ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2023/HC-B12/53
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އަޙްމަދު އަމްނު، 2023/HC-B12/53
Prosecutor General v. Ahmed Amnu 2023/HC-B12/53 (2023/HC-B12/53, High Court of the Maldives, 31 August 2023)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އަޙްމަދު އަމްނު
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ބަންދު މުރާޖަޢާކުރުމަށް އެދުމުން ކްރިމިނަލް ކޯޓުން، މައްސަލަ ނިމެން ގިނަ ދުވަސް ނަގާނެތީއާއި، ތަކެތި އަތުން ނުފެނުމާއި ފޮރެންސިކް/ނޮލެޖްގެ ހެކި ނެތްކަމަށް ދިފާޢުން ބުނި ކަންކަމަށް ބުރަދަނެއް ހުރުމާއި، ހެކިތަކުގައި އިޖުރާއީ ގޯސްތައް ހުރުމާއި، ނެޓްވޯކްގެ ދައުރު ސާފުނުވުމާއި، އެހެން މައްސަލައެއްގައި ޖާގަ ނެތުމުން މީހަކު ދޫކުރުމަށް ބަލައި ޝަރުޠުތަކާއެކު ދޫކޮށްލިއެވެ.
ބަޔަކާ ބައިވެރިވެގެން މަސްތުވާތަކެތި އެތެރެކޮށް ވިޔަފާރިކުރާކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވި 2022 ޑިސެންބަރުގައި ހައްޔަރުކުރެވުނު ފަރާތެއް، 06 ފެބުރުވަރީ 2023 ގައި ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރެވިފައިވިއެވެ.
ދައުލަތުން ބުނީ ބޮޑު ކުށެއްގެ ތުހުމަތު އޮތްއިރު ޙާލަތު ބަދަލުވި ގޮތެއް ނުބުނެ، ހެކި ވަޒަންކުރި ގޮތް ސާފުނުވެ، ޝަރީޢަތް ލަސްވާނެކަމަށް ބަލައި ދޫކުރީ ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ކަމަށެވެ. ރައްދުވާ ފަރާތުން ބުނީ ނޮލެޖްގެ ހެއްކާއި ޗެއިން އޮފް ކަސްޓަޑީ ހުށަހަޅާފައިނުވާތީ ޙާލަތު ބަދަލުވެފައިވާކަމަށާއި ކުށުގެ ބޮޑުކަމަކީ ބަންދުކުރާ ސަބަބެއް ނޫންކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
މަސްތުވާތަކެތި ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ތުހުމަތުގައި ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރެވިފައިވާ މީހަކު، ބަންދު ހުރި ޙާލަތު ބަދަލުވިކަމަށް ބަލައި ޝަރުޠުތަކާއެކު ދޫކޮށްލި ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ އަމުރަކީ މައިގަނޑު ވާޤިޢާތަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ނިންމި ޞައްޙަ އަމުރެއްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ އަމުރު ބާޠިލު، ބަންދާމެދު އަލުން ގޮތެއް ނިންމުމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓަށް އެންގި
ދައުލަތުން 6 ޝަފަހީ ހެކިވެރިންނާއި ތަޙުލީލީ ރިޕޯޓާއި ޗެއިން އޮފް ކަސްޓަޑީ ހާމަކޮށްފައިވާއިރު، ދިފާޢުގެ ކަންކަމަށް ބުރަދަން ދިން ސަބަބު ނުބުނެ، ހެކި ހުށަހެޅިފައިވޭތޯ ބެލުމެއްނެތި ޙާލަތު ބަދަލުވިކަމަށް ނިންމީ މައިގަނޑު ވާޤިޢާއަކަށް ރިޢާޔަތްނުކޮށް ކަމަށް ބެލިއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި ހެކި ހުރެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގެ ޙާލަތެއްގެ ދަށުން ބަންދުކުރެވިފައިވާ މީހަކު ބަންދުން ދޫކޮށްލާނަމަ ނުވަތަ ޝަރުޠުތަކާއެކު ދޫކޮށްލާނަމަ، ބަންދުކުރެވުނު ޙާލަތު ބަދަލުވި ގޮތް ބަޔާންކޮށްދޭންވާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 13)
- މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށްޓަކައި ބަންދުކުރެވިފައިވާ މީހެއްގެ ބަންދަށް ލުޔެއް ދޭނަމަ، ނުރައްކާ އޮތްކަމަށް ބެލުނު ސަބަބު ސީދާ އެ މީހާގެ ފުށުން ނެތިގޮސްފައިވޭތޯ ބަލަންޖެހޭނެއެވެ؛ ޝަރީޢަތުގައި ހެކިތައް ފުރޮޅެމުން ދާގޮތުން މުއްތަހަމާއި ކުށާ ގުޅުވާދޭ މިންވަރު ކުޑަވުމާއި ނުރައްކާގެ މިންވަރު ބަދަލުވުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 14)
- ޙާލަތު ބަދަލުވި ސަބަބު ބަޔާންކުރަންވާނީ މައުޟޫޢަށް އަސަރުނުކުރާ ގޮތަށް އިޖުމާލީ ގޮތެއްގައެވެ؛ ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގައި ހެކިތަކަށް ރިޢާޔަތްކުރަންޖެހެނީ މަތިމަތިންނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 15)
- ބަންދުގައި ހޭދަވި މުއްދަތު ދިގުވުމަކީ ހަމައެކަނި އެކަމުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ބަންދުން ދޫކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޫން ނަމަވެސް، ކުށާއި އަދަބުގެ ނިސްބަތަށް ބަލައި ބަންދާމެދު ގޮތެއް ކަނޑައެޅުމުގައި ރިޢާޔަތްކުރެވިދާނެ ކަމެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 16)
- ދިފާޢުން ހުށަހެޅި ކަންކަމަށް ބުރަދަނެއް ދޭނަމަ، ބުރަދަން ދެވެން ޖެހުނު ސަބަބު ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ؛ ދައުލަތުން ހާމަކޮށްފައިވާ ހެކި (ޗެއިން އޮފް ކަސްޓަޑީ، ތަޙުލީލީ ރިޕޯޓު، ހެކިވެރިން) ފަދަ ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތް ނުކޮށް ޙާލަތު ބަދަލުވިކަމަށް ނިންމުމަކީ ފަނޑިޔާރު އިޚްތިޔާރުކުރި ގޮތް ނިންމުމުގައި މައިގަނޑު ވާޤިޢާއަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށްފައި ނެތުމެވެ (2022/SC-A/51 ގެ 15 (ނ)). (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 17-21)
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 59 ވަނަ މާއްދާ، 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އަދި (ކ)
- ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤަވާއިދުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)
- 2022/SC-A/51 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އޚމ)
- 2020/SC-A/93 (ޝަހީބް އިބްރާހީމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)
- 2020/SC-A/61 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އަޙްމަދު ނިޝާމް)
- 2022/HC-B12/75 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. ހުނޭސާ އާދަމް ނަޞީރު)
- 2022/HC-B12/94 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. ފަޟްލޫން މުޙައްމަދު)
- 2022/HC-B12/79 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. ޝަބީމް އާދަމް)
- 2022/HC-B12/98,99 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. ޢަލީ ޝިމާޒް އާއި އިތުރު މީހެއް)
- 2022/HC-B12/102
- 2023/HC-B12/5 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. ޙަސަން މުނާޒް)
- 2023/HC-B12/30,31 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އިލްޔާސް އަޙްމަދު އާއި އިތުރު މީހެއް)
- 2023/HC-B12/52 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. ނަޛީޙު ޙިލްމީ)
- 2021/HC-A/033
- 2022/HC-B12/97
- ބެންޗު
- ފާޠިމަތު ފަރްހީޒާ، މުޙައްމަދު ނިޔާޒް، މުޙައްމަދު ޝަނީޒް ޢަބްދުﷲ
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް