަވާއިދުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ )ނ( ގެ )4( ވަނަ ނަންބަރުގައިވާ ކަންކަން ފުރިހަމަވާކަމަށް ބެލެވޭތީ، މީނާ ބަންދުން ދޫކޮށްލައިފިނަމަ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެދާނެކަމަށް ފެންނާތީކަމަށް އެއަމުރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ.

7އޭގެ ފަހުން، ތިންވަނަ ފަހަރަށް އަޙްމަދު ޚާބިލް ޚާލިދުގ ބަންދުގެ މުއްދަތު އިތުރުކުރުމަށް ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުން ހުށަހެޅުމުން މާލެއަތޮޅު މާފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 597/MA/2026/22 "ކޯޓު އަމުރު" އިން އަޙްމަދު ޚާބިލް ޚާލިދު ޝަރުޠުކޫ ށ ބަންދުން ދކޮށްލުމަށ އަމުރުކޮށްފައިވެއެވެ.

8މާލެއަތޮޅު މާފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު ގެ ނަންބަރ 597/MA/2026/22 "ކޯޓު އަމުރު" ގައި އަޙްމަދު ޚާބިލް ޚާލިދު ބަންދުން ދޫކޮށްލި ސަބަބުކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވަނައަންނަނިވ ފަދައިންނެވެ. " މީނާ އާއި ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށާ ގުޅުވާލެވޭކޮންމެވެސް ވަރެއްގެ ހެކި ހުށަހަޅާފައި ވީނަމަވެސް ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ )ށ( ގެ )1( ވަނަ ނަންބަރުން ފެށިގެން )4( ވަނަ ނަންބަރުގެ ނިޔަލަށް ހުރު ނަންބަރުތަކުގައި ބަޔާންކުރި ސަބަބެއް އޮތްކަމަށް ޝަރީޢަތަށް ނުފެންނާތީ، ޤާނޫނު ނަންބަރ 12/2016 )ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު( ގެ 59 ވަނަ މާއްދާއާއި 60 ވަނަ މާއްދާގެ )ރ( އަށް ރިޢާޔަތްކޮށް"

9މި އިސްތިއުނާފީ ޤަޟިއްޔާއަކީ ބުނެވިދިޔަ ކޯޓު އަމުރު ދައުލަތުން އިސްތިއުނާފު ކުރުމުން ބެލެވޭ ޤަޟިއްޔާއެކެވެ. އިސްތިއުނާފު ކުރުމަށް ހުށަހެޅި ނުކުތާއާއި ތަފްސީލް:

10މާލެއަތޮޅު މާފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 597/MA/2026/22 "ކޯޓު އަމުރު" އިސްތިއުނާފުކުރުމަށް އެދި ދައުލަތުގެފަރާތުން ހުށަހަޅާފައިވަނީ އަންނަނިވ 02 )ދޭއް( ނުކުތާއެވެ. އެއީ؛

10.1.ފުރަތަމަ ނުކުތާއަކީ؛ މާލެއަތޮޅު މާފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 597/MA/2026/22 )30 ޖުލައި 2026( ކޯޓު އަމުރުން އަޙްމަދު ޚާބިލް ޚާލިދުބަންދުގައިބަހައްޓަންޖެހޭފަދަ ޙާލަތެއް ނެތްކަމށަ ބަޔާންކޮށް އަޙްމަދް ޚާބިލް ޚާލިދު ބަންދުން ދޫކުރުމަށް އަމުރެކުރައްވާފައިވަނ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާއާއި، 143 ވަނަ މާއްދާގެ )ރ( އާއި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 2020/SC-A/100 )އަޙްމަދު އިސްމާޢީލަވް. ލަޠީފާ ޢާ ލީ ޙަސަން( ޤަޟިއްޔާގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ފަނޑިޔާރުގެ ނިންމުމަށް ވާސިލުވި ސަބަބު ބަޔާންކުރުމުގެ އުޞޫލާ ޚިލފަށްކަމުގައިވުންކަމަށ ބުނެ ފާހަގަކުރި ނުކުތާއެވެ.

10.1.1.މިނުކުތާގެ ތަފްސީލުގައި ދައުލަތުން ފާހަގަކޮށްފައިވަނީ،މަތީ މަރުހަލާގެ ނިންމުންތަކަށް ދަށުމަރުހަލާގެ ކޯޓުތަކުން ތަބާވާންވާނެކަމަށް ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ )ރ( ބަޔާންކޮށްފައިވާއިރު،ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގް އަޙްމަދު އިސްމާޢީލް ވ. ލަޠީފާ ޢަލ ޙަސަނުޤަޟިއްޔާގައ ފަނޑިޔާރި ނިންމުމަށް ވާސިލްވި ސަބަބު ބަޔާންކުރުމުގެ މުހިންމުކަން ބަޔާންކުރުމަށްފަހު އެކަން މުހިންމުވާ ސަބަބުވެސް ބަޔާންކޮށްފައިވަނިކޮށް ދަށުކޯޓުން އަޙްމަދ ޚާބިލް ޚާލިދު ސަބަބު ބަޔާންނުކޮށް ބަންދުން ދޫކޮށްފައިވަނީ އެޤަޟިއްޔާގައި ކަނޑައަޅާފައވ އުސޫލާ ޚިލާފަށްކަމަށެވެ.

10.2. ދެވަނަ ނުކުތާއަކީ؛މާލެއަތޮޅު މާފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 597/MA/2026/22 )30 ޖުލައި 2026( ކޯޓު އަމުރުން އަޙްމަދު ޚާބިލް ޚާލިދުބަންދުގައި ބަހައްޓަންޖެހޭ ފަދަ ޙާލަތެއް ނެތްކަމަށެ ބަޔާންކޮށް އަޙްމަދް ޚާބިލް ޚާލިދު ބަންދުން ދޫކުރުމަށް އަމުރުކުރައްވާފައިވަނ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި 143 ވަނަ މާއްދާގެ )ރ( އާއި، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 59 ވަނަ މާއްދާއާއި، 60 ވަނަ މާއްދާގެ )ށ( އާ ޚިލާފަށް އަދި ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ )ހ( އާއި )ނ( އަށް ރިޢާޔަތްނުކޮށް ނެރުއްވާފައިވާ އަމުރަކަށްވުނ ކަމަށް ބުން ހުށަހެޅި ނުކުތާއެވެ.

10.2.1. މިނުކުތާގެ ތަފްޞީލުގައި ދައުލަތުން ފާހަގަކޮށްފައިވަނީ،ޖިނާއީ ތުހުމަތު ކުރެވޭ މައްސަލައެއްގައި މީހަކު ބަހައްޓަންޖެހޭފަދަ ސަބަބެއް އޮތްތޯ ބެލުމުގައި ބަލަންޖެހޭ ކަންކަން ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގަ އާއި މަތީ މަރުހަލާގެ ނިންމުންތަކުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާކަމަށާއި، އަޙްމަދު ޚާބިލް ޚާލިދު ގެ މައްޗަށް ތުހުމަތު ކުރެވިފައިވަނީ ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށެއްކަމަށާއި، އަޙްމަދު ޚާބިލް ޚާލިދިގ ހިޔާޒަތުގެ ދަށުން ޓރެފިކްކުރެވޭ މިންގަނޑަށް މަސްތުވާތަކެތި ފެނިފައިވާކަމަށާއި،އަޙްމަދު ޚާބިލް ޚާލިދު ގެ ބަންދު ދެފަހަރު މަތިން އިތުރުކޮށްދީފި އިވަނީވެސ ހެކިބަސް ދޭން ހުރި މީހަކަށް ނުފޫޒެއް ފޯރުވަފާނެތީއާއި، މުޖުތަމައުގެ ސަލަމާތާއ ރައްކަލަށްޓަކައ ކަނި އެނގުކަމަށާއި،އަޙްމަދު ޚާބިލް ޚާލިދު ގެ ހިޔާޒަތުގެ ދަށުން ފެނުނު މަސްތުވާތަކެއްޗާއްޑްރޯންތައ ހުރް ގޮތަށި ބަލާއިރު، އެއީ ފުލުހުން ފާހަގަކުރާ ފަދައިން ޖަލަށް މަސްތުވާތަކެތި އެތެރެކުރަން ބޭނުންކުރަން ގެންގުޅޭ ތަކެތިކަމަށް ބެލެވޭއިރު،ކުށް ކުރިކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވެމިންވަރިގެ ހުކުލިބިފައިވާ ޙާލަތުގައި، މިމައްސަލައިގެ ޙާދިސާގެ ކުރިން އަޙްމަދ ޚާބިލް ޚާލިދާ ހައްޔަރިއަދި ކުށުގެ ރެކޯޑެއް ނެތުމަކީ، އޭނާގެ ފަރާތުން މުޖުތަމަޢަށް ނުރައްކާ އޮތްތޯ ވަޒަންކުރުމުގައިރިޢާޔަތްކުރަންޖެހޭ ކަމެއް ކަމަށް ނޫންކަމަށާއި،އަދ އެއި ހަމައެކަނި އެކަމަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ބަންދުން ދޫކުރެވޭނެ ސަބަބެއްވެސް ނޫންކަމަށެވެ. އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތުގެ ވާހަކަ:

