ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2017/HC-S-A/07
މުޙައްމަދު ޝަހީދު ވ. ޚަދީޖާ މުޙައްމަދު، 2017/HC-S-A/07
Mohamed Shaheedhu v. Khadheejaa Mohamed 2017/HC-S-A/07 (2017/HC-S-A/07, High Court of the Maldives, 7 August 2018)
މުޙައްމަދު ޝަހީދު ވ. ޚަދީޖާ މުޙައްމަދު
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ފުވައްމުލަކު މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ނިންމީ 596/R1C-3/2011 ގައި ހިބައަކީ ސައްޙަ ހިބައެއްކަމަށް ކަނޑައަޅާފައިނުވާތީ، އެކަން ކޯޓަކުން ކަނޑައަޅަންޖެހޭކަމަށާއި، ގޯތި ބައިކޮށް ވަކިކޮށްދެވެން ނެތްކަމަށެވެ.
ފުވައްމުލަކު މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ 596/R1C-3/2011 ޤަޟިއްޔާއިން، ގެއާއި ގޯތީގެ ބައެއް އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތަށް ހިބަކޮށްދީފައިވާކަން ސާބިތުކޮށްފައިވެއެވެ. އެ ހިބައިން ރުޖޫޢަވުމަށް ކުރި ދަޢުވާ (609/R1C-3/2012) ބާޠިލުކޮށް، ހައިކޯޓުގެ 2013/HC-A/155 ގައި އެ ޙުކުމް ޤާއިމުކުރިއެވެ. ދެން އެ ހިބައިގެ މައްޗަށް ގޯތި ބައިކުރަން އެދި ދަޢުވާކުރިއެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ސާބިތުވި ހިބައިގެ ޙުކުމް އިސްތިޤްރާރުވެފައިވަނިކޮށް އެއާ ޚިލާފަށް ނިންމާފައިވާކަމަށާއި، މައްސަލައާ ގުޅުމެއްނެތް ސުވާލު އުފައްދާފައިވާކަމަށާއި، އެއް މަރުޙަލާގެ ކޯޓެއްގެ ނިންމުމަކާމެދު ސުވާލު އުފެއްދުމުގެ ބާރު އެ ދަރަޖައިގެ އެހެން ކޯޓަކަށް ނުލިބޭކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
އިސްތިއުނާފުނުކުރެވި ނިހާއީވެފައިވާ ޙުކުމަކުން ސާބިތުކުރި ހިބައެއްގެ ސައްޙަކަން އަލުން ކޯޓަކުން ކަނޑައަޅަންޖެހޭކަމަށް ބުނެ، އެ ހިބައިގެ މައްޗަށް ގޯތި ބައިކުރަން ހުށަހެޅި ދަޢުވާ ބާޠިލުކުރުން ޞައްޙަތޯ.
ނިންމި ގޮތް
ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު؛ ގޯތީގެ ބިން ބައިކޮށް އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުގެ ބައި ވަކިކޮށްދޭންޖެހޭކަމަށް ކަނޑައަޅައި އަލުން ބެލުމަށް ފޮނުވި
ހިބަ ސާބިތުކުރި ޙުކުމަކީ އިސްތިއުނާފުނުކުރެވި ނިހާއީވެފައިވާ ޙުކުމެއްކަމަށާއި، އޭގެ މައްޗަށް ހައިކޯޓުންވެސް ރުޖޫޢަވުމުގެ ދަޢުވާ ބާޠިލުކޮށްފައިވާތީ، ހިބައިގެ ސައްޙަކަން އަލުން ކަނޑައަޅަންޖެހޭކަމަށް ނިންމުމަކީ 2011/SC-SJ/03 ގެ އުޞޫލާ ޚިލާފު ކަމެކެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ހިބަ ސާބިތުކުރި ޤަޟިއްޔާގައި ކުރައްވާފައިވާ ޙުކުމަކީ އެއްވެސް ފަރާތަކުން އިސްތިއުނާފުކޮށްފައިނުވާ ނިހާއީ ޙުކުމަކަށްވާއިރު، އެ ޤަޟިއްޔާގެ ޙުކުމަށް ވާޞިލުވެފައިވަނީ އެ ހިބައަކީ ސައްޙަ ހިބައެއްގެ މައްޗަށް ބެލިގެންނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.2)
- ޤަޟިއްޔާއަކުން ސާބިތުވެފައިވާ ހިބައަކީ ސައްޙަނޫން ހިބައެއްކަމަށް ބެލެވޭނީ އެ ޤަޟިއްޔާގައި ކުރައްވާފައިވާ ޙުކުމަށް ބަދަލެއް އައިސްގެންނެވެ؛ ހިބަ ސާބިތުކުރެވުނު ޤަޟިއްޔާގައި ކުރައްވާފައިވާ ޙުކުމަށް މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓަކުން ބަދަލެއް އައިސްފައިނުވާނަމަ، އެ ޙުކުމަކީ ނިހާއީ ޙުކުމަކަށްވާތީ، އެ ހިބައަކީ ސައްޙަ ހިބައެއްކަމަށް ކަނޑައެޅުމަށް އަލުން ކޯޓަށް ހުށަހަޅަންޖެހޭނެ ޤާނޫނީ އެއްވެސް ހަމައެއް ނެތެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.2)
- އެއް މަރުޙަލާއެއްގެ ކޯޓަކުން ނިންމާފައިވާ ނިންމުމެއްގެ މައުޟޫޢު ހަމަ އެ މަރުޙަލާގެ އެހެން ކޯޓަކުން ބެލުމާއި، އެފަދަ ނިންމުމަކަށް ހުރަސް އެޅިދާފަދަ ނިންމުމެއް ހަމަ އެ މަރުޙަލާގެ އެހެން ކޯޓަކުން ނިންމުމަކީ ޢަދުލު އިންސާފު ޤާއިމުކުރުމަށް ހުރަސް އެޅިދާނެފަދަ ކަމަކަށްވާތީ، ނިންމުމަކާމެދު ހިތްހަމަނުޖެހޭ ފަރާތަކުން އެއަށްވުރެ މަތީ މަރުޙަލާއެއްގެ ކޯޓެއްގައި އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ ބަދަލުގައި އެ މައްސަލަ ހަމަ އެ މަރުޙަލާގެ އެހެން ކޯޓެއްގައި ބެލެވުމަކީ، ޤާނޫނުއަސާސީއިން ޤާއިމުކޮށްފައިވާ ޝަރުޢީ ނިޒާމު ބިނާވެފައިވާ އަސާސީ އުޞޫލުތަކާއި ޢަދުލު އިންސާފުގެ ހަމަތަކާ ތަޢާރުޟުވާ ކަމެކެވެ. (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2011/SC-SJ/03 ކޯޓު އަމުރު) (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.3)
- އިސްތިއުނާފުކުރެވިފައިނުވާ ޤަޟިއްޔާއަކުން ޝަރީޢަތަށް ސާބިތުވާކަމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ހިބައަކީ ސައްޙަ ހިބައެއްކަމަށް އެ ޤަޟިއްޔާގައި ކަނޑައަޅާފައިނުވާތީ، އެ މުޢާމަލާތުގެ ސައްޙަކަން ނުވަތަ ނޫންކަން ކޯޓަކުން ކަނޑައެޅެންޖެހޭނެކަމަށް ނިންމުމަކީ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2011/SC-SJ/03 ކޯޓު އަމުރުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ އުޞޫލާ ޚިލާފު ނިންމުމެކެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.3)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 46 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
- 2011/SC-SJ/03
- 2013/HC-A/155
- ބެންޗު
- ފަނޑިޔާރު ޢަލީ ސަމީރު، ފަނޑިޔާރު ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، ފަނޑިޔާރު ޝުޖާޢު ޢުޘްމާން
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް