ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2019/HC-A/97
މުޙައްމަދު އިސްމާޢީލް ވ. ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަން، 2019/HC-A/97
Mohamed Ismail v. Civil Service Commission 2019/HC-A/97 (2019/HC-A/97, High Court of the Maldives, 25 November 2020)
މުޙައްމަދު އިސްމާޢީލް ވ. ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަން
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ސަސްޕެންޝަނަކީ ޤާނޫނާ އެއްގޮތް ކަމެއް ކަމަށާއި، ވަކިކުރުމުގައި މައުޟޫޢީ އަދި އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުކުރިކަން ސާބިތުނުވާތީ ވަކިކުރީ ޤާނޫނާ ޚިލާފަށްކަމަށް ނިންމި ނަމަވެސް، އިތުބާރު ގެއްލިފައިވާތީ ވަޒީފާއަށް ރުޖޫޢު ނުކޮށް 179,780.67 ރުފިޔާ ބަދަލު ދިނުމަށް ޓްރައިބިއުނަލުން ނިންމިއެވެ.
އިސްކަންދަރު ސްކޫލުގެ ޓީޗަރަކު، ކުޑަކުއްޖަކާ ގުޅޭ ޖިންސީ ތުހުމަތެއްގެ ފުލުހުންގެ މައްސަލައެއްގައި ޖިނާއީ ދަޢުވާއެއް ނުއުފުލުނު ނަމަވެސް، ފުލުހުންގެ ތަޙްޤީޤުން ލިބުނު މަޢުލޫމާތަށް ބިނާކޮށް ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަނުން ސަސްޕެންޑްކޮށް ވަޒީފާއިން ވަކިކުރިއެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ޤާނޫނުގައި ވަޒީފާގައި އަލުން ބެހެއްޓުމަށް އިސްކަންދޭން ޖެހޭކަމަށާއި، ޤާނޫނުގައި ނެތް 'އިތުބާރު ގެއްލުމުގެ' ސަބަބު ބުނެ ވަޒީފާ ނުދިނުމަކީ ޤާނޫނީ އުޞޫލެއް ނޫންކަމަށާއި، އިތުބާރު ގެއްލުވީ ދައުލަތުން ކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއް ނެތި ވަކިކުރި ޓީޗަރަކު ވަޒީފާއަށް އަނބުރާ ރުޖޫޢު ނުކޮށް، ދެފަރާތުގެ މެދުގައި އިތުބާރު ގެއްލިފައިވާތީ ބަދަލު ދިނުމަށް ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލުން ނިންމުމަކީ ޤާނޫނާ އެއްގޮތް ނިންމުމެއްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލްގެ ނިންމުން ޤާއިމް
އަނބުރާ ރުޖޫޢުކުރުމަކީ ފުރަތަމަ ބަލަންޖެހޭ ފަރުވާ ނަމަވެސް، އިތުބާރު ގެއްލުމަކީ އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއްކަމަށާއި، ޓީޗަރެއްގެ މަޤާމާއި ތުހުމަތުގެ ބާވަތަށް ބަލާއިރު ކުޑަކުދިންގެ މަޞްލަޙަތަށް އިސްކަންދީ އަނބުރާ ރުޖޫޢު ނުކުރުމަކީ ރަނގަޅު ނިންމުމެއްކަމަށް ކޯޓުން ނިންމިއެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- މުވައްޒަފަކު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރެވޭނީ ވަކިކުރުމަށް ނިންމި ނިންމުމުގައި މައުޟޫޢީ ޢަދުލުވެރިކަމާއި (substantive fairness) އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން (procedural fairness) ޤާއިމުކުރުމަށް ފަހުގައެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.2)
- ޖިނާއީ މައްސަލަތައް ޝަރީޢަތަށް ސާބިތުކުރުމުގެ މިންގަނޑު (ޙައްދުގެ މައްސަލަތައް ފިޔަވައި، އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއްނެތި) އާއި އިދާރީ ފިޔަވަޅަކަށް ކަމެއް ސާބިތުވާ މިންގަނޑު (ހެކިތަކާއި ޤަރީނާތައް ވަޒަންކޮށް ބޮޑަށް ބުރަވެވޭ ގޮތް) ތަފާތެވެ؛ ޖިނާއީ ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި ވަކިކުރާ ޙާލަތުގައި ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލުން ބަލަންޖެހޭނީ އިދާރީ ފިޔަވަޅުގެ މިންގަނޑުންނެވެ، ޖިނާއީ މިންގަނޑަށް ކުށް ސާބިތުވެފައިވޭތޯ ބަލަން ނުޖެހޭނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.4)
- ފުލުހުންގެ ތަޙްޤީޤުގައި ބަޔާނެއް ނެގިފައިވުމަކީ ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތު ދީފައިވާކަމުގެ ހެއްކެއް ނޫނެވެ؛ ފުލުހުންގެ ސިޓީއެއްގެ މައްޗަށް ބުރަވުމަކީ އެ ބާވަތުގެ ޢަމަލެއް ހިނގިކަމަށް ބުރަވެވޭނެ ހުއްޖަތެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.4)
- މުވައްޒަފަކު އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއް ނެތި ވަކިކޮށްފައިވާކަން ސާބިތުވާ ޙާލަތުގައި ޓްރައިބިއުނަލުން ފުރަތަމަ ބަލަންވާނީ ވަކިކުރި ވަޒީފާގައި އަލުން ބެހެއްޓުމަށެވެ؛ އެކަން ނުވާނަމަ އެކަށީގެންވާ އެހެން ވަޒީފާއެއްގައި ބެހެއްޓުމަށެވެ؛ އެ ދެގޮތުން ގޮތެއް ނުވާނަމަ ފައިސާއިން ބަދަލު ދިނުމަށެވެ؛ ވަކިކުރުމުގައި މުވައްޒަފު ބައިވެރިވި މިންވަރަށާއި ސީދާ ލިބުނު ގެއްލުމަށް ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.5-3.6)
- މުވައްޒަފާއި ވަޒީފާދޭ ފަރާތާ ދެމެދު އޮންނަންޖެހޭ އިތުބާރު ގެއްލުމަކީ މުވައްޒަފު ވަޒީފާގައި ނުބެހެއްޓުމަށް ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް އިޚްތިޔާރުކުރެވިދާނެ ސަބަބެކެވެ؛ ނަމަވެސް އިތުބާރު ގެއްލުނު ސަބަބު ހަޤީޤަތުގައި އޮތް، އެކަށީގެންވާ ހަމަތަކެއްގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ ސަބަބެއްތޯ ޝަރީޢަތުން ކަށަވަރުކުރަންވާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.8)
- ވަޒީފާއަށް އަނބުރާ ރުޖޫޢުކުރުމަކީ ދެފަރާތުގެ މަޞްލަޙަތަށް ބަލާއިރު އިންޞާފުވެރި ގޮތެއް ކަމަށް ނުފެންނަނަމަ، އިތުބާރު ގެއްލުން ފަދަ ޙާލަތްތައް ވަޒަންކޮށް ބަދަލު ދިނުމަށް އަމުރުކުރެވިދާނެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.9)
- ކުޑަކުއްޖަކާ މެދު ޖިންސީ ޢަމަލެއްގެ ތުހުމަތު ކުރެވޭ ޓީޗަރަކު ވަޒީފާއަށް އަނބުރާ ރުޖޫޢުކުރުމާ މެދު ބަލާއިރު، ޖިނާއީ ދަޢުވާއެއް އުފުލޭވަރަށް ހެކި ނުލިބުނު ނަމަވެސް، އެ މީހާ މުޢާމަލާތްކުރަންޖެހޭ ކުޑަކުދިންގެ މަޞްލަޙަތަށް އެންމެ ބޮޑު އިސްކަމެއް ދޭންޖެހެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 3.10)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 29 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (1)، (2)، (3) އަދި (ށ)، (ނ)، (ރ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 5/2007 (ދިވެހި ސިވިލް ސަރވިސްގެ ޤާނޫނު)
- ދިވެހި ސިވިލް ސަރވިސްގެ ގަވާއިދު 2014
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 19/2019 (ކުޑަކުދިންގެ ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 20 ވަނަ މާއްދާ
- 2014/SC-A/30
- 2011/HC-A/134
- 2010/HC-A/26
- 2016/HC-A/433
- 2019/HC-A/154
- ބެންޗު
- މުޙައްމަދު ފައިޞަލް، ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، މުޙައްމަދު ނިޔާޒް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް