ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2018/HC-A/115
ޚަދީޖާ ޢަބްދުއްރަޙްމާން ވ. ސަކީނާ ޢަބްދުއްރަޙްމާން، 2018/HC-A/115
Khadheejaa Abdul Rahman v. Sakeenaa Abdul Rahman 2018/HC-A/115 (2018/HC-A/115, High Court of the Maldives, 20 February 2020)
ޚަދީޖާ ޢަބްދުއްރަޙްމާން ވ. ސަކީނާ ޢަބްދުއްރަޙްމާން
މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ
ސިވިލް ކޯޓުން، ގޯޅިން އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތަށް 12.28 އަކަފޫޓާއި ދެން ތިބި ފަސް ބެހެނިވެރިންނަށް 61.41 އަކަފޫޓު އެ ފަރާތްތަކުގެ ބަޔަށް އެއްކޮށްދެވޭނެކަމަށް ޙުކުމްކުރިއެވެ.
ސިވިލް ކޯޓުގެ 1551/Cv-C/2011 ޤަޟިއްޔާގައި ބެހެނިވެރިން އެއްބަސްވެގެން ގޯތި ދެބަޔަށް ބައިކޮށް، 73.69 އަކަފޫޓުގެ 4 ފޫޓު ފުޅާ ގޯޅިއެއް ނަގައިގެން ބިން ޢައްޔަންކުރިއެވެ. ފަހުން ބެހެނިވެރިޔަކު ގޯޅީގެ ބިން ބެހެނިވެރިންގެ ނިސްބަތުން ބަހައި ދެބިމަށް އެއްކޮށްދިނުމަށް ދަޢުވާކުރިއެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތް ބުނީ، ބެހެނިވެރިންގެ އެއްބަސްވުމުގެ މައްޗަށް ކުރި ޙުކުމަކަށް ހަމަ އެ ކޯޓުން ބަދަލުގެނައުމަކީ ހައިކޯޓުގެ 2012/HC-A/305 ގައިވާ ރެސްޖުޑިކާޓާގެ އުޞޫލާއި ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2011/SC-SJ/03 އަމުރާ ޚިލާފު ކަމަށާއި، ގޯޅީގެ ފުޅާމިން 4 ފޫޓަށްވުރެ ކުޑަވެ މާލޭ ޕްލޭނިންގ ގަވާއިދާ ޚިލާފުވެ ޢިމާރާތްތަކުގެ ބޭނުންކުރުމުގެ ހުއްދަ ބާޠިލުވާނެކަމަށެވެ.
މައިގަނޑު ސުވާލު
ކުރިން ބެހެނިވެރިން އެއްބަސްވެގެން ބިން ޢައްޔަންކޮށް ނިންމި ޤަޟިއްޔާއެއްގައި ގޯތިން ނެގި ގޯޅީގެ ބިން، ބެހެނިވެރިންގެ ނިސްބަތުން ބަހައި ޢައްޔަންކުރެވުނު ދެބަޔަށް އެއްކޮށްދިނުމަށް ސިވިލް ކޯޓުން ފަހުން ނިންމުމަކީ ރެސްޖުޑިކާޓާގެ އުޞޫލާއި މާލޭ ޕްލޭނިންގ ގަވާއިދާ ޚިލާފު ނިންމުމެއްތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް (އަޣްލަބިއްޔަތުން)
އަޣްލަބިއްޔަތު ރައުޔަކީ، ގޯޅީގެ ބިމަކީ ހުރިހާ ބެހެނިވެރިންގެ ޙައްޤު އޮތް ބިމެއްކަމާއި، ދެބައިވެސް މަގަށް އިންވެފައިވާތީ ބިން އެއްކޮށްދިނުމުން ވަދެނިކުތުމަށް ހުރަހެއް ނާންނާނެ ކަމެވެ. ޚިލާފުވި ފަނޑިޔާރުގެ ރައުޔަކީ، މި ދަޢުވާއަކީ ބެހެނިވެރިން އެއްބަސްވެގެން ކުރިން ނިންމާފައިވާ މައުޟޫޢެއް އަލުން ހުޅުވާލުމެއްކަމުން ރެސްޖުޑިކާޓާގެ އުޞޫލުން ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލުކުރަންޖެހޭނެ ކަމެވެ.
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ގޯތިން ނަގާފައިވާ ގޯޅީގެ ބިމަކީ ގޯތީގެ ހުރިހާ ބެހެނިވެރިންނަށް ހަމަހަމަ ޙައްޤު އޮތް ބިމެއްކަމުން، އެ ގޯޅިން ކޮންމެ ބެހެނިވެރިއަކަށް ޖެހެނީ ނިސްބަތުން ލިބޭ މިންވަރެވެ. (އަޣްލަބިއްޔަތު ރައުޔު)
- ގޯތިތައް ބައިކުރުމުގައި ނެގޭ ގޯޅިއަކީ ގޯތީގެ ބިމުން ނެގޭ ބައެއްކަމުން އެ ބިމުގެ މައްޗަށް ބެހެނިވެރިންގެ ޙައްޤު ދެމިއޮންނާނެއެވެ؛ ބެހެނިވެރިން އެދޭނަމަ ގޯޅީގެ ބިން ގޯތީގެ ބިމުގެ ތެރެއަށް އެއްކޮށްދިނުމަކީ ޢަމަލުކުރަމުންދާ ގޮތެވެ. (މާލޭ ޕްލޭނިންގ ގަވާއިދުގެ 2.1.6، އަޣްލަބިއްޔަތު ރައުޔު)
- ނަމަވެސް، ގޯޅީގެ ބިން އެއްކުރުމުގެ ސަބަބުން ޢައްޔަންކުރެވިފައިވާ ބައިތަކުގެ ތެރެއިން ބަޔަކަށް ވަދެނިކުތުމުގައި ހުރަހެއް ކުރިމަތިވާނަމަ، ނުވަތަ ޙައްޤު އޮތް ފަރާތެއްގެ ނުރުހުމުގައި އެ ފަރާތަށް ލިބިފައިވާ މިންވަރު ނުލިބޭނެ ގޮތަކަށްވާނަމަ، ގޯޅީގެ ބިން އެއްކޮށް ނުދެވޭނެއެވެ. (އަޣްލަބިއްޔަތު ރައުޔު)
- ދެބައިވެސް މަގަށް އިންވެފައިވާ ޙާލަތެއްގައި، ގޯޅީގެ ބިން ބެހެނިވެރިންގެ ނިސްބަތުން ދެބަޔަށް އެއްކޮށްދިނުމުން ވަދެނިކުތުމަށް ހުރަހެއް ނާންނާނެތީ، އެގޮތަށް ނިންމުމަކީ ބަދަލުގެންނަންޖެހޭ ނިންމުމެއް ނޫނެވެ. (އަޣްލަބިއްޔަތު ރައުޔު)
- ގަވާއިދު ނަންބަރު 2015/R-192 (މާލޭ ޕްލޭނިންގ ގަވާއިދު) ގެ 1، 2.1.6 އަދި 3.1.12
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 13/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ސިވިލް ކޯޓުގެ 1551/Cv-C/2011 ޤަޟިއްޔާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ 2012/HC-A/305 ޤަޟިއްޔާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2011/SC-SJ/03 އަމުރު
- ބެންޗު
- ޝުޖާޢު ޢުޘްމާން (ރިޔާސަތު)، ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، މުޙައްމަދު ނިޔާޒް
- ރިޔާސަތު
- ޝުޖާޢު ޢުޘްމާން
- ޚިލާފު ރައުޔު
- އެބައޮތް