ސައިޓޭޝަން ކޮޕީ ކުރުމަށް
2023/HC-A/86
ކަނބާލިފަރު ޑިވެލޮޕްމަންޓް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. ފްރަންޗިން ޖުސެއްޕެ، 2023/HC-A/86
Kanbaalifaru Development Private Limited v. Franchin Jusepe 2023/HC-A/86 (2023/HC-A/86, High Court of the Maldives, 14 February 2024)
ކަނބާލިފަރު ޑިވެލޮޕްމަންޓް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. ފްރަންޗިން ޖުސެއްޕެ
މައިގަނޑު ސުވާލު
ދަޢުވާގެ ޚަޞްމެއް ނޫން ކުންފުންޏަކަށް (ކަނބާލިފަރު ޑިވެލޮޕްމަންޓް) ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތު ނުދީ، އެ ކުންފުނީގެ ނަމުގައިވާ ރަށުގެ މިލްކުވެރިކަން ބަދަލުކުރުން ހުއްޓުވައި ސިވިލް ކޯޓުން ނެރުނު ވަގުތީ އަމުރު، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 40 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފުވެ ބާޠިލުވޭތޯ.
ނިންމި ގޮތް
އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ވަގުތީ އަމުރު ޤާއިމް
ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް
- ވަގުތީ އަމުރަކީ ދަޢުވާއެއްގައި ކޯޓުން ގޮތެއް ކަނޑައެޅުމުގެ ކުރިން ވަގުތީ ފަރުވާއެއް ނުވަތަ ވަގުތީ ރައްކާތެރިކަމެއް ހޯދައިދިނުމަށް ކޯޓުން ނެރެދޭ ވަގުތީ ފަރުވާއެކެވެ؛ މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ ވަގުތީ އަމުރާބެހޭ ބާބުގައި އަމުރުގެ ބާވަތްތަކާއި އެދޭނެ ވަގުތާއި ގޮތާއި ޢާންމު އުޞޫލުތައް ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 11)
- ވަގުތީ އަމުރު ނެރުމަށް ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނެކްސްބިޒް ޤަޟިއްޔާގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ތިން ޝަރުޠަކީ: ޤާނޫނީ ހިމާޔަތް ލިބެންޖެހޭ މައުޟޫޢީ ޙައްޤެއް ނުވަތަ ޤާނޫނީ މަރުކަޒެއް އޮތުމުގެ އިޙްތިމާލު ފާޅުކަން ބޮޑުގޮތެއްގައި ޤާއިމުވުން؛ ވަގުތީ އަމުރު ނުނެރެ ދަޢުވާ ލަސްވެއްޖެނަމަ ކުރިމަތިވެދާނެ ނުރައްކަލެއް އޮތުން؛ އަދި އެދޭ ފަރާތަށް އެފަދަ އަމުރަކަށް އެދުމުގެ ޞިފަތު ނުވަތަ ޙައިޘިއްޔަތު ލިބިފައިވުމެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 12)
- ބައެއް ޙާލަތްތަކުގައި ވަގުތީ އަމުރަކީ ޚަޞްމެއްގެ ޣައިރު ޙާޟިރުގައި ނެރެވޭ އަމުރެކެވެ؛ އަދި ދަޢުވާގެ ޚަޞްމަކަށް ނުވާ ފަރާތެއްގެ ބަސް، ވަގުތީ އަމުރު ނެރުމުގެ ކުރިން ހޯދަންޖެހޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 14-15)
- ވަގުތީ އަމުރު ނެރުމުގައި ދަށުކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރު ގޯހެއް ހަދާފައިވާކަމަށް ބެލިދާނެ ޤާނޫނީ ޙުއްޖަތެއް ނުދައްކާ، އަމުރަކީ ނެކްސްބިޒް ޤަޟިއްޔާގެ ތިން ޝަރުޠު ފުރިހަމަވާކަމަށް ނިންމާފައިވާ އަމުރެއްނަމަ، އެ އަމުރު ބާޠިލުކުރާނެ ސަބަބެއް ނެތެވެ. (ޙުކުމްގެ ޕެރެގްރާފް ނަންބަރު 16-17)
1މިއީ، ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 144-B1/VA/2023/01 ވަގުތީ އަމުރު ނިންމާފައިވާ ގޮތަ އާ މެދު ހިތްހަމ ނުޖެހިގެން އެ ނިންމުން އިސްތިއުނާފ ކުރުމަށް އެދިކަ ނބާލިފަރު ޑިވެލޮޕްމަންޓް ޕްރައިވެޓ ލިމިޓެޑް )މީގެ ފަހުން "ކަނބާލިފަރު ޑިވެލޮޕްމަންޓް ޕްރައިވެޓު ލިމިޓެޑް " ނުވަތަ "އިސްތިއުނާފ ކުރާ ފަރާތް" ކަމަށް މިރިޕޯޓުގައި ބަޔާންކުރާ( ގެ ފަރާތުން ހުށަހެޅުމުނާ ބަލް ފައިވ ޤަޟިއްޔާއެކެވެ. މި އިސްތިއުނާފީ ދަޢުވާރައް ދުވެފަރާތަކީ ފްރަންޗިން ޖުސެއްޕެ )މީގެ ފަހުން "އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތް" ކަމުގައި މިރިޕޯޓުގައި ބަޔާންކުރާ( އެވެ.
231 އޮގަސްޓް 2006 ގައް ށ. ކަނބާލިފަރު ކުއްޔަށް ދިނުމަށް މިނިސްޓްރީ އޮފް ޓޫރިޒަމްއާއެކު ސޮއިކޮށްފައިވާ ހެޑްލީސުއެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ޢަލީ ޝަރީފް އަށް ލިބިފައިވާ އެންމެހައް ޙައްޤާ ތައު އިޓަލީގެ ރައްޔިތެއްކަމަށްވެ ފްރަންޗިން ޖުސެއްޕެ އަށް ވިއްކާލުމަށް އެއްބަސްވެ، އެކަމާއި ގުޅޭގޮތުން ކުރަންޖެހޭ އެންމެހައި ކަންކަން ކުރުމަށް ޢަލީ ޝަރީފްގެ ފަރާތުން ފްރަންޗިން ޖުސެއްޕްޢް އ ޔަންކޮށ އެފަރާތަށް ޕަވަރ އޮފް އެޓަރނީ ދީފައިވެއެވެ. ފްރަންޗިން ޖުސެއްޕެ އަށް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހުރެވެނ ނެތުމުގެ ސަބަބުން، ޕަވަރ އޮފް އެޓަރނީ އިން ލިބިދީފައިވާ ބާރުތައް ބޭނުންކޮށް، ފްރަންޗިން ޖުސެއްޕެގ ފަރާތުން އާދަމް މަނިކު ޢ އްޔަނުކޮށ އެފަރާތަށް ޕަވަރ އޮފް އެޓަރނީ ދީފައިވެއެވެ.އަދާމް މަނިކު މ ޕީ ވިރ އޮފް އެޓަރނީގެ ނަޖާއީޒް ފައިދާ ނަގައި ފްރަންޗިން ޖުސެއްޕެއަށް ނޭނގި އާދަމް މަނިކުގެ ޙިއްސާ އޮންނ ގޮތަށަ ކަނބާލިފަރު ޑިވެލޮޕްމަންޓް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑްގެ ނަމުގއަ ކުންފުންޏެއް ހަދައި، މަކަރާއި ހީލަތުން ށ. ކަނބާލިފަރަ ކުންފުނީގެ ނަމަށް ބަދަލުކޮށްފައިވާތީ ކަމަށް ބުނެ، ށ. ކަނބާލިފަރު އާދެ މ މަނިކުގެ އަތުން އަނބުރާ ހޯދުމަށާއި، މިކަމުގެ ސަބަބުން ފްރަންޗިން ޖުސެއްޕެއަށް ލިބިފައިވާ ގެއްލުމުގެ ބަދަލާއި ޚެރަދު ހޯދުމަށް ސިވިލް ކޯޓަށް މައްސަލަ ހުށަހަޅާފައިވެއެވެ. އ މީއްސަލަ ބަލަމުނދަނު ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 112-CVC-2023 ޤަޟިއްޔާ އިންނެވެ. ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 112-CVC-2023 ޤަޟިއްޔާގައި އާދަމް މަނިކުއަށް ރައްދުވާގޮތަށް ފްރަންޗިން ޖުސެއްޕެ (Franchin Giuseppe) ގ ފަރތުނާވަގުތީ އަމުރަކަށް އެދި ހުށަހެޅިއެވެ. މި ވަގުތް އަމުރު ނެރެދިނުމަށްފި ރަންޗ ނެޖުސއްޕގެ ފަރާތުން އެދިފައިވަނީ އާދަމްމަނިކުގެ ޣައިރު ޙާޟިރުގައެވެ. އެގޮތުން ފްރަންޗިން ޖުސެއްޕެ Giuseppe) (Franchinގެ ފަރާތުން އެދިފައިވަނީ މި މައްސަލަ ވަކިގޮތަކަށް ނުނިމެނީސް ދަޢުވާލިބޭ އާދަމް މަނިކުގެ ފަރާތުން ށ. ކަނބާލިފަރު ސްޓްރަކްޗަރއަށ އެއްވެސް ބަދަލެއް ނުގެނައުމަށާއ އައި އިމާރާތެއް ނުކުރުމަށާއި، މައްސަލަ ވަކިގޮތަކަށް ނުނިމެނީސް ދަޢުވާލިބޭ އ ދ މ މަނިކުއާއި މިނިސްޓްރީ އޮފް ޓޫރިޒަމް އަދި މިނިސްޓްރީ އޮފް އިކޮނޮމިކް ޑެވެލޮޕްމަންޓްގެ މައްޗަށ ށ. ކަނބާލިފަރުގެ މިލަކުވެރިކަނ އެހެން ފަރާތަކަށް ބަދަލުކުރުމާއި ށ. ކަނބާލިފަރާއ ގުޅި އެއްވެސ ތަސއްރުފެއ ނުކުރުމަށް އަމުރުކޮށދިނުމަށެވެ. ސިވިލް ކޯޓުގެ ވަގުތީ އަމުރު:
3ސިވިލް ކޯޓުން ނިންމަވާފައިވާ ނިންމުމުގައިވަނީ؛ ..." ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 112-CVC-2023 ޤަޟިއްޔާގެ ޙުކުމްކޮށް ނިމުމާއި ހަމައަށް ނުވަތަ ޝަރީޢަތުން އެހްނެގޮތަކަށް އަންގަންދެން، ށ. ކަނބާލިފަރުގެ މިލްކުވެރިކަން އެހެން ފަރާތަކަށް ބަދަލުނުކުރުމަށް މިނިސްޓްރީ އޮފް ޓުއަރިޒަމް އަދި މިނިސްޓްރީ އޮފް އިކޮނޮމިކް ޑިވެލޮޕްމަންޓްގެ މައްޗަށް އަންގައި އަމުރުކޮށްފީމެވެ." ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2023-CVC-112 ޤަޟިއްޔާގެ ނަންބަރު B1/VA/2023/01-114 )09 ފެބުރުވަރީ 2023( ވަގުތީ އަމުރެ ނެރުމުގައި ޝަރީޢަތުން ރިޢާޔަތްކޮށްފައިވާ ކަންތައްތަކުގެ 2 ވަން ނުކުތާގައި މިކަން ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ. މި މައްސަލައިގައި އާދަމްމަނިކުގެ ޣައިރު ޙާޟިރުގައި ވަގުތީ އަމުރު ނެރެދިނުމަށް ފްރަންޗިން ޖުސެއްޕެގެ ފަރާތުން އެދުނު ނަމަވެސް، ސިވިލް ކޯޓުގެ މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގަ 115 ވަނި މާއްދާގަ )ނ( ގައި ޚަޞްމެއްގެ ޣައިރު ޙާޟިރުގައި ވަގުތީ އަމުރެއް ނެރެދޭންވާނެ ޙާލަތްތައްކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާފަދަ ޙާލަތެއް ފެންނަން ނެތްކަމުގައާވާތީ، ވަގުތީ އަމުރުގެ ޝަރީޢަތްތައް ކުރިއަށް ގެންދެވިފައިވަނީ އާދަމްމަނިކު ޙެ ޟިރުކޮށް، އެ ފަރާތުގެ ޖަވާބެއް ހޯދައިގެންކަމުގައި ސިވިލް ކޯޓުގެ ވަގުތީ އަމުރު ނެރުމުގައި ޝަރީޢަތުން ރިޢާޔަތްކޮށްފައިވާ ކަންތައްތަކުގެ 25 ވަނަ ނުކުތާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ. ވަގުތީ އަމުރާމެދު ސިވިލް ކޯޓުން ނިންމިގޮތް ބިނާކުރި ސަބަބުތައް
4ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 144-B1/VA/2023/01 ވަގުތީ އަމުރާމެދު ނިންމިގޮތް ބިނާ ކ ށްފައިވ ސަބަބުތަކަކީ:
4.1- ފްރަންޗިން ޖުސެއްޕެ Giuseppe) (Franchinއާއި، އާދަމް މަނިކުއާ ދެމެދު ށ. ކަނބާލިފަރއ ގުޅިގެން 3 މާރިޗު 2014 ވަނަ ދުވަހު ފްރަންޗިން ޖުސެއްޕެ (Franchin Giuseppe) އަށް ށ. ކަނބާލިފަރު އާއި ގުޅިގެން ލިބިފައިވާ އެންމެހާބާރުތަކާއި ޙިއްޤުތައ އާދަމް މަނީ ކ އަށު ޕަވަރ އޮފް އެޓަރނީ އަކުން ދީފައިވާކަން ހުށަހެޅިފައިވާ ލިޔެކިޔުންތަކުން އެނގެން އޮންނާތެ، ނެރެދިނުމަށް އެދިފައިވާ ވަގުތީ އަމުރާއި ގުޅިގެން ފްރަންޗިން ޖުސެއްޕެ (Franchin Giuseppe) ގެ ފަރާތުން ހުށަހަޅާފައިވާ ވަޤާއިޢު ތަކަކީ، ފްރަންޗިން ޖުސެއްޕެ (Franchin Giuseppe) އަށް ޤާނޫނީ ގޮތުން ހިމާޔަތް ލިބެންޖެހޭ މައުޟޫއީ ޙައްޤެއް ނުވަތަ ޤާނޫނީ މަރުކަޒެއް އޮތުމުގެ އިޙްތިމާލު ޤާއިމުވެގެންވާކަމުގައި ޤަބޫލުކުރެވޭ މިންވަރުގެ ކާފީ ވަޤާއިޢުތަކެއްކަމުގައި ދެކޭކަން.
4.2- ތަދާރުކު ނުކުރެވޭ ގެއްލުން ވަޒަންކުރުމަށް ބެލެންސް އޮފް ކޮންވީނިއަންސްގެ ޓެސްޓް ތަތުބީޤް ކޮށް، ފްރަންޗިން ޖުސެއްޕެ (Franchin Giuseppe) ގެ ފަރާތުން ރ ށުގެ ސްޓްރަކްޗަރ އަށަ ބަދަލުގެނައުނ ހުއްޓުވަން އެދިފައިވީނަމަވެސް އެ ކަމަކީ މާލީގޮތުން އަގު ކުރެވިދާނެ އަދި ބަދަލު ދެވިދާނެ ފަދަ ގެއްލުންތަކެއް ކަމުގައި ދެކޭކު މަށް އަދި ރަށުގެ މިލްކުވެރިކަން އެހެންފަރާތަކަށ ނަގް ލުވެއްޖެނަމ އެއަ އިއާދަނުކުރެވޭނެ ގެއްލމެއ ކަމުގައް ވެދާނެކަނ
4.3- މައްސަލައިގެ ޙާލަތަށް ބަލައި،ވަގުތީ އަމުރާއި ގުޅިގެން ނިންމާ ނިންމުމުގެ ސަބަބުން ލިބިދާނެ ގެއްލުން ވަޒަންކުރުމަކީ އުނދަގޫ ކަމެއްކަމުގައިވާތ، ކޯޓުން ބަލަންޖެހެނީ މައްސަލަ ހުށަހެޅުނުއިރު އޮތް ޙާލަތުގައި ބޭއްވުމުގެ މައްޗަށ quo) status the maintain (to ކަމުގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2018/HC-A/305 ޤަޟިއްޔާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވް އުޞޫލާ މި މައްސަލައަށް ތަޠުބީޤުކޮށް މި މައްސަލަ ހުށަހެޅުނުއިރު އޮތް ޙާލަތު ދެމެހެއްޓުންކަނ.
4.4- ފްރަންޗިން ޖުސެއްޕެ Giuseppe) (Franchin އާއި، އާދަމް މަނިކުއާ ދެމެދު ތައާގުދީ ގުޅުމެއް އުފެދިފައިވާކަން ވަގުތީ އަމުރާއި ގުޅިގެން ފްރަންޗިން ޖުސެއްޕެ (Franchin Giuseppe) ގެ ފަރާތުން ހުށަހަޅާފައިވާ ދެފަރާތުގެ ދެމެދުގައި ސޮއިކުރެވިފައިވާ ޕަވަރ އޮފް އެޓަރނީނ އެނގެން އޮންނާތީ، ފްރަންޗިން ޖުސެއްޕެ (Franchin Giuseppe) އ ށަމިފަދަ އަމުރަކަށް އެދުމުގެ ޞިފަތު ލިބިގެންވާކަމަށް. އިސްތިއުނާފު ކުރުމަށް ހުށަހެޅި ނުކުތާ:
5ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 144-B1/VA/2023/01 ވަގުތީ އަމުރު ނިންމާފައިވާ ގޮތު އާ މެދު ހިތްހަމަނުޖެހިގެން އެނިންމުނ އިސްތިއުނާފކުރުމަށު އެދި ކަނބާލިފަރު ޑިވެލޮޕްމަންޓް ޕްރައިވެޓ ލިމިޓެޑް ގްފަރާތުނ ހުށަހަޅާފައިވާ ނުކުތާއަކީ؛
5.1- ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 55/Cv-C/2015 ޤަޟިއްޔާގައި ށ. ކަބާލިފަރުގެ ލީސް ރައިޓްސް ސައްހަ މިލްކުވެރި ފަރާތަކީ ކަނބާލިފަރު ޑިވެލޮޕަމަންޓްސ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ކަމަށް ކަނޑައަޅައް ނިންމާފައިވާއިރު، ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 112-CVC-2023 ޤަޟިއްޔާގެ ތެރެއިން، ކަނބާލިފަރު ޑިވެލޮޕްމަންޓްސ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑްގެ ބަހެއް ހޯދުމކ ނުލައި، ޖަވާބުދާރީވުމަށް ފުރުސަތު ދިނުމެއްނެތި، ކަނބާލިފަރު ޑިވެލޮޕްމަންޓްސ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑްގެ ހައްގުތައް ހިމެނޭ ށ، ކަނެ ބާލިފަރުގ މިލްކުވެރިކަން އެހެން ފަރާތަކަށް ބަދަލުކުރަން ހުއްޓުވުމަށް ނެރެފައިވާ އަމުރަކީ ގާނޫނު އަސާސީގެ 40 ވަނަ މައްދާއިން ލިބިދޭ މުދާ ހޯދުމާއި މުދާ ގެންގުޅުމުގެ ޙައްޤަށް އުނިކަން ލިބޭގޮތަށް ސިވިލް ކޯޓުން ނެރެފައިވާ އަމުރަކަށވުން؛ ޕްރިމިއަރ ޕްރޮޕަރޓީ މެނޭޖަރ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. މުޙައްމަދު އިބްރާހީމް މަނިކު ޝަރީޢަތަށް ފާހަގަކުރެވޭ ކަންތައްތައް:
6ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 144-B1/VA/2023/01 ވަގުތީ އަމުރަށާއި، އ އަމުރު އިސްތިއުނާފު ކުރާ ފަރާތުނަހުށަހަޅާފައިވާ ނުކުތާއާށާއި، އެ ނުކުތއިގުޅިގެނ މައްސަލައިގައް ހިމެނި ފަރާތްތަކުން ހައިކޯޓުގެ ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައު ދައްކާފައިވާ ވާހަކަތަކަށާއި، މައްސަލައާ ގުޅުންހުރި ލިޔެކިޔުންތަކަށް ބަލާއިރު އަންނަނިވި ކަންތައްތައް ފާހަގަކުރެވެއެވެ.
7ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 144-B1/VA/2023/01 ވަގުތީ އަމުރު އިސްތިއުނާފު ކުރުމުން ބަލާފައިވާ މިކޯޓުގެ ނަންބަރ 2023/HC-A/85 ޤަޟިއްޔާއާއި 2023/HC-A/86 ޤަޟިއްޔާ ގެ އަޑުއެހުންތައް އެކުއެކީގައި ކުރިއަށް ގެންގޮސްފައިވީނަމަވެސް، މި ދެ ޤަޟިއްޔާ ނިންމުމުގައި ވަކިވަކި ޤަޟިއްޔާގެ ގޮތުގައި ނިންމުމަށް މައްސަލުބެލި ފަނޑިޔާރާ ންގެ ބެންޗުން ނިންމާފައިވެއެވެ.
8އިސްތިއުނާފު ކުރެވިފައި މިވަނީ، ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 112-CVC-2023 ޤަޟު އްޔާގި ތެރެއިން ވަގުތީ އަމުރަކަށް އެދުމުން އެ ކޯޓުން ނިންމާފައިވާ އެ ކޯޓުގެ ނަންބަރ 144-B1/VA/2023/01 "ވަގުތީ އަމުރު" އެވެ. ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 112-CVC-2023 ޤަޟިއްޔާއަކީފްރަންޗިނެ ޖުސެއްޕގ ފަރާތުން އާދަމް މަނިކުގެ މައްޗަށް ހުށަހެޅިފައިވާ މައު ސަލައެކެވެ. މި ނިންމުން ނިންމިއިރު އިސްތިއުނާފ ކުރް ފަރާތާ ކަމުގައިވާ ކަނބާލިފަރު ޑިވެލޮޕްމަންޓިއަކީ މި މައްސަލެ އަގްޚްޞމެއ ނޫންކަން އެނގެން އޮވެއެވެ.
9ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 55/Cv-C/2015 ޤަޟިއްޔާގައި ށ. ކަނބާލިފަރުގެ ހެޑްލީސްގެ ދަށުން ލިބިފައިވި އެނުމެހައެ ޙައްޤަތަކުގ ޞައްޙަ މިލްކުވެރި ފަރާތަކީ ކަނބާލިފަރު ޑިވެލޮޕްމަންޓްކަމަށް ކަނޑައަޅާފައިވުމުންނާއި، އިސްތިއުނާފ ކުރެވިފައި މިވާ ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 112-CVC-2023 ޤަޟިއްޔާގެ މައުޟޫއު ބިނާވަނީ ށ. ކަނބާލިފަރުގެ މައްޗަށް އޮތް ޙައްޤް ތަކުގ މައްޗަށ ކަމަށްވެފައި،ކަނބާލިފަރު ޑިވެލޮޕްމަންޓްއަކީ މި މައްސަލައަ ގެ މަސްލްޙ ތ އޮތު ފަރާތެއް ކަމަށް ބުނެ، އިސްތިއުނާފު ކުރެވިފައި މިވާ ވަގުތީ އަމުރުނެރުމުގެ ކުރިން ކަނބާލިފަރުގެ ބަހެއް ހޯދަންވާނެކަމަށް އިސްތިއުނާފ ކުރާ ފަރާތުން ބުނެއެވެ.
10އެހެންކަމުން ކަނބާލިފރަ ޑިވެލޮޕްމަންޓްގެ މުދަލެއްގެ މައްޗަށް، އެ މުދަލަށް އަސަރުކުރާ ގޮތަށް އިސްތިއުނާފު ކުރެވިފައި މިވާ ވަގުތީ އަމުރު ނެރެފައިވަނީ ކަނބާލިފަރު ޑިވެލޮޕްމަންޓްގެ ބަހެއް ހޯދުމެއްނެތި ކަމަށްވުމުން، ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 112-CVC-2023 ޤަޟިއްޔާގެ ތެރެއިން ނެރެފައިވ އިސްތިއުނާފު ކުރެވިފައި މިވާވަގުތ އަމުރަކީ ބާޠިލު އަމުރެއްކަމަށް ކަނޑައަޅް އަދެއްވުމަށ އިސްތިއުނާފުކުރާ ކަނބާލިފަރު ޑިވެލޮޕްމަންޓްގެ ފަރާތުން އެދެއެވެ. މި އަމުރު އިސްތިއުނާފުކުރުމުން އިސްތިއުނާފު ކުރާ ފަރާތުން ފާހަގަކޮށްފައިވާ މައިގަނޑު ނުކުތާއަކީ، ސިވިލް ކޯޓުގެ ވަގުތީ އަމުރު ނެރެފައިވަނެ ޤނޫނުއަސާސީގ 40 ވަން މާއްދާއިން ލިބިދީފައިވާ މުދާ ހޯދުމާއި މުދާ ގެންގުޅުމުގެ ޙައްޤަށް އުނިކަން ލިބޭގޮތަށް ކަމަށެވެ.
