މަދީޙާ މުޙައްމަދު ދީދީ ވ. މާލެ ސިޓީ ކައުންސިލް

5މަރިޔަމް އަޙްމަދުއަށް އެޑިވިޜަނުން ފޮނުވި ނަންބަރު:A/MIS/79/60-34 (19 މެއި 1979) ސިޓީގައި ބަޔާން ކޮށްފައިވަނީ؛ " […] އެވެ ކިޔާ ބަންޑާރަ ގޯތި ބައިކުރުމަށް މިޑިވިޝަނުން ފާހަގަ ކޮށްފައިވާ ގޮތުގެ މަތިން ގޯތީގެ އުތުރުބައި ގައިވާ އެންމެހާ ޢިމާރާތް ތަކާއި ވަޅުފަދަ ތަންތަން އަލްފާޟިލާ މަރިޔަމް އަޙްމަދު އާއި މަރިޔަމް އަޙްމަދުގެ މުޙައްމަދު ނަޞީރުއަށް، ގޯތީގެ ދެކުނު ބައި (ވަންބަޔާއެކު)ގައިވާ އެންމެހާ ޢިމާރާތްތަކާއި ވަޅުފަދަ ތަންތަން އަލްފާޟިލާ ފާޠިމަތު ނަޒީރާއަށް މިލްކުވެރިކަން ހަމަޖައްސަވައި ޝަރުޢީ ގޮތުން ނންމެވުމާމެދި މިޑިވިޝަންގެ އިޢުތިރާޟު އެއް ނެތެވެ. މައްސަލަ ޝަރީޢަތުން ނިންމެވުމަށްފަހު 15 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ޝަރުޢީ ލިޔުން (ނަކަލަކާއިއެކު) މިޑިވިޝަނަށް ހުށަހަޅުއްވައި ރަޖިސްޓްރީ ކުރުމަށް އެދިލައްވަން ވާނެއެވެ. މިގޮތުން ހުށަހަޅުއްވާ ޝަރުޢީ ލިޔުމުގައި އިމުގެ މެދުފާރުތައ އެގެން އޮންނަންވާނެއެވެ. މިސިޓީގައިވާ މައްސަލަ މިއަދުން ފެށިގެން 5 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ޝަރީޢަތަށް ހުށަނާޅުއްވައިފިނަމަ މި ސިޓީ ބާޠިލު ވާނެއެވެ."

6މިސިޓީގައި ބަޔާންކުރާ 05 ދުވަސް ހަމަވުމުގެ ކުރިން، 21 މެއި 1979 ގައި މާކެންޓައިލް ޑިވިޝަނަށް މަރިޔަމް އަޙްމަދު މައްސަލަ ހުށަހެޅިއެވެ. އެމައްސަލަ ބަލާފައިވަނީ އެޑިވިޝަނުގެ ނަންބަރު:172/MD/79 ޤަޟިއްޔާ އިންނެވެ. މައްސަލަ ހުށަހަޅަމުން މަރިޔަމް އަޙްމަދު ބުނެފައިވަނީ "...ގޯތިވަނީ ބައިކުރުމަށް އިންޖައްސަވާފަ..." ކަމަށެވެ. މި ޤަޟިއްޔާގެ ރިޕޯޓުން އެނގޭ ގޮތުގައި، […] އެވެ ކިޔާ ގޯތި ލޭންޑް ރެޖިސްޓްރޭޝަންސް ޑިވިޝަނުން ބައިކުރެއްވީ އިރާއި ހުޅަނގާއި ވާހެން 02 (ދެއެއް) ބަޔަށެވެ. ގޯތީގެ އުތުރު ބައިގައިވާ ޢިމާރާތްތައް، މަރިޔަމް އަޙްމަދާއި މުޙައްމަދު ނަޞީރުއަށް މިލްކު ކޮށްދީފައިވެއެވެ. އަދި ގޯތީގެ ދެކުނު ބައިގައިވާ ޢިމާރާތްތަކާއި ވަޅުފަދަ ތަންތަން ފާޠިމަތު ނަޒީރާއަށ މިލްކް ކޮށްދީފައިވެއެވެ. ފާޠިމަތު ނަޒީރާއަށް މިލްކުވި ބަޔަށް […] އެވެ ކިޔައި ރަޖިސްޓްރީ ކޮށްފައިވެއެވެ. ރަޖިސްޓްރީ ނަންބަރު:ބ.14366 ފާޠިމަތު ނަޒީރާއަށް ލިބުނު ބައި ([…] ) ލާޖެއްސުން

7[…] އެވެ ކިޔާ ބަންޑާރަ ގޯތިން ފާޠިމަތު ނަޒީރާއަށް މިލްކުވީ 1200 އަކަފޫޓުގެ ގޯއްޗާއި އެގޯތީގައިވާ އެންމެހައި ޢިމާރާތްތަކާއި ވަޅުފަދަ ތަންތަން މަދީޙާ މުޙައްމަދުދީދީގެ ނަމުގައި ރަޖިސްޓްރީ ކޮށްފައިވާ […] އެވެ ކިޔާ 617 އަކަފޫޓުގެ އަމިއްލަ ގޯއްޗާއި އެގޯތީގައިވާ އެންމެހައި ޢިމާރާތްތަކާއި ނުއުފުލޭ މުދައު ލާޖައްސައި، އެއްގޯތި އަނެއްގޯއްޗައި ބަދަލުކޮށް ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު:-418/Cv C/2016 ޤަޟިއްޔާއިން 12 އޭޕްރީލް 2016 ގައި ނިންމާފައިވެއެވެ. އޭގެ ފަހުން، […] އެވެ ކިޔާ ބަންޑާރަ ގޯތީގެ ދެކުނު ބައިން ނެގުނު 1200 (ބާރަސަތޭކަ) އަކަފޫޓުގެ ބައި މަދީޙާ މުޙައްމަދުދީދީ އަމިއްލަކޮށް އެބައި އަމިއްލަ ގޯއްޗެއްގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓްރީ ކޮށްފައިވެއެވެ. އަދި މި ގޮތައް މިދެގޯތި ބަދަލު ވުމާއި ގުޅިގެން، […] އެވެ ކިޔާ ބަންޑާރަ ގޯތީގެ ނަން […] ޝައިންގ ގޮތުގައެ ބަދަލު ކޮށްފައިވެއެވެ.

8ކުރިން ބަޔާން ކުރިހެން، […] އެވެ ކިޔާ ބަންޑަރަ ގޯތީގެ އުތުރު ބައި ކަމުގައިވާ 1700 އަކަފޫޓުގެ ބަންޑާރަ ގޯއްޗަކީ، މަރިޔަމް އަޙްމަދާއި އޭނާގެ ދަރި މުޙައްމަދު ނަޞީރު އާ ދެމީހުންގެ ބައެވެ. މިބައިގެ ތެރެއިން މަރިޔަމް އަޙްމަދަށް ލިބޭ ބައި އޭނާގެ އަންހެންދަރި ފަރީދާ މުޙައްމަދަށް ހިބައިން ދީފައިވެއެވެ. އެހެންވެ، […] އެވެ ކިޔާ ގޯތީގެ އުތުރު ބައި، އުތުރާއި ދެކުނު ވާހެން ރޯނު ދަމައި ދެބައި ކުރެވުނެވެ. މިދެބަޔަށްވެސް މަޖީދީމަގުނ ވަދެވެން އޮވެއެވެ. މިދެބައިގެ ތެރެއިން ފަރީދާ މުޙައްމަދަށް ހިބައިން ލިބުނު ބަޔަށް "ދެނޫ" އެވެ ކިޔއަ ރަޖިސްޓްރީ ކޮށްފައިވެއެވެ. މިބަޔަކީ […] އެވެ ކިޔާ ގޯތީގެ ދެކުނު ބަޔަށް ވަދެނިކުތުމަށް ހެދި ގޯޅިއާ އިންވެގެން އޮތް ބައެވެ. ކޯޓު ނަންބަރު 4 ގެ ފޮތުގެ ނަންބަރު 70 ގެ 1، ސަފްހާ ނަންބަރު 125، ޤަޟިއްޔާ ނަންބަރު 4/93-14/JC ގެ ފަތުގެ ނަންބަރު 4ސީ.ހ.93/19 ގެ ހިބަ ފަތް މަދަނީ ކޯޓުގެ ނަންބަރު 1270/MC/98 ޤަޟިއްޔާ ރަޖިސްޓްރީ ނަންބަރު 12614

9ފަރީދާ މުޙައްމަދަށް ލިބުނު ބައިގެ ޢިމާރާތް ކުރުމަށް ކުރެހިއިރު، […] އެވެ ކިޔާ ގޯތީގެ ދެކުނު ބައި (މިހާރު […] ) އަށް ވަދެނިކުތުމަށް ހެދި ގޯޅި އަށް ދޮރު ކަނޑައި އެގޯޅީގެ ބޭނުން ކުރަންޖެހޭ ގޮތށަ ކަންކަން ކޮށަފައިވުމުގެ ނަތީޖާއަކީ މި ގޯޅިއާ މެދު ޚުޞޫމާތް އުފެދުމެވެ. މަދީޙާ މުޙައްމަދުދީދީގެ ފަރާތުން ސިވިލް ކޯޓަށް މައްސަލަ ހުށަހެޅުން

10ލާޖެއްސުމަށްފަހު، […] އެވެ ކިޔާ ގޯތި […] ނަމުގައި ރަޖިސްޓްރީ ހެދިއިރު، 300 (ތިންސަތޭކަ) އަކަފޫޓު އުނިކޮށްފައިވަނީ މިނިސްޓްރީ އޮފް ޖަސްޓިސް / މާރކެންޓައިލް ޑިވިޝަންގެ ނަންބަރު: 172/MD/79 ޤަޟިއްޔާ ނިންމެވި ގޮތާއި ޚިލާފަށްކަމަށްބުނެ، ގޯތީގެ ހުޅަނޑު ފަރާތުން މަޖީދީމަގާއި އިންވެގެން އުނިކޮށްފައިވާ 300 (ތިންސަތޭކަ) އަކަފޫޓުގެ ބިންކޮޅަކީ މިހާރު […] ކިޔް ގޯތީގެ ބައެއްކަމަށް ކަނޑައަޅައޯ ދެއްވައި، އެ 300 (ތިންސަތޭކަ) އަކަފޫޓުގެ ބިން ހިމަނައިގެން […] ކިޔާ ގޯއްޗަށް އިމާރާތާއި ގޯތީގެ ރަޖިސްޓްރީ އަލުން ހަދައާ ދިނުމަށް މާލޭ ސިޓީ ކައުންސިލްގެ މައްޗަށް އަމުރުކޮށްދިނުމަށް އެދި މަދޙީ މުޙައްމަދުދީދީގެ ފަރާތުން ސިވިލް ކޯޓަށް މައްސަލަ ހުށަހެޅިއެވެ. މިމައްސަލަ ބަލާފައިވަނީ އެކޯޓުގެ ނަންބަރު: 440/Cv-C/2020 ޤަޟިއްޔާއިންނެވެ. މަދީޙާ މުޙައްމަދުދީދީގެ ފަރާތުން އިސްތިއުނާފުކޮށްފައިވަނީ ސިވިލް ކޯޓުން މިމައްސަލަ ބަލައި ނިންމި ގޮތެވެ. ސިވިލް ކޯޓުން ނިންމި ގޮތް:

11ސިވިލ ކޯޓުގް ނަންބަރު: 440/Cv-C/2020 ޤަޟިއްޔާގައި ޙުކުމް ކޮށްފައިވަނީ؛ " ދެންފަހެ، އިސްވެ ދިޔަ ބަޔާންތަކާއި، ފާހަގަ ކުރެވުނު ނުކުތާތަކުގެ މައްޗަށް ބަލާއިރު، […] މަދީޙާ މުޙައްމަދުދީދީގެ ފަރާތުން މާލޭ ސިޓީ ކައުންސިލްގެ މައްޗަށް ހުށަހަޅާފައިވާ މި މައްސަލައިގައި، […] ކިޔު ގޯތިން ނަގާފައިވާ 300 އަކަފޫޓުގެ ގޯޅިއަކީ […] (މިހާރު […] )އެވެ، ކިޔާ ގޯތީގެ ބައެއްކަން ހުށަހެޅިފައިވާ ލިޔުންތަކުން އެނގެން ނެތަތީއާއި، ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުން އެދިފައިވާ ގޮތަށް، […] ކިޔު ގޯތިން ނަގާފައިވާ 300 އަކަފޫޓުގެ ގޯޅިއަކީ […] (މިހާރު […] )އެވެ، ކިޔާގޯތީގެ ބައެއްކަމަށް ކަނޑައަޅާނެ ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ ހަމައެއް ނެތަތީ، […] (މިހާރު […] )އެވެ، ކިޔާގޯތީގެ ރަޖިސްޓްރީ އިސްލާޙުކުރުމަށް، މާލޭ ސިޓީ ކައުންސިލްގެ މައްޗަށް އަންގައި އަމުރުކުރާނެ، ތަނެއް ނެތްކަމުގައި ކަނޑައަޅައި ޙުކުމް ކޮށްފީމެވެ." މިފަދައިންނެވެ. އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާތައް:

12ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު: C/2020-Cv/440 ޤަޟިއްޔާ ނިންމާފައިވަނީ ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ އުސޫލުތަކާ ޚިލާފަށްކަމަށްބުނެ، މަދީޙާ މުޙައްމަދުދީދީގެ ފަރާތުން އަންނަނިވި ނުކުތާތައް ހުށަހަޅާ އެނުކުތާތަކާއި ބެހޭގޮތުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައި ވާހަކަ ދައްކާފައިވެއެވެ. މިގޮތުން ހުށަހަޅާފައިވާ ނުކުތާތަކަކީ؛

12.1- ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 440/Cv-C/2020 ޤަޟިއްޔާ އެކޯޓުން ބަލައި ނިންމަވާފައިވަނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 76/24 (ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފަށްކަމަށްބުނެ ހުށަހެޅި ނުކުތާ.

12.2- ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 440/Cv-C/2020 ޤަޟިއްޔާ އެކޯޓުން ބައްލަވައި ނިންމަވާފައިވަނީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 2010/13 (ދިވެހިރާއްޖޭގ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ 1 ވަނަ ނަންބަރާއި ޚިލާފަށްކަމަށްބުނެ ހުށަހެޅި ނުކުތާ.

12.3- ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 440/Cv-C/2020 ޤަޟިއްޔާ އެކޯޓުން ބައްލަވައި ނިންމެވުމުގައި މަދޙީ މުޙައްމަދުދީދީގެ ފަރާތުން ހުށަހެޅި ހެކިތަކަށާއި، ނުކުތާތަކަށް މައްސަލަ ބެއްލެވި ފަނޑިޔާރު އެއްވެސް ވަރަކަށް ރިޢާޔަތްކުރައްވާފައި ނުވުމުން މިމައްސަލަ ސިވިލް ކޯޓުން ހިންގައި ނިންމަވާފައިވަނީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބުނެފައިވާ ފަދައިން ޢަދުލުވެރިކަމާއެކުގައި ބެލެވެން ނެތްކަމަށްބުނެ ހުށަހެޅި ނުކުތާ.

12.4- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2020/HC-A/214 ޤަޟިއްޔާގައި ބައްލަވައި ނިންމަވާފައިވާ މައްސަލައަކީ މިމައްސަލައާ އެއްފަދަ މައްސަލައެއްކަމާއި، އެހެންނަމަވެސް، މިމައްސަލަ ސިވިލް ކޯޓުން ނިންމަވާފައިވަނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2020/HC-A/214 ޤަޟިއްޔާގައި ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާ އުސޫލުތަކާއި ހަމަތަކަށް ރިޢާޔަތްކުރެއްވުމެއްވެސް ނެތިކަމަށްވާތީ، ސިވިލް ކޯޓުން މިމައްސަލަ ނިންމަވާފައިވަނީ ޤާނޫނު ނަންބަރު 2010/13 (ދިވެހިރާއްޖޭގ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ 2 ވަނަ ނަންބަރާއި، ޤާނޫނު އަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) އާއި ޚިލާފަށްކަމށްބުނެ ހުށަހެޅި ނުކުތާ. އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ދެއްކި ވާހަކަތައް:

13އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާ ތަފްޞީލްކޮށް އިސްތިއުނާފީ ފޯމުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ. މިމޭރުމުން ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައިވެސް އެނުކުތާއާ ގުޅިގެން ވަރަށް ތަފްސީލްކޮށް ވާހަކަ ދައްކާފައިވެއެވެ. މިތަފްސީލުތަކަކީ ޝަރީޢަތް ނިމުނުގޮތުގެ ރިޕޯޓުގައި ހިމެނޭނެ ބައެއްކަމަށްވާތީ، ޙުލާސާ ގޮތެއްގައި އެކަންކަން ބަޔާންކުރާނަމަވެ. މިގޮތުން؛

13.1- އިސްތިއުނާފީ 1 ވަނަ، 2 ވަނަ އަދި 3 ވަނަ ނުކުތާގެ ތަފްސީލްގައި އިސްތިއުނާފކުރު ފަރާތުން މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ބުނެފައިވަނީ ސިވިލް ކޯޓުން އިސްތިއުނާފުކުރެވިފައިމިވާ މައްސަލަ ނިންމާފައިވަނީ އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ހުށަހަޅާފައިވާ ހެކިތަކާއި އަދި އެހެކިތަކަށް އެއްވެސް ވަރަކަށް ރިޢާޔަތްކުރުމެއް ނެތިކަމަށެވެ. އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ބުނެފައިވަނީ އިސްތިއުނާފުކުރެވިފައިމިވާ މައްސަލައިގައި އޮތް ހުސޫމާތް ކަނޑައެޅުމަށްޓަކައި ފަނޑިޔާރުން ރިޢާޔަތް ކުރަންވާނީ މިގޯތި ބައިކުރުމުގެ މައްސަލަ ނިންމެވި ޤަޟިއްޔާއަށްކަމަށެވެ. އެގޮތުން ހުސޫމާތު އުފެދިގެން އުޅޭ މައްސަލައިގައި […] ކިޔު ގޯތި 2 ބައި ކުރިއިރު އެގޯތިން ބަންޑާރަ ގޯޅިއެއް ނ ގިކަނ ނުވަތް ނޫންކަން ޝަރީޢަތުން ދެނެގަންނަން އޮންނާނެ ހެއްކަކީ މާރކެންޓައިލް ޑިވިޝަންގެ ނަންބަރު:172/MD/79 ޤަޟިއްޔާގެ ޝަރީޢަތް ނިމުނު ގޮތުގެ ރިޕޯޓުކަމަށްވީނަމަވެސް، ސިވިލް ކޯޓުން މައްސަލަ ނިންމަވާފައިވަނީ މި ޤަޟިއްޔާއިން އެނގެން އޮންނަގޮތާއި ޚިލާފަށްކަމަށެވެ. އަދި ސިވިލް ކޯޓުން […] އަށް މަޖީދީމަގުން ވަންނަން އޮންނަ ބައިގައި ހިމެނޭ 300 އަކަފޫޓުގެ ބިމަކީ […] ގޯތީގެ ބައެއްކަމަށް ހުށަހެޅިފައިވާ ލިޔުންތަކުން އެނގެން ނެތްކަމަށް ބުނފައެ ވީނަމަވެސް، އެޙުކުމަށް ސިވިލް ކޯޓުން ވާސިލްވީ ކޮން ހެއްކެއްގެ މައްޗަށް ބުރަވެކަމެއް ނޭނގޭކަމަށެވެ. އަދި މަދޙީ މުޙައްމަދުދީދީގެ ފަރާތުން ހުށަހެޅި ހެކިތަކަށާއި އިސްތިއުނާފީ 1 ވަނަ ނުކުތާގެ ތަފްޞީލްގައި ފާހަގަކޮށްފައިވާ ކަންކަމަށް އެއްވެސް ވަރަކަށް ރިޢާޔަތް ކުރައްވާފައި ނުވާތީ، މިމައްސަލައިގައި ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުކޮށްދެވިފައިވާކަމަށް ބެލުމުގެ ޖާގައެއް ނެތްކަމަށެވެ.

13.2- އިސްތިއުނާފީ ހަތަރުވަނަ ނުކުތާގެ ތަފްސީލްގައި އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ބުނެފައިވަނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު: 2020/HC-A/214 ޤަޟިއްޔާގައި ހުސޫމާތު އުފެދިގެން އުޅޭ ގޯޅީގެ މައްސަލައާއި، މިމައްސަލައިގައި ހުސޫމާތު އުފެދިގެން އުޅޭ ގޯޅީގެ މައްސަލައަކީ އެއްގޮތަކަށް އޮތް ދެ މައްސަލައެއްކަމަށެވެ. އަދި ހަވާލާދެވުނު ހައިކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާގައި ނިންމާފައިވަނީ އެއީ ބަންޑާރަ ގޯޅިއެއް ނޫންކަމަށާއި، އެގޯޅިއަކީ އެބަޔަށް ވަދެނިކުތުމަށްޓަކައި އެބައިގެ ތެރެއިން ނެގިފައިވާ އެބައިގެ ބައެއްކަމަށެވެ. އެހެންނަމަވެސް ސިވިލް ކޯޓުން މައްސަލަ ނިންމާފައިވަނީ މިޤަޟިއްޔާގައި ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާ އުޞޫލުތަކާއި ހަމަތަކަށް އެއްވެސް ވަރަކަށް ރިޢާޔަތްކުރެއްވުމެއްނެތިކަމަށެވެ. އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން އެދޭ ގޮތް:

14އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން އެދިފައިވަނީ ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު C/2020-Cv/440 ޤަޟިއްޔާގެ ޙުކުމް ބާޠިލް ކުރަންޖެހޭ ކަމަށް ކަނޑައަޅުއްވައި ދެއްވައި، މަދީޙާ މުޙައްމަދުދީދީ ހުށަހަޅާފައިވާ ގޮތަށް […] ވަންނައިރު، މަޖީދީމަގާ އިންވެގެން އޮންނަ 300 އަކަފޫޓުގެ ބިން، […] ގޯތީގެ ރަޖިސްޓްރީ ހެދިއިރު، (ކުރީގެ […] )، އެގޯތީގެ ބޮޑުމިނުން އުނިކޮށްފައިވަނީ، […] އެވެ ކިޔާ ގޯތި ބައިކުރުމުގެ މައްސަލަ ޝަރީޢަތުން ނިންމެވިގޮތާއި ޚިލާފަށްކަމަށް ކަނޑައަޅުއްވައިދެއްވައި، އެބިމަކީ […] ގޯތީގެ ބައެއްކަމަށް ކަނޑައަޅުއްވައި ދެއްވުމާއެކު އެބިން ހިމަނައިގެން […] އެވެ ކިޔާ ގޯތީގެ ޢިމާރާތާއި ގޯތީގެ ރަޖިސްޓްރީ އަލުން ހައްދަވައީ ދެއްވުމަށް މާލޭ ސިޓީ ކައުންސިލްގެ މައްޗަށް އަމުރުކޮށްދެއްވައި މައްސަލަ ނިންމަވައި ދެއްވުމަށެވެ. އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތުން ދެއްކި ވާހަކަތައް:

15އިސްތިއުނާފުރައްދުވާ ފަރާތުން އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާގެ ޖަވާބު ވަރަށް ތަފްޞީލްކޮށް ލިޔުމުން ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ. މިމޭރުމުން ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައިވެސް އެނުކުތާތަކުގެ ރައްދުގައި ވަރަށް ތަފްސީލްކޮށ ވާހަކަ ދައްކާފައިވެއެވެ. މިތަފްސީލުތަކަކީ ޝަރީޢަތް ނިމުނުގޮތުގެ ރިޕޯޓުގައި ހިމެނޭނެ ބައެއްކަމަށްވާތީ، ޙުލާސާ ގޮތެއްގައި އެކަންކަން ބަޔާންކުރާނަމަވެ. މިގޮތުން؛

15.1- އިސްތިއުނާފީ ފުރަތަމަ ނުކުތާގެ ރައްދުގައި އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތުން ބުނެފައިވަނީ، އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން އިޝާރާތްކުރ ސިޓީއަކާ މިމައްސަލާގައި ބަޔާންކުރާ މާކެންޓައިލް ޑިވިޝަންގެ ނަންބަރު 172/MD/79 ޤަޟިއްޔާގެ ޙުކުމް ތަރުޖަމާކުރާ ސަނަދެއް ނޫންކަމަށެވެ. އަދި އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން މިނުކުތާގައި ބަޔާންކުރާ ވާހަކަތަކަކީ އިސްތިއުނާފު ނުކުތާގެ ބޭރުން ނުކުތާއާއި ގުޅުމެއްނެތި ހިމަނާފައިވާ ވާހަކަތަކއްކަމަށެ ވެ.

15.2- އިސްތިއުނާފީ ދެވަނަ ނުކުތާގެ ރައްދުގައި އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތނު ބުނެފައިވަނީ އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން މިމައްސަލައިގައި ސިވިލް ކޯޓަށް ހެއްކެއްގެ ގޮތުގައި ހުށަހަޅާފައިވާ ފާތިމަތު ނަޒީރާއަކީ […] ބައިކުރުމަށް ދެކުނުބައ ލިބި […] ނަމުގައި ރަޖިސްޓްރީ ކުރެވުނު އެގޯތީގެ ކުރީގެ ވެރިފަރާތްކަމުން، އެފަރާތަކީ ހެއްކެއްގެ ގޮތުގައި ހުށަހެޅޭނެ ފަރާތެއް ނޫންކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން ސިވިލް ކޯޓުން އެފަރާތް ޙާޟިރުނުކޮށް އޮތުމަކީ މައްސަލައިގެ ނިންމުމަށް އެއްވެސް އަސަރެއްކުރާނެ ކަމެއްނޫންކަމަށެވެ.

15.3- އިސްތިއުނާފީ ތިންވަނަ ނުކުތާގެ ރައްދުގައި އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތުން ބުނެފައިވަނީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އާއި ސިވިލް ކޯޓުން ޚިލާފްވި ގޮތެއް އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ތަފްސީލްކޮށްދެއްވާފައިނުވާކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން މިއީ އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާއެއްގެ ގޮތުގައި ބަލައިގަނެވިދާނެ ނުކުތާއެއް ނޫންކަމަށެވެ.

15.4- އިސްތިއުނާފީ ހަތަރުވަނަ ނުކުތާގެ ތަފްސީލްގައި އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތުން ބުނެފައިވަނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2020/HC-A/214 ޤަޟިއްޔާއާއި އިސްތިއުނާފުކުރެވިފައިމިވާ ޤަޟިއްޔާއާއި ތަފާތު ކަމަށެވެ. މިގޮތުން އިސްތިއުނާފުކުރެވިމިވާ ޤަޟިއްޔާގައި މާކެންޓައިލް ޑިވިޝަންގެ ނަންބަރު 172/MD/79 ޤޟިއްޔަ ނިންމިއިރު، ގޯތި ބައިކުރުމަށް އިންޖަހާފައިނުވާކަމަށާއި، ބައިތަކުގެ މެދުގައި މެދުފާރެއްވެސް ރާނާފައި ނުވާކަމަށެވެ. އަދި މިގޯތީގެ ބޮޑު މިނަކީ 3200 އަކަފޫޓުކަމަށާއި، ގޯޅި މަގު އުނިކުރުމުން ގޯތީގެ ބޮޑުމިނަކީ 2900 އަކަފޫޓު ކަމަށެވެ. ގޯތި ބަހާފައިވަނީ ބެހެނިވެރިންގެ މެދުގައި އެއްބަސްވެގެން ގޯޅިމަގު ނުހިމަނައި ފާތިމަތު ނަޒީރާއަށް 1200 އަކަފޫޓުކަމަށާއި، މުޙައްމަދު ނަސީރު އަދި މަރްޔަމް އަޙްމަދުއަށް 1700 އަކަފޫޓުކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން […] ގޯތި ބައިކޮށްފައިވަނީ ގޯޅިމަގު ބާއްވައި ގެންކަމަށާއި، އެ ގޯޅިމަގަކީ ބައިވެރިންގެ ތެރެއިން ފާޠިމަތު ނަޒީރާއަށް މިލްކުވެފައިވާ ބައިގައި ހިމެނޭ ތަނެއް ނޫންކަމަށެވެ. މީގެ އިތުރުން އިސްތިއުނާފުކޮށްފައިވާ ފަރާތަކީ މާކެންޓައިލް ޑިވިޝަންގެ ނަންބަރު 172/MD/79 ޤޟިއްޔަ އާއާ އެއްވެސް ގުޅުމެއް ހުރި ފަރާތެއް ނޫންކަމަށާއި، އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތަށް […] 1200 އަކަފޫޓު ލިބިފައިވަނީ ލާޖެއްސުމުންކަމަށެވެ. އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތުން އެދޭގޮތް:

16އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތުން އެދިފައިވަނީ ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު C/2020-Cv/440 ޤަޟިއްޔާ ނިންމަވާފައިވަނީ ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ އުސޫލުތަކާއި އެއްގޮތަ ށްކަމަށްވާތީ، އެހުކުމަށް ބަދަލުހެންނަންޖެހޭ ތަނެއް ނެތްކަމަށް ކަނޑައަޅައި މައްސަލަ ނިންމަވައި ދިނުމަށެވެ. ޝަރީޢަތަށް ފާހަގަކުރެވުނު ކަންކަން:

17މި މައްސަލައާއި ގުޅިގެން ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު: 440/Cv-C/2020 ޤަޟިއްޔާގެ ޝަރީޢަތް ނިމުނު ގޮތުގެ ރިޕޯޓަށާއި އެމައްސަލަ އިސްތިއުނާފުކުރުމަށް މަދީޙާ މުޙައްމަދުދީދީގެ ފަރާތުން ހުށަހަޅާފައިވާ ނުކުތާތަކަށާއި، އެނުކުތާތަކާއި ގުޅިގެން ދެފަރާތުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައި ދައްކާފައިވާ ވާހަކަތަކަށާއި، މައްސަލައާއި ގުޅުންހުރި އެންމެހައި ލިޔުންތަކަށް ބަލާއިރު އަންނަނިވި ކަންތައްތައް ޝަރީޢަތަށް ފާހަގަކުރެވެއެވެ.