11ދައުލަތުން ފާހަގަކުރާ ފަދައިންސުޕްރީމ ކޯޓުގް އަޙްމަދު އިސްމާޢީލް ވ. ލަޠީފާ ޢަލީ ޙަސަން ޤަޟިއްޔާގައ ކަނޑައަޅާފައިވި ފަދައިން ސަބަބު ބަޔާންކުރަންވާނެކަމަށާއި، ފަނޑިޔާރުން ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގެބޭނުމަށ ކުރިން އޮތް ޙާލަތްތަކުގެ ތެރެއިން ޙާލަތެއް އޮވެފައި މިހާރު ނެތްކަމުގައިވާނަމ، އެކަން ބަޔާންކުރުމަކީ މުހިންމު ކަމެއް ކަމުގައި ދެކޭކަމަށާއި، ނަމަވެސެޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނީ މާއްދާގަ )ރ( އެކްޓިވޭޓް ވާ މިންވަރަށް ހެކި އެވަގުތު ނެތްނަމަ، އެމާއްދާއާއި ޙަވާލާދީ ބަންދުން ދޫކޮށްލުން އަދި އެދޫކުރި ސަބަބު ހޯދުމަށް ކޯޓަށް އައުމަކީވެސ ޤާނޫން ގޮތުން ހަމަޖެހޭ ވާހަކަތަކެއް ނޫންކަމަށެވެ. ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވެނ މާއްދާގަ )ށ( ގ ދަށުން ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރެއްޖެނަމަ، އަދި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގެއި ބުނަ ކަންތައްތައް ފުރިހަމަވާނަމަ މީހަކު ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދަށް ޖެހިދާންކަމަށ ބަޔާންކޮށްފައިވާކަމަށާއި، ނަމަވެސް މިމައްސަލައިގައި ތުހުމަތު ކުރެވޭ މިންވަރަށީހެކި ހުރިކަމަށް ދައުލަތުން ބުނެފައިވަނެފުރަތަމަ ފަހަރަށް ހައިކޯޓުގައި ކަމަށާއި، ދަށު ކޯޓުގެ ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގެ 3 އަޑުއެހުމުގައިވެސް ހެކީގެ މިންވަރަކީ ކޮންމެވެސް މިންވަރެއްކަމަށ ކަނޑައަޅާފައިވާކަމަށާއި، އަދި ހެކީގެ މިންވަރު ގޯސްކަމަށް ދެކިގެން ހައިކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފު ކޮށްފައި ނުވާކަމަށެވެ. ތުހުމަތު ކުރެވެނީ ބޮޑު ކުށަކަށް ވެގެން މީހެއްގެ މިނިވަންކަމެއް ނިގުޅައި ނުގަނެވޭނެކަމަށާއި، އޭނައާއި އެކުށާ ގުޅުވައިލެވޭ އެކަށީގެންވާ ހަރުދަނާ ހެކި ހުންނަން ޖެހޭނެކަމަށެވެ. ސުޕްރީމް ކޯޓުގް ޝަހީބް އިބްރާހީމް ވ. ދައުލަތްޤަޟިއްޔާއާއި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އިބްރާހީމް ސައްމާޙް ފަތުޙްޤަޟިއްޔާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގައިދެ ސުވާލަކަށް ޖަވާބު ދޭންޖެހޭކަމާއި، އެގޮތުން ފުރަތަމަ އޮޅިއަކ ބާރުދީ ހެކި ހުރިތޯ ބެލުންކަމާއި، އަދި މިއޮޅި ގިރާވެއްޖެނަމެދެން ބަލަންޖެހޭނީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގައި ބުނާފަދަ ޙާލަތެއް ވުޖޫދުވޭތޯ ކަމަށެވެ.އިންޓެލް ރިޕޯޓުގައި ވަނީ މަސްތުވާތަކެތި ބޭނުންކޮށް އޭގެ ވިޔަފާރި ކުރާކް މަށްކަމާއި، މާފުށީ ޖަލު ގުޅާ ވާހަކައެއް އެއްވެސ އަމުރެއްގައި ނުވާކަމަށާއި،މާފުށީ ޖަލުގެ ވާހަކައަކީ އަޙްމަދު ޚާބިލް ޚާލިދު އެހެން ބަޔަކާއެކު ދިރިއުޅެމުންދިޔަ ކޮޓަރިން ޑްރޯންތަކެއް ފުނުމުނ މައްސަލައިގެ ޙައްސާސްކަން އިތުރުކުރުމުގެ މަޤްސަދުގައި ފުލުހުން ފަހުން އިތުރުކޮށްފައިވާ ތުހުމަތެއްކަމަށާއި، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަން މާއްދާގަ )ބ( ގައި ބަޔާންކުރާ "ކޮންމެވެސް މިންވަރެއްގެ ހެކި" އެކުލެވޭކަން ހަމައެކަނި އިންޓެލް ރިޕޯޓުން ސާބިތު ނުކުރެވޭނެކަމަށެވެ. ދަށު މަރުހަލާގައި ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމި މަޖްލީހުގައި، މައްސަލައިގައް ހުރި ހެކިތަކާއި ތުހުމަތުކުރެވި ފަރާތާއި އެފަރާތުން ކުށްކުރިކަމާއި،ހުރި ގުޅުން ތައުނުކޮށް، ފުލުހުންގެ ފަރާތުން ހުށަހެޅި ހެކިތަކާއި ތުހުމަތު ކުރެވޭ ފަރާތާއި ގުޅުން ނެތްކަމަށް ބުނީ ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައި ވާހަކަ ދައްކާފައިވާނެކަމަށާއި، ދަށު މަރުހަލާގައި ފާހަގަކުރި ކަންކަމަކީ، މަސްތުވާތަކެތި ފެނުނީ ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާ އެކަނި ދިރިއުޅޭ ކޮޓަރިއަކުން ނޫންކަމާއި، އެފެނުނު ތަކެއްޗަކީ ތުހުމަތުކުރެވ މީހާގެ ތަކެތި ނޫންކަމާއި މެދުގައި ކަމަށާއި، އެކަންކަމާއި ގުޅިގެން ފާހަގަކުރި ކަންކަމަށް ފުލުހުންގެ ފަރާތުން އެއްވެސް ރައްދެއް ދީފައިނުވާކަމަށެވެ. އެދޭ ގޮތް:

12ދައުލަތުނ އެދޭގޮތް ކަމަށް ބުން ފާހަގަކޮށްފައިވަނީ، އަންނަނިވި ފަދައިންނެވެ.

12.1. މާލެއަތޮޅު މާފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 597/MA/2026/22 )30 ޖުލައި 2026( ކޯޓު އަމުރުނ އަޙްމަދް ޚާބިލް ޚާލިދު ބަންދުގައި ބަހައްޓަންޖެހޭ ފަދަ ޙާލަތެއް ނެތްކަމަށް ބަޔާންކޮށް އަޙްމަދ ޚާބިލް ޚާލިދު ބަންދުން ދޫކުރުމަށް އަމުރުކުރައްވާފައިވަނީ ދިވެހިރާއްޖޭގ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާއާއި، 49 ވަނަ މާއްދާއާއި، 143 ވަނަ މާއްދާގެ )ރ( އާއި، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 59 ވަނަ މާއްދާއާއި، 60 ވަނަ މާއްދާގެ )ށ( އާ ޚިލާފަށްކަމަށް ކަނޑައަޅައި ؛

12.2. މާލެއަތޮޅު މާފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 597/MA/2026/22 )30 ޖުލައި 2026( ކޯޓު އަމުރު ބާޠިލްކޮށްދެއްވައި ؛

12.3. އަޙްމަދު ޚާބިލް ޚާލިދު ބަންދުން ދޫކޮށްފިނަމަ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާވުމުގެ އިޙްތިމާލު އޮތްކަމަށާއި، ހެކިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ އިޙްތިމާލު އޮތްކަމަށް ކަނޑައަޅައި ދެއްވައި، އަޙްމަދ

12.4. ޚާބިލް ޚާލިދު ބަންދާމެދު ދަށުކޯޓުން ގޮތެއް ކަނޑައަޅަންދެން ބަންދުކުރުމަށް އަމުރުކޮށްދިނުން؛ މިއެވެ.

13އަޙްމަދު ޚާބިލް ޚާލިދގެ ފަރާތުން އެދޭގޮތް ކަމަށު ބުނެ ފާހަގަކޮށްފައިވަނީ އަންނަނިވި ފަދައިންނެވެ.

13.1. ދަށުކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރުމ މައްސަލައިގައި ލިބިފައިވި ހެކީގެ މިންވަރަކީ "ކޮންމެވެސް މިންވަރެއްގެ ހެކި" ކަމަށް ނިނމާފައް ވާ ނިންމުމުގެ ތެރެއަށް އިސްތިއުނާފީ ކޯޓުން ވަންނަންޖެހޭ ހަރުދަނާ ސަބަބެއް ދެއްކިފައި ނުވާކަމުގައި ކަނޑައަޅައިދިނުން؛

13.2. ތްހުމަތ ކުރެވު ފަރާތް ބަންދުކުރުމަށް ހެއްކާއެކު އަލުން ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު ދައުލަތަށް އޮތަތީ، ދަށު މަރުހަލާގައި ފާހަގަކޮށްފައިނުވާ ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކޮށް އިސްތިއުނާފީ ކޯޓުނ ދައުލަތުން ހުށަހެޅި އިސްތިއުނާފު ފޯމުގެ "އެދޭ ގޮތް" ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް ނިންމުމެއް ނިންމަންޖެހޭ ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނ ހަމައެއް ނެތްކަމުގައި ކަނޑައަޅައިދިނުން؛ މިއެވެ. ޝަރީޢަތަށް ފާހަގަކުރެވުނު ކަންތައްތައް :

14މި އިސްތިއުނާފުގައި، މި ކޯޓުން ޖަވާބު ދޭންޖެހޭ ސުވާލަކީ، އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތް، ޝަރުޠާއެކު ބަންދުނ ދޫކޮށްލުމަށް އަމުރުކުރި ސަބަބު ޤާނޫނީ އޯޞލުތަކާ އެއްގޮތަށް ބަޔާންކުރެވިފައިވޭތި އެއާ އިސްތިއުނާފަ ރައްދުވު ފަރާތާ ބަންދުން ދޫކޮށްލާފައިވަނީ ދައުލަތުން ޙ ވާލާދޭ ނައްސުތަކާ ޚިލާފަށްތޯ އެވެ.

15ދައުލަތުގެ ފުރަތަމަ އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާގައި ފާހަގަކޮށްފައިވަނ،މަތީ މަރުޙެލާގެ ނިންމުންތަކަށް ތަބާވާންވާނެކަމަށް ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ )ރ( ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާއިރު،އިސްތިއުނާފު ކުރެވިފައިވާ ނިންމުމުގައި އަޙްމަދު ޚާބިލް ޚާލިދްބަންދުގައި ބަހައްޓަންޖެހޭފަދަ ޙާލަތެއް ނެތްކަމަށް ބަޔާންކުރައްވައި އޭގެ އިތުރު އެއްވެސް ތަފްސީލެއީ ބަޔާންކޮށްފައިނުވތ، ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ އަޙްމަދް އިސްމާޢީލް ވ. ލަޠީފާ ޢަލީ ޙަސަން3 ޤަޟިއްޔާގައ ކަނޑައަޅާފައިވި ސަބަބާ ބަޔާންކުރުމުގެ އާޞުލ ޚިލާފުކަމަށެވެ.

16ޕްރިސިޑެންސް 1ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ އަޙްމަދު އިސްމާޢީލް ވ. ލ ޠ ފ ޢަލީ ޙަސަނެޤަޟިއްޔާގައި، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަން މާއްދާގަ ދަށުން އިންސާފުން ޝަރީޢަތްކުރުމުގެ ޙައްޤު މާނަކުރަ މުން،މުއްސަލައިގެ ނިންމުމަށް ފަނޑިޔާރު ވާސިލުވި ސަބަބުތައް ބަޔާންކުރުމުގައި، މައްސަލައިގައި ހިމެނޭ ދައުވާގެ ކޮންމެ ބަޔަކާމެދު ދެފަރާތުން ދެއްކި ވާހަކަތަކުގެ މައިގަނޑު ނުކުތާތައް ބަޔާންކޮށް، އެ ނުކުތާތަކުގެ ތެރެއިން އ މައްސަލައިގައި ކޯޓުން ގޮތެއް ކަނޑައަޅަންޖެހަނުކުތާތަކަކީ ކޮބައިކަން ފާހަގަކޮށް، އެ ނުކުތާތަކާބެހ ގޮތުން ހުރި ހެކިތަކާއި، އެ ހެކިތައް ވަޒަންކުރިގޮތާއި އެ ހެކިތަކަށް ބުރަދަން ދެވުނު ގޮތް އަދި މައްސަލަ ސާބިތުނުވިނަމަ އެ މައްސަލަ ސާބިތުނުވި ސަބަބު އެ މައްސަލައިގައި ހިމެނޭ ޚަސްމުންނަށް ސާފުކޮށް އޮޅުންފިލާނޭ ގޮތަށް ތިލަބަހުނ ފަނޑިޔާރް ބަޔާންކުރަންވާނކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ.4F

17ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ އަޙްމަދު އިސްމާޢީލް ވ. ލަތީފާ ޢަލީ ޙަސަނާޤަޟިއްޔާގައި ސަބަބު ބަޔާންކުރުމަށް ލާޒިމުވާ މިންގަނޑަކީ، މައުޟޫއީ ގޮތުން ބެލުމަށްފަހު މައްސަލައެއް ފައިޞަލާކުރަނިވި ޙުކުމަކުން ނިންމި ޙާލަތުގެ މައްޗަށް ޚާއްޞަވާ އުޞޫލެއް ކަމުގައިވާތީ،ފަނޑިޔާރު ގޮތު ނިންމް ކަމެއްގެ ބާވަތުން، ސަބަބު ބަޔާންކުރުމުގައި އެމައްސުލައިގައ ބަޔާންކުރި ފުންމިނަށް ބަޔާން ނުކުރެވިދާނެކަމާއ އަދި އެބަޔާންކުރ ފުންމިނަށް އެކަންކަން ބަޔާން ނުކުރެވޭނެ ޙާލަތެއްވެސް އޮވެދާނެކަމ މަތީ މަރްޙިލާގެ ނިންމުންތަކުން ބަލައޫގަނެފައިވާ އޞލެކެވެ.

18ސުވާލަކީ ބަންދާ މެދު ގޮތެއް ނިންމާ ނިންމުމުގައެ، ސ ޕްރީމް ކޯޓުގ އަޙްމަދު އިސްމާޢީލް ވ. ލާޠް ފ ޢަލީ ޙަސަން ޤަޟިއްޔާގައިމިމިންވަރަށ ހެކް ވަޒަންކޮށް ސަބަބު ބަޔާންކުރުން ފަނޑިޔާރަށް ލާޒިމުތޯއެވ؟

19ބަންދާމެދު ގޮތެއު ނިންމުމުގެއަސާސީ އ ޞާލުތައް ބަޔާންކުރާ ޤަޟިއްޔާއެއް ކަމުގައިވެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގ ޝަހީބް އިބްރާހީމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ޤަޟިއްޔާގައި ތަފްސީލު ބުނެދިނުމާއި ނިންމުމުގެ ސަބަބު ހާމަކުރުން މިސުރުޚީގެ ދަށުން ފާހަގަކޮށްފައިވަނީ،މިފަދަ ކޮންމެ ނިންމުމެއްގައި، ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާއާ ދެކޮޅަށް ހިށާހެޅުނު ހެކި ވަޒަންކުރުމަށްފަހު ފަނޑިޔާރު ނިންމި ގޮތާއި، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގައިބުނާ ސަބަބެއް އޮތްކަން ނުވަތަ ނޫންކަމާއި، ފަނޑިޔާރު ނިންމު ނިންމުން ބިނާކަ ރ ޤާނޫނި ނައްޞު ސާފުކޮށުއެނގެން އޮންނަންވާނެކމަށެވ. މިކޯޓުގެ ނިކޮލަސް ބޯމެންޑިލް އަދި އިތުރު ފަރާތެއް ވ. ވަންޑަރލަސްޓ ހޮލިޑޭސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް އަދި އިތުރު ފަރާތްތައް ޤަޟިއްޔާގެ ޕްރެގްރާފް 42

20ޕްރިސިޑެންސް 2ބަންދާމެދު ގޮތެއު ނިންމާމަރެޙްލާގައި ހަކިހުރި މިންވަރު ހާމަކުރަން ލާޒިމުވަނީ އިޖުމާލީ ގޮތެއްގައި، ކަން އެޤަޟިއްޔާގެ 26 އިން 29 ވަނަ ޕެރެގްރާފްގައި ސަބަބާއެކު ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންތައްތަކުން އެނގެއެވެ. އެގޮތުން ހާމަކުރެވޭ ހެއްކެއްގެ ސަބަބުންއެހެކީގެ ބުރަދަނަށް އަސަރުކޮށްފާނެކަމަށް ނުވަތަ އެހެއްކެއްގެ މައްޗަށް ނުރަނގަޅު ބާރެއް ފޯރުވުމުގެ އެޙިތިމާލް ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާއަށް ލިބުމާއި ހެކީގެ ބޭނުން ނެތުމުގެ އ ޙެތިމާލގ މައްޗަށް ބެލުން މުހިއްމުކަމަށް ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ.އެހެންކަމުން، މިއިޞލުން، ފަނޑިޔާރުގެ ނިންމުން ވާސިލުވުމުގައި ސަބަބު ބަޔާންކުރުމުގައި ވެސްމިމިންގަނޑަށް ރުޢޔަތްކުރުން މުހިއްމުކަން ސާފެވެ.

21މިކޯޓުގެ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އަޙްމަދު ޔާމީން11 ޤަޟިއްޔާގައި، ބަންދާމެދ ގޮތެއު ކަނޑައެޅުމުގައި ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޝަހީބް އިބްރާހީމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސްޤަޟިއްޔާ ތަޠްބީޤުކުރަމުން ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ، ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ އަކުރުތަކުގައިވްޙިލަތުތައ ފުރިހަމަވާކަން ނުވަތް ނޫންކަމާއި، އޭގެ މިންވަރަށް ރްޢުޔަތްކުރުމަށފަހެ އިޖުމާލީ ގޮތެއްގައި ބަޔާންކުރުމާއެކު، ބަންދުގެ މުއްދަތު ކަނޑައަޅާނީ ކަމަށެވެ.

22ބުނެވިދިޔަ އިޞުލުތަކަށް ބަލާއިރު، ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގައެސުޕްރީމ ކޯޓުގް އަޙްމަދ އިސްމާޢީލް ވ. ލ ޠ ފ ޢަލީ ޙަސަނެ ޤަޟިއްޔާގައި ބަޔާންކުރާ މިންވަރަށް ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމާ ނިންމުން ތަފްސީލްވުނ ލާޒިމެއް ނޫނު ވެ. އެއީ މައްސަލައިގެ ކުރިއަ ށ އޮތް މަރެޙ ލާތަކަށް ކޮށްފާނެ އިސްވެ ބުނެވުނު ޤާނޫނީ ނުރަގަނޅު އަސަރުގެ އިތުރުން،ބަންދާމެދު ގޮތެއު ނިންމް މަޖިލީސ ހިނގާގޮތުންނާއި އެކަމަށް ކަނޑައެޅިފައިވާ ވަގުތާއި ޢަމަލީގޮތުން ހުރި ގޮންޖެހުމުގެ ސަބބާއެކުވެސްމެއވެ. އެހެންނަމަވެސް، މިފަދަ ނިންމުމުން، އިސްތިއުނާފީ ބޭނުމަށްޓަކައި، މައްސަލައިގެ ނިންމުމަށް ވާސިލުވި 2024/HC-B12/19 ސަބަބުނޭނގޭހައ ނިންމުނި ޙލާސާވެގެންނުވާނެއެވެ.މި ކޯޓުގް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އަޙްމަދު ޔާމީން ޤަޟިއްޔާގައި ބަޔާންކުރާ މިންވަރަށް އެފަދަ ނިންމުމެއް ސާފުވުމުން ފުދޭނެއެވެ.

23އިސްތިއުނާފ ކުރެވު މާލެއަތޮޅު މާފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 597/MA/2026/22 ކޯޓު އަމުރުގައިބަންދުނ ދޫކޮށްލުމަށް އަމުރުކުރި ސަބަބުގެ ގޮތުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ އަންނަނިވ ފަދައިންނެވެ. "މީނ އާއާ ތުހުމަތުކުރެވި ކުށާ ގުޅުވާލެވޭ ކޮންމެވެސް ވަރެއްގެ ހެކި ހުށަހަޅާފައި ވީނަމަވެސް ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ )ށ( ގެ )1( ވަނަ ނަންބަރުން ފެށިގެން )4 ( ވަނަ ނަންބަރުގެ ނިޔަލަށް ހުރި ނަންބަރުތަކުގައި ބަޔާންކުރާ ސަބަބެއް އޮތްކަމަށް ޝަރީޢަތަށް ނުފެންނާތީ، ޤާނޫނު ނަންބަރ 12/2016 )ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު( ގެ 59 ވަނަ މާއްދާއާއި 60 ވަނަ މާއްދާގެ )ރ( އަށް ރިޢާޔަތްކޮށް"

24އަދި މައްސަލައިގެ އިތުރު ބްޔާނުގައި، ބަންދުން ދޫކޮށްލާފައިވަނީ ޝަރުޠުކުރުމަށް ފަހު ކަމަށާއި، މިމައްސަލަ ފިޔަވައި އިތުރު ކުށުގެ ރެކޯޑެއް ނެތްކަމަށާއި، މިމައްސަލައާ ގުޅޭ އެހެނެފަރާތެއް ޝަރުޠާއެކު ބަންދުންދޫކޮށްލާފައިވާކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވއެވެ.

25ސަބަބު ބަޔާންކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން، އިސްވެ ބަޔާންކުރެވުނު އޞުލުތައ މިމައްސަލައަށް ތަޠްބީޤުކުރާއިރު، ބަންދުނ ދޫކުރުމަށް އުމުރުކުރ ސަބަބާއި އަމުރުގެ އިތުރު ބަޔާނުގައި، މިފަދަ މައްސަލައެއްގައި ތަފްސީލީ ބަޔާންކުރަންޖެހޭ މިންވަރަށް ތަފްސީލު ބަޔާންކުރެވިފައިވާކަމަށް ފެނެއެވެ.