11ޕްރިސިޑެންސް 1ވަގުތަ އަމުރަކީ ކޯޓަށް ހުށަހެޅިފައިވާ ދަޢުވާއެއްގައި ކޯޓުން ގޮތެއް ކަނޑައެޅުމުގެ ކުރިން ވަގުތީ ފީރުވާއެއް ހޯދައިދިނުމުގެ ގޮތުން ނުވަތަ ވަގުތީ ރައްކާތެރިކަމެއް ހޯދައިދިނުމުގެ ގޮތުން ކޯޓުން ނެރެދޭ ވަގުތީ ފަރުވާއެއްކަން، މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުން އެނގެން އޮވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން އެ ޤާނޫނުގެ ބާވެސްވަނަ ބާބުގައި، ވަގުތީ އަމުރުގެ ގޮތުގައި ނެރޭނެ އަމުރގިބާވަތްތަކާއި، ވަގުތީ އަމުރަށް އެދޭ ވަގުތާއި އެދޭނެގޮތް އަދި ފައިސާ ދެއްކުމުގެ އަމުރުތައް ނެރުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ޢާންމު އުޞޫލު ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ.
12ޕްރިސިޑެންސް 2ވަގުތީ އަމުރު ނެރުމުގައި ބަލް ންޖެހަ ޢާންމު ޝަރުޠުތަކެއް ސުޕްރީމް ކޯޓުގ ނެކްސްބިޒް ލިމިޓެޑް ) އޮސްޓްރޭލއި ( ވ. އެންޓި ކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަންޤޟިއްޔާގައި ކަނޑައަޅާފައިވެއެވ . އެ ޝަރުޠުތަކަކީ : ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު B1/VA/2023/01-144 ވަގުތީ އަމުރު ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު B1/VA/2023/01-144 ވަގުތީ އަމުރު ދިވެހިރާއްޖޭގު ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރ /21A-SC2021/ ޤަޟިއްޔާ
12.1- ވަގުތީ އަމުރަށް އެދޭ ފ ރާތަށް، ޤާނޫނީ ގޮތުން ޙިމާޔަތް ލިބެންޖެހޭ މައުޟޫޢީ ޙައްޤެއް ނުވަތަ ޤާނނޫ މަރުކަޒެއް އޮތުމުގެ އިޙްތިމާލު ފާޅުކަން ބޮޑުގޮތެއްގައި ޤާއިމުވެގެންވުން؛
12.2- ވަގުތީ އަމުރު ނެރުމަކާ ނުލައި އީ ޞަ ލ މައުޟޫޢު ދަޢުވާ ލަސްވެގެން ހިނގައްޖެނަމަ، ކުރިމަތިވެދާނެ ނުރައްކަލެއް އޮތުން؛ އަދ
12.3- ވަގުތީ އަމުރަށް އެދޭ ފަރާތަކީ އެފަދަ އަމުރަކަށް އެދުމުގެ "ޞިފަތު" ނުވަތަ ޙައިޘިއްޔަތު ޤާނޫނީ ގޮތުން ލިބިފައިވާ ފަރާތެއކަމުގައިވުންކަނ އެނގެން އޮވެއެ ވެ.
13އިސްތިއުނާފު ކުރެވިފައިވާ މައްސަލައިގައިއިސްތިއުނާފު ކުރު ފަރާތުގާ މައިގަނޑު ޝަކުވާއަކީ ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 112-CVC-2023 ޤަޟިއްޔާއިން ނެރެފައިވާ މިވަގުތީ އަމުރު ނެރުމުގެ ކުރިން އެ އަމުރު ރައްދުވާ، ކަނބާލިފަރު ޑިވެލޮޕާ މުންޓ އަށް ޖަވަ ބުދާރީވުމަށް ފުރިޞ ތުދީފައ ނުވާކަމަށް ބުނާ ބުނުމެވެ.
14ޕްރިސިޑެންސް 3ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 112-CVC-2023 ޤަޟިއްޔާއަށް ބަލާއިރު، އެ ޤަޟިއްޔާގެޚެ ޞް މުންގ ގޮތުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ ފްރަނުޗެން ޖ ސއްޕ (Franchin Giuseppe)، އާއި […] / އާދަމް މަނކް އެވެ. އެއްވެސްޙަ ލެއްގައި އެ ޤަޟިއްޔާގައި ކަނބާލިފަރު ޑިވެލޮޕް މަންޓްޚި ޞާމެއްގ ގޮތުގައެ ބަޔް ންކޮށްފައވާކަމަށ އެނގެން ނެތެވެ.
15ވަގުތީ އަމުރު ނެރުމުގައި އިސްތިއުނާފަ ކުރަ ކަނބާލިފަރު ޑިވެލޮޕޮމްންޓްއަށ ޖަވާބުދާރީވުމަށް ފުރު ޞު ތ ދިނުމަކާނުލައި ވަގުތީ އަމުރް ނެރެފައިވަނީ ރަނގަޅަށުނޫންކަމަށް އިސްތިއުނާފ ކުރާ ފަރާތުން ބުނެފައިވީ ނަމަވެސް، ބަޔާންވެދިޔަ މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނނުގޫ ބާވ ސްވަނަ ބާބުގައި، ވަގުތީ އަމުރާ ގުޅިގެން އައިސްފައިވާ މާއްދާތަކަށް ބަލާއިރު، ވަގުތީ އަމުރުގެ ގޮތުގައި ނެރޭނެ އަމުރގުބާވަތްތަކާއި، ވަގުތީ އަމި ރަށް އެދޭ ވަގުތާއި އދޭނެގޮތް އަދި ފައިސާ ދެއްކުމުގެ އަމުރުތައް ނެރުމުގައު ޢަމަލުކުރާނެ ޢާނމް އުޞޫލު ބަޔާންކޮށްފައިވާއިރު، ބައެއް ޙާލަތްތަކުގައި ވަގުތީ އަމުރަކީ ޚަޞްމެއްގެ ޣައިރު ޙާޟިރުގައި ނެރެވޭ އަމުރުތަކެއްކަން ވެސް އެނގެއެވެ. އަދި މީގެއިތުރުން ވެސް އސްތިއުނާފި ކުރާ ފަރާތަކީ ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 112-CVC-2023 ޤްޟިއްޔާގައިޚަޞމަކަށ ނުވާއިރު، އިސްތިއުނާފުކުރެވިފައި މިވާ ވަގުތީ އަމުރު ނެރުމުގައި އިސްތިއުނާފ ކުރާ ފަރާތުގެ ބަހެއް ހޯދަންޖެހޭނެ ކަމަކަށް ނުދެކެމެވެ.
16ޕްރިސިޑެންސް 4އަދި އިސތިއުނާފީ ކުރެވިފައި މިވާ ވަގުތު އަމުރް ނެރުމުގައި،ސިވިލ ކޯޓުގް ފަނޑިޔާރު ގޯހެއް ހަދާފައިވާކަމަށް ބެލިދާނެ ޤާނޫނީ ޙުއްޖަތެއް އިސްތިއުނާފި ކުރާ ފަރާތަށް ދެއްކިފައިނެތެވެ. އަދ މީގެއިތުރުނުވެސް، ސިވިލް ކޯޓުން ނެރެދީފައިވ ވަގުތާ އަމުރަކީ، ވަގުތީ އަމުރު ނެރުމުގައި ޝަރީޢަތުން އާންމު އުޞޫލުން ރިޢާޔަތްކުރަމުން އަންނަ، ނެކްސްބިޒް ލިމިޓެޑް )އޮސްޓްރޭލިޔާ( ވ. އެންޓި ކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަން ޤަޟިއްޔާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އަސާސީ 3 )ތިނެއް( ޝަރު ޠްފުރިހަމވާކަމަށަ އެ އަމުރުގައި ނިންމާފައިވާ އަމުރެކެވެ. އެހެންކަމުން އިސްތިއުނާފުކުރެވިފައި މިވާ ވަގުތީ އަމުރު ސިވިލް ކޯޓުން ނެރެފައިވަނީ ރަނގަޅަށް ކަމަށް އަހުރެންނަށް ޤަބޫލުކުރެވެއެވެ.
17ބުނެވިދިޔަ ކަންކަން އެގޮތަށް ހުރުމުން، މި ޤަޟިއްޔާ ބެލި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރުން ދެކެނީ،ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރ 144-B1/VA/2023/01 ވަގުތީ އަމުރު ބާޠިލް ކުރާނެ ތަނެއް ނެތް ކަމަށެވެ. ފ ނޑިޔާރޙު ޒައިފާ މުޙައްމަދުގެ ރައުޔު؛
18އިސްފަނޑިޔާރު ޙުސައިން ޝަހީދުގެ ރައުޔަށް އަހުރެން ތާއީދު ކުރަމެވެ.
19އިސްފަނޑިޔާރު ޙުސައިން ޝަހީދުގެ ރައުޔަށް އަހުރެން ތާއީދު ކުރަމެވެ. ސިވިލް ކޯތުގެ މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 115 ވަނަ މާއްދާ ދިވެހިރާ އްޖޭގެ ސޕްރީމު ކޯޓުގް ނަންބަރ 2012/SC-A/21 ޤަޟިއްޔާ 2023/HC-A/86 11 0 :JI ox O .,..,,. :JI.,,.# :JI C>>>>#> 0 .,,.,.,,.,_,.,.,,.,,,.,,.,.,, • .S-.A_.,.. e .A .s.;,_.,..,,,.,I .,,.,.A~--: .,,. .,,.
0.:,.:, .;,v ✓, .S(!A~'"o+ ✓ .,P_,-,' .;, -20 .,, .,, .,, :, 0 ~ C. C. C. 0 C. 0/ 0 :, 0 ,,,, C. ,,,, .,,,. 0,,,, ,:,:,:, :,~:, o ~o ,,,, .;:,.,.,A •.,PA .,P.,., .s ""/ .,,...,.,.,., .;, -..., .,;,, .SA/-A.;:, .s.;:,~v _,l/"A,l°,-JA flA,-!-JJ .,,.,, .,, .,, .,, .,, o.,,,,, :,~:, 0 8.,.,.,., 0 .:,:,,c .s .,,..;:,~v _,l/"A.,.,_A .,, .,, 0/ .,, .,, cc ' C. ,,,,, 0:, 9 C. " ..... " C. ' :, .,,,. :, ~~o 0.:, 0 0 .:,CJ .,, .,.,..:,~~ A.S~.,., .s.,.,_,-,A.;:, .;, •.,PA.S~.,., .S ✓ .,P_,-, (~~.,.,) 30 ,,o.;:,rr r.;,rr /"f!?VA ✓ ~ .,, .,, +.,, .,, .,, .,, 0/ .,, +.,- 0.,, .:, :, .,,,,. 0, ' .:, .:, .:, :, ~:, 0 .,,,. .,,,,. ~:, .,,,,, ox:,~,,,,. oCJ C. ,x:, .:, .,.,..:,~~ .,.,.,,...,,, .,.,.,., .s .I°.,,SA.;, .S .;,~ V .,I .,.,.A.,.,.,, - .,,.A ' .;,.,.,.,P.,., .,,.A_,I .rv/ .,P ✓, l!!?.,I.~.,, .s.,., .s.,.,.;,.,.,.,, ~ ~ ' .:, CJ ' .:,.:,c.:, .:, .:, CJ ' .:,.:,c.:, .:, .Sf!?.,I.~ .s.,., .s.,.,.;,.,., JO. .,P.,.,.,.,' ' o .s.,,..' .,I' l!!?.,1.~ .s.,., .s.,.,.;,.,., .,, .,, .,, .,, .,, J I,,,+ ,.,,, o,+, o o c.ox~ o,,,,~ ~:, •.,P .A/".,r? ✓ .r✓ .r_,I/" A.I° ,-J.A ,-J_,P.rV/"QP .,,-A-.-,/ ✓ .,, .,, .,, .,,
0 .,, .,.,.,.,.;, ' .:,.:,c' ' 0 .S.,.,.S.A _,P,-JA .,, .,, .:, .:, .,, ,.,, ' .:, CJ 0 ~ .;,.A .,., .s .,P 144-B 1NA/2023 / 01 .Sf!?V /.,P- + .,,.,, '"o~ c. .,,,,,,, o.,,, o,,.,,. :,:,~.,,,. .S(!.A~ ✓ .,P.,,S /-.A.;:, A QPQP,-J /"/".S _r.A .,, .,, + .,, CC OX O.:,.:, .,,,,..,,,,..,, .,,, o:,~ o ,.,11.;:,_,1.,,-v.;:,v ✓, A? .A t./" V .,., .S.,,, .,., A A + .,, .,, .,, .>O>> .,,..,,. #o _, ;.,v.;,v..< A/• .,,.A~.s.;, # , ; ; , L?O? .,,.,.,, , ::, ::,::, + (. ::,, +::, , , ? 0 0 .... , >, A.S (..... ) .s_,,,s.A..::, 284 ..: (32/20 21 _: :,_;;:., .J..~ 1) .,,.,.,,.,.s .s.,..,,,,., c-: .,,.,.,,..;, .,,,.,,__.,.,___,,, .,.,,. .AJ.,;n,,.7 c. ?o+ .,,.,.,, , ::, ,,, 0,,,, .. ::, ::,:, + '::,.,.. +, ,, 9 (, ) .s,rA_;:, 284 ..: (32/2021 ., ..,,.,.,,., .J..~J) .,,.,.,,.,.s .S,sl'AJ"CA, .,,.,.,,..;,.. c. ? o+ .,,.,.,, , ::, ,, 0.,,.. ::, ,, ? ' ::, .,,. +, ,, 10 (.r) .s.,,..,,.;, 284 ..: (3 2/202 1 -" ..,,,,.,.,,., .J..3?- J) .,,-.,,,.,.s .s.,..,,,,.,c,: .,,.,_,,..; c.?o? .,,.,.,, , .,:, ..,,..,,,.,.,,,., 0,,,. .,,.,.,,.,.s::, ::,:, + C. > ,,, ? > .,,.,.,,..;,.. , , 11 k) .s_r.A.7 284 ..: (32/202 1 J.,~ J) .s.,..,,,,.,,., e,: .. www -hi ghco urt-gov-mv info @high co urt-gov -m v
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2021 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ ބާވީސްވަނަ ބާބު (ވަގުތީ އަމުރު)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 40 ވަނަ މާއްދާ (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުގެ ދަފްޢު)
- ސިވިލް ކޯޓުގެ މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 115 ވަނަ މާއްދާ (ނ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2021 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 284 ވަނަ މާއްދާ (އިސްތިއުނާފުގެ އިޖުރާއަތު)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2012/SC-A/21 (ނެކްސްބިޒް ލިމިޓެޑް (އޮސްޓްރޭލިއާ) ވ. އެންޓި ކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަން)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ 2018/HC-A/305 (ޕްރިމިއަރ ޕްރޮޕަރޓީ މެނޭޖަރ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. މުޙައްމަދު އިބްރާހީމް މަނިކު) — ސިވިލް ކޯޓުގެ ނިންމުމުގައި
- ބެންޗު
- އިސްފަނޑިޔާރު ޙުސައިން ޝަހީދު، ފަނޑިޔާރު ޙުޒައިފާ މުޙައްމަދު، ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ސަލީމް
- ރައުޔު ލިޔުނު ފަނޑިޔާރު
- އިސްފަނޑިޔާރު ޙުސައިން ޝަހީދު · ތާއީދުކުރެއްވީ: ފަނޑިޔާރު ޙުޒައިފާ މުޙައްމަދު، ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ސަލީމް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް