ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2018/HC-A/273
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އާދަމް މަނިކު، 2018/HC-A/273
Prosecutor General v. Adam Maniku 2018/HC-A/273 (2018/HC-A/273, High Court of the Maldives, 5 March 2019)
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އާދަމް މަނިކު
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 66 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ޝަރުޠުކޮށް ދޫކޮށްލަން ކްރިމިނަލް ކޯޓުން އަމުރުކުރި.
އިތުރު ބަޔަކާ ގުޅިގެން މަސްތުވާތަކެތި ބޭނުންކޮށް ގެންގުޅެ ވިޔަފާރިކުރާކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތެއް 15 ދުވަހު ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް ފުލުހުން އެދުނެވެ.
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ބުނީ އަމުރަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 22 (ޅ)، 59 އަދި 60 ވަނަ މާއްދާތަކާ ޚިލާފު، 63 ވަނަ މާއްދާއަށް ރިޢާޔަތްނުކޮށް، އަދި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 (ރ) ގެ ދަށުން މަތީ ކޯޓުތަކުގެ ނިންމުންތަކަށް ތަބާނުވެ ނެރުނު އަމުރެއް ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
މަސްތުވާތަކެތި ބޭނުންކޮށް ގެންގުޅެ ވިޔަފާރިކުރާކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތެއް ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 66 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ޝަރުޠުކޮށް ދޫކޮށްލި ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ އަމުރު ޤާނޫނާ އެއްގޮތްތޯ، އަދި ޞިއްޙީ ޙާލަތަށް ބަލައި ބަންދަށް ލުޔެއް ދެވޭނީ ކޮން ޙާލަތެއްގައިތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ އަމުރު ބާޠިލު، ބަންދާމެދު އަލުން ނިންމުމަށް
ކުށަކީ ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށަކަށްވެ ތުހުމަތު އުފެދޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރުމާއި، ޝަރުޠުކޮށް ދޫކުރަންޖެހޭ ޟަރޫރީ ޞިއްޙީ ޙާލަތެއް ސާބިތުނުވާތީ އަމުރު ޚިލާފު ނަމަވެސް، މައްސަލަ ޝަރީޢަތުގައި ހުރުމުން ބަންދާމެދު ނިންމަންވާނީ މައްސަލަ ބަލާ ކޯޓުން.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 59 އަދި 60 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން، ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށް ކުރިކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރެ، ދޫކޮށްލައިފިނަމަ މުޖުތަމަޢަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެދާނެކަމަށް ބެލެވޭނަމަ، ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް ފަނޑިޔާރު އަމުރުކުރަންވާނެއެވެ. ބަންދުކޮށްފައިވަނީ ޤާނޫނާ އެއްގޮތަށްތޯ ކަނޑައެޅުމުގައި ކުށުގެ ބާވަތާއި ކުޑަބޮޑުމިނަށް ބަލަންޖެހޭނެއެވެ.
- މަސްތުވާތަކެތި ޓްރެފިކްކުރުމަކީ 22 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ) ގެ ދަށުން ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށެއް ކަމާއި، މުޖުތަމަޢަށް ނުރައްކާތެރިކަން ބޮޑު ކުށެއް ކަމެވެ (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2011/SC-A/33).
- 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ގެ ދަށުން ޝަރުޠުތަކާއެކު ދޫކޮށްލުމުގެ އިޚްތިޔާރު ފަނޑިޔާރަށް ލިބެނީ، ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރި ނަމަވެސް 60 (ށ) ގައިވާ ސަބަބުތަކުން ސަބަބެއް ނެތް ޙާލަތުގައެވެ.
- ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައިވާ ފަރާތެއް ބަންދުގައި ބަހައްޓަންޖެހޭނީ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާ ނުފޯރުވޭނެފަދަ ތަނެއްގައެވެ.
- ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތަކީ ކުށް ސާބިތުވެފައިވާ ފަރާތެއް ނޫންކަމުން، ޖަލުގައި ހުރެގެން ލިބެންވާ ފަރުވާ ނުލިބި ފުރާނައަށް ނުވަތަ ޞިއްޙަތަށް ބޮޑު ގެއްލުމެއް ލިބިދާނެކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ސަބަބު، ނުވަތަ ކިރުބޯ ކުއްޖަކަށް ކިރު ނުދެވި ކުއްޖާގެ ފުރާނައަށް ނުވަތަ ޞިއްޙަތަށް ބޮޑު ގެއްލުމެއް ލިބިދާނެކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ހަރުދަނާ ސަބަބު ހުރިނަމަ، އެ ޙާލަތު ކަށަވަރުކުރުމާއެކު އެ ޟަރޫރީ ޙާލަތަށް ބިނާކޮށް ބަންދަށް ލުޔެއް ދެވިދާނެ ކަމާއި، ކަފާލަތުގެ އުޞޫލުން ނުވަތަ ޝަރުޠުކޮށް ދޫކޮށްލެވިދާނެއެވެ (ހައިކޯޓުގެ 2018/HC-A/208).
- ޝަރުޠުތަކާއެކު ދޫކުރަންޖެހޭފަދަ ޟަރޫރީ ޞިއްޙީ ޙާލަތެއް އޮތްކަން ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ބަޔާނުންނާއި ލިޔުންތަކުން ނުދައްކާނަމަ، ކުށުގެ ބާވަތާއި ހެކި ޤަރީނާއަށް ބަލައި އޭނާ ހުންނަންޖެހޭނީ ޖަލެއްގައި ބަންދުގައެވެ.
- ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމުގެ އުޞޫލު ކަނޑައެޅިފައިވަނީ، ތަޙްޤީޤާއި ޝަރީޢަތުގެ މަރުޙަލާތައް އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ނިންމަންޖެހޭ ގޮތަށް ތަރުތީބުވެފައިވާ ޤާނޫނީ އިންތިޒާމާ އެކުއެކީގައެވެ.
- ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށުގެ މައްސަލަ ޝަރީޢަތަށް ހުށަހެޅިފައިވާނަމަ، ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމަންޖެހޭނީ މައްސަލަ ބަލާ ކޯޓާއި މައްސަލަ ބަލާ ފަނޑިޔާރެވެ. އެހެންކަމުން ހައިކޯޓުން އަމުރު ބާޠިލުކޮށް، ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް އަލުން އެދިއްޖެނަމަ މި ޙުކުމުގައިވާ ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ބަންދާމެދު އަލުން ނިންމުމަށް ކަނޑައެޅިއެވެ.
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 22 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 59 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އަދި (ރ)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2011/SC-A/33 ޤަޟިއްޔާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 66 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) (ދަށުކޯޓުގެ އަމުރުގައި)
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2018/HC-A/208 ޤަޟިއްޔާ
- ބެންޗު
- ޢަލީ ސަމީރު، މުޙައްމަދު ފައިޞަލް، މުޙައްމަދު ނިޔާޒް